原典講読『神の摂理』 46

 

QUOD DIVINA PROVIDENTIA DOMINI IN OMNI QUOD FACIT,


 SPECTET INFINITUM ET AETERNUM.


主の神的な摂理は造るものすベてのものの中に、無限と永遠を眺める


 


(1) 原文


46.  In Christiano orbe notum est, quod Deus sit Infinitus et Aeternus; nam in Doctrina Trinitatis, quae ab Athanasio nomen habet, dicitur quod Deus Pater sit Infinitus, Aeternus, et Omnipotens, similiter Deus Filius, et Deus Spiritus Sanctus, et quod tamen non tres Infiniti, Aeterni et Omnipotentes sint, sed Unus. Ex his sequitur, quod quia Deus est Infinitus et Aeternus, non aliud de Deo praedicari possit quam Infinitum et Aeternum. At quid Infinitum et Aeternum, non potest a finito comprehendi, et quoque potest: non potest comprehendi, quia finitum non est capax infiniti; et potest comprehendi, quia dantur ideae abstractae, per quas videri possunt res quod sint, tametsi non quales sunt. Tales ideae de Infinito dantur, ut quod Deus quia est Infinitus, seu Divinum quia est Infinitum, sit ipsum Esse, quod sit ipsa Essentia et Substantia, quod sit ipse Amor et ipsa Sapientia, seu quod sit ipsum Bonum et ipsum Verum, ita quod sit Ipsum, immo quod sit ipse Homo; tum etiam si dicitur quod Infinitum sit Omne, ut quod Infinita Sapientia sit Omniscientia, ac Infinita Potentia sit Omnipotentia. [2.] Sed usque haec cadunt in obscurum cogitationis, et ab incomprehensibili forte in negativum, nisi ab idea abstrahantur illa quae cogitatio trahit ex natura, imprimis quae ex binis naturae propriis, quae sunt spatium et tempus, haec enim non possunt non finire ideas, ac facere ut ideae abstractae sint tanquam non aliquid. At si illa possunt abstrahi apud hominem, sicut fit apud angelum, tunc potest Infinitum per illa quae nunc supra nominata sunt, comprehendi; et inde quoque, quod homo sit aliquid, quia creatus est a Deo Infinito qui est Omne; tum quod homo sit substantia finita, quia creatus est a Deo Infinito qui est ipsa Substantia; ut et, quod homo sit sapientia, quia creatus est a Deo Infinito qui est ipsa Sapientia, et sic porro. Nam nisi Deus Infinitus esset Omne, ipsa Substantia, et ipsa Sapientia, homo non foret aliquid, ita vel nihil, vel solum idea quod sit, secundum visionarios, qui vocantur idealistae. [3.] Ex illis quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia ostensa sunt, patet, quod Divina Essentia sit Amor et Sapientia (n. 28-39): quod Divinus Amor et Divina Sapientia sint ipsa Substantia et ipsa Forma; et quod sit Ipsum et Unicum (n. 40-46): et quod Deus creaverit universum et omnia ejus a Se Ipso, et non a nihilo (n. 282-284). Inde sequitur, quod omne creatum, ac imprimis homo, et in illo amor et sapientia, sint aliquid, et non solum idea quod sint. Nam nisi Deus esset Infinitus, non foret finitum; tum nisi Infinitum esset Omne, non foret aliquid; et nisi Deus ex Se Ipso creaverit omnia, foret nullum seu nihil. Verbo, Sumus quia Deus Est.


 


(2) 直訳


In Christiano orbe notum est, quod Deus sit Infinitus et Aeternus; キリスト教世界の中でよく知られている、神は「無限」と「永遠」であること。


nam in Doctrina Trinitatis, quae ab Athanasio nomen habet, dicitur quod Deus Pater sit Infinitus, Aeternus, et Omnipotens, similiter Deus Filius, et Deus Spiritus Sanctus, et quod tamen non tres Infiniti, Aeterni et Omnipotentes sint, sed Unus. なぜなら、三一性の教えの中に、それはアタナシウスにより名前を持っている、言われているから、父なる神は、「無限」、「永遠」、また「全能」であること、同様に、子なる神、また聖霊なる神、またそれでも三つの「無限」、「永遠」と「全能」でないこと、しかし一つの存在〔である〕。


Ex his sequitur, quod quia Deus est Infinitus et Aeternus, non aliud de Deo praedicari possit quam Infinitum et Aeternum. これらから、~ことになる、神は「無限」と「永遠」であるので、神について他のものは属性づけられる(属性とされる)ことができないこと、「無限」と「永遠」以外に。


At quid Infinitum et Aeternum, non potest a finito comprehendi, et quoque potest: しかし、「無限」と「永遠」が何かは、有限から理解されることはできない、また〔理解されること〕もできる。


non potest comprehendi, quia finitum non est capax infiniti; 理解されることができない〔のは〕、有限は無限を収容できない☆からである。


