原典講読『神の摂理』 98

 

(1) 原文


98.  Dictum supra est, quod omni homini sit facultas volendi, quae vocatur libertas, et facultas intelligendi quae vocatur rationalitas; sed probe sciendum est, quod illae facultates homini sicut insitae sint, est enim ipsum humanum in illis. Sed ut mox dictum est, aliud est ex libero secundum rationem agere, et aliud ex ipso libero secundum ipsam rationem agere. Ex ipso libero secundum ipsam rationem agunt non alii, quam qui se passi sunt regenerari a Domino; reliqui autem ex libero secundum cogitationem, quam instar rationis faciunt, agunt. At usque omnis homo, nisi natus sit fatuus aut summe stupidus, potest ad ipsam rationem, et per illam ad ipsum liberum venire; sed quod non veniat, sunt plures causae quae in sequentibus detegentur: hic solum dicetur, quibus ipsum liberum seu ipsa libertas, et simul ipsa ratio seu ipsa rationalitas, non dari possunt, et quibus aegre dari. [2.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas non dari possunt fatuis ex nativitate; nec fatuis postea factis quamdiu fatui sunt. Ipsa libertas et ipsa rationalitas nec dari possunt stupidis et obesis natis, et quibusdam factis ex torpore otii, aut ex aegritudine quae pervertit aut prorsus occlusit interiora mentis, aut ex amore vitae bestiae. [3.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas nec dari possunt apud illos in Christiano orbe, qui prorsus negant Divinum Domini, et sanctitatem Verbi, ac negationem apud se usque ad finem vitae confirmatam retinuerunt; hoc enim intelligitur per peccatum contra Spiritum Sanctum, quod non remittitur in hoc saeculo, nec in futuro (Matth. xii. 31, 32). [4.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas nec dari possunt apud illos, qui omnia naturae, et nihil Divino, attribuunt, et id per ratiocinia ex visibilibus fecerunt suae fidei: hi [1]etenim sunt athei. [5.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas aegre dari possunt apud illos, qui in falsis religionis se multum confirmaverunt: quoniam confirmator falsi est negator veri: at qui non confirmaverunt se, in quacunque religione sint, possunt; de qua re videantur quae in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 91-97,) allata sunt. [6.] Infantes et pueri non possunt in ipsam libertatem et in ipsam rationalitatem venire, prius quam aetate adolescunt: quoniam interiora mentis apud hominem successive aperiuntur; sunt interea sicut semina in fructu immaturo, quae in humo non possunt egerminare.


@1 enim pro “etnim,” nisi praetuleris enim.


 


(2) 直訳


Dictum supra est, quod omni homini sit facultas volendi, quae vocatur libertas, et facultas intelligendi quae vocatur rationalitas; 上に言われている、すべての人間に意志する能力があること、それは自由()と呼ばれる、また理解する能力〔がある〕、それは推理力と呼ばれる。


sed probe sciendum est, quod illae facultates homini sicut insitae sint, est enim ipsum humanum in illis. しかし、(十分に)よく知らなければならない、それらの能力は人間に植え付けられたようにあること、というのはそれらの中で人間そのものであるので。


Sed ut mox dictum est, aliud est ex libero secundum rationem agere, et aliud ex ipso libero secundum ipsam rationem agere. しかし、じきに〔前か後〕言われたように、理性にしたがって自由から行動することはあるものである、また理性そのものにしたがって自由そのものから行動することはあるものである。


Ex ipso libero secundum ipsam rationem agunt non alii, quam qui se passi sunt regenerari a Domino; 理性そのものにしたがって自由そのものから他の者たちは行動しない、主により再生させられることを許されている者以外に。


reliqui autem ex libero secundum cogitationem, quam instar rationis faciunt, agunt. けれども、他の者(残りの者)は思考にしたがって自由から、彼らは理性に似たものにそれにつく(生じさせる)行動する。


At usque omnis homo, nisi natus sit fatuus aut summe stupidus, potest ad ipsam rationem, et per illam ad ipsum liberum venire; しかし、それでもすべての人間は、もし愚かな者かまたは極度のまぬけに生まれないなら、理性そのものに、またそれによって自由そのものにやって来ることができる。


sed quod non veniat, sunt plures causae quae in sequentibus detegentur: しかし、やって来ないことは、多くの理由があり、それらは続くものの中で示される。


hic solum dicetur, quibus ipsum liberum seu ipsa libertas, et simul ipsa ratio seu ipsa rationalitas, non dari possunt, et quibus aegre dari. このことだけが言われる、その者らに自由そのものまたは自由()そのものが、また同時に理性そのものまたは推理力そのものが、与えられることができない、またその者らにほとんど与えられることが〔でき〕ない。


[2.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas non dari possunt fatuis ex nativitate; [2.] 自由()そのものと推理力そのものは出生から愚かな者に与えられることはできない。


nec fatuis postea factis quamdiu fatui sunt. なったその後に愚かな者にも、愚かであるかぎり。


Ipsa libertas et ipsa rationalitas nec dari possunt stupidis et obesis natis, et quibusdam factis ex torpore otii, aut ex aegritudine quae pervertit aut prorsus occlusit interiora mentis, aut ex amore vitae bestiae. 自由()そのものと推理力そのものはまぬけや鈍く生まれている者にも与えられることができない、また怠惰の無活動からなったある者、または病気からそれは心の内的なものを滅ぼすかまたはまったく閉ざす、または獣の(ような)いのちの愛から。


