原典講読『神の摂理』 77

 

(1) 原文


77.  Quis non potest ex facultate sua, quae vocatur rationalitas, intelligere, quod hoc aut illud bonum sit utile communi, et quod hoc aut illud malum sit noxium communi? ut quod justitia, sinceritas, et castitas conjugii, sint utiles communi, et quod injustitia, insinceritas et scortatio cum aliorum uxoribus, sint noxiae communi; consequenter quod mala haec in se sint damna, et quod bona illa iu se sint emolumenta. Quis itaque non potest illa rationis suae facere, modo velit? Rationalitas ei est, et libertas ei est; et tantum ejus rationalitas et libertas nudatur, apparet, moderatur et dat percipere et posse, quantum mala illa apud se propterea fugit; et quantum hoc facit, tantum bona illa, ut amicus amicos, spectat. [2.] Ex his dein potest homo ex facultate sua, quae vocatur rationalitas, concludere ad bona quae utilia communi sunt in spirituali mundo, et ad mala quae ibi noxia sunt, si modo pro malis percipiat peccata, et pro bonis opera charitatis. Hoc quoque potest homo rationis suae facere, modo velit, quoniam rationalitas et libertas ei sunt; et tantum ejus rationalitas et libertas nudantur, apparent, moderantur et dant percipere et posse, quantum mala illa ut peccata fugit et quantum hoc facit, tantum bona charitatis, ut proximus proximum ex amore utrinque, spectat. [3.] Nunc quia Dominus propter receptionem et conjunctionem, vult, ut quicquid homo libere facit secundum rationem, appareat illi sicut ejus, et hoc est secundum ipsam rationem, sequitur quod homo possit ex ratione, quia est ejus aeterna felicitas, velle, et ex implorata Divina Domini potentia, id facere.


 


(2) 直訳


Quis non potest ex facultate sua, quae vocatur rationalitas, intelligere, quod hoc aut illud bonum sit utile communi, et quod hoc aut illud malum sit noxium communi? だれが自分の能力から理解することができないか? それは推理力と呼ばれる、これまたはそれが共通の(公共の)役立つ(ものである)善であること、またこれまたはそれが共通の(公共の)有害な(ものである)悪であること。


ut quod justitia, sinceritas, et castitas conjugii, sint utiles communi, et quod injustitia, insinceritas et scortatio cum aliorum uxoribus, sint noxiae communi; 例えば、公正、誠実(正直)、また結婚の貞潔は、共通の(公共の)役立つものであること、また、不正、不誠実と他の者の妻との淫行は共通の(公共の)有害なものであること。


consequenter quod mala haec in se sint damna, et quod bona illa iu se sint emolumenta. したがって、これらの悪は本質的に害であること、またそれらの善が本質的に☆利益であること。


見てすぐにわかりますが本文のiuinのミスプリです。初版は正しくinとなっています。


Quis itaque non potest illa rationis suae facere, modo velit? そこで、だれがそれらを自分の理性で行なうことができないか? 単に欲するだけで。


Rationalitas ei est, et libertas ei est; 推理力が彼にある、また自由()が彼にある。


et tantum ejus rationalitas et libertas nudatur, apparet, moderatur et dat percipere et posse, quantum mala illa apud se propterea fugit; またそれだけ彼の推理力と自由()が現わされる、見られる、抑制される(支配される)、また知覚することと可能性(潜在能力)与える、どれだけそれらの悪を自分自身のもとでこのために避ける〔かによって〕。


et quantum hoc facit, tantum bona illa, ut amicus amicos, spectat. またどれだけこのことを行なう〔かによって〕、それだけそれらの善を、友が友をのように、眺める。


[2.] Ex his dein potest homo ex facultate sua, quae vocatur rationalitas, concludere ad bona quae utilia communi sunt in spirituali mundo, et ad mala quae ibi noxia sunt, si modo pro malis percipiat peccata, et pro bonis opera charitatis. [2.] これらから、その後(続いて)、自分の能力から、それは推理力と呼ばれる、善に向けて結論することができる、それらは霊界の中で共通の(公共の)役立つものである、また悪に向けて、それらはそこに有害なものである、もしただ悪として罪を知覚するなら、また善として仁愛の働きを。


Hoc quoque potest homo rationis suae facere, modo velit, quoniam rationalitas et libertas ei sunt; このこともまた人間は自分の理性で行なうことができる、単に欲するだけで、推理力と自由()が彼にあるからである。


et tantum ejus rationalitas et libertas nudantur, apparent, moderantur et dant percipere et posse, quantum mala illa ut peccata fugit et quantum hoc facit, tantum bona charitatis, ut proximus proximum ex amore utrinque, spectat. またそれだけ彼の推理力と自由()が現わされる、見られる、抑制される(支配される)、また知覚することと可能性(潜在能力)与える、どれだけそれらの悪を罪として避けるか、またどれだけこのことを行なうか〔かによって〕、それだけ仁愛の善を、両方の側の愛から隣人を隣人として、眺める。


