原典講読『神の摂理』 34

 

(1) 原文


34.  (iii) Quod homo quo propius conjungitur Domino, eo sapientior fiat. Quoniam tres gradus vitae apud hominem a creatione et inde a nativitate sunt, (de quibus mox supra, n. 32,) sunt imprimis tres gradus sapientiae apud illum. Hi gradus sunt qui aperiuntur apud hominem secundum conjunctionem; aperiuntur secundum amorem, nam amor est ipsa conjunctio. At amoris ascensus secundum gradus ab homine non percipitur nisi quam obscure, at ascensus sapientiae clare apud illos qui sciunt et vident quid sapientia. Causa quod gradus sapientiae percipiantur, est quia amor per affectiones intrat in perceptiones et cogitationes, et hae se sistunt in visu interno mentis, qui correspondet visui externo corporis; inde est quod sapientia appareat, et non ita affectio amoris quae producit illam: hoc simile est sicut cum omnibus quae actualiter fiunt ab homine; animadvertitur quomodo corpus operatur illa, non autem quomodo anima: ita quoque percipitur quomodo homo meditatur, percipit et cogitat, sed non quomodo anima illarum, quae est affectio boni et veri, producit illas. [2.] Sed sunt tres gradus sapientiae, naturalis, spiritualis et caelestis. In gradu sapientiae naturali est homo dum vivit in mundo; hic gradus apud illum tunc potest ad summum ejus perfici, et usque non potest intrare gradum spiritualem, quia hic gradus non continuatur gradui naturali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. In gradu sapientiae spirituali est homo post mortem; et hic gradus etiam talis est, ut possit ad summum perfici, sed usque non potest intrare gradum sapientiae caelestem, quia hic gradus nec continuatur spirituali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. Ex his constare potest, quod sapientia possit elevari in ratione triplicata, et quod in unoquovis gradu possit perfici in ratione simplici ad summum ejus. [3.] Qui elevationes et perfectiones horum graduum comprehendit, ille potest aliquantum percipere id, quod de sapientia angelica dicitur, quod sit ineffabilis; haec quoque tam ineffabilis est, ut mille ideae cogitationis angelorum ex sua sapientia non possint sistere quam unam ideam cogitationis hominum ex sua sapientia, nongentae et nonaginta novem illae ideae cogitationis angelorum non possunt intrare, sunt enim supranaturalia: quod ita sit, per vivam experientiam pluries datum est scire. Sed, ut prius dictum est, nemo in sapientiam illam ineffabilem angelorum venire potest, nisi per conjunctionem cum Domino, et secundum illam, nam solus Dominus aperit gradum spiritualem et gradum caelestem, at duntaxat apud illos, qui sapiunt ex Ipso; et illi sapiunt ex Domino, qui rejiciunt diabolum, hoc est, malum a se.


 


(2) 直訳


(iii) Quod homo quo propius conjungitur Domino, eo sapientior fiat.― (iii.) 人間はさらに近く主に結合されるほど、それだけ☆さらに賢明になること―


比較級を伴う相関文quoeo…「~であればあるほどますます…」です。


Quoniam tres gradus vitae apud hominem a creatione et inde a nativitate sunt, (de quibus mox supra, n. 32,) sunt imprimis tres gradus sapientiae apud illum. いのちの三つの段階が人間のもとに創造から、またここから出生からあるので、(そのことについてすぐ上に、32番、)特に、彼のもとに知恵の三つの段階がある。


Hi gradus sunt qui aperiuntur apud hominem secundum conjunctionem; これらの段階は、人間のもとで結合にしたがって開かれるものである。


aperiuntur secundum amorem, nam amor est ipsa conjunctio. 愛にしたがって開かれる、なぜなら、愛は結合そのものであるから。


At amoris ascensus secundum gradus ab homine non percipitur nisi quam obscure, at ascensus sapientiae clare apud illos qui sciunt et vident quid sapientia. しかし、段階にしたがった愛の上昇は人間により知覚されない、はっきりとしないで以外でないなら、しかし、知恵の上昇ははっきりと、彼のもとで、知恵とは何かを知り、見る者。


