原典講読『神の摂理』 24, 25, 26

 

(1) 原文


24.  A Domino providetur conjunctio boni et veri per Relationem: bonum enim non cognoscitur quale est, nisi per relationem ad minus bonum, et per oppositionem a malo. Omne perceptivum et sensitivum inde est, quia quale eorum inde est: ita namque omne jucundum percipitur et sentitur ex minus jucundo, et per injucundum; omne pulchrum ex minus pulchro, et per impulchrum, similiter omne bonum quod est amoris ex minus bono, et per malum, et omne verum quod est sapientiae ex minus vero et per falsum. Erit varium in omni re a maximo ad minimum ejus, et cum varium etiam est in opposito ejus a minimo ad maximum, ac intercedit aequilibrium, tunc secundum gradus utrinque fit relativum; ac rei perceptio et sensatio vel crescit vel diminuitur. At sciendum est, quod oppositum tollat, et quoque exaltet perceptiones et sensationes: tollit cum se commiscet, et exaltat cum se non commiscet, ob quam rem Dominus exquisite separat bonum et malum, ne commisceantur, apud hominem, sicut separat caelum et infernum.


 


(2) 直訳


A Domino providetur conjunctio boni et veri per Relationem: 主により、善と真理の結合が「関係」によって備えられている。


bonum enim non cognoscitur quale est, nisi per relationem ad minus bonum, et per oppositionem a malo. というのは、善はどんなものであるか認められ(知られ)ないから、善がより少ないものへの関係によってでないなら、また悪からの圧迫(抑圧)よって、


Omne perceptivum et sensitivum inde est, quia quale eorum inde est: すべての知覚力や感覚的能力はここからである、それらの〔能力の〕性質はここ〔この関係〕からであるので。


ita namque omne jucundum percipitur et sentitur ex minus jucundo, et per injucundum; なぜなら☆、このようにすべての楽しさ(快さ)は知覚され、また感じられるから、楽しさがより少ないものから、また不快なものによって。


namquenamと同じ意味です。


omne pulchrum ex minus pulchro, et per impulchrum, similiter omne bonum quod est amoris ex minus bono, et per malum, et omne verum quod est sapientiae ex minus vero et per falsum. すべての美しさは美しさがより少ないものから、また醜いものによって、同様に、すべての善は、それは愛のものである、善のより少ないものから、また悪によって、またすべての真理は、それは知恵のものである、真理のより少ないものから、また虚偽によって。


Erit varium in omni re a maximo ad minimum ejus, et cum varium etiam est in opposito ejus a minimo ad maximum, ac intercedit aequilibrium, tunc secundum gradus utrinque fit relativum; すべての物事の中にその最大のものから最小のものまで変化がある(未来)、またその対立するものの中にもまた最小のものから最大のものまで変化がある、そして平衡が間にある、その時、段階にしたがって両方の側に関連性が生じる。


ac rei perceptio et sensatio vel crescit vel diminuitur. そして、物事の知覚と感覚はあるいは増す、あるいは減る。


At sciendum est, quod oppositum tollat, et quoque exaltet perceptiones et sensationes: しかし、知らなくてはならない、対立するものは取り去ること、そしてまた上げる(高める)、知覚と感覚を。


tollit cum se commiscet, et exaltat cum se non commiscet, ob quam rem Dominus exquisite separat bonum et malum, ne commisceantur, apud hominem, sicut separat caelum et infernum. (それ自体を)混ぜるとき取り去る、また(それ自体を)混ぜないとき上げる(高める)、その物事ために主は敏感に(微妙に)善と悪を分離する、混ざらないように、人間のもとで、天界と地獄を分離するように。


 


(3) 訳文


24.  主により、善と真理の結合が「関係」によって備えられている。というのは、善がどんなものであるかは、善がより少ないものへの関係によって、また悪からの圧迫よってでないなら、知られないから。すべての知覚力や感覚的能力はこの関係からである、それらの能力の性質がこの関係からであるからである。なぜなら、このようにすべての楽しさは、楽しさがより少ないものから、また不快なものによって、すべての美しさは美しさがより少ないものから、また醜いものによって、同様に、愛のものであるすべての善は善のより少ないものから、また悪によって、また知恵のものであるすべての真理は真理のより少ないものから、また虚偽によって知覚され、感じられるからである。