[3.] Nunc quia Dominus propter receptionem et conjunctionem, vult, ut quicquid homo libere facit secundum rationem, appareat illi sicut ejus, et hoc est secundum ipsam rationem, sequitur quod homo possit ex ratione, quia est ejus aeterna felicitas, velle, et ex implorata Divina Domini potentia, id facere. [3.] そこで、主は受容と結合のために、欲するので、どんなものでも人間は自由に理性にしたがって行なうように、彼に彼のもののように見られる、またこのことは理性そのものにしたがっている、~ということになる、人間は理性からできること、彼の永遠の幸福であるので、意志すること、また主の神的な力の懇願から、それ☆を行なうこと。


ここのidが何を指すか、わかりづらいです。漠然と、「それ」としてもよさそうですが、ずっとさかのぼってreceptio et conjunnctioでしょう。


 


(3) 訳文


77.  これまたはそれが公共に役立つ善であること、またこれまたはそれが公共に有害な悪であることを、推理力と呼ばれる自分の能力からだれが理解することができないか? 例えば、公正、誠実、また結婚の貞潔は、公共のに役立つものであること、また、不正、不誠実と他の者の妻との淫行は公共に有害なものであり、したがって、これらの悪は本質的に害であり、またそれらの善は本質的に利益であることである。そこで、ただ欲するだけで、それらを自分の理性で行なうことをだれができないか? 彼には推理力があり、また自由がある。また、どれだけそれらの悪をこのために自分自身のもとで避けるかによって、それだけ彼の推理力と自由が現われ、見られ、抑制され、また知覚することと可能性が与えれる。また、どれだけこのことを行なうかによって、友が友のように、それだけそれらの善を眺める。


[2.] 続いて、これらから、推理力と呼ばれる自分の能力から、霊界の中で公共に役立つ善に向けて、またそこに有害なものである悪に向けて、もしただ悪として罪を、また善として仁愛の働きを知覚するなら、結論することができる。このこともまた人間は単に欲するだけで、自分の理性で行なうことができる、彼に推理力と自由があるからである。また、どれだけそれらの悪を罪として避け、またどれだけこのことを行なうかかによって、それだけ彼の推理力と自由が現わされ、見られ、抑制され、また知覚することと可能性を与えられ、それだけ仁愛の善を、両方の側の愛から隣人を隣人として、眺める。


[3.] そこで、主は受容と結合のために、どんなものでも人間は彼に自分のもののように理性にしたがって自由に行ない、またこのことは理性そのものにしたがっているように見られることを望まれるので、人間は理性から、彼の永遠の幸福であるので、意志すること、また主の神的な力の懇願から、それ〔受容と結合〕を行なうことできることがいえる。

原典講読『神の摂理』 78

 

(1) 原文


78.  (iii.) Quod quicquid homo ex libero secundum suam cogitationem facit, approprietur ei sicut ejus, et remaneat; causa est, quia proprium hominis et liberum ejus unum faciunt; proprium hominis est vitae ejus, et quod homo ex vita facit hoc ex libero facit; tum proprium hominis est quod est amoris ejus, nam amor est vita cujusvis, et quod homo ex amore vitae suae facit, hoc ex libero facit. Quod homo ex libero faciat secundum cogitationem, est causa, quia id quod vitae seu amoris alicujus est, hoc etiam cogitatur, et cogitatione confirmatur, et cum confirmatum est, tunc ex libero secundum cogitationem id facit. [2.] Nam quicquid homo facit, ex voluntate per intellectum facit, ac liberum est voluntatis, et cogitatio est intellectus. Potest etiam homo ex libero contra rationem agere, tum ex non libero secundum rationem; sed haec non appropriantur homini; sunt modo oris et corporis ejus, et non spiritus seu cordis ejus; at quae spiritus et cordis ejus sunt, dum etiam fiunt oris et corporis, illa appropriantur homini. Quod ita sit, per multa illustrari potest, sed hoc hujus loci non est. [3.] Per appropriari homini intelligitur intrare vitam ejus, et fieri vitae ejus, consequenter fieri proprium ejus. Quod autem non sit aliquod proprium hominis, sed quod appareat ei sicut sit, in sequentibus videbitur. Hic solum, quod omne bonum, quod homo ex libero secundum rationem agit, approprietur ei sicut suum, quia in cogitando, volendo, loquendo et faciendo, apparet ei sicut suum; attamen bonum non est hominis, sed est Domini apud hominem (videatur supra n. 76). Quomodo autem malum homini appropriatur, in suo articulo videbitur.


