原典講読『神の摂理』 12

 

(1) 原文


12.  Sed datur conjugium boni et veri in causa, et datur conjugium boni et veri a causa in effectu. Conjugium boni et veri in causa, est conjugium voluntatis et intellectus, seu amoris et sapientiae; in omni quod homo vult et cogitat, et quod inde concludit ac intendit, est id conjugium. Hoc conjugium intrat effectum et facit illum, sed in efficiendo apparent illa duo distincta, quia simultaneum tunc facit successivum: ut dum homo vult et cogitat nutriri, vestiri, habitare, facere negotium aut opus, conversari, tunc prius id simul vult et cogitat, seu concludit et intendit; cum determinavit illa in effectus, tunc succedit unum post alterum, sed usque continue in voluntate et cogitatione unum faciunt. Usus in effectibus illis sunt amoris seu boni; media ad usus sunt intellectus seu veri. Generalia haec per specifica quisque confirmare potest, modo distincte percipiat quid se refert ad bonum amoris et quid ad verum sapientiae, et distincte quomodo se refert in causa et quomodo in effectu.


 


(2) 直訳


Sed datur conjugium boni et veri in causa, et datur conjugium boni et veri a causa in effectu. しかし、善と真理の結婚は原因の中に存在する、また善と真理の結婚は原因から結果の中に存在する。


Conjugium boni et veri in causa, est conjugium voluntatis et intellectus, seu amoris et sapientiae; 原因の中の善と真理の結婚は、意志と理解力の結婚である、すなわち、愛と知恵の〔結婚〕。


in omni quod homo vult et cogitat, et quod inde concludit ac intendit, est id conjugium. すべてのものの中に、人間が意志し、また考えること、またここから結論する、そして意図する(心を向ける)と、その結婚が存在する。


Hoc conjugium intrat effectum et facit illum, sed in efficiendo apparent illa duo distincta, quia simultaneum tunc facit successivum: この結婚は結果の中に入る、またそれ〔結果〕をつくる(生ずる)、しかし、つくっている中でそれら二つは区別されたものに見える、その時、同時に存在するものが継続するものをつくる(生ずる)ので。


ut dum homo vult et cogitat nutriri, vestiri, habitare, facere negotium aut opus, conversari, tunc prius id simul vult et cogitat, seu concludit et intendit; 例えば、人間が意志し、考える時、食物を与えられること、着せられること、住むこと、仕事または行ない(働き)すること、交わること、その時、前もって同時に意志し、また考える、あるいは結論し、また意図する(心を向ける)


cum determinavit illa in effectus, tunc succedit unum post alterum, sed usque continue in voluntate et cogitatione unum faciunt. それらが結果の中で決定(確定)したとき、その時、あるものが他のものの後に続く、しかしそれでも、絶えず意志と思考の中で一つになっている。


Usus in effectibus illis sunt amoris seu boni;  役立ちは、これらの結果の中で、愛と善のものである。


media ad usus sunt intellectus seu veri. 役立ちのための手段は、理解力と真理のものである。


Generalia haec per specifica quisque confirmare potest, modo distincte percipiat quid se refert ad bonum amoris et quid ad verum sapientiae, et distincte quomodo se refert in causa et quomodo in effectu. これらの普遍的なもの〔真理〕を特殊な例によって、だれも確信することができる、単に区別して(明確に)覚する〔だけで〕、何が愛の善に関係するか、また何が知恵の真理に〔関係するか〕、また区別して(明確に)どのように原因の中で関係するか、またどのように結果の中で。


 


(3) 訳文


12.  しかし、善と真理の結婚は原因の中に存在し、善と真理の結婚は原因から結果の中に存在する。原因の中の善と真理の結婚は、意志と理解力の、すなわち、愛と知恵の結婚である。人間が意志し、考えること、またここから結論し、そして意図するとすべてのものの中に、その結婚が存在する。この結婚は結果の中に入り、また結果を生ずる、しかし、つくっている中で、その時、同時に存在するものが継続するものを生ずるので、それら二つは区別されたものに見える。例えば、人間が、食物、着物、住まい、仕事または働き、交わりを意志し、考える時、前もって同時に意志し、考えるあるいは結論し、意図する。それらが結果の中に定まる時、あるものが他のものの後に続く、しかしそれでも、絶えず意志と思考の中で一つになっている。これらの結果の中で、役立ちは、愛と善に属し、役立ちのための手段は、理解力と真理に属する。これらの普遍的な真理を特別な例によって、何が愛の善に関係し、また何が知恵の真理に関係するか、またどのように原因の中で関係し、またどのように結果の中で関係するか、ただ明確に知覚するだけで、だれもが確信することができる。

原典講読『神の摂理』 13

 

