(1) 原文
53. Sed ut hoc plenius intelligatur, illustrandum est. Divinum non potest aliud spectare quam Divinum; et non potest alibi id spectare quam in creatis a se. Quod ita sit evidens est ex eo, quod nemo possit spectare alium quam ex suo in se; ille qui amat alterum, spectat illum ex amore suo in se, qui sapiens est spectat alterum ex sapientia sua in se. Videre quidem potest quod alter vel amet illum, vel non amet illum, tum quod vel sapiat, vel non sapiat; sed hoc videt ex amore et ex sapientia in se; quare tantum conjungit se ei, quantum alter amat se sicut ipse amat illum, seu quantum alter sapit sicut ipse, ita enim unum faciunt. [2.] Simile est cum Divino in se; Divinum enim in se non potest ex alio, ut ex homine, spiritu ac angelo, spectare Se; nam nihil Divinum se illis est, a quo; et spectare Divinum ex alio in quo nihil Divini, est, foret spectare Divinum ex nullo Divino, quod non datur. Inde est, quod Dominus ita conjunctus sit homini, spiritui et angelo, ut omne se refert ad Divinum, non sit ab illis sed a Domino. Nam notum est, quod omne bonum et omne verum quod alicui est, non sit ab illo sed a Domino; immo quod ne quidem aliquis nominare possit Dominum, aut nomina Ipsius Jesum et Christum, nisi ex Ipso. [3.] Inde nunc sequitur, quod Infinitum ac Aeternum, quod idem est cum Divino, spectet omnia infinite in finitis, et quod se conjungat illis secundum gradum receptionis sapientiae et amoris apud illos. Verbo, Dominus non potest mansionem habere et habitare apud hominem et angelum quam in Suo; et non in proprio illorum, hoc enim est malum; et si foret bonum, usque est finitum, quod in se et ex se non est capax Infiniti. Ex his patet, quod nusquam dari possit, quod finitus spectet Infinitum, sed quod detur quod Infinitus spectet Infinitum a se in finitis.
(2) 直訳
Sed ut hoc plenius intelligatur, illustrandum est. しかし、このことはより十分に理解されるために、説明されなければならない。
Divinum non potest aliud spectare quam Divinum; 神性は神性以外に眺める(目を向ける)ことができない。
et non potest alibi id spectare quam in creatis a se. またそれをそれ自体から創造されたものの中以外の他のところに眺める(目を向ける)ことができない。
Quod ita sit evidens est ex eo, quod nemo possit spectare alium quam ex suo in se; このようであることはこのことから明らかである、だれも他のものを眺める(目を向ける)ことができないこと、それ自身から以外にそれ自身の中に。
ille qui amat alterum, spectat illum ex amore suo in se, qui sapiens est spectat alterum ex sapientia sua in se. 彼は、他の者を愛する、彼を自分自身の愛から自分の自身の中に眺める(目を向ける)、賢明である者は、他の者を眺める(目を向ける)、自分自身の知恵から自分の自身の中に。
Videre quidem potest quod alter vel amet illum, vel non amet illum, tum quod vel sapiat, vel non sapiat; 確かに、見ることができる、他の者をあるいは彼を愛する、あるいは彼を愛さない、さらにあるいは賢明である、あるいは賢明でないこと。
sed hoc videt ex amore et ex sapientia in se; しかし、このことを自分自身の中の愛と知恵から見る。
quare tantum conjungit se ei, quantum alter amat se sicut ipse amat illum, seu quantum alter sapit sicut ipse, ita enim unum faciunt. それゆえ、どれだけ自分自身が彼に結合するか〔によって〕、それだけ他の者がその者を愛する、自分自身が彼を愛するように、あるいはそれだけ他の者が賢明である、自分自身のように、(というのは)このように一つとなるから。
[2.] Simile est cum Divino in se; [2.] それ自体の中の神性も同様である。
Divinum enim in se non potest ex alio, ut ex homine, spiritu ac angelo, spectare Se; それ自体の中の神性は他の者から、人間、霊、そして天使たちのように、それ自体を眺める(目を向ける)ことはできないので。