 


(2) 直訳


(iii.) Quod quicquid homo ex libero secundum suam cogitationem facit, approprietur ei sicut ejus, et remaneat;  (iii.) どんなものでも人間が自由から自分の思考にしたがって行なうものは、彼に、彼のものであるように専有され、また存続すること。


causa est, quia proprium hominis et liberum ejus unum faciunt; 理由である、人間のプロプリウムは彼の自由と一つとなっているからである。


proprium hominis est vitae ejus, et quod homo ex vita facit hoc ex libero facit; 人間のプロプリウムは彼のいのちのものである、また人間がいのちから行なうこと、このことを自由から行なう。


tum proprium hominis est quod est amoris ejus, nam amor est vita cujusvis, et quod homo ex amore vitae suae facit, hoc ex libero facit. さらに、人間のプロプリウムは彼の愛のものであること、なぜなら、愛はそれぞれのいのちであるから、また人間は自分のいのちの愛から行なうことは、これを自由から行なうこと。


Quod homo ex libero faciat secundum cogitationem, est causa, quia id quod vitae seu amoris alicujus est, hoc etiam cogitatur, et cogitatione confirmatur, et cum confirmatum est, tunc ex libero secundum cogitationem id facit. 人間は自由から思考にしたがって行なうこと、理由である、それはある者のいのちのものまたは愛のものであるものは、これはまた考えられる、また思考で確信される、また確信されるとき、その時、自由から思考にしたがってそれを行なう。


[2.] Nam quicquid homo facit, ex voluntate per intellectum facit, ac liberum est voluntatis, et cogitatio est intellectus. [2.] なぜなら、何でも人間が行なうものを、意志から理解力によって行なうから、そして自由は意志のものである、また思考は理解力のものである。


Potest etiam homo ex libero contra rationem agere, tum ex non libero secundum rationem; さらにまた人間は自由から理性に反して行動することができる、さらに自由からでなく、理性にしたがって。


sed haec non appropriantur homini; しかし、これらのことは人間に専有されない。


sunt modo oris et corporis ejus, et non spiritus seu cordis ejus; 単に彼の口と身体のものである、また彼の霊または心のものではない。


at quae spiritus et cordis ejus sunt, dum etiam fiunt oris et corporis, illa appropriantur homini. しかし、彼の霊と心のものであるものが、さらにまた口と身体のものになる時、それらは人間に専有される。


Quod ita sit, per multa illustrari potest, sed hoc hujus loci non est. このようであることは、多くのものによって明らかにされる(説明される)とができる、しかし、このことはこの場所にではない。


[3.] Per appropriari homini intelligitur intrare vitam ejus, et fieri vitae ejus, consequenter fieri proprium ejus. [3.] 人間に専有されることによって彼のいのちを()入ることが意味される、彼のいのちのものになること、したがって彼のプロプリウムになること。


Quod autem non sit aliquod proprium hominis, sed quod appareat ei sicut sit, in sequentibus videbitur. けれども、何らかの人間のプロプリウムではない、しかし、彼に見えること、そのようである、続くものの中で見られる。


Hic solum, quod omne bonum, quod homo ex libero secundum rationem agit, approprietur ei sicut suum, quia in cogitando, volendo, loquendo et faciendo, apparet ei sicut suum; ここに〔このこと〕だけ〔述べよう〕、すべての善は、それを人間は自由から理性にしたがって行動する、彼に自分のもののように専有されること、考えること、意志すること話すこと、また行なうことの中に、自分のもののように見えるので。


attamen bonum non est hominis, sed est Domini apud hominem (videatur supra n. 76). それにもかかわらず、善は人間のものではない、しかし、人間のもとの主のものである(上の76番に見られる)


Quomodo autem malum homini appropriatur, in suo articulo videbitur. けれども、どのように悪が人間に専有されるか、その章の中に見られる。


 


(3) 訳文


78.  (iii.) どんなものでも人間が自由から自分の思考にしたがって行なうものは、彼に、彼のものであるように専有され、また存続すること。


 その理由は、人間のプロプリウムは彼の自由と一つとなっているからである。人間のプロプリウムは彼のいのちのものであり、また人間がいのちから行なうことを人間は自由から行なう。さらに、人間のプロプリウムは彼の愛のものである、なぜなら、愛はそれぞれ者のいのちであり、また人間は自分のいのちの愛から行なうことを自由から行なうからである。人間は自由から思考にしたがって行なうことの理由は、ある者のいのちのものまたは愛のものであるものは、これはまた考えられ、思考で確信され、確信されるとき、自由から思考にしたがってそれを行なうからである。


