(1) 原文
101. At multi, imprimis illi qui se confirmaverunt in fide separata a charitate, non sciunt quod in inferno sint cum in malis; et ne quidem sciunt quid mala, ex causa, quia nihil cogitant de illis; dicentes quod non sint sub jugo legis, et sic quod lex illos non damnet; tum, quia nihil conferre possunt ad salutem, quod non aliquod malum a se removere possint, ac insuper quod non aliquod bonum possint facere a se. Hi sunt, qui omittunt cogitare de malo, et quia id omittunt, continue in illo sunt. Quod illi sint qui per hircos a Domino intellecti sint, Matth. [xxv. 32, 33,] 41-46, in Doctrina Novae Hierosolymae de Fide (n. 61-68) videatur; de quibus (vers. 41) dicitur “Discedite a Me, maledicti, in ignem aeternum paratum diabolo et angelis ejus.” [2.] Nam illi qui nihil cogitant de malis apud se, hoc est, qui non explorant se, et postea desistunt ab illis, non possunt aliter quam nescire quid malum, et tunc id ex jucundo ejus amare; nam qui nescit id, ille amat id, et qui cogitare omittit de illo, ille continue est in illo; est sicut caecus qui non videt; nam cogitatio videt bonum et malum, sicut oculus videt pulchrum et impulchrum; ac in malo est, tam qui cogitat et vult illud, quam qui credit malum non apparere coram Deo, ac qui credit remitti si apparet; sic etenim cogitat quod absque malo sit. Si abstinent a faciendis malis, non abstinent quia peccata sunt contra Deum, sed quia timent leges et famam; at usque faciunt illa in spiritu suo, nam spiritus hominis est qui cogitat et vult; quare quod homo in spiritu suo in mundo cogitat, hoc post excessum e mundo, cum fit spiritus, facit. [3.] In mundo spirituali, in quem omnis homo post mortem venit, non quaeritur qualis tua fides fuerat, nec qualis tua doctrina, sed quae tua vita; ita num talis aut talis: scitur enim quod qualis alicujus vita est, talis ejus fides, immo doctrina sit; vita enim facit sibi doctrinam, et facit sibi fidem.
(2) 直訳
At multi, imprimis illi qui se confirmaverunt in fide separata a charitate, non sciunt quod in inferno sint cum in malis; しかし、多くの者は、特に彼らは、仁愛から分離した信仰を自分自身に確信した者ら、悪の中にいるとき地獄の中にいることを知らない。
et ne quidem sciunt quid mala, ex causa, quia nihil cogitant de illis; また確かに悪が何か知らない、理由から、それらについて決して考えなかったので。
dicentes quod non sint sub jugo legis, et sic quod lex illos non damnet; 律法(法律)☆のくびきの下にいないことを言って、またこのように律法(法律)は彼らを断罪しないこと。
☆ lexは広くは「法律」、狭くは「律法」でであり、また「法則」の意味もあります。ここでどちらの訳語がよいかと判断しなければなりません。社会的、実生活の場面でしたら「法、法律」でよいのですが、「くびき」や「断罪」のことばが、この文の中で使われていること、また文脈からは「地獄」「悪」が最初に語られていることから、内面的な法を指しているとして「(神の)律法」とすればよいとわかります。後述参照。
tum, quia nihil conferre possunt ad salutem, quod non aliquod malum a se removere possint, ac insuper quod non aliquod bonum possint facere a se. なおまた、救いに何も寄与できないので、何らかの悪を自分自身から遠ざけることができないこと、そして加えて何らかの善を自分自身から行なうことができないこと。
Hi sunt, qui omittunt cogitare de malo, et quia id omittunt, continue in illo sunt. これらの者である、その者らは悪について考えることを放棄する、またそのことを放棄するので、絶えずそれらの中にいる。
Quod illi sint qui per hircos a Domino intellecti sint, Matth. [xxv. 32, 33,] 41-46, in Doctrina Novae Hierosolymae de Fide (n. 61-68) videatur; 彼らであること、その者らは主により雄ヤギによって意味されている、マタイ(25;32, 33,)41-46、『信仰ついての新しいエルサレムの教え』(61-68番)の中に見られる。
