(1) 原文
140. Quod nemo reformetur in statu infortunii, si tunc modo cogitat de Deo, et implorat opem, est quia statum coactus est; quare dum in statum liberum venit, in statum priorem, in quo parum si quicquam cogitaverat de Deo, redit. Aliter illi qui in statu libero prius timuerunt Deum. Per timere Deum intelligitur timere Ipsum offendere, ac Ipsum offendere est peccare; et hoc non est timoris sed est amoris; quisnam qui aliquem amat, non timet ei malefacere? et quo plus amat eo plus hoc timet? Absque hoc timore est amor insulsus et cutaneus; solius cogitationis et nullius voluntatis. Per status infortunii intelliguntur status desperationis ex periculis, ut in praeliis, duelliis, naufragiis, lapsibus, incendiis, imminente aut inerum opinata jactura opum, tum muneris et inde honoris, et in similibus aliis. In his solis de Deo cogitare, non est ex Deo, sed ex semet: est enim tunc mens in corpore quasi incarcerata, ita non in libertate, et inde nec in rationalitate, sine quibus non datur reformatio.
(2) 直訳
Quod nemo reformetur in statu infortunii, si tunc modo cogitat de Deo, et implorat opem, est quia status coactus est; だれも「不幸の状態」の中で改心されないこと、もしその時、神についてだけ考えて、また助けを切願するなら、強制された状態にいるからである。
quare dum in statum liberum venit, in statum priorem, in quo parum si quicquam cogitaverat de Deo, redit. それゆえ、自由の状態の中にやって来る時、前の状態の中に、その中で少し、〔あるいは〕神について何も考えなかった場合は、戻る。
Aliter illi qui in statu libero prius timuerunt Deum. 彼らは異なって〔いる〕、前の自由の状態の中で神を恐れた者。
Per timere Deum intelligitur timere Ipsum offendere, ac Ipsum offendere est peccare; 神を恐れることによってその方に違反すること(罪を犯すこと)を恐れることが意味される、そしてその方に違反すること(罪を犯すこと)は罪を犯すことである。
et hoc non est timoris sed est amoris; またこのことは恐れのものでなく、しかし、愛のものである。
quisnam qui aliquem amat, non timet ei malefacere? だれが、ある者を愛する者で、彼に悪をなすことを恐れないか?
et quo plus amat eo plus hoc timet? また彼を多く愛すれば愛するほどますます多くこれを恐れる〔ないか〕?
Absque hoc timore est amor insulsus et cutaneus; この恐れなしに、愛は本気でない☆、また皮の(皮相的な)ものである。
☆ 形容詞insulsusは「真剣さを欠く、味のない、気の抜けた、退屈な」の意味があり、ここではどれも当てはまりそうで、訳語に迷います。
solius cogitationis et nullius voluntatis. ただ思考のもの、また決して意志のものではない。
Per status infortunii intelliguntur status desperationis ex periculis, ut in praeliis, duelliis, naufragiis, lapsibus, incendiis, imminente aut inopinata jactura opum, tum muneris et inde honoris, et in similibus aliis. 不幸の状態によって、危険からの絶望の状態が意味される、戦いの中のような、決闘で、難船で、墜落(没落)で、火災で、差し迫ったまたは不意の富(財産)の損失、ほかに職務の、またここから名誉の〔奪われることの〕、また他の同様なものの中で。
In his solis de Deo cogitare, non est ex Deo, sed ex semet: これら〔の状態〕の中で神についてだけ考えることは、神からでなく、しかし、自分自身から。