[2.] なぜなら、何でも人間が行なうものを、意志から理解力によって行ない、そして自由は意志のものであり、思考は理解力のものであるから。さらにまた人間は自由から理性に反して、さらに自由からでなく、理性にしたがって行動することができる。しかし、これらのことは人間に専有されない。単に彼の口と身体のものであり、彼の霊または心のものではない。しかし、彼の霊と心のものであるものが、さらにまた口と身体のものになる時、それらは人間に専有される。このようであることは、多くのものによって明らかにされるとができるが、しかし、このことはこのところではない。


[3.] 人間に専有されることによって、彼のいのち入り、彼のいのちのものになること、したがって彼のプロプリウムになることが意味される。けれども、人間の何らかのプロプリウムではないが、しかし、そのように彼に見えることは続くものの中で見られる。ここには、人間が自由から理性にしたがって行動するすべての善は、考え、意志し、話すこと、また行なうことの中に、自分のもののように見えるので、彼に自分のもののように専有されることだけ述べておく。それにもかかわらず、善は人間のものではない、しかし、人間のもとの主のものである(前の76番に見られる)。けれども、どのように悪が人間に専有されるかは、その章の中に見られる。

原典講読『神の摂理』 79

 

(1) 原文


79.  Dicitur quod id quod homo ex libero secundum cogitationem suam facit, etiam remaneat; nam nihil quicquam quod homo sibi appropriavit, eradicari potest, factum enim est amoris et simul rationis ejus, seu voluntatis et simul intellectus ejus, et inde vitae ejus. Potest hoc quidem removeri, sed usque non ejici; et cum removetur, transfertur sicut a centro ad peripherias, et ibi moratur: hoc intelligitur per quod remaneat. [2.] Ut pro exemplo: si homo in pueritia et adolescentia appropriaverit sibi quoddam malum faciendo id ex jucundo amoris ejus, ut si defraudaverit, blasphemaverit, vindicaverit, scortatus sit, tunc quia ex libero secundum cogitationem fecerat illa, etiam appropriavit illa sibi; at si postea paenitentiam agit, fugit illa, et aspicit illa ut peccata quae aversanda sunt, et sic ex libero secundum rationem desistit ab illis, tunc appropriantur illi bona, quibus mala illa opposita sunt. Haec bona tunc centrum faciunt, et removent mala versus peripherias, ulterius et ulterius secundum aversionem et aversationem illorum. At usque illa non possunt ita ejici, ut dici queant exstirpata; sed usque per remotionem illam apparere possunt sicut exstirpata; quod fit per quod homo a Domino detineatur a malis, et teneatur in bonis. Ita fit cum omni malo hereditario, et similiter cum omni malo actuali hominis. [3.] Hoc quoque testatum vidi per experientiam apud aliquos in caelo, qui quia a Domino tenebantur in bono, putabant se absque malis esse; sed ne crederent bonum, in quo erant, illorum proprium [1]esse, demissi sunt e caelo, et remissi in sua mala, usque dum agnoscerent quod in malis essent a se, sed in bonis a Domino; post quam agnitionem in caelum reducti sunt. [4.] Sciatur itaque, quod bona illa non aliter approprientur homini, quam quod constanter sint Domini apud hominem; et quod quantum homo hoc agnoscit, tantum det Dominus, ut bonum appareat homini sicut ejus, hoc est, ut appareat homini amare proximum seu habere charitatem sicut a se, credere seu fidem habere sicut a se, facere bonum ac intelligere verum, ita sapere sicut a se: ex quibus illustratus videre potest, qualis est et quam fortis est apparentia, in qua Dominus vult ut homo sit; et hoc vult Dominus propter salvationem ejus, nam nemo absque illa apparentia salvari potest. De his etiam videantur quae supra (n. 42-45), ostensa sunt.


@1 esse pro “esset”


 


(2) 直訳


Dicitur quod id quod homo ex libero secundum cogitationem suam facit, etiam remaneat; それが、人間が自由から自分の思考にしたがって行なうこと、〔それ〕もまた残ることが言われる。


nam nihil quicquam quod homo sibi appropriavit, eradicari potest, factum enim est amoris et simul rationis ejus, seu voluntatis et simul intellectus ejus, et inde vitae ejus. なぜなら、何でも、人間が自分自身に専有したものが、決して根絶されることができないから、というのは、彼の愛のものとされるから、また同時に理性のもの、すなわち彼の意志のものまた同時に理解力のもの、またここからいのち(生活)のもの。


