QUOD LEGES DIVINAE PROVIDENTIAE SINT,
QUAE IGNOTAE HOMINIBUS SUNT.
神的な摂理の法則がある、
それらは人間に知られていない
(1) 原文
70. Quod Divina Providentia sit, notum est; sed qualis illa est, non notum est. Quod non notum sit qualis Divina Providentia est, est quia leges sunt arcanae, huc usque reconditae in sapientia apud angelos, at nunc revelandae, ut addicatur Domino quod Ipsius est, et non alicui homini quod illius non est: plerique enim in munda attribuunt sibi suaeque prudentiae omnia, et quae attribuere non possunt, illa vocant fortuita et contingentia, non scientes quod prudentia humana nihil sit, et quod fortuita et contingentia sint vanae voces. [2.] Dicitur quod leges Divinae Providentiae arcanae sint, huc usque reconditae in sapientia apud angelos: causa est, quia in Christiano orbe ex religione occlusus est intellectus in Divinis, et inde ille in his tam obtusus et renitens factus est, ut homo non potuerit quia non voluit, aut non voluerit quia non potuit, intelligere aliud de Divina Providentia quam solum quod sit; et ratiocinari num sit vel non sit, ut et num solum sit universalis, vel etiam paricularis: intellectus ex religione occlusus in Divinis non ultra potuit progredi. [3.] Sed quia agnitum est in ecclesia, quod homo non possit a se facere bonum quod in se bonum est, neque a se cogitare verum quod in se verum est, et haec unum sunt cum Divina Providentia, quare fides unius pendet a fide alterius, ne itaque affirmetur unum et negetur alterum, et sic utrumque cadat, omnino revelandum est, quid Divina Providentia est. At hoc non revelari potest, nisi detegantur leges, per quas Dominus providet et regit voluntaria et intellectualia hominis; leges enim dant scire quale ejus, et qui scit quale, ille et non alius potest agnoscere illam, videt enim tunc illam. Haec causa est, quod Leges Divinae Providentiae huc usque in sapientia apud angelos reconditae nunc revelentur.
(2) 直訳
Quod Divina Providentia sit, notum est; 神的な摂理があることは、よく知られている。
sed qualis illa est, non notum est. しかし、それがどんなものであるかは、よく知られていない。
Quod non notum sit qualis Divina Providentia est, est quia leges sunt arcanae, huc usque reconditae in sapientia apud angelos, at nunc revelandae, ut addicatur Domino quod Ipsius est, et non alicui homini quod illius non est: 神的な真理がどんなものであるかよく知られていないことは、〔その〕法則がアルカナ(秘義)であるからである、ここまでそれでも天使たちのもとの知恵の中に深く隠されたもの(秘宝)、しかし、今や啓示されなければならないもの、主に帰せられるために、その方のものであるもの、また何らかの人間に〔帰せられ〕ない、彼のものでないもの。
plerique enim in munda attribuunt sibi suaeque prudentiae omnia, et quae attribuere non possunt, illa vocant fortuita et contingentia, non scientes quod prudentia humana nihil sit, et quod fortuita et contingentia sint vanae voces. というのは、世の中の多くの者は自分自身に自分のすべての思慮もまた帰する(せいにする)、また帰することのできないものを、それらを偶然(の出来事)や偶発的なものと呼ぶ、知らないで、〔そこに〕人間の思慮は何もないことを、また偶然(の出来事)や偶発的なものは空虚な言葉であること。
[2.] Dicitur quod leges Divinae Providentiae arcanae sint, huc usque reconditae in sapientia apud angelos: [2.] 言われる、神的な摂理の法則がアルカナ(秘義)であること、ここまでそれでも天使たちのもとの知恵の中に深く隠されたもの(秘宝)。