Causa quod gradus sapientiae percipiantur, est quia amor per affectiones intrat in perceptiones et cogitationes, et hae se sistunt in visu interno mentis, qui correspondet visui externo corporis; 知恵の段階が知覚されることの理由は、愛は情愛を通して知覚と思考の中に入るからである、また、これらは心の内なる視覚にそれ自体を示す、それは身体の外なる視覚に対応する。


inde est quod sapientia appareat, et non ita affectio amoris quae producit illam: ここからである、知恵は見られること、またそれを生み出す愛の情愛はこのようでない。


hoc simile est sicut cum omnibus quae actualiter fiunt ab homine; このことは同様である、すべてのものにのように、それは人間により実際に行なわれる。


animadvertitur quomodo corpus operatur illa, non autem quomodo anima: 認められる(気づかれる)、どのように身体がそれらを働く(生み出す)か、しかしながら、どのように霊魂が〔働く(生み出す)か見られ〕ない。


ita quoque percipitur quomodo homo meditatur, percipit et cogitat, sed non quomodo anima illarum, quae est affectio boni et veri, producit illas. このようにまた知覚される、人間がどのように熟考する、知覚する、また考えるか、しかし、それらの霊魂がどのように〔働くか知覚され〕ない、それらは善と真理の情愛である、それらを生み出す。


[2.] Sed sunt tres gradus sapientiae, naturalis, spiritualis et caelestis. [2.] しかし、知恵の三つの段階がある、自然的な、霊的な、また天的な。


In gradu sapientiae naturali est homo dum vivit in mundo; 自然的な知恵の段階の中に人間はいる、世の中で生きる時()


hic gradus apud illum tunc potest ad summum ejus perfici, et usque non potest intrare gradum spiritualem, quia hic gradus non continuatur gradui naturali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. 彼のもとのこの段階は、その時、その最高度まで完成させられることができる、またそれでも霊的な段階に入ることはできない、この段階は連続によって自然的な段階に拡張されない(伸ばされない)ので、しかし、対応によってそれに結合される。


In gradu sapientiae spirituali est homo post mortem; 霊的な知恵の段階の中に人間はいる、死後。


et hic gradus etiam talis est, ut possit ad summum perfici, sed usque non potest intrare gradum sapientiae caelestem, quia hic gradus nec continuatur spirituali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. またこの段階もまたこのようなものである、最高度まで完成させられることができるような、しかしそれでも、天的な知恵の段階に入ることはできない、この段階も連続によって霊的な〔段階に〕拡張されない(伸ばされない)ので、しかし、対応によってそれに結合される。


Ex his constare potest, quod sapientia possit elevari in ratione triplicata, et quod in unoquovis gradu possit perfici in ratione simplici ad summum ejus. これらから明らかにすることができる、三重(三倍)の割合で高揚されることができること、またそれぞれの段階の中で、その最高度まで単一の割合で完成させられることができること。


[3.] Qui elevationes et perfectiones horum graduum comprehendit, ille potest aliquantum percipere id, quod de sapientia angelica dicitur, quod sit ineffabilis; [3.] これらの段階の高揚と完成を理解する(把握する)者は、彼はそれを少しほど知覚することができる、天使の知恵について言われること、言語に絶するものであること。


haec quoque tam ineffabilis est, ut mille ideae cogitationis angelorum ex sua sapientia non possint sistere quam unam ideam cogitationis hominum ex sua sapientia, nongentae et nonaginta novem illae ideae cogitationis angelorum non possunt intrare, sunt enim supranaturalia: このこともまたこのように言語に絶するものである、その知恵からの天使の思考の千の観念は示すことができないほどに、その知恵からの人間の思考の一つの観念を除いて、天使の思考のそれらの九百九十九は入ることができない、というのは超自然的なものであるから。


quod ita sit, per vivam experientiam pluries datum est scire. このようであることを、生きた(生きいきとした)経験によってしばしば知ることが与えられた。