 すべての物事の中にその最大のものから最小のものまで変化がなくてはならない、またその対立するものの中にもまた最小のものから最大のものまで変化があり、そして平衡が間にあって、その時、段階にしたがって両方の側に関連性が生じる。そして、物事の知覚と感覚は増すがあるいは減る。しかし、対立するものは、知覚と感覚を取り去るかまたは高めることを知らなくてはならない。それらが混ざるとき〔感覚と知覚を〕取り去り、それらが混ざらないとき高める。そのために、主は人間のもとで混ざらないように、微妙に善と悪を、天界と地獄が分離されているように、分離される。


 


(1) 原文


25.  A Domino providetur conjunctio boni et veri apud alios per Purificationem, quae binis modis fit, uno per tentationes, et altero per fermentationes. Tentationes spirituales non aliud sunt, quam pugnae contra mala et falsa, quae exhalantur ab inferno, et afficiunt; per illas purificatur homo a malis et falsis, ac apud illum conjungitur bonum vero ac verum bono. Fermentationes spirituales, fiunt multis modis, tam in caelis quam in terris; sed in mundo nesciuntur quid sunt, et quomodo fiunt: sunt enim mala et simul falsa, quae immissa societatibus similiter faciunt sicut fermenta immissa farinis et mustis, per quae separantur heterogenea, et conjunguntur homogenea, et fit purum et clarum. Illae sunt, quae intelliguntur per haec Domini verba:


“Simile est regnum caelorum fermento, quod accipiens mulier abscondidit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum” (Matth. xiii. 33; Luc xiii. 21).


 


(2) 直訳


A Domino providetur conjunctio boni et veri apud alios per Purificationem, quae binis modis fit, uno per tentationes, et altero per fermentationes. 主により善と真理の結合は他の者のもとで「浄化」によって備えられている、それは二つの方法で行なわれる、一つは試練によって、またもう一つは「発酵」によって。


Tentationes spirituales non aliud sunt, quam pugnae contra mala et falsa, quae exhalantur ab inferno, et afficiunt; 「霊的な試練」は他のものではない、悪と虚偽に対する闘争以外の、それらは地獄から発散される、また働きかける。


per illas purificatur homo a malis et falsis, ac apud illum conjungitur bonum vero ac verum bono. それによって人間は悪と虚偽から清められる、そして彼のもとで善は真理にそして真理は善に結合される。


Fermentationes spirituales, fiunt multis modis, tam in caelis quam in terris; 「霊的な発酵」は、多くの方法で行なわれる、地の中でと同様に天界の中で☆。


相関文tam A quam Bは「Bと同様にA」、「Bと同じくA」と言う意味です。


sed in mundo nesciuntur quid sunt, et quomodo fiunt: しかし、世の中で何であるか知られていない、またどのように行なわれるか。


sunt enim mala et simul falsa, quae immissa societatibus similiter faciunt sicut fermenta immissa farinis et mustis, per quae separantur heterogenea, et conjunguntur homogenea, et fit purum et clarum. というのは悪と一緒の虚偽があるから、それらは社会に入れられた同様に行なう、(小麦)粉またぶどう汁に入れられたパン種(酵母、イースト)のような、それによって異物(異質なもの)が分離される、また同質なものが結合される、また純粋なものと透るものを行なう(純粋なものと透るものになる)


Illae sunt, quae intelliguntur per haec Domini verba: それらである、それらはこれらの主のことばによって意味される―
“Simile est regnum caelorum fermento, quod accipiens mulier abscondidit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum” (Matth. xiii. 33; Luc xiii. 21).
 「天の王国はパン種(イースト)に似ている、それを女が取って、三サトン☆1の粉の中に隠した☆2、全体が発酵するまで」(マタイ13:33、ルカ13:21)


1 1サトンは約13リットル。


2 ギリシア原典も「隠す」意味の言葉が使われています。パン種は「隠し込む」のですね、ここに秘義があると思います。聖書も「直訳」が望ましいです。英語では出版されています。


 