Potest hoc quidem removeri, sed usque non ejici; このことは確かに遠ざけられることができる、しかしそれでも、追い出されない。


et cum removetur, transfertur sicut a centro ad peripherias, et ibi moratur: また遠ざけられるとき、中心から周辺へのように移される、またそこにとどまさられる。


hoc intelligitur per quod remaneat. このことが意味される、残ることによって。


[2.] Ut pro exemplo: [2.] 例えば、例として―


si homo in pueritia et adolescentia appropriaverit sibi quoddam malum faciendo id ex jucundo amoris ejus, ut si defraudaverit, blasphemaverit, vindicaverit, scortatus sit, tunc quia ex libero secundum cogitationem fecerat illa, etiam appropriavit illa sibi; もし、人間が子供時代にまた青年期に、ある悪を自分自身に専有したなら、それを行なって、彼の愛の快さから、例えば、もしだました、冒涜した、復讐した、淫行した、その時、自由から思考にしたがってそれらを行なったので、さらにまたそれらを自分自身に専有した〔のである〕。


at si postea paenitentiam agit, fugit illa, et aspicit illa ut peccata quae aversanda sunt, et sic ex libero secundum rationem desistit ab illis, tunc appropriantur illi bona, quibus mala illa opposita sunt. しかし、もしその後、悔い改めを行なった、それらを避けた、またそれらを罪として眺める、それらを退けなければならない、またこうして自由から理性にしたがってそれらからやめる、その時、彼に善が専有される、それら〔善〕にそれらの悪が正反対である(対立している)


Haec bona tunc centrum faciunt, et removent mala versus peripherias, ulterius et ulterius secundum aversionem et aversationem illorum. これらの善はその時、中心を構成する、また悪は周辺へ遠ざけられる、それらの反感と離反にしたがってさらに遠くまたさらに遠く。


At usque illa non possunt ita ejici, ut dici queant exstirpata; しかしそれでも、それらはこのように追い出されることはできない、吐き出されることができると言われるように。


sed usque per remotionem illam apparere possunt sicut exstirpata; しかしそれでも、それらの遠ざけることによって吐き出されたように見られることはできない。


quod fit per quod homo a Domino detineatur a malis, et teneatur in bonis. 〔このことは〕人間が主により悪から押しとどめられることにより生じる、また善の中に保たれる。


Ita fit cum omni malo hereditario, et similiter cum omni malo actuali hominis. このように生じる(なる)、すべての遺伝悪に、また同様に人間のすべての実際の悪に。


[3.] Hoc quoque testatum vidi per experientiam apud aliquos in caelo, qui quia a Domino tenebantur in bono, putabant se absque malis esse; [3.] このこともまたよく証明されている〔のを〕私は見た、天界の中のある者たちのもとで経験によって、その者たちは主により善の中に保たれているので、自分に悪が存在しないと考えた。


sed ne crederent bonum, in quo erant, illorum proprium [1]esse, demissi sunt e caelo, et remissi in sua mala, usque dum agnoscerent quod in malis essent a se, sed in bonis a Domino; しかし、善を信じないように、その中にいた、彼らのプロプリウムである、天界から降ろされた、また自分の悪の中に送られた、認めるまで☆、自分自身から悪の中にいたこと、しかし主から善の中に。


usque dumで熟語「~するまで」という意味です。


post quam agnitionem in caelum reducti sunt. その認識の後、天界の中に戻された。


[4.] Sciatur itaque, quod bona illa non aliter approprientur homini, quam quod constanter sint Domini apud hominem; [4.] そこで知られる(接続法☆)、それらの善は人間に異なって専有されないこと、人間のもとに変わらずに主のものであること以外に。


単独で使われる接続法であり、3人称なので、「命令」を意味します。


et quod quantum homo hoc agnoscit, tantum det Dominus, ut bonum appareat homini sicut ejus, hoc est, ut appareat homini amare proximum seu habere charitatem sicut a se, credere seu fidem habere sicut a se, facere bonum ac intelligere verum, ita sapere sicut a se: またそれだけ人間はこのことを認める、どれだけ主が与えられるか〔によって〕、善が人間に彼のもののように見えるように、すなわち、隣人を愛することまたは仁愛を持つことが自分自身からのように人間に見えるように、信じることまたは信仰を持つことが自分からのように、善を行なうことそして真理を理解すること、こうして自分自身からのように賢明であること。


ex quibus illustratus videre potest, qualis est et quam fortis est apparentia, in qua Dominus vult ut homo sit; 明らかにされた(説明された)それらから見られることができる、外観がどんなもので、なんと力がある(強烈である)か、その〔外観〕の中に人間がいるように主は望まれる。


et hoc vult Dominus propter salvationem ejus, nam nemo absque illa apparentia salvari potest. また主はこのことを彼の救いのために望まれる、なぜなら、だれもその外観なしに救われることができないから。


