原典講読『神の摂理』 11

 

(1) 原文


11.  Notum quidem est, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum; quia per bonum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia amoris, et per verum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia sapientiae. Sed non adhuc notum est, quod bonum non sit aliquid nisi unitum vero, nec quod verum sit aliquid nisi unitum bono. Apparet quidem sicut bonum sit aliquid absque vero, et quod verum sit aliquid absque bono, sed usque non sunt: amor enim, (cujus omnia vocantur bona,) est Esse rei; et sapientia, (cujus omnia vocantur vera,) est Existere rei ex illo Esse, ut in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 14-16) ostensum est; quare sicut Esse absque Existere non est aliquid, nec Existere absque Esse, ita bonum absque vero, ac verum absque bono non est aliquid. Similiter, quid est bonum absque relatione ad aliquid? Num dici potest bonum? est enim nullius affectionis et nullius perceptionis: [2.] id una cum bono quod afficit, et quod dat se percipi et sentiri, se refert ad verum, quia ad illud quod est in intellectu. Dic alicui nude bonum, et non hoc aut illud est bonum, num bonum est aliquid? At ex hoc aut illo, quod ut unum percipitur cum bono, est aliquid. Hoc non alibi unitur bono quam in intellectu, et omne intellectus se refert ad verum. Simile est cum velle: Velle absque scire, percipere et cogitare quid homo vult, non est aliquid, at una cum his fit aliquid. Omne velle est amoris, et se refert ad bonum; et omne scire, percipere et cogitare est intellectus, et se refert ad verum: inde patet quod velle non sit aliquid, sed quod hoc aut illud velle sit aliquid. [3.] Simile est cum omni usu, quia usus est bonum. Usus nisi determinatus sit ad quoddam, cum quo sit unum, non est usus, ita non est aliquid. Usus suum aliquid trahit ab intellectu, et id quod inde usui conjungitur vel adjungitur, se refert ad verum; ex eo trahit usus suum quale. [4.] Ex his paucis constare potest, quod bonum absque vero non sit aliquid, ita quod nec verum absque bono sit aliquid. Dicitur quod bonum cum vero, ac verum cum bono sint aliquid; inde sequitur quod malum cum falso et falsum cum malo non sint aliquid; sunt enim haec illis opposita, et oppositum destruit, hic destruit aliquid. Sed de hac re in sequentibus.


 


(2) 直訳


Notum quidem est, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum; 確かに、よく知られている、全世界の中のすべてのものは真理と善に関係すること。


quia per bonum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia amoris, et per verum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia sapientiae. 善によってそれが意味されるから、愛のすべてのものが普遍的に(広く)まれ、包まれるもの、また真理によってそれが意味されるから、知恵のすべてのものが普遍的に(広く)まれ、包まれるもの。


Sed non adhuc notum est, quod bonum non sit aliquid nisi unitum vero, nec verum sit aliquid nisi unitum bono. しかし、今なおよく知られていない、善は真理と結合しないなら何らかのものではないこと、真理も善と結合しないなら何らかのものではない。


Apparet quidem sicut bonum sit aliquid absque vero, et quod verum sit aliquid absque bono, sed usque non sunt: 確かに、善は真理なしに何らかのものであるように見える、また真理は善なしに何らかのものであること、しかし、それでも〔そうでは〕ない。


amor enim, (cujus omnia vocantur bona,) est Esse rei; というのは、愛は(そのすべてのものは善と呼ばれる)物事のエッセ(存在・本質)あるから。


et sapientia, (cujus omnia vocantur vera,) est Existere rei ex illo Esse, ut in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 14-16) ostensum est; また知恵は(そのそのすべてのものは善と呼ばれる)、そのエッセからのエキステレ(実在)ある、論文『神的な愛と神的な知恵について』の中に示されているように(14-16)


quare sicut Esse absque Existere non est aliquid, nec Existere absque Esse, ita bonum absque vero, ac verum absque bono non est aliquid. それゆえ、エキステレ(実在)なしのエッセ(存在)何らかのものでなく、エッセなしのエキステレも〔何らかのものでない〕ように、このように真理なしの善は、そして善なしの真理は、何らかのものでない。


Similiter, quid est bonum absque relatione ad aliquid? 同様に、何らかのものに関係なしの善は何か?


Num dici potest bonum? 善と言われることができるのか?


est enim nullius affectionis et nullius perceptionis: というのは、〔それは〕情愛の何ものでもない、また知覚の何ものでもないから。


[2.] id una cum bono quod afficit, et quod dat se percipi et sentiri, se refert ad verum, quia ad illud quod est in intellectu. [2.] それは善と一緒である、働きかけるもの、またそれ自体が知覚されること、感じられることを与えるもの、真理に関係する、それに〔関係する〕ので、理解()の中のもの。


Dic alicui nude bonum, et non hoc aut illud est bonum, num bonum est aliquid? ある者にそれだけで(原意:裸で)善を言え、またこれまたはそれは善である〔と言わないで〕、善は何らかのものであるか?


