(1) 原文
113. Homo non potest percipere concupiscentias sui mali; percipit quidem jucunda illarum, sed etiam parum reflectit super illa, jucunda enim oblectant cogitationes, et auferunt reflexiones. Quare si non aliunde sciret, quod sint mala, vocaret illa bona, et ex libero secundum rationem cogitationis suae patraret illa; quod cum facit, appropriat illa sibi. Quantum confirmat illa ut licita, tantum amplificat aulam amoris regnantis, qui est amor vitae ejus. Aulam ejus faciunt concupiscentiae, nam illae sunt sicut ejus ministeria et satellitia, per quae exteriora, quae faciunt regnum ejus, gubernat. Sed sicut rex est, tales sunt ministri et satellites, et tale est regnum. Si rex est diabolus, tunc ejus ministri et satellites sunt insaniae, ac populus regni ejus sunt falsa omnis generis; quae ministri, quos vocant sapientes, tametsi sunt insani, per ratiocinationes ex fallaciis et per phantasias faciunt ut appareant sicut vera, ac pro veris agnoscantur. Num talis status hominis mutari potest aliter quam per quod mala in externo homine removeantur? sic etiam concupiscentiae, quae cohaerent malis, removentur. Alioqui non patet concupiscentiis exitus, sunt etiam inclusae, sicut urbs obsessa, et sicut ulcus obturatum.
(2) 直訳
Homo non potest percipere concupiscentias sui mali; 人間は自分の悪の欲望を知覚することができない。
percipit quidem jucunda illarum, sed etiam parum reflectit super illa, jucunda enim oblectant cogitationes, et auferunt reflexiones. 確かにそれらの快さを知覚する、しかしまた、それらについてほとんど考慮しない、というのは快さは思考をうれしがらせるから、また考慮(反省)を取り去る。
Quare si non aliunde sciret, quod sint mala, vocaret illa bona, et ex libero secundum rationem cogitationis suae patraret illa; それゆえ、もし、別の場所から知らないなら、悪があること、それを善と呼ぶ、また自分の思考の理性(論証、推論☆)にしたがって、それらをなし遂げる(犯す)。
☆ ratioはほとんどの場合「理性」と訳せますが、「論証、推論」の意味があります。
quod cum facit, appropriat illa sibi. それを行なうとき、それらを自分自身に専有する(自分のものにする)。
Quantum confirmat illa ut licita, tantum amplificat aulam amoris regnantis, qui est amor vitae ejus. どれだけそれらを許された(もの)として確信するか〔によって〕、それだけ支配する愛の宮廷(宮殿)を大きくする(広くする)、それは彼のいのちの愛である。
Aulam ejus faciunt concupiscentiae, nam illae sunt sicut ejus ministeria et satellitia, per quae exterior, quae faciunt regnum ejus, gubernat. 欲望は彼の宮廷(宮殿)をつくる、なぜなら、それらはその大臣(閣僚)と従者(お供)のようであるから、それによって外的なものは、それらはその王国を構成する(つくる)、治める。
Sed sicut rex est, tales sunt ministri et satellites, et tale est regnum. しかし、王のようである、そのような大臣(閣僚)と従者(お供)である、またそのような王国である☆。
☆ しかし、この直訳ではよくわからないし、訳文の別訳のほうが正しいでしょう。
Si rex est diabolus, tunc ejus ministri et satellites sunt insaniae, ac populus regni ejus sunt falsa omnis generis; もし、王が悪魔なら、その時、その大臣と従者は狂人である、そして、その王国の人民はすべての種類の虚偽である。
quae ministri, quos vocant sapientes, tametsi sunt insani, per ratiocinationes ex fallaciis et per phantasias faciunt ut appareant sicut vera, ac pro veris agnoscantur. それらの大臣は、彼らを賢明な者と呼ぶ、それでも狂っている、〔感覚の〕欺きからの(誤った)推論によってまた空想によって、真理のように見えるようにする、そして真理として認められる。
Num talis status hominis mutari potest aliter quam per quod mala in externo homine removeantur? このような人間の状態は変えられることができるのか? 人間の外なるものの中の悪が遠ざけられることによって以外に異なって。
sic etiam concupiscentiae, quae cohaerent malis, removentur. さらにまたこのように欲望は、それは悪に密着する、遠ざけられる。
Alioqui non patet concupiscentiis exitus, sunt etiam inclusae, sicut urbs obsessa, et sicut ulcus obturatum. そうでなければ、欲望に出口は開かれない☆、さらにまた閉ざされる(閉じ込められる)、包囲された町(都市)のように、またふさがれた(閉じ込められた)潰瘍(できもの)のように。
☆ 動詞pateoの最初の意味は「(扉など)開いている、開かれている」です、ここから「見える、理解できる」となり、「(心に)明らかである」となり、最後に非人称動詞として最もよく使われる「~が明らかである」となります。しかし、文脈によって「欲望に出口は明らかでない」も(解釈として)おもしろいです。
(3) 訳文
113. 人間は自分の悪の欲望を知覚することができない。確かにそれらの快さを知覚するが、しかしまた、それらについてほとんど考慮しない、快さが思考をうれしがらせ、また熟慮を取り去るからである。それゆえ、もし、悪があることを別の場所から知らないなら、それを善と呼び、また自分の思考からの論証にしたがって、それらを犯す。それを行なうとき、それらを自分のものにする。どれだけそれらを許されたものとして確信するかによって、それだけ支配する愛の宮廷を大きくする、その宮廷は彼のいのちの愛である。欲望は彼の宮廷をつくる、なぜなら、それらの欲望はその大臣と従者のようであり、それによってその王国を構成する外的なものは、治める。しかし、王がいるように、そのような大臣と従者がいて、またそのような王国がある。もし、王が悪魔なら、その時、その大臣と従者は狂人であり、そして、その王国の人民はすべての種類の虚偽である。賢明な者と呼ぶ、それらの大臣は、それでも狂っており、〔感覚の〕欺きからの(誤った)推論によってまた空想によって、真理のように見え、そして真理として認められるようにする。
このような人間の状態は、人間の外なるものの中の悪が遠ざけられ、さらにまたこのように悪に密着する欲望が遠ざけられることによる以外に、変えられることができるのか? そうでなければ、欲望に出口は開かれず、さらにまた、包囲された都市のように、またふさがれた潰瘍のように閉じ込められる。