原典講読『神の摂理』 75

 

(1) 原文


75.  Aliter est cum homine, cui non modo affectio amoris naturalis est, sed etiam affectio amoris spiritualis, et affectio amoris caelestis. Mens enim humana est trium graduum, ut in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte tertia, ostensum est: quare homo potest elevari a scientia naturali in intelligentiam spiritualem, et inde in sapientiam caelestem; atque ex his duabus, intelligentia et sapientia, spectare ad Dominum, et sic conjungi Ipsi, per quod vivit in aeternum: at haec elevatio quoad affectionem non daretur, nisi ei esset facultas elevandi intellectum ex rationalitate, ac volendi id ex libertate. [2.] Homo per binas has facultates potest cogitare intra se de illis quae percipit sensibus sui corporis extra se, et quoque potest superius cogitare de illis quae inferius cogitat; quisque enim potest dicere, Hoc cogitavi et hoc cogito, tum Hoc volui et hoc volo, tum etiam Hoc intelligo quod ita sit, Hoc amo quia tale est, et sic porro; inde patet, quod homo supra cogitationem etiam cogitet, et hanc videat sicut infra se: hoc homini est ex rationalitate et ex libertate; ex rationalitate quod possit superius cogitare, ex libertate quod ex affectione velit ita cogitare: nam nisi ei foret libertas ita cogitandi, non foret ei voluntas, et inde nec cogitatio. [3.] Quapropter illi, qui non volunt intelligere aliud quam quod mundi et ejus naturae est, et non quid bonum et verum morale et spirituale, non possunt elevari a scientia in intelligentiam, et minus in sapientiam, nam facultates illas obstipaverunt; quare faciunt se non plus homines, quam quod ex rationalitate et libertate insita possint intelligere si volunt, et quoque quod possint velle. Ex his binis facultatibus est homini quod possit cogitare, et ex cogitatione loqui: in reliquis non sunt homines, sed bestiae, et quidam ex abusu facultatum illarum bestiis pejores.


 


(2) 直訳


Aliter est cum homine, cui non modo affectio amoris naturalis est, sed etiam affectio amoris spiritualis, et affectio amoris caelestis. 人間に異なっている、彼に自然的な愛の情愛だけでない、しかしまた霊的な愛の情愛と天的な愛の情愛が〔ある〕。


Mens enim humana est trium graduum, ut in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte tertia, ostensum est: というのは人間の心は三段階であるから、論文『神的な愛と神的な知恵について』第三部の中に、示されているように。


quare homo potest elevari a scientia naturali in intelligentiam spiritualem, et inde in sapientiam caelestem; それゆえ、人間は自然的な知識から霊的な知性の中に、またここから天的な知恵の中に高揚されることができる。


atque ex his duabus, intelligentia et sapientia, spectare ad Dominum, et sic conjungi Ipsi, per quod vivit in aeternum: そしてこれらの二つのものから、知性と知恵、主へ(向けて)眺めること(目を向けること)またこうしてその方と結合されることが〔できる〕、そのことによって永遠に生きる。


at haec elevatio quoad affectionem non daretur, nisi ei esset facultas elevandi intellectum ex rationalitate, ac volendi id ex libertate. しかし、情愛に関するこの高揚は与えられない、もし彼に推理力から理解力の高揚する能力がないなら、そして自由()らそれを意志する〔能力がないなら〕。


[2.] Homo per binas has facultates potest cogitare intra se de illis quae percipit sensibus sui corporis extra se, et quoque potest superius cogitare de illis quae inferius cogitat; [2.] 人間はこれらの二つの能力によって自分自身の内部にそれらについて考えることができる、それらを自分自身の外側に彼らの自分の感覚で知覚する、そしてまたそれらについて上方で考えることができる、それらを下方で考える。