(1) 原文


13.  Aliquoties dictum est, quod amor faciat vitam hominis; sed non intelligitur amor separatus a sapientia, seu bonum a vero in causa, quia amor separatus seu bonum separatum, non est aliquid; quare amor qui facit vitam hominis intimam, quae est a Domino, est amor et sapientia simul: etiam amor qui facit vitam hominis quatenus est recipiens, nec est amor separatus in causa, sed in effectu; non enim potest amor intelligi absque suo quali, et quale ejus est sapientia; non potest quale seu sapientia dari quam ex suo Esse, quod est amor, inde est quod unum sint: similiter bonum et verum. Nunc quia verum est ex bono, sicut sapientia est ex amore, ideo utrumque simul sumptum vocatur amor seu bonum, est enim amor in sua forma sapientia, et est bonum in sua forma verum; ex forma et [non] aliunde est omne quale. Ex his nunc constare potest, quod bonum ne hilum plus bonum sit, quam quantum est unitum suo vero, et quod verum ne hilum plus verum sit quam quantum unitum est suo bono.


 


(2) 直訳


Aliquoties dictum est, quod amor faciat vitam hominis; 数回、言われた、愛が人間のいのちをつくること。


sed non intelligitur amor separatus a sapientia, seu bonum a vero in causa, quia amor separatus seu bonum separatum, non est aliquid; しかし、知恵から分離された愛は意味されない、すなわち(あるいは)、原因の中の真理から〔分離された〕善は、分離された愛は、すなわち(あるいは)分離された善は、何らかのものでないので。


quare amor qui facit vitam hominis intimam, quae est a Domino, est amor et sapientia simul: それゆえ、人間の最内部のいのちをつくる愛は、それは主からである、愛と知恵は一緒である。


etiam amor qui facit vitam hominis quatenus est recipiens, nec est amor separatus in causa, sed in effectu; さらにまた、受け入れるものであるかぎり人間のいのちをつくる愛は、原因の中で分離した愛でもなく、しかし、結果の中で。


non enim potest amor intelligi absque suo quali, et quale ejus est sapientia; さらにまた、愛は意味されることができない、その性質なしに、またその性質は知恵である。


non potest quale seu sapientia dari quam ex suo Esse, quod est amor, inde est quod unum sint: 性質、すなわち(あるいは)知恵は、そのエッセから以外に存在することができない、それは愛である、ここからである、一つであることは。


similiter bonum et verum. 同様である、善と真理。


Nunc quia verum est ex bono, sicut sapientia est ex amore, ideo utrumque simul sumptum vocatur amor seu bonum, est enim amor in sua forma sapientia, et est bonum in sua forma verum; それで、真理は善からであるので、知恵は愛からであるように、それゆえ、二つとも一緒にとられて(ひとまとめにされて)愛あるいは善と呼ばれる、というのは愛はそれ自体の形の中で知恵であるので、また善はそれじたちの形の中で真理である。


ex forma et [non] aliunde est omne quale. 形から、また他のところから(でない)、すべての性質は。


Ex his nunc constare potest, quod bonum ne hilum plus bonum sit, quam quantum est unitum suo vero, et quod verum ne hilum plus verum sit quam quantum unitum est suo bono. そこで、ここから明らかである、善は少しも多くの善ではないこと、どれだけそれ自体の真理と結合しているかよりも、また真理は少しも多くの真理ではないこと、どれだけそれ自体の善と結合しているかよりも。


 


(3) 訳文


13. 数回、愛が人間のいのちをつくることが言われた。しかし、原因の中で、知恵から分離された愛は、あるいは、真理から分離された善は意味されない、分離された愛は、あるいは分離された善は、何らかのものでもないからである。それゆえ、主からのものである人間の最内部のいのちをつくる愛は、〔それは〕愛と知恵は一緒である。さらにまた、受け入れるものであるときの人間のいのちをつくる愛は、原因の中で分離した愛ではなく、しかし、結果の中で分離している。さらにまた、愛はその性質なしに意味をもつことができない、その性質とは知恵である。性質は、すなわち知恵は、愛であるそのエッセから以外に存在することができない、愛と知恵が一つであることはここからであり、善と真理も同様である。それで、知恵は愛からであるように、真理は善からであるので、それゆえ、二つともひとまとめにされて愛あるいは善と呼ばれる、というのは愛はそれ自体の形の中で知恵であり、また善はそれじたちの形の中で真理であるから。すべての性質は形からであり、他のところからではない。そこで、ここから、善はどれだけそれ自体の真理と結合しているか、それだけの、それより多くの善は少しもなく、また真理はどれだけそれ自体の善と結合しているか、それだけの、それより多くの真理は少しもないことが明らかである。