est enim tunc mens in corpore quasi incarcerata, ita non in libertate, et inde nec in rationalitate, sine quibus non datur reformatio. というのは、その時、心は身体の中に、いわば監禁の中にいるからである、このように自由性の中にない、またここから、推理力の中にも、それらなしに改心は存在しない。
(3) 訳文
140. だれも「不幸の状態」の中で改心されないのは、もしその時、神についてだけ考え、助けを切願するなら、強制された状態にいるからである。それゆえ、自由の状態の中にやって来る時、前の状態の中で神について少し、あるいは何も考えなかった場合は、前の状態に戻る。前の自由の状態の中で神を恐れた者たちは異なる。神を恐れることによって、その方に違反することを恐れることが意味され、そしてその方に違反することは罪を犯すことである。またこのことは恐れでなく、愛である。ある者を愛する者で、だれが彼に悪をなすことを恐れないか? また彼を愛すれば愛するほどますます恐れるないか? この恐れなしに、愛は本気でなく、また皮相的であり、思考だけのものであって、決して意志のものではない。
不幸の状態によって、戦い、決闘、難船、没落、火災、差し迫ったまたは不意の財産の損失、ほかに職務またここから名誉の奪われること、また他の同様なもののような危険からの絶望の状態が意味される。これらの状態の中でただ神についてだけ考えても、神からでなく、自分自身から考えている。というのは、その時、心は身体の中に、いわば監禁の中にあるからであり、このように自由性の中になく、またここから、推理力の中にもなく、それらなしに改心は存在しないからである。
(1) 原文
141. Quod nemo reformetur in statu aegritudinis animi, est quia aegritudo animi tollit rationalitatem, et inde liberum agendi secundum rationem; est enim mens aegra et non sana, et mens sana est rationalis, non autem mens aegra. Tales aegritudines sunt melancholiae, conscientiae spuriae et falsae, phantasiae varii generis, dolores animi ex infortuniis, anxietates et angores mentis ex vitio corporis, quae quandoque reputantur pro tentationibus, sed non sunt; quia genuinae tentationes pro objectis habent spiritualia, et in his mens sapit, at illae pro objectis habent naturalia, et in his mens insanit.
(2) 直訳
Quod nemo reformetur in statu aegritudinis animi, est quia aegritudo animi tollit rationalitatem, et inde liberum agendi secundum rationem; だれも「心の病の状態」の中で改心されないことは、心の病が推理力を取り除くからである、理性にしたがって行動する自由を。
est enim mens aegra et non sana, et mens sana est rationalis, non autem mens aegra. というのは病んだ心は健全でないから、また健全な心は理性的である、けれども病んだ心は〔理性的で〕ない。
Tales aegritudines sunt melancholiae, conscientiae spuriae et falsae, phantasiae varii generis, dolores animi ex infortuniis, anxietates et angores mentis ex vitio corporis, quae quandoque reputantur pro tentationibus, sed non sunt; このような病が、憂鬱症の、にせの、また偽りの良心(意識)、いろいろな種類の幻想、不幸からのアニムスの苦痛(嘆き)、身体の欠陥からの心の心配(不安)や苦悶である、それらは時々、試練として見なされる、しかし、〔それ〕ではない。
quia genuinae tentationes pro objectis habent spiritualia, et in his mens sapit, at illae pro objectis habent naturalia, et in his mens insanit. 本来の(正しい)試練は対象として霊的なものを持っているので、またそれらの〔状態の〕中で心は賢明である、しかし、対象として自然的なものを持っているそれら〔の状態〕は、それらの中で心は狂っている。
(3) 訳文
141. だれも「心の病の状態」の中で改心されないのは、心の病が推理力を、理性にしたがって行動する自由を取り除くからである。というのは、病んだ心は健全でなく、健全な心は理性的であるけれども、病んだ心は理性的でないから。このような病が、憂鬱症、にせのまた偽りの良心、いろいろな種類の幻想、不幸からのアニムスの苦痛、身体の欠陥からの心の不安や苦悶であり、それらは時々、試練として見なされるが、しかし、それではない。本来の試練は対象として霊的なものをもち、またそれらの中で心は賢明である、しかし、対象として自然的なものをもっているそれらの状態は、それらの中で心は狂っているからである。