nam nihil Divinum se illis est, a quo; なぜなら、それ自体の神性は彼らに何もないから、それから〔すべてものが生じる〕☆。
☆ a quoまたex quoはその場、その場でいろいろに訳います。いわば文脈次第です。よくわかっていても、訳しづらいのがこのような言葉です。
et spectare Divinum ex alio in quo nihil Divini, est, foret spectare Divinum ex nullo Divino, quod non datur. また他の者から神性を眺める(目を向ける)ことは、何も神性がないものの中で〔眺める(目を向ける)こと〕である、何も神性がない〔もの〕から神性を眺める(目を向ける)ことは、であった(になる)、存在しないこと。
Inde est, quod Dominus ita conjunctus sit homini, spiritui et angelo, ut omne se refert ad Divinum, non sit ab illis sed a Domino. ここからである、主はこのように人間、霊、天使たちと結合している、すべてのものが主に関係するように、彼らからでなく、しかし、主から。
Nam notum est, quod omne bonum et omne verum quod alicui est, non sit ab illo sed a Domino; なぜなら、よく知られているから、すべての善とすべての真理は、それらはある者にある、彼からないから、しかし、主から〔ある〕。
immo quod ne quidem aliquis nominare possit Dominum, aut nomina Ipsius Jesum et Christum, nisi ex Ipso. 実に(それどころか)、決して主の名前を言うことができないこと、またはイエスとキリストそのものの名前を、その方からでないなら。
[3.] Inde nunc sequitur, quod Infinitum ac Aeternum, quod idem est cum Divino, spectet omnia infinite in finitis, et quod se conjungat illis secundum gradum receptionis sapientiae et amoris apud illos. [3.] そこでここから(今や)~ということになる、無限(であるもの)そして永遠(であるもの)は、それらは神と同じ(同一)である、有限なものの中で無限なすべてのものを眺める(目を向ける)、またそれ自体をそれらにそれらのもとに知恵と愛の受け入れの段階にしたがって結合すること。
Verbo, Dominus non potest mansionem habere et habitare apud hominem et angelum quam in Suo; 一言でいえば、主はご自分のものの中以外に人間と天使のもとに住まいを持つことと、住むことができないこと。
et non in proprio illorum, hoc enim est malum; また彼らのプロプリウムの中に〔住め〕ない、これは悪であるので。
et si foret bonum, usque est finitum, quod in se et ex se non est capax Infiniti. また、もし善であった(ある)にしても、それでも有限である、それ自体の中に、またそれ自体から無限(であるもの)の収容できるものでないこと。
Ex his patet, quod nusquam dari possit, quod finitus spectet Infinitum, sed quod detur quod Infinitus spectet Infinitum a se in finitis. これらから明らかである、決して存在しないこと、有限なものが無限(であるもの)を眺める(目を向ける)こと、しかし、存在すること、無限(であるもの)が有限のものの中でそれ自体から無限(であるもの) を眺める(目を向ける)こと。
(3) 訳文
53. しかし、このことはより十分に理解されるために、説明されなければならない。神性は神性以外に目を向けることができない。またそれをそれ自体から創造されたもの以外の他のところの中に目を向けることができない。このようであることは、それ自身から以外にそれ自身の中に、だれも他のものに目を向けることができないことから明らかである。他の者を愛するは、自分自身の愛から自分の自身の中に彼に目を向け、賢明である者は、自分自身の知恵から自分の自身の中に他の者に目を向ける。確かに、あるいは彼を愛し、あるいは彼を愛さない、さらにあるいは賢明であり、あるいは賢明でない他の者を見ることができる。しかし、このことを自分自身の中の愛と知恵から見る。それゆえ、どれだけ自分自身が彼に結合するかによって、それだけ他の者は自分自身が彼を愛するようにその者を愛する、あるいは自分自身のように、それだけ他の者が賢明である、このように一つとなるからである。
[2.] それ自体の中の神性も同様である。それ自体の中の神性は、人間、霊、そして天使たちのように他の者からそれ自体に目を向けることはできないからである。なぜなら、それ自体の神性は彼らに彼らからのものは何もないから。また他の者から神性に目を向けることは、何も神性がないものの中で目を向けることであり、何も神性がないものから神性に目を向けることは、存在しないものになるであろう。ここから、主は、すべてのものが主に、彼らからでなく、しかし、主から関係するように、このように人間、霊、天使たちと結合している。なぜなら、ある者にあるすべての善とすべての真理は、彼からでなく、しかし、主からあり、それどころか、主からでないなら、決して主の名前を、またはイエスとキリストそのものの名前を言うことができないことがよく知られているからである。
[3.] そこでここから、無限であるものそして永遠であるものは、それらは神と同一であり、有限なものの中で無限なすべてのものに目を向け、またそれ自体をそれらのもとに知恵と愛の受け入れの段階にしたがってそれらに結合することがいえる。一言でいえば、主はご自分のもの以外の中に人間と天使のもとに住まいを持つことと、住むこと、また彼らのプロプリウムは悪であるので、この中に住むことができないこと、また、もし善であるにしても、それでも有限であるそれ自体の中に、またそれ自体から無限であるものの収容できるものでないことがいえる。これらから、有限なものが無限であるものに目を向けることが決して存在しないこと、しかし、無限であるものが有限のものの中でそれ自体から無限であるものに目を向けることが存在することが明らかである。