[3.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas nec dari possunt apud illos in Christiano orbe, qui prorsus negant Divinum Domini, et sanctitatem Verbi, ac negationem apud se usque ad finem vitae confirmatam retinuerunt; [3.] 自由()そのものと推理力そのものはキリスト教世界の中の彼らのもとにも与えられることができない、主の神性をまったく否定する者、またみことばの聖性を、そして否定を自分自身のもとに確信した心〔で〕生活の終わりまで保持する。


hoc enim intelligitur per peccatum contra Spiritum Sanctum, quod non remittitur in hoc saeculo, nec in futuro (Matth. xii. 31, 32). というのは、このことが聖霊に対する罪として意味されるから、この時代に赦されない、将来☆にも(マタイ12:31, 32)


新改訳聖書で「次の世」と訳しているギリシア語は「~しようとする、意図する」という動詞を実詞としたものです。訳せば「来るべきもの」といえるでしょう。文脈からはそれは「来るべき時代」です。


[4.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas nec dari possunt apud illos, qui omnia naturae, et nihil Divino, attribuunt, et id per ratiocinia ex visibilibus fecerunt suae fidei: [4.] 自由()そのものと推理力そのものは彼らのもとにも与えられることができない、すべてのものを自然に〔帰し〕、また何も神性に帰さない者、またそれを(目に)見られるものから推論によって自分の信念にした者。


hi [1]et enim sunt athei. というのはこれらの者はまた無神論者たちであるから。


[5.] Ipsa libertas et ipsa rationalitas aegre dari possunt apud illos, qui in falsis religionis se multum confirmaverunt: [5.] 自由()そのものと推理力そのものは彼らのもとにほとんど与えられることができない、宗教の虚偽の中で自分自身に多くのものを確信した者。


quoniam confirmator falsi est negator veri: 虚偽の確信者は真理の否定者であるから。


at qui non confirmaverunt se, in quacunque religione sint, possunt; しかし、自分自身に確信しなかった者は、どんな宗教の中にいても、できる。


de qua re videantur quae in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 91-97,) allata sunt. それらの事柄は『聖書についての新しいエルサレムの教え』(91-97)の中に引用されているものが見られる。


[6.] Infantes et pueri non possunt in ipsam libertatem et in ipsam rationalitatem venire, prius quam aetate adolescunt: [6.] 幼児と子供は自由()そのものの中と推理力そのものの中にやって来ることができない、年齢が成熟するよりも前に。


quoniam interiora mentis apud hominem successive aperiuntur; 人間のもとの心の内的なものは継続的に開かれるので。


sunt interea sicut semina in fructu immaturo, quae in humo non possunt egerminare. その間、未熟な果実の中の種のようである、それは土の中で発芽することができる。


@1 enim pro “etnim,” nisi praetuleris enim.  1 etnim1」の代わりにenim2、もしenimのほうを選ばないなら。


1 初版にetnimとあり、これがミスプリであるので、この注釈となっています。


2 そしてここの注釈は最初のenimの代わりに(校正済みの)et enimであるべきです。すなわち、注釈のミスです。


 


(3) 訳文


98.  すべての人間に自由)呼ばれる意志する能力があり、また推理力と呼ばれる理解する能力があることは、前に言われている。しかし、それらの能力は、それらの中で〔人間は〕人間そのものであるので、人間に植え付けられたようにあることをよく知らなければならない。しかし、すぐ前に言われたように、理性にしたがって自由から行動することと理性そのものにしたがって自由そのものから行動することは別ものである。主による再生が許されている者以外の他の者たちは、理性そのものにしたがって自由そのものから行動しない。けれども、他の残りの者は思考にしたがって自由から行動し、思考を理性に似たものにつくっている。しかし、それでもすべての人間は、もし愚かな者かまたは極度のまぬけに生まれないなら、理性そのものに、またそれによって自由そのものにやって来ることができる。しかし、やって来ないことには、多くの理由があり、それらは次に示される。〔ここでは〕自由そのものまたは自由そのものが、また同時に理性そのものまたは推理力そのものが与えられることができない者、またほとんど与えられることができない者についてだけ述べよう。


[2.] 自由性そのものと推理力そのものは出生から愚かな者に、その後に愚かな者になった者にも、愚かであるかぎり与えられることはできない。自由性そのものと推理力そのものは、怠惰から無活動となった者、または心の内的なものを滅ぼすかまたはまったく閉ざす病気から、または獣の(ような)いのちの愛から、まぬけや鈍く生まれている者にも与えられることができない。


[3.] 自由性そのものと推理力そのものはキリスト教世界の中の、主の神性をまたみことばの聖性をまったく否定する者、そして否定を自分自身のもとに確信して生活の終わりまで保持する者のもとにも与えられることができない。このことが聖霊に対する罪として、この時代にも来るべき時代にも赦されないこと意味されるからである(マタイ12:31, 32)


[4.] 自由性そのものと推理力そのものは、すべてのものを自然に帰し、何も神性に帰さない者、またそれを(目に)見られるものから推論によって自分の信念にした者のもとにも与えられることができない。


これらの者は無神論者でもあるからである。


[5.] 自由性そのものと推理力そのものは宗教の虚偽の中で自分自身に多くのものを確信した者のもとに、ほとんど与えられることができない、虚偽を確信する者は真理を否定する者であるから。しかし、自分自身に確信しなかった者は、どんな宗教の中にいても、〔与えられることが〕できる。それらの事柄は『聖書についての新しいエルサレムの教え』(91-97)の中に引用されているものを参照されたい。


[6.] 幼児と子供は自由そのものの中と推理力そのものの中に年齢が成熟するよりも前にやって来ることができない。人間のもとの心の内的なものは継続的に開かれ、その間、土の中で発芽することができる未熟な果実の中の種のようであるからである。