de quibus (vers. 41) dicitur “Discedite a Me, maledicti, in ignem aeternum paratum diabolo et angelis ejus.” その者らについて(41節)言われている「わたしから去れ、呪われた者ら、悪魔とその使いたちに用意された永遠の火の中へ☆」。
☆ 新改訳聖書にはここに「はいれ」の言葉がありますが、ギリシア原文にはありません。
[2.] Nam illi qui nihil cogitant de malis apud se, hoc est, qui non explorant se, et postea desistunt ab illis, non possunt aliter quam nescire quid malum, et tunc id ex jucundo ejus amare; [2.] なぜなら、彼らは、自分自身のもとの悪について何も考えない者、すなわち、自分自身を調べない者、またその後、それらからやめる(離れない)、悪が何か知らないこと以外に異なってできない、またその時、そのことをその快さから愛すること。
nam qui nescit id, ille amat id, et qui cogitare omittit de illo, ille continue est in illo; なぜなら、そのことを知らない者は、彼はそれを愛する、またそのことについて考えることを放棄する者は、彼は絶えず☆その中にいるから。
☆ continueの訳語にはどうも「継続して」がふさわしいようです。『レキシコン』に付け加えよう。
est sicut caecus qui non videt; 盲目の者のようである、その者は見ない。
nam cogitatio videt bonum et malum, sicut oculus videt pulchrum et impulchrum; なぜなら、思考は善と悪を見るから、目が美しいものと醜いものを見るように。
ac in malo est, tam qui cogitat et vult illud, quam qui credit malum non apparere coram Deo, ac qui credit remitti si apparet; そして、悪の中にいる、それを考え、欲する者も、悪が神の前に見られるないことを信じる者も、そしてもし見られるなら許されることを信じる者。
sic etenim cogitat quod absque malo sit. こうして考えるゆえに、悪なしでいることを。
Si abstinent a faciendis malis, non abstinent quia peccata sunt contra Deum, sed quia timent leges et famam; もし、悪を行なおうと(から)やめるなら、神の前に罪であるからやめるない、しかし、法律(律法)☆と名声を恐れるから。
☆ ここのlexは文脈から明らかに「法律」です。前述参照。
at usque faciunt illa in spiritu suo, nam spiritus hominis est qui cogitat et vult; しかし、それでもそれらを自分の霊の中で行なう、なぜなら、人間の霊であるから、考え、欲する者は。
quare quod homo in spiritu suo in mundo cogitat, hoc post excessum e mundo, cum fit spiritus, facit. それゆえ、人間が世の中で自分の霊の中で考えたこと、このことを世から去った後、霊になるとき、行なう。
[3.] In mundo spirituali, in quem omnis homo post mortem venit, non quaeritur qualis tua fides fuerat, nec qualis tua doctrina, sed quae tua vita; [3.] 霊界の中で、その中にすべての人間は死後にやって来る、あなたの信仰はどんなものであったかと尋ねられない、あなたの教えはどんなものかも、しかし、あなたの生活が何か☆。
☆ このquaeは疑問代名詞quisの女性主格ですね(vitaはもちろん女性)。
ita num talis aut talis: そのように、このようにまたはこのようなものかどうかと―
scitur enim quod qualis alicujus vita est, talis ejus fides, immo doctrina sit; というのはだれかの生活がどんなものか〔によって〕、そのような彼の信仰が、それどころか教えが〔そのようなもので〕あるか知られるから。
vita enim facit sibi doctrinam, et facit sibi fidem. というのは、生活が自分自身に教えをつくるから、また自分自身に信仰を。
(3) 訳文
101. しかし、多くの者は、特に、仁愛から分離した信仰を自分自身に確信した者らは、悪の中にいるとき地獄の中にいることを知らない。また確かに悪が何か知らない、その理由は、律法のくびきの下にいないこと、またこのように律法は彼らを断罪しないこと、なおまた、救いに何も寄与できないので、何らかの悪を自分自身から遠ざけることができないこと、そして加えて何らかの善を自分自身から行なうことができない、と言って、それらについて決して考えなかったからである。悪について考えることを放棄し、またそのことを放棄するので、継続してそれらの中にいるのは、これらの者である。
その者らが主により、マタイ福音書の雄ヤギ(25;32, 33, 41-46)によって意味されているのが、『信仰ついての新しいエルサレムの教え』(61-68番)の中に見られ、その者らについて言われている、
「わたしから去れ、呪われた者らよ、悪魔とその使いたちに用意された永遠の火の中へ」(41節)。
[2.] なぜなら、自分自身のもとの悪について何も考えない者は、すなわち、自分自身を調べ、またその後、それらをやめない者は、悪が何か知らず、またその時、そのことをその快さから愛することしかできないから。なぜなら、そのことを知らない者は、それを愛し、またそのことについて考えることを放棄する者は、継続してその中にいるから。盲目の者のように、その者は見ない。なぜなら、思考は目が美しいものと醜いものを見るように善と悪を見るから。そして、それを考え、欲する者も、悪が神の前に見られるないことを信じる者も、そしてもし見られるなら許されることを信じる者は悪の中にいる
こうして、悪はないと考えるからである。もし、悪を行なおうとやめるにしても、神の前に罪であるからやめるのではなく、しかし、法律と名声を恐れるからである。しかし、それでもそれらを自分の霊の中で行なう、なぜなら、考え、欲するのは人間の霊であるから。それゆえ、人間が世の中で自分の霊の中で考えたことを、世から去った後、霊になるとき、行なう。