形容詞capaxは属格を伴って「収容できる」という意味になります。


et potest comprehendi, quia dantur ideae abstractae, per quas videri possunt res quod sint, tametsi non quales sunt. 理解されることができる〔のは〕、抽象的な観念が存在するからである、それによって事柄は見られることができる、存在するものの、それでも、どのようなものであるか〔見られ〕ない。


Tales ideae de Infinito dantur, ut quod Deus quia est Infinitus, seu Divinum quia est Infinitum, sit ipsum Esse, quod sit ipsa Essentia et Substantia, quod sit ipse Amor et ipsa Sapientia, seu quod sit ipsum Bonum et ipsum Verum, ita quod sit Ipsum, immo quod sit ipse Homo; 「無限」についてこのような観念が存在する、(例えば)神は「無限」であるので、すなわち、神性は「無限」であるので、エッセそのものであること、本質と実体そのものであること、愛そのものと知恵そのものであること、すなわち、善そのものと真理そのものであること、このように(したがって)その方☆であること、実に(それどころか)「人間」そのものであること(のような)


☆ 「その方」とは、スヴェーデンボリの著作では「主」を意味します。


tum etiam si dicitur quod Infinitum sit Omne, ut quod Infinita Sapientia sit Omniscientia, ac Infinita Potentia sit Omnipotentia. さらにまた、もし、「無限」は「すべてのもの」であることが言われるなら、(例えば)無限の知恵」は「全知」であること、そして「無限の力」は「全能」であること(のような)


[2.] Sed usque haec cadunt in obscurum cogitationis, et ab incomprehensibili forte in negativum, nisi ab idea abstrahantur illa quae cogitatio trahit ex natura, imprimis quae ex binis naturae propriis, quae sunt spatium et tempus, haec enim non possunt non finire ideas, ac facere ut ideae abstractae sint tanquam non aliquid. [2.] しかし、それでも、これらは思考の不明瞭なもの(暗いもの)に落ち込む、また理解できないものによりことによると否定の中に、もし観念からそれが引き離されないなら、それは自然から得る思考、特にそれは二つの自然に固有のものから、それらは空間と時間である、というのは、これらは観念を制限しないことができないから、そして抽象的な観念をあたかも何らかのものでもないようにする。


At si illa possunt abstrahi apud hominem, sicut fit apud angelum, tunc potest Infinitum per illa quae nunc supra nominata sunt, comprehendi; しかし、もしそれら〔時間や空間の観念〕が人間のもとから引き離されることができるなら、天使のもとに生じるように、その時、「無限」はそれら〔観念☆〕によって、それらは今、上に名前を挙げられた(言われた)もの、理解されること〔ができる〕。


この「それら」とは、時間と空間の観念から引き離された「観念」でしょう。


et inde quoque, quod homo sit aliquid, quia creatus est a Deo Infinito qui est Omne; またここからもまた、人間は何らかのものであること、「無限の神」により創造されたので、その者は「すべてのもの」である。


tum quod homo sit substantia finita, quia creatus est a Deo Infinito qui est ipsa Substantia; さらに人間は有限な実体であること、「無限の神」により創造されたので、その者は「実体」そのものである。


ut et, quod homo sit sapientia, quia creatus est a Deo Infinito qui est ipsa Sapientia, et sic porro. 例えばまた、人間は知恵であること、「無限の神」により創造されたので、その者は「知恵」そのものである、その他。


Nam nisi Deus Infinitus esset Omne, ipsa Substantia, et ipsa Sapientia, homo non foret aliquid, ita vel nihil, vel solum idea quod sit, secundum visionarios, qui vocantur idealistae. なぜなら、「無限の神」が「すべてのもの」、「実体」そのもの、また「知恵」そのものでないなら☆、人間は何らのものではない☆から、このように(したがって)あるいは無、あるいは単なる観念、存在するものの、観念論者と呼ばれる幻を見る者にしたがって。


essetforetについては後述します。


[3.] Ex illis quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia ostensa sunt, patet, quod Divina Essentia sit Amor et Sapientia (n. 28-39): [3.] それらから、それらは論文『神の愛と神の知恵について』の中で示されている、明らかである、神の本質は愛と知恵であること(28-39)


quod Divinus Amor et Divina Sapientia sint ipsa Substantia et ipsa Forma; 神的な愛と神的な知恵は実体そのものと形そのものであること。


et quod sit Ipsum et Unicum (n. 40-46): また本質☆と唯一のものであること(40-46)


ipsumには中性実詞として「本質、実体」の意味があります。文脈によっては「そのもの」と訳すほうがよいかもしれません。すなわち「唯一のものそのもの」と意訳することです。


et quod Deus creaverit universum et omnia ejus a Se Ipso, et non a nihilo (n. 282-284). また、神は全世界とそのすべてのものをご自分そのものから創造されたこと、また無からは〔創造され〕ない(282-284)