Sed, ut prius dictum est, nemo in sapientiam illam ineffabilem angelorum venire potest, nisi per conjunctionem cum Domino, et secundum illam, nam solus Dominus aperit gradum spiritualem et gradum caelestem, at duntaxat apud illos, qui sapiunt ex Ipso; しかし、最初に言われたように、だれも天使たちのそれらの言語に絶する知恵の中にやって来ることはできない、主との結合によってでないなら、またそれ〔結合の段階☆〕にしたがってでないなら、なぜなら、主おひとりが霊的な段階と天的な段階を開かれる、しかし、わずかに彼らのもとに、その方から賢明である者。


ここの「それ(女性)」とは「結合(女性)ですね。でも段階の言葉を補わないと「よって」と「したがって」の区別がつかなくなるでしょう。柳瀬訳がこの「それ」を「生活」としたのは唐突です。


et illi sapiunt ex Domino, qui rejiciunt diabolum, hoc est, malum a se. また主から賢明である彼らは、悪魔を追い払う者〔である〕、すなわち、悪を自分自身から。


 


(3) 訳文


34.  (iii.) 人間は、主にさらに近く結合されればされるほど、それだけさらに賢明になること。


 いのちの三つの段階が人間のもとに創造から、またここから出生からあるので(そのことについては直前の32)、特に、彼のもとに知恵の三つの段階がある。これらの段階は、人間のもとで結合にしたがって開かれるものであり、愛にしたがって開かれる、なぜなら、愛は結合そのものであるから。しかし、段階にしたがった愛の上昇は人間により、はっきりとしないでしか知覚されないが、しかし、知恵とは何かを知り、見る者のもとで知恵の上昇ははっきりと知覚される。知恵の段階が知覚されることの理由は、愛は情愛を通して知覚と思考の中に入り、これらは身体の外なる視覚に対応する心の内なる視覚にそれ自体を示するからである。ここから、知恵は見られるが、それを生み出す愛の情愛はこのようではない。このことは人間により実際に行なわれるすべてのものにも同様である。どのように身体がそれらを生み出すかは認められるが、しかしながら、どのように霊魂が生み出すかは見られない。このようにまた、人間がどのように熟考し、知覚し、考えるかは知覚される、しかし、それらを生み出す善と真理の情愛である霊魂がどのように働くかは知覚されない。


[2.] しかし、知恵の三つの段階、自然的な、霊的な、天的な段階がある。人間は世で生きる間、自然的な知恵の段階の中にいる。のもとのこの段階は、その時、その最高度まで完成させられることができるが、それでも霊的な段階に入ることはできない、この段階は連続によって自然的な段階に拡張されないからであるが、しかし、対応によってそれに結合される。人間は死後、霊的な知恵の段階の中にいる。またこの段階もまた、最高度まで完成させられることができるようなものであるが、しかしそれでも、天的な知恵の段階に入ることはできない、この段階も連続によって霊的な段階に拡張されないからであるが、しかし、対応によってそれに結合される。これらから、三重の割合で高揚されることができること、またそれぞれの段階の中で、その最高度まで単一の割合で完成させられることができることを明らかにすることができる。


[3.] これらの段階の高揚と完成を理解する者は、天使の知恵について言語に絶するものである、と言われることを少しほど知覚することができる。天使の知恵からのその思考の千の観念は、人間の知恵からのその思考の一つの観念を除いて〔それ以上〕示すことができず、天使のそれらの九百九十九の思考は超自然的なものであるので〔人間の観念に〕入ることができないほどのものであり、このこともまたそのように言語に絶するものである。このようであることを、しばしば、生きいきとした経験によって知ることが与えられた。しかし、最初に言われたように、主との結合によってでないなら、またその結合の段階にしたがってでないなら、だれも天使たちのそれらの言語に絶する知恵の中にやって来ることはできない、なぜなら、主おひとりが、わずかにその方から賢明である者のもとに霊的な段階と天的な段階を開かれるから。主から賢明である者とは、悪魔を、すなわち、悪を自分自身から追い払う者である。

コメントを残す