quisque enim potest dicere, Hoc cogitavi et hoc cogito, tum Hoc volui et hoc volo, tum etiam Hoc intelligo quod ita sit, Hoc amo quia tale est, et sic porro; というのはそれぞれが言うことができるから、「このことを私は考えた、またこのことを私は考える」、さらに「このことを私は欲した、またこのことを私は欲する」、さらにまた「このことを私は理解する、このようであることを」、「このことを私は愛する、このようであるので」(また)その他。


inde patet, quod homo supra cogitationem etiam cogitet, et hanc videat sicut infra se: ここから明らかである、人間が上の思考からもまた考えること、またこれを自分の下のもののように見る。


hoc homini est ex rationalitate et ex libertate; このことは人間に推理力から、また自由性からある。


ex rationalitate quod possit superius cogitare, ex libertate quod ex affectione velit ita cogitare: 推理力から上方から考えることができること、また自由()から、情愛からそのように考えることを欲すること。


nam nisi ei foret libertas ita cogitandi, non foret ei voluntas, et inde nec cogitatio. なぜなら、もし彼にこのように考える自由()がなら、彼に意志はない、またここから思考もないから。


[3.] Quapropter illi, qui non volunt intelligere aliud quam quod mundi et ejus naturae est, et non quid bonum et verum morale et spirituale, non possunt elevari a scientia in intelligentiam, et minus in sapientiam, nam facultates illas obstipaverunt; [3.] その理由で、彼は、何らかのものを理解することを欲しない者は、世とその性質に属するもの以外に、また道徳的と霊的な善と真理であるか、知識から知性へ高揚されることができない、またまして知恵の中に、なぜなら、それらの能力を閉じ込めるから。


quare faciunt se non plus homines, quam quod ex rationalitate et libertate insita possint intelligere si volunt, et quoque quod possint velle. それゆえ、自分自身をそれ以上の人間にしない、植え付けられた(生来の)推理力と自由()ら理解することができる、もし欲するなら、そしてまた欲することができることも。


Ex his binis facultatibus est homini quod possit cogitare, et ex cogitatione loqui: これら二つの能力から人間に考えることができることがある、また思考から話すことが。


in reliquis non sunt homines, sed bestiae, et quidam ex abusu facultatum illarum bestiis pejores. 残りの中で、人間ではない、しかし獣、またある者は彼らの能力の悪用から獣にさらに悪い。


 


(3) 訳文


75.  人間は異なっていて、彼には自然的な愛の情愛だけでなく、しかしまた霊的な愛の情愛と天的な愛の情愛がある。というのは、著作『神の愛と知恵』第三部の中に示されているように、人間の心は三段階であるから。それゆえ、人間は自然的な知識から霊的な知性の中に、またここから天的な知恵の中に高揚されることができ、そしてこれらの二つのもの、知性と知恵から、主へ目を向け、またこうしてその方と結合され、そのことによって永遠に生きることができる。しかし、情愛に関するこの高揚は、もし彼に推理力から理解力の高揚する能力がないなら、そして自由らそれを意志する能力がないなら、与えられない。


[2.] 人間はこれらの二つの能力によって自分自身の内部にそれらについて考えることができ、それらを自分自身の外側に彼らの自分の感覚で知覚し、そしてまた下方で考えるものについて上方で考えることができる。というのは、だれもが、「このことを私は考えた、またこのことを私は考える」、さらに「このことを私は欲した、またこのことを私は欲する」、さらにまた「このことを私は理解する、このようであることを」、「このことを私は愛する、このようであるので」などと言うことができるから。ここから、人間が上の思考からもまた考え、またこれを自分の下のもののように見ることが明らかである。このことは人間に推理力から、また自由性からあり、推理力から上方から考えることが、また自由から、情愛からそのように考えることを欲することができる。なぜなら、もし彼にこのように考える自由がなら、彼に意志はなく、またここから思考もないから。