(3) 訳文


25.  主により善と真理の結合は、他の者のもとで「浄化」によって備えられており、それは二つの方法で行なわれ、一つは試練によって、またもう一つは「発酵」によってである。


 「霊的な試練」は、地獄から発散され、働きかける悪と虚偽に対する闘争以外のものではない。それによって人間は悪と虚偽から清められ、そして彼のもとで善は真理に、真理は善に結合される。


 「霊的な発酵」は、地上と同様に天界でも、多くの方法で行なわれる。しかし、世では、それが何であるか、またどのように行なわれるか知られていない。というのは、小麦粉やぶどう汁に入れられたパン種や酵母のような悪と一緒の虚偽があって、それによって異物が分離され、また同質なものが結合され、純粋ですき透るものになるのと同様のことを、それらが社会に入れられときに行なうからである。それらのことが次の主のことばによって意味されるものである―


 


 「天の王国はパン種(イースト)に似ている。それを女が取って、三サトンの粉の中に全体が発酵するまで隠した」(マタイ13:33、ルカ13:21)


 


(1) 原文


26.  Hi usus providentur a Domino ex conjunctione mali et falsi, quae est apud illos qui in inferno sunt; nam regnum Domini, quod non solum est super caelum, sed etiam super infernum, est regnum usuum; ac Providentia Domini est, ut non ibi sit aliquis aut aliquid, a quo et per quod non usus fiat.


 


(2) 直訳


Hi usus providentur a Domino ex conjunctione mali et falsi, quae est apud illos qui in inferno sunt; これらの役立ちが主により悪と虚偽の結合から備えられている、それらは彼らのもとにある、地獄の中にいる者ら。


nam regnum Domini, quod non solum est super caelum, sed etiam super infernum, est regnum usuum; なぜなら、主の王国は、天界の上にある(支配して☆いる)だけでなく、しかしまた地獄の上に〔ある〕(支配して)〔いる〕こと、役立ちの王国であるから。


前置詞superには「支配して」という意味があります。ここはそれにぴったりです。


ac Providentia Domini est, ut non ibi sit aliquis aut aliquid, a quo et per quod non usus fiat. そして、主の摂理である、そこにだれかまたは何かがないこと、そのものから、またそのものによって役立ちが行なわれないこと☆。


ここには「悪」について、神的な摂理からみて、「悪ですら役立っている」ことが述べられています。簡単な感想を述べます。


 


(3) 訳文


26.  これらの役立ちが主により、地獄の中にいる者らのもとにある、悪と虚偽の結合から備えられている。なぜなら、主の王国は役立ちの王国であるからであり、天界を支配しているだけでなく、地獄もまた支配している。そして、あのものから、またそのものによって役立ちが行なわれないなら、そこにだれかまたは何かがないことが主の摂理である。


 


(4) 悪の存在理由、役立ちの面から、腐ること


 本書『神の摂理』には「悪」についても語られている。すなわち、「神がこの世をつくられたのなら、なぜ、悪があるのだろう。世の中に悪がければ、なん幸せだろうか。ひょっとして、神はこの世の創造に失敗されたのではないか」などの疑問が浮かぶが、それにも答えている。


 (いずれ扱うが)ここでも、「役立ち」の面から答えている。世の中に存在するものはすべて何らかの必要があって存在する。その理由は人間にはわからないだけのこと。


 ここには「発酵」が述べられているが、「腐る」ことについてを考えてみよう。普通はよくないことである。例えば、食べ物が腐れば、食えない。無理に食えば中毒。建物なら、柱が腐れば家が倒れる。


しかし、「生ゴミ」は腐ってほしい、腐れば肥料として役に立つ。廃材(落ち葉など)も全部燃やしていたんでは大変、適当に腐って土に帰ってくれれば、そのほうがよい。


「腐ること」は地獄からの働きであろう、健全なものに働きかけてそれを悪くする。しかし、不要なものになら、かえって「整理する、始末する」働きをする。「かび」もそうである。普通はよくないが、(善用すれば)きわめておいしいチーズに生まれ変わる。ちょっと違うかもしれないないが「やくざ」や「風俗業」にも、そうした役立ちがあるのだろうと思う。