De his etiam videantur quae supra (n. 42-45), ostensa sunt. これらについてもまた、それらは上に(42-45)、示されている。


@1 esse pro “esset” 注1 esset」の代わりにesse


 


(3) 訳文


79.  人間が自由から自分の思考にしたがって行なうこともまた残る、と言われる。なぜなら、何であれ人間が自分自身に専有したものは決して根絶されることができないから、というのは、彼の愛のものと同時に理性のもの、すなわち、彼の意志のものと同時に理解力のもの、またここからいのち(生活)のものされるから。このことは確かに遠ざけられることができるが、しかしそれでも、追い出されない。また遠ざけられるとき、中心から周辺へのように移され、またそこにとどまる。このことが残ることによって意味される。


[2.] 例えば、例として― もし、人間が子供また青年時代に、ある悪を彼の愛の快さからそれを行なって自分自身に専有したなら、例えば、もし、だまし、冒涜し、復讐し、淫行したなら、その時、自由から思考にしたがってそれらを行なったので、それらをまた自分自身に専有したのである。しかし、もしその後、悔い改めをなし、それらを避け、それら退けなければならない罪として眺め、またこうして自由から理性にしたがってそれらからやめる、その時、それらの悪に正反対である善が彼に専有される。これらの善はその時、中心を構成し、また悪は、それらの反感と離反にしたがって、さらに遠くまたさらに遠くと周辺へ遠ざけられる。しかしそれでも、それらは吐き出すことができると言われるように追い出されることはできない、(しかしそれでも)それらを遠ざけることによって吐き出されたように見られることもできない。〔このことは〕人間が主により悪から押しとどめられること、また善の中に保たれることにより生じる。すべての遺伝悪が、また同様に人間のすべての実際の悪がこのようになる。


[3.] 主により善の中に保たれているので、自分に悪が存在しないと考えた天界の中のある者のもとの経験によって、このこともまたよく証明されたのを私は見た。しかし、彼らのプロプリウムであって、その中にいた善を彼らが信じないように、天界から降ろされ、自分自身から悪の中にいたこと、しかし主から善の中にいたこと認めるように、自分の悪の中にまで送られ、その認識の後、天界の中に戻された。

[4.] そこで、それらの善は人間に専有されず、人間のもとにで変わらずに主のものでしかない、また善が人間に彼のもののように見えるように、すなわち、隣人を愛することまたは仁愛を持つことが自分自身からのように人間に見えるように、信じることまたは信仰を持つことが自分からのように、善を行なうことそして真理を理解すること、こうして自分自身からのように賢明であることを、主がどれだけ与えられるかによって、それだけ人間はこのことを認める、と知りなさい。外観がどんなものであり、どれほど強烈であるか、明らかにされたそれらから見られることができ、その外観の中に人間がいるように主は望まれる。また主はこのことを彼の救いのために望まれる、なぜなら、だれもその外観なしに救われることができないから。これらについてもまた、それらは前に示されている(42-45)

原典講読『神の摂理』 80

 

(1) 原文


80.  Non appropriatur homini aliquid quod solum cogitat, immo nec quod cogitat velle, nisi simul velit id in tantum, ut etiam, dum copia datur, faciat illud. Causa est, quia dum homo facit illud inde, ex voluntate per intellectum, seu ex voluntatis affectione per intellectus cogitationem, facit illud: quamdiu autem est solius cogitationis, non potest appropriari, quia intellectus non se conjungit cum voluntate, seu non cogitatio intellectus cum affectione voluntatis, sed voluntas et hujus affectio se conjungit cum intellectu et ejus cogitatione, ut multis ostensum est in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Quinta. Hoc intelligitur per haec Domini verba,


 


“Non quod intrat in os, immundum reddit hominem, sed quod” ex corde “per os exit, immundum reddit hominem” (Matth. xv. 11, 17, 18, 19):


per “os” in sensu spirituali intelligitur cogitatio, quoniam cogitatio loquitur per os; et per “cor” in illo sensu intelligitur affectio quae est amoris: si homo ex hac cogitat et loquitur, tunc immundum se reddit. Per “cor” etiam significatur affectio quae amoris seu voluntatis, et per “os” cogitatio quae est intellectus, apud Lucam (vi. 45).