[3.] その理由で、世とその性質に属するもの以外に、何らかのものを、また何が道徳的で霊的な善と真理であるか理解することを欲しない者は、知識から知性へ、またまして知恵の中に高揚されることができない、なぜなら、それらの能力を閉じ込めるから。それゆえ、植え付けられた推理力と自由から、もし欲するなら、そしてまた欲することができることも理解することができる以上の人間に自分自身をしない。これら二つの能力から人間に考えること、また思考から話すことができる。残りの〔能力〕中で、〔人間は〕人間ではなく、しかし獣であり、またある者は彼らの能力の悪用から獣よりもさらに悪い。

原典講読『神の摂理』 76

 

(1) 原文


76.  Quisque ex rationalitate non obvelata videre aut comprehendere potest, quod homo absque apparentia quod sit ejus, non possit in aliqua affectione sciendi esse, nec in aliqua affectione intelligendi; nam omne jucundum et volupe, ita omne voluntatis, est ex affectione quae amoris. Quis potest aliquid velle scire, et velle intelligere, nisi ei aliquid volupe affectionis sit? et quis potest habere id volupe affectionis, nisi id quo afficitur appareat sicut ejus? Si nihil ejus, sed omne alterius esset, hoc est, si quis ex suis affectionibus infunderet aliquid in mentem alterius, cui nullae affectiones sciendi et intelligendi sicut ex se forent, num reciperet, immo num posset recipere? Essetne sicut id quod vocatur brutum et stipes? Inde manifeste constare potest, quod tametsi omnia influunt, quae homo percipit et inde cogitat et scit, et secundum perceptionem vult et facit, usque Providentiae Divinae Domini sit, ut id appareat sicut hominis; nam, ut dictum est, alioqui homo nihil reciperet, ita non aliqua intelligentia et sapientia donari posset. Notum est, quod omne bonum et verum, non sit hominis, sed sit Domini, et tamen quod appareat homini sicut ejus; et quia omne bonum et verum ita apparet, etiam omnia ecclesiae et caeli, proinde omnia amoris et sapientiae, tum charitatis et fidei, ita apparent, et tamen nihil eorum hominis est. Illa recipere a Domino nemo potest, nisi appareat ei percipere illa sicut a se. Ex his constare potest veritas hujus rei, quod quicquid homo ex libero facit, sive sit rationis vel non rationis, modo sit secundum ejus rationem, illi appareat ut ejus.


 


(2) 直訳


Quisque ex rationalitate non obvelata videre aut comprehendere potest, quod homo absque apparentia quod sit ejus, non possit in aliqua affectione sciendi esse, nec in aliqua affectione intelligendi; だれでもおおわれていない推理力から見ることまたは理解することができる、人間は自分のものであることの外観なしに、何らかの見る情愛の中にいることができないこと、何らかの理解する情愛の中にもない。


nam omne jucundum et volupe, ita omne voluntatis, est ex affectione quae amoris. なぜなら、すべての快さとここちよさは、このように(したがって)志のすべてのものは、情愛からであるから、それは愛のもの。


Quis potest aliquid velle scire, et velle intelligere, nisi ei aliquid volupe affectionis sit? だれが何かを知ることを意志することができるか? また理解することを意志することが、もし彼に何らかの情愛のここちよさがないなら。


et quis potest habere id volupe affectionis, nisi id quo afficitur appareat sicut ejus? まただれがその情愛のここちよさを持つことができるか? もし彼のもののように見えるそのことに働きかけられないなら。


Si nihil ejus, sed omne alterius esset, hoc est, si quis ex suis affectionibus infunderet aliquid in mentem alterius, cui nullae affectiones sciendi et intelligendi sicut ex se forent, num reciperet, immo num posset recipere? もし彼のものが何もない、しかし、すべてのものは他の者のものであるなら、すなわち、もしだれかが自分の情愛から他の者の心の中に何かを注ぎ込むなら、その者〔他の者〕に自分自身からのような知ろうとする、また理解しようとする情愛が何もないなら、受け入れるか、それどころか、受け入れることができるか?


