(1) 原文
43. Est liberum infernale et est liberum caeleste. Ex libero infernali est cogitare et velle malum, et quantum non arcent leges civiles et morales, id loqui et facere; at ex libero caelesti est cogitare et velle bonum, et quantum datur copia, id loqui et facere. Homo quicquid ex libero cogitat, vult, loquitur et facit, hoc percipit sicut suum; nam omne liberum est cuivis ex amore ejus; quare qui in amore mali sunt, non percipiunt aliter, quam quod liberum infernale sit ipsum liberum, at qui in amore boni sunt, percipiunt quod liberum caeleste sit ipsum liberum, consequenter quod oppositum sit servum utrique. Sed usque non ab aliquo negari potest, quin unum aut alterum sit liberum, non enim possunt duo libera in se opposita in se libera esse. Insuper non negari potest, quin duci a bono sit liberum, et duci a malo sit servum; nam duci a bono est a Domino, et duci a malo est a diabolo. Nunc quia omne id apparet homini ut suum, quod ex libero facit, hoc enim est amoris ejus, ex amore suo facere est ex libero, ut supra dictum est, sequitur quod conjunctio cum Domino faciat, ut homo sibi appareat liber et inde suus; et quo propior conjunctio est cum Domino, eo liberior, et inde plus suus. Quod distinctius appareat sibi sicut suus, est quia Divinus Amor talis est, ut quod suum est velit esse alterius, ita hominis et angeli omnis amor spiritualis est talis, maxime Divinus Amor: et praeterea Dominus nusquam cogit aliquem, quia omne id ad quod aliquis cogitur, non apparet ut suum, et quod non apparet ut suum, non potest fieri amoris ejus, et sic appropriari ei sicut suum: quare homo a Domino ducitur continue in libero, et quoque reformatur et regeneratur in libero. Sed de hac re plura dicentur in sequentibus; aliqua etiam videantur supra (n. 4).
(2) 直訳
Est liberum infernale et est liberum caeleste. 地獄の自由と天界の自由がある。
Ex libero infernali est cogitare et velle malum, et quantum non arcent leges civiles et morales, id loqui et facere; 悪を考えることと欲することは地獄の自由からである、また市民と道徳の法律が制止しないかぎり、それを話し、行なうこと。
at ex libero caelesti est cogitare et velle bonum, et quantum datur copia, id loqui et facere. しかし、善を考えることと欲することは天界の自由からである、また、機会が与えられるかぎり、それを話し、行なうこと。
Homo quicquid ex libero cogitat, vult, loquitur et facit, hoc percipit sicut suum; 人間は、何でも自由から考え、意志し、話し、また行なう〔ものは〕、これを自分自身のもののように知覚する。
nam omne liberum est cuivis ex amore ejus; なぜなら、すべての自由はそれぞれの者に、彼の愛からであるから。
quare qui in amore mali sunt, non percipiunt aliter, quam quod liberum infernale sit ipsum liberum, at qui in amore boni sunt, percipiunt quod liberum caeleste sit ipsum liberum, consequenter quod oppositum sit servum utrique. それゆえ、悪の愛の中にいる者は、異なって知覚しない、地獄の自由が自由そのものであること以外に、しかし、善の愛の中にいる者は、天界の自由が自由そのものであることを知覚する、したがって、正反対のものが両方の者にとって奴隷(隷属)であること。
Sed usque non ab aliquo negari potest, quin unum aut alterum sit liberum, non enim possunt duo libera in se opposita in se libera esse. しかしそれでも、ある者により否定されることはできない、一方またはもう一方が自由でないこと☆を、というのは、本質的に対立する二つの自由が本質的に自由であることはできないから。