causa est, quia in Christiano orbe ex religione occlusus est intellectus in Divinis, et inde ille in his tam obtusus et renitens factus est, ut homo non potuerit quia non voluit, aut non voluerit quia non potuit, intelligere aliud de Divina Providentia quam solum quod sit; 理由である、キリスト教世界の中で宗教から理解力が神性の中に隠されているからである、またここから、それはこれらの中でこのように鈍く、また反抗するものとなっている、人間ができなかったように、欲しなかったので、またはできなかったので欲しなかった、神的な摂理について何らかのものを理解すること、単に存在すること以外に。
et ratiocinari num sit vel non sit, ut et num solum sit universalis, vel etiam paricularis: また推論する(考える)、存在するか、あるいは存在しないか、また(例えば)、単なる普遍的なものであるか、あるいはまた特殊なものであるかのような。
intellectus ex religione occlusus in Divinis non ultra potuit progredi. 理解力は宗教から神性の中に隠されて、超えて進むことができなかった。
[3.] Sed quia agnitum est in ecclesia, quod homo non possit a se facere bonum quod in se bonum est, neque a se cogitare verum quod in se verum est, et haec unum sunt cum Divina Providentia, quare fides unius pendet a fide alterius, ne itaque affirmetur unum et negetur alterum, et sic utrumque cadat, omnino revelandum est, quid Divina Providentia est. [3.] しかし、教会の中で認められているので、人間は自分自身から善をなすことができないこと、本質的に善であるもの、また自分自身から真理を考えることも〔できない〕、本質的に真理であるもの、またこれは神的な摂理と一つであること、それゆえ、一つの信仰が他の信仰に依存する(~によって決まる)、そこで、一つが肯定され、他が否定されないように、またこうして両方が倒れる、確かに啓示されなければならない、何が神的な摂理であるか。
At hoc non revelari potest, nisi detegantur leges, per quas Dominus providet et regit voluntaria et intellectualia hominis; しかし、このことは啓示されることができない、法則が明らかにされないなら、
leges enim dant scire quale ejus, et qui scit quale, ille et non alius potest agnoscere illam, videt enim tunc illam. というのは、法則はその〔法則☆1〕どんなものか知ることを与えるから、彼はまた他の者でなく☆2それが〔どんなものか〕認めることができる、というのはその時、それを〔どんなものか〕見るから。
☆1 ejus quale「その性質(どんなものか)」の「それ」とは何でしょうか? 普通は直前の「法則」ですが、文脈から「神的な摂理」ですね。
☆2 「彼はまた他の者でなく」は「他でもなく彼が」、「その者だけが」ですね。
Haec causa est, quod Legs Divinae Providentiae huc usque in sapientia apud angelos reconditae nunc revelentur. この理由である、神的な摂理の法則、ここまでそれでも天使たちのもとの知恵の中に深く隠されたもの(秘宝)が啓示されること。
(3) 訳文
70. 神的な摂理があることは、よく知られている。しかし、それがどんなものであるかは、よく知られていない。神的な真理がどんなものであるかよく知られていないものは、〔その〕法則がここまで天使たちのもとの知恵の中に深く隠されたアルカナであるからである、しかし、今や、主にその方のものであるもの帰せられ、また何らかの人間に彼のものでないものが帰せられないために、啓示されなければならないものである。というのは、世の中の多くの者は、自分自身に自分のすべての思慮もまた帰し、また帰することのできないものを、偶然や偶発的なものと呼び、〔そこに〕人間の思慮は何もなく、また偶然や偶発的なものは空虚な言葉であること知らないからである。
[2.] 神的な摂理の法則がここまで天使たちのもとの知恵の中に深く隠されたアルカナである、と言われる。その理由は、キリスト教世界の中で宗教から理解力が神性の中に隠されているからであり、またここから、それはこれらの中で、人間が欲しなかったので、またはできなかったので欲することができなかったように、単に存在すること以外に神的な摂理について何らかのものを理解することが、このように鈍く、また反抗するものとなっているからであり、また、存在するか、あるいは存在しないか、また例えば、単なる普遍的なものであるか、あるいはまた特殊なものであるか、というように推論するからであり、理解力は宗教から神性の中に隠されて、超えて進むことができなかったからである。
[3.] しかし、人間は自分自身から本質的に善である善をなすことができないこと、また自分自身から本質的に真理である真理を考えることもできず、またこれは神的な摂理と一つであることが教会の中で認めらてられているので、それゆえ、一つの信仰が他の信仰に依存し、そこで、一つが肯定され、他が否定されないように、またこうして両方が倒れないように、何が神的な摂理であるか、確かに啓示されなければならない。しかし、このことはその法則が明らかにされないなら、啓示されることができない。というのは、法則はその〔神的な摂理が〕どんなものか知ることを与え、他でもなくその者だけが、その時、それが〔どんなものか〕見て、それが〔どんなものか〕認めることができるからである。
これが、ここまで天使たちのもとの知恵の中に深く隠された神的な摂理の法則が啓示されることの理由である。