 


(2) 直訳


Non appropriatur homini aliquid quod solum cogitat, immo nec quod cogitat velle, nisi simul velit id in tantum, ut etiam, dum copia datur, faciat illud. 人間に何らかのものは専有されない、単に考えること、それどころか、欲することを考えることも、もし同時にそれを欲さないなら、それほどに、そのようにさらにまた、機会が与えられる時、それを行なう。


Causa est, quia dum homo facit illud inde, ex voluntate per intellectum, seu ex voluntatis affectione per intellectus cogitationem, facit illud: 理由である、人間はそれをここから行なう時、意志から理解力を通して、すなわち意志の情愛から思考の理解力を通して、それを行なうので。


quamdiu autem est solius cogitationis, non potest appropriari, quia intellectus non se conjungit cum voluntate, seu non cogitatio intellectus cum affectione voluntatis, sed voluntas et hujus affectio se conjungit cum intellectu et ejus cogitatione, ut multis ostensum est in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Quinta. けれども、思考のものだけであるかぎり(の間)、専有されることができない、理解力がそれ自体を意志と結合しないので、すなわち理解力の思考が意志の情愛と、しかし、意志とその情愛はそれら自体を理解力とその思考に、数多く示されているように、論文『神の愛と神の知恵について』、第五部の中に。


Hoc intelligitur per haec Domini verba, このことがこれらの主のことばによって意味される、


“Non quod intrat in os, immundum reddit hominem, sed quod” ex corde “per os exit, immundum reddit hominem” (Matth. xv. 11, 17, 18, 19): 「口に入るものは、人間を汚さない、しかし」心から「口を通って出るものが、人間を汚す」(マタイ15:11, 17, 18, 19)
per “os” in sensu spirituali intelligitur cogitatio, quoniam cogitatio loquitur per os;
 「口」によって霊的な意味の中で思考が意味される、思考は口によって話されるので。


et per “cor” in illo sensu intelligitur affectio quae est amoris: また「心」によってその意味の中で情愛が意味される、それは愛のものである。


si homo ex hac cogitat et loquitur, tunc immundum se reddit. もし人間がこれ〔情愛〕から考え、また話すなら、その時、汚れをそれ自体にする。


Per “cor” etiam significatur affectio quae amoris seu voluntatis, et per “os” cogitatio quae est intellectus, apud Lucam (vi. 45). 「心」よってさらにまた情愛が意味される、それは愛のものまたは意志のもの、また「口」によって思考が、それは理解力のもの、ルカのもとの(6:45)


 


(3) 訳文


80.  単に考えること、それどころか、欲することを考えることも、もし同時にそれを欲さないなら、さらにまた、機会が与えられる時、それを行なうように、それほどに、人間に何らかのものは専有されない。その理由は、人間はそれを行なう時、それを意志から理解力を通して、すなわち意志の情愛から思考の理解力を通して、ここから行なうからである。けれども、著作『神の愛と知恵』第五部の中に数多く示されているように、思考のものだけであるかぎり、専有されることができない。理解力がそれ自体を意志と、すなわち理解力の思考が意志の情愛と結合しない、しかし、意志とその情愛はそれら自体を理解力とその思考に結合するからである。このことが次の主のことばによって意味される、


 


 「口に入るものは、人間を汚さない、しかし」心から「口を通って出るものが、人間を汚す」(マタイ15:11, 17, 18, 19)


 思考は口によって話されるので、「口」によって霊的な意味で思考が意味される。また「心」によって、その意味で愛のものである情愛が意味される。もし人間がこれ〔情愛〕から考え、また話すなら、その時、汚れる。ルカ〔福音書〕(6:45)のもとの「心」よってもまた、愛のものまたは意志のものである情愛が、また「口」によって理解力のものである思考が意味される。

原典講読『神の摂理』 81, 82

 

(1) 原文


81.  Mala quae homo licita credit, tametsi non facit illa, etiam ei appropriantur, nam licitum in cogitatione est ex voluntate, est enim consensus. Quare cum homo credit aliquod malum licitum, solvit vinculum internum pro illo, ac detinetur a faciendo illud solum per vincula externa, quae sunt timores. Et quia spiritus hominis favet isti malo, ideo remotis vinculis externis ex licito facit illud; ac interea continue facit illud in suo spiritu. Sed de hac re videatur in Doctrina Vitae pro Nova Hierosolyma (n. 108-113).