Inde sequitur, quod omne creatum, ac imprimis homo, et in illo amor et sapientia, sint aliquid, et non solum idea quod sint. ここから、~ことになる、すべての被造物は、そして特に人間は、また彼の中に愛と知恵がある、何らかのものである、また単なる観念ではない、存在するものの。


Nam nisi Deus esset Infinitus, non foret finitum; なぜなら、神が「無限」でないなら(接続法未完了)☆、有限は存在しない(接続法未完了)☆から。


essetforetはどちらもsumの接続法未完了過去3人称単数です。foret(スヴェーデンボリは使用する)essetの「別形」とされています。しかし、このように同一文の中で条件節と帰結節で使われると、その使用法に何か規則があるのでしょうか? それともスヴェーデンボリ独自の用い方なのでしょうか? これは用法での私の疑問です。今後、勉強を続ければ解決できるかもしれません。


tum nisi Infinitum esset Omne, non foret aliquid; さらに「無限」が「すべてのもの」でないなら、何らかのものは存在しない。


et nisi Deus ex Se Ipso creaverit omnia, foret nullum seu nihil. また、神がご自分そのものからすべてのものを創造されない(かった)なら、何も決して存在しない。


Verbo, Sumus quia Deus Est. 一言でいえば、「私たちは神が存在するので存在する」。


 


(3) 訳文


46.  神が「無限」と「永遠」であられることは、キリスト教世界の中でよく知られている。なぜなら、アタナシウスにより名前づけられた三一性の教えの中に、父なる神は、「無限」、「永遠」、また「全能」であられ、子なる神、また聖霊なる神も同様であって、それでも三つの「無限」、「永遠」、「全能」ではなくて、しかし、一つの存在である、と言われているから。これらから、神は「無限」と「永遠」であるので、神について「無限」と「永遠」以外に、他のものは属性づけられることができないことになる。しかし、「無限」と「永遠」が何かは、有限から理解されることはできないし、また理解されることもできる。理解されることができないのは、有限は無限を収容できないからである。理解されることができるのは、抽象的な観念が存在し、それによって存在するものの事柄は見られることができるからである、それでも、どのようなものであるかは見られない。「無限」について次のような観念が存在する。例えば、神は「無限」であるので、すなわち、神性は「無限」であるので、エッセそのものであること、本質と実体そのものであること、愛そのものと知恵そのものであること、すなわち、善そのものと真理そのものであること、したがって、主であられること、それどころか「人間」そのものであられることである。さらにまた、例えば、「無限の知恵」は「全知」である、そして「無限の力」は「全能」であるといったように、「無限」は「すべてのもの」であることが言われるときである。


[2.] しかし、それでも、これらは、もし観念から自然から得る思考、特にそれは自然に固有な二つのものである空間と時間から引き離されないなら、思考の不明瞭なものに、また理解できないものによりことによると否定の中に落ち込む。というのは、これらは観念を制限することしかしないし、抽象的な観念をあたかも何ものでもないようにするからである。しかし、もしそれら〔時間や空間の観念〕が、天使のもとに生じるように、人間のもとから引き離されることができるなら、その時、「無限」は直前に言われたそれら〔時間と空間の観念から引き離された観念〕によって、理解されることができる。


この「それら」とは、「観念」でしょう。ここからもまた、「すべてのもの」であられる「無限の神」により創造されたので、人間は何らかのものである。さらに、「実体」そのものであられる「無限の神」により創造されたので、人間は有限な実体である。例えばまた、知恵」そのものであられる「無限の神」により創造されたので、人間は知恵である、その他。なぜなら、「無限の神」が「すべてのもの」、「実体」そのもの、また「知恵」そのものでないなら、観念論者と呼ばれる幻を見る者にしたがって、人間は何ものでもなく、したがって、あるいは無、あるいは存在するものの単なる観念となってしまうから。


[3.] 著作『神の愛と知恵』の中で示されているものから、神の本質は愛と知恵であること(28-39)神的な愛と神的な知恵は実体そのものと形そのものであること、また本質と唯一のものであること(40-46)、また、神は全世界とそのすべてのものをご自分そのものから創造され、無からは創造されないこと(282-284)が明らかである。ここから、すべての被造物は、そして特に愛と知恵が中にある人間は、何らかのものであって、存在するものの単なる観念ではないことがいえる。なぜなら、神が「無限」でないなら、有限は存在せず、さらに「無限」が「すべてのもの」でないなら、何らかのものは存在せず、また、神がご自分そのものからすべてのものを創造されないなら、何も決して存在しないからである。一言でいえば、「私たちは神が存在するので存在する」。