☆ quinはここでは「~でないこと」という意味の接続詞です。
Insuper non negari potest, quin duci a bono sit liberum, et duci a malo sit servum; 加えて(他に)否定されることはできない、むしろ、善により導かれることは自由である、また悪により導かれることは奴隷(状態)である〔こと〕。
nam duci a bono est a Domino, et duci a malo est a diabolo. なぜなら、善により導かれることは主により〔導かれ〕、また悪により導かれることは悪魔により〔導かれることである〕から。
Nunc quia omne id apparet homini ut suum, quod ex libero facit, hoc enim est amoris ejus, ex amore suo facere est ex libero, ut supra dictum est, sequitur quod conjunctio cum Domino faciat, ut homo sibi et inde suus; それで、そのすべてのものは自分自身のものであるように見える、自由から行なわれるもの、というのはこれは彼の愛のものであるから、自分自身の愛から行なうことは自由からである、上に言われたように、~ことになる、主との結合が引き起こすこと、人間は自分自身に〔自由がある〕またここから〔自由は〕自分自身のものであるように。
et quo propior conjunctio est cum Domino, eo liberior, et inde plus suus. また(さらに)近く主と結合していればいるほどますます☆自由である、またここからさらに自分自身のものである。
☆ 比較級を伴う相関文quo~eo…「~であればあるほどますます…」です。
Quod distinctius appareat sibi sicut suus, est quia Divinus Amor talis est, ut quod suum est velit esse alterius, ita hominis et angeli omnis amor spiritualis est talis, maxime Divinus Amor: 自分自身のものであるように自分自身に「さらに明瞭に(区別して)」見えることは、神的な愛がこのようなものであるからである、自分自身のものであるものが他の者ものであることを欲するような、このようにすべての人間と天使たちに、霊的な愛がこのようなものである、ことに(最大に)神的な愛は。
et praeterea Dominus nusquam cogit aliquem, quia omne id ad quod aliquis cogitur, non apparet ut suum, et quod non apparet ut suum, non potest fieri amoris ejus, et sic appropriari ei sicut suum: また加えて、主は決してある者を強制されない、すべての者はそれを、ある者に強制されたもの、自分自身のもののように見えない、また自分自身のもののように見えないものは、彼の愛のものになることができない、またこうして彼に自分自身のもののように専有されることが〔できない〕からである。
quare homo a Domino ducitur continue in libero, et quoque reformatur et regeneratur in libero. それゆえ、人間は主により絶えず自由の中に導かれる、また自由の中で改心☆し、再生☆もする。
☆ 受動態ですが、私はこの種の動詞を受動態で訳すことをしていません。「改心する」と「改心させられる」の違いが私にはわからないからです。
Sed de hac re plura dicentur in sequentibus; しかし、これらの事柄について多くのものは続くものの中に言われる。
aliqua etiam videantur supra (n. 4). 何らかの(いくらかの)ものもまた上に見られる(4番)。
(3) 訳文
43. 地獄の自由と天界の自由がある。悪を考えることと欲すること、また市民と道徳の法律が制止しないかぎり、それを話し、行なうことは、地獄の自由からである。しかし、善を考えることと欲すること、また機会が与えられるかぎり、それを話し、行なうことは、天界の自由からである。人間は、自由から考え、意志し、話し、また行なうものは何でも、これを自分自身のもののように知覚する。なぜなら、それぞれの者に、すべての自由は彼の愛からであるから。それゆえ、悪の愛の中にいる者は、地獄の自由が自由そのものであるとしか知覚しない、しかし、善の愛の中にいる者は、天界の自由が自由そのものであると知覚する、したがって、両方の者にとって正反対のものが奴隷状態である。しかしそれでも、本質的に対立する二つの自由が本質的に自由であることはできないので、一方またはもう一方が自由でないことは、だれにも否定することはできない。加えて、むしろ、善により導かれることが自由であり、悪により導かれることが奴隷状態であることは否定できない。なぜなら、善により導かれることは主により導かれ、また悪により導かれることは悪魔により導かれることであるから。それで、自由から行なわれるすべてのものは自分自身のものであるように見える、というのはこれは彼の愛のものであり、前に言われたように、自分自身の愛から行なうことは自由からであるからである。ここから、人間は自分自身に自由があり、またここから自由は自分自身のものであるように〔思えることを〕、主との結合が引き起こすといえる。また、主と密接に結合していればいるほどますます自由であり、またここからさらに〔自由は〕自分自身のものである。自分自身のものであるように、自分自身に「さらに明瞭に」見えることは、神的な愛が自分自身のものであるものが他の者ものであることを欲するようなこのようなものであり、霊的な愛が、ことに神的な愛はすべての人間と天使たちに、このように欲するものであからである。また加えて、主は決してだれも強制されない。すべての者は、強制されたものを自分自身のもののように見ないし、また自分自身のもののように見えないものは、彼の愛のものになることができない、またこうして自分自身のもののように専有されることができないからである。それゆえ、人間は主により絶えず自由の中に導かれ、また自由の中で改心し、再生もする。しかし、これらの事柄について多くのものは続くものの中で述べられる。何らかのが前にもまた見られる(4番)。