At ex hoc aut illo, quod ut unum percipitur cum bono, est aliquid. しかし、これまたはそれから、一つのものが善とともに知覚されるように〔言う〕こと、何らかのものである。


Hoc non alibi unitur bono quam in intellectu, et omne intellectus se refert ad verum. これは理解()の中以外の他の所で結合されない、またすべての理解()は真理に関係する。


Simile est cum velle: 同様である、意志することに。


Velle absque scire, percipere et cogitare quid homo vult, non est aliquid, at una cum his fit aliquid. 人間が何を意志するか、知ること、知覚すること、考えることなしに意志することは、何らかのものではない、しかし、これらとともに一緒に何らかのものになる。


Omne velle est amoris, et se refert ad bonum; すべての意志することは愛のものである、また善に関係する。


et omne scire, percipere et cogitare est intellectus, et se refert ad verum: またすべての知ること、知覚すること、また考えることは、理解()のものである、また真理に関係する。


inde patet quod velle non sit aliquid, sed quod hoc aut illud velle sit aliquid. ここから明らかである、〔ただ〕意志することは何らかのものでないこと、しかし、これまたはそれを意志することは何らかのものであること。


[3.] Simile est cum omni usu, quia usus est bonum. [3.] 同様である、すべての役立ちに、役立ちは善であるので。


Usus nisi determinatus sit ad quoddam, cum quo sit unum, non est usus, ita non est aliquid. 役立ちがもし何らかのものに向けられないなら、それと一つである、役立ちではない、このように何らかのものではない。


Usus suum aliquid trahit ab intellectu, et id quod inde usui conjungitur vel adjungitur, se refert ad verum; 役立ちはそれ自体の何らかのものを理解()から得る、またそれは、それはここから役立ちに結合されるかあるいは結びつけられるもの、真理に関係する。


ex eo trahit usus suum quale. それ〔真理〕から役立ちはそれ自体の性質を得る。


[4.] Ex his paucis constare potest, quod bonum absque vero non sit aliquid, uod nec verum absque bono sit aliquid. [4.] これらのわずかなものから明らかにすることができる、真理なしの善は何らかのものでないこと、このように善なしの真理も何らかのものでないこと。


Dicitur quod bonum cum vero, ac verum cum bono sint aliquid; 真理と一緒(結びついた)善は、そして善と一緒(結びついた)真理は何らかのものであることが言われる。


inde sequitur quod malum cum falso et falsum cum malo non sint aliquid; ここから~ということになる、虚偽と一緒(結びついた)悪は、また悪と一緒(結びついた)虚偽は何らかのものでないこと。


sunt enim haec illis opposita, et oppositum destruit, hic destruit aliquid. というのは、後者は前者に対立しているから、また対立するものは破壊する、これは何らかのものを破壊する。


Sed de hac re in sequentibus. しかし、この事柄については続くものの中で。


 


(3) 訳文


11.  全世界の中のすべてのものが真理と善に関係することは、確かによく知られている。善によって、愛に属するすべてのものが普遍的にまれ、包まれるものが意味され、また真理によって、知恵に属するすべてのものが普遍的にまれ、包まれるものが意味されるからである。しかし、善は真理と結合しないなら何らかのものではなく、真理も善と結合しないなら何らかのものではないことは、今なおよく知られていない。確かに、善は真理なしに何らかのものであるように、また真理は善なしに何らかのものであように見える、しかし、それでもそうではない。というのは、著作『神の愛と知恵』の中に示されているように(14-16)愛は(そのすべてのものは善と呼ばれる)物事のエッセ(存在)あり、また知恵は(そのそのすべてのものは善と呼ばれる)、そのエッセからのエキステレ(実在)あるからである。それゆえ、エキステレ(実在)なしのエッセ(存在)何らかのものでなく、エッセなしのエキステレも何らかのものでないように、このように真理なしの善は、そして善なしの真理は、何らかのものではない。同様に、何らかのものに関係しない善とは何か? 善と言われることができるのか? というのは、〔それは〕情愛の何ものでもなく、また知覚の何ものでもないからである。


[2.] 働きかけるもの、またそれ自体が知覚され、感じられるようにするものは善と一緒であり、真理に関係し、それに関係するので、理解力の中のものである。


 ある者に、これまたはそれは善であると言わないで、善だけを言え、善は何らかのものであるか? しかし、これまたはそれを善と一つのものとして知覚されるように言うなら、何らかのものである。これは理解の中でしか結合されない、またすべての理解力は真理に関係している。意志することも同様である。人間が何かを意志しても、知り、知覚し、考えることなしに意志するのでは、何らかのものではない、しかし、それらのことと一緒なら何らかのものになる。意志するすべてのことは愛に属し、また善に関係する。また知り、知覚し、考えるすべてのことは、理解力に属し、真理に関係する。ここから、意志するだけでは何らかのものでなく、しかし、これまたはそれを意志することなら何らかのものであることが明らかである。


[3.] 役立ちは善であるので、すべての役立ちでも同様である。役立ちがもしそれと一つである何らかのものに向けられないなら、役立ちではなく、したがって何らかのものではない。役立ちはそれ自体の何らかのものを理解から得ており、またここから役立ちに結合されるかあるいは結びつけられるものは真理に関係する。役立ちはその真理からそれ自体の性質を得る。


[4.] これらのわずかなものから、真理なしの善は何らかのものでないこと、このように善なしの真理も何らかのものでないことを明らかにすることができる。真理と一緒善は、そして善と一緒の真理は何らかのものであることが言われる。ここから、虚偽と一緒悪は、また悪と一緒の虚偽は何らかのものでないということになるというのは、後者は前者に対立し、対立するものは破壊し、何らかのものを破壊するから。しかし、この事柄については続くものの中で。