Essetne sicut id quod vocatur brutum et stipes? それのようにならないか? 獣や丸太()と呼ばれるもの。


Inde manifeste constare potest, quod tametsi omnia influunt, quae homo percipit et inde cogitat et scit, et secundum perceptionem vult et facit, usque Providentiae Divinae Domini sit, ut id appareat sicut hominis; ここからはっきりと明らかにすることができる、たとえすべてのものが流入すること、それらを人間は知覚する、またここから考え、知る、また知覚にしたがって欲し、行なう、それでも主の神的な摂理がある、それが人間のもののように見えるような。


nam, ut dictum est, alioqui homo nihil reciperet, ita non aliqua intelligentia et sapientia donari posset. なぜなら、言われているように、そうでなければ人間は何も受けない、このように(したがって)何らかの知性と知恵は授けられることができないから。


Notum est, quod omne bonum et verum, non sit hominis, sed sit Domini, et tamen quod appareat homini sicut ejus; よく知られている、すべての善と真理は、人間のものでないこと、しかし、主のもの、またそれでも彼のもののように人間に見えること。


et quia omne bonum et verum ita apparet, etiam omnia ecclesiae et caeli, proinde omnia amoris et sapientiae, tum charitatis et fidei, ita apparent, et tamen nihil eorum hominis est. また、すべての善と真理はこのように見えるので、さらにまた教会と天界のすべてのもの、したがって愛と知恵のすべてのもの、さらに仁愛と信仰の、このように見える、またそれでもそれらの何も人間にない。


Illa recipere a Domino nemo potest, nisi appareat ei percipere illa sicut a se. それらを主から受けることはだれもできない、彼にそれらを受けることが自分自身からのように見えないなら。


Ex his constare potest veritas hujus rei, quod quicquid homo ex libero facit, sive sit rationis vel non rationis, modo sit secundum ejus rationem, illi appareat ut ejus. これらから、この事柄の真理は明らかにすることができる、何でも人間が自由から行なうものは、あるいは理性のもの、あるいは理性のものでない、単に彼の理性(論証)にしたがっている〔なら〕、それは彼のもののように見えること。


 


(3) 訳文

76.  だれでもおおわれていない推理力から、人間は自分のものであることの外観なしに、何らかのものを見る情愛の中に、何らかの理解する情愛の中にもいることができないことを見ること、または理解することができる。なぜなら、すべての快さとここちよさは、したがって意志のすべてのものは、愛のものである情愛からであるから。もし彼に何らかの情愛のここちよさがないなら、だれが、何かを知ろうとすることが また理解しようとすることができるのか? またもし彼のもののように見えることに働きかけられないなら、だれがその情愛のここちよさを持つことができるのか? もし彼のものが何もなく、すべてのものが他の者のものであるなら、すなわち、もしだれかが自分の情愛から他の者の心の中に何かを注ぎ込むなら、その他の者に自分自身からかのような知ろうとする、また理解しようとする情愛が何もないなら、受け入れるのか、それどころか、受け入れることができるのか? 獣や丸太んと呼ばれるもののようにならないか? ここからはっきりと、たとえ人間の知覚するすべてのものが流入し、またここから考え、知り、また知覚にしたがって欲し、行なっても、それでもそれが人間のもののように見えるような主の神的な摂理があることを明らかにすることができる。なぜなら、言われているように、そうでなければ人間は何も受けず、したがって、何らかの知性と知恵を授けられることができないから。すべての善と真理は、人間のものでなく、しかし、主のものであり、またそれでも自分のもののように人間に見えることがよく知られている。また、すべての善と真理はこのように見えるので、さらにまた教会と天界の、したがって愛と知恵のすべてのもの、さらに仁愛と信仰のすべてのものはこのように見え、それでもそれらの何も人間にはない。彼にそれらを受けることが自分自身からのように見えないなら、それらを主から受けることはだれにもできない。これらから、次のことの真理を明らかにすることができる。何でも人間が自由から行なうものは、あるいは理性的なものあるいは理性的でないものも、単に彼の理性にしたがっているなら、それは彼のもののように見えることである。