(1) 原文
72. Sed quia pauci sciunt, quod haec lex possit esse lex Divinae Providentiae, ex eo imprimis, quia sic etiam liberum est homini cogitare malum et falsum, et tamen Divina Providentia continue ducit hominem ad cogitandum et volendum bonum et verum, ideo ut hoc percipiatur, distincte progrediendum est; quod erit in hoc ordine:
(i.) Quod homini Ratio et Liberum sit, seu Rationalitas et Libertas, et quod binae illae facultates sint a Domino apud hominem.
(ii.) Quod quicquid homo ex Libero facit, sive sit rationis vel non rationis, modo sit secundum ejus rationem, appareat illi ut ejus.
(iii.) Quod quicquid homo ex Libero secundum suam cogitationem facit, approprietur ei sicut ejus, et remaneat.
(iv.) Quod homo per binas illas facultates a Domino reformetur et regeneretur; et quod absque illis non possit reformari et regenerari.
(v.) Quod homo mediis illis binis facultatibus tantum reformari et regenerari possit, quantum potest per illas adduci ad agnoscendum, quod omne bonum et verum quod cogitat et facit, sit a Domino, et non a semet.
(vi.) Quod conjunctio Domini cum homine, et reciproca hominis cum Domino, per binas illas facultates fiat.
(vii.) Quod Dominus binas illas facultates apud hominem illibatas ac ut sanctas in omni Divinae suae Providentiae progressione custodiat.
(viii.) Quod ideo Divinae Providentiae sit, ut homo ex libero secundum rationem agat.
(2) 直訳
Sed quia pauci sciunt, quod haec lex possit esse lex Divinae Providentiae, ex eo imprimis, quia sic etiam liberum est homini cogitare malum et falsum, et tamen Divina Providentia continue ducit hominem ad cogitandum et volendum bonum et verum, ideo ut hoc percipiatur, distincte progrediendum est; しかし、わずかな者が知っているので、この法則が神的な摂理の法則であることができること、このことから特に、このようにまた自由は人間に悪と虚偽を考えることであるので、またそれでもなお神的な摂理は絶えず人間を考え、意志するように導く、善と真理を、それゆえ、このことが知覚されるように、明確に前進しなければならない。
quod erit in hoc ordine: それはこの順序の中にある(未来)―
(i.) Quod homini Ratio et Librum sit, seu Rationalitas et Libertas, et quod binae illae facultates sint a Domino apud hominem. (i.) 人間に理性と自由☆があること、すなわち、推理力と自由(解放)☆、また二つのそれらの能力が主から人間のもとにあること。
☆ 形容詞liber「自由な」の中性実詞librumと女性名詞libertasも「自由」であり、私にはどちらも「自由」としか訳語が思いつきません。英訳ではそれぞれfreedomとlibertyでやはり自由です。ただしこの類の女性名詞は「~性」の訳語とすること多いです。すると「自由性」ですが、あまり変わりませんね。
(ii.) Quod quicquid homo ex Libero facit, sive sit rationis vel non rationis, modo sit secundum ejus rationem, appareat illi ut ejus. (ii.) どんなものでも人間が自由から行なうものは、あるいは理性のものであるあるいは理性のものでない、彼の理性にしたがっているかぎり、それは彼のもののように見えること。
(iii.) Quod quicquid homo ex Libero secundum suam cogitationem facit, approprietur ei sicut ejus, et remaneat. (iii.) どんなものでも人間が自由から自分の思考にしたがって行なうものは、彼に、彼のものであるように専有されること、また残る(存続する)。
(iv.) Quod homo per binas illas facultates a Domino reformetur et regeneretur; (iv.) 人間は二つのこれらの能力によって主により改心され、また再生されること。
et quod absque illis non possit reformari et regenerari. またそれらなしで改心されることと再生されることはできないこと。
(v.) Quod homo mediis illis binis facultatibus tantum reformari et regenerari possit, quantum potest per illas adduci ad agnoscendum, quod omne bonum et verum quod cogitat et facit, sit a Domino, et non a semet. (v.) 人間はそれらの二つの能力によって、それだけ改心され☆、また再生される☆ことができる、それらによって認めるようにもたらされることができるほど、すべての善と真理を、それを考え、行なう、主からである、また自分自身からでなく。
☆ これは日本語の問題でもあるのでしょうが、私には(ある者が)「改心される」「再生される」と(ある者が)「改心する」「再生する」の違いがわかりません。それで、どちらも「~される」でなく「~する」と訳しています。
(vi.) Quod conjunctio Domini cum homine, et reciproca hominis cum Domino, per binas illas facultates fiat. (vi.) 人間との主の結合は、また主との人間の相互のもの〔結合〕は、二つのこれらの能力によって生じる(行なわれる)こと。
(vii.) Quod Dominus binas illas facultates apud hominem illibatas ac ut sanctas in omni Divinae suae Providentiae progressione custodiat. (vii.) 主は二つのそれらの能力を人間のもとで損なわれず、そして聖なるものように、すべてのご自分の神的な摂理の進行の中で守られること。
(viii.) Quod ideo Divinae Providentiae sit, ut homo ex libero secundum rationem agat. (viii.) それゆえ、神的な摂理があること、人間が自由から理性にしたがって行動するように。
(3) 訳文
72. しかし、この法則が神的な摂理の法則でありうることを、特に、このように自由はまた人間が悪と虚偽を考え、それでもなお神的な摂理は善と真理を絶えず考え、意志するように人間を導くことをわずかな者しか知っていないので、それゆえ、そのことが知覚されるように、明確に前進しなければならないが、それは次の順序でなければならない―
(i.) 人間に理性と自由、すなわち、推理力と自由性があること、また二つのそれらの能力が主から人間のもとにあること。
(ii.) どんなものでも人間が自由から行なうものは、理性のものでろうとあるいは理性のものでなかろうと、彼の理性にしたがっているかぎり、それは彼のもののように見えること。
(iii.) どんなものでも人間が自由から自分の思考にしたがって行なうものは、彼に、彼のものであるように専有され、また存続すること。
(iv.) 人間は二つのこれらの能力によって主により改心し、再生すること、またそれらなしで改心し、再生することはできないこと。
(v.) 人間はそれらの二つの能力によって、考え、行なうすべての善と真理が主からであり、また自分自身からでないと(それらによって)認めることができるほど、それだけ改心し、また再生することができること。
(vi.) 人間との主の結合は、また主との人間の相互のもの〔結合〕は、二つのこれらの能力によって行なわれること。
(vii.) 主は二つのそれらの能力を人間のもとで損なわれず、そして聖なるものように、すべてのご自分の神的な摂理の進行の中で守られること。
(viii.) それゆえ、人間が自由から理性にしたがって行動するように、神的な摂理があること。