 


(2) 直訳


Mala quae homo licita credit, tametsi non facit illa, etiam ei appropriantur, nam licitum in cogitatione est ex voluntate, est enim consensus. 悪は、それらを人間が許されると信じる、たとえ(それでも)れらを行なわない、さらにまた彼に専有される、なぜなら、思考の中で許されるものは、意志から、さらにまた同意(承諾)であるから。


Quare cum homo credit aliquod malum licitum, solvit vinculum internum pro illo, ac detinetur a faciendo illud solum per vincula externa, quae sunt timores. それゆえ、人間が何らかの悪を許されると信じるとき、それに対して内なる束縛を解く、そしてそれをしようすることから妨げられる、単なる外なる束縛から、それらは恐れである。


Et quia spiritus hominis favet isti malo, ideo remotis vinculis externis ex licito facit illud; また人間の霊は、その(それに)悪を好意を持つので、それゆえ、許されることから外なる束縛が取り去られるとき、それを行なう。


ac interea continue facit illud in suo spiritu. そして、その間に絶えず、それを行なう、自分の霊の中で。


Sed de hac re videatur in Doctrina Vitae pro Nova Hierosolyma (n. 108-113). しかし、この事柄については『新しいエルサレムのための教え』(108-113)の中に見られる。


 


(3) 訳文


81.  人間が許されると信じる悪は、たとえれらを行なわなくても、彼にまた専有される。なぜなら、意志から思考の中で許されるものは、承諾でもまたあるから。それゆえ、人間が何らかの悪を許されると信じるとき、それに対して内なる束縛を解き、そしてそれをしようすることからは、恐れである単なる外なる束縛から妨げられる。また人間の霊は、その悪に好意を持つので、それゆえ、許されることから外なる束縛が取り去られるとき、それを行なう。そして、その間に絶えず、自分の霊の中でそれを行なう。しかし、この事柄については『新しいエルサレムのための教え』(108-113)の中に見られる。


 


(1) 原文


82.  (iv.) Quod homo per binas illas facultates a Domino reformetur et regeneretur; et quod absque illis non possit reformari et regenerari. Dominus docet,


 


Quod nisi quis generatur denuo, non possit videre Regnum Dei (Joh. iii. 3, 5, 7).


 


Sed quid sit generari denuo seu regenerari, paucis notum est: causa est, quia non notum fuit quid amor et charitas, et inde nec quid fides; nam qui non scit quid amor et charitas, non scire potest quid fides, quoniam charitas et fides unum faciunt, sicut bonum et verum, et sicut affectio quae voluntatis et cogitatio quae intellectus: de qua unione in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 427-431): tum in Doctrina Novae Hierosolymae (n 13-24): at supra (n. 3-20) videatur.


 


(2) 直訳


(iv.) Quod homo per binas illas facultates a Domino reformetur et regeneretur;  (iv.) 人間は二つのこれらの能力によって主により改心し、再生すること。


et quod absque illis non possit reformari et regenerari.― またそれらなしで改心し、再生することはできないこと―


Dominus docet, Quod nisi quis generatur denuo, non possit videre Regnum Dei (Joh. iii. 3, 5, 7). 主は教えられる、もしだれかが再び生まれないなら、神の王国を見ることができないこと(ヨハネ3:3, 5, 7)


Sed quid sit generari denuo seu regenerari, paucis notum est: しかし、再び生まれることまたは再生(させられる)することが何か、わずかな者に(よく)知られている。


causa est, quia non notum fuit quid amor et charitas, et inde nec quid fides; 理由である、何が愛と仁愛かよく知られなかったからである、またここから何が信仰か。


nam qui non scit quid amor et charitas, non scire potest quid fides, quoniam charitas et fides unum faciunt, sicut bonum et verum, et sicut affectio quae voluntatis et cogitatio quae intellectus: なぜなら、何が愛と仁愛か知らない者は、何が信仰か知ることができない、仁愛と信仰は一つとなるので、善と真理のように、また情愛、それは意志のものと思考、それは理解力のもの。


de qua unione in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 427-431): この結合について論文『神の愛と神の知恵について』の中に見られる(427-431)


tum in Doctrina Novae Hierosolymae (n 13-24): さらに『新しいエルサレムの教え』(13-24)の中に―


at supra (n. 3-20) videatur. しかし、上に(3-20)に見られる。


 


(3) 訳文


82.  (iv.) 人間は二つのこれらの能力によって主により改心し、再生すること。またそれらなしで改心し、再生することはできないこと―主は教えられている、


 


 もしだれかが再び生まれないなら、神の王国を見ることができない(ヨハネ3:3, 5, 7)


 


 しかし、再び生まれることまたは再生することが何かは、わずかな者にしか知られていない。その理由は、何が愛と仁愛か、またここから何が信仰か、よく知られなかったからである。なぜなら、何が愛と仁愛か知らない者は、仁愛と信仰は善と真理のように、また意志のものである情愛と理解力のものでるあ思考のように、一つとなるので、何が信仰か知ることができない。


この結合については著作『神の愛と知恵』の中に見られる(427-431)。さらに『新しいエルサレムの教え』(13-24)の中に―しかし、前にも見られる(3-20)