(1) 原文
106. In meditullio, ubi sunt Christiani quibus est Verbum, est maxima lux; lux enim in caelis est Divinum Verum procedens a Domino ut Sole ibi; et quia Verbum est illud, est maxima lux ubi sunt illi quibus est Verbum. Lux inde ut a suo centro se propagat circum in omnes peripherias usque ad ultimam; inde est illustratio gentium et populorum extra ecclesiam etiam per Verbum. Quod lux in caelis sit Divinum Verum procedens a Domino, et quod illa lux det intelligentiam non modo angelis, sed etiam hominibus, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 126-140).
(2) 直訳
In meditullio, ubi sunt Christiani quibus est Verbum, est maxima lux; 中央に、そこにキリスト教徒がいる、彼らにみことばがある、最大の光がある。
lux enim in caelis est Divinum Verum procedens a Domino ut Sole ibi; というのは、天界の光は、そこに太陽としての主から発出する神的な真理であるから。
et quia Verbum est illud, est maxima lux ubi sunt illi quibus est Verbum. また、みことばはそれ〔神的な真理〕であるので、最大の光がある、そこに彼らがいる、彼らにみことばがある。
Lux inde ut a suo centro se propagat circum in omnes peripherias usque ad ultimam; 光はここからその中心からのようにそれ自体を周囲に放散する(広める)、すべての周辺に、最後のものまで。
inde est illustratio gentium et populorum extra ecclesiam etiam per Verbum. ここから国民と人民の照らしがある、教会の外の〔者に〕もまた、みことばによって。
Quod lux in caelis sit Divinum Verum procedens a Domino, et quod illa lux det intelligentiam non modo angelis, sed etiam hominibus, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 126-140). 天界の中の光が主からの神的な真理であることは、またその光が天使たちにだけでなく、しかしまた人間にも理解力(知性)を与えることは、著作『天界と地獄(について)』(126-140番)の中に見られる。
(3) 訳文
106. 中央に最大の光があり、そこにみことばをもつキリスト教徒がいる。というのは、天界の光は、そこの太陽としての主から発出する神的な真理であるから。また、みことばはその真理であるので、みことばをもつ彼らがいるところに最大の光がある。光は、ここからその中心からのようにまわりに、最後のものまですべての周辺に広まる。ここから教会の外の国と民にもまた、みことばによって照らしがある。天界の中の光が主からの神的な真理であること、またその光が天使たちにだけでなく、人間にもまた理解力(知性)を与えることは、著作『天界と地獄(について)』の中に見られる(126-140番)。
(1) 原文
107. Quod tale sit in universo caelo, concludi potest a simili in unaquavis societate ibi; nam unaquaevis societas caeli est caelum in minore forma, et quoque est sicut homo: quod ita sit, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 41-87). In omni societate caeli, illi qui in medio ejus sunt, similiter referunt cor et pulmonem; et apud illos est maxima lux. Ipsa lux, et inde perceptio veri, a medio illo se propagat versus peripherias quaquaversum, ita ad omnes qui in societate sunt, et facit vitam illorum spiritualem. Ostensum est, quod quando illi qui in medio erant, qui provinciam cordis et pulmonum constituebant, et apud quos maxima lux erat, auferrentur, illi qui circum erant, in umbra essent, et tunc in tam exili perceptione veri, ut vix in aliqua; sed mox ut redierunt, visa est lux et fuit illis perceptio veri sicut prius.
(2) 直訳
Quod tale sit in universo caelo, concludi potest a simili in unaquavis societate ibi; 天界全体の中でこのようであることは、そこのそれぞれの社会の中の類似のものから結論することができる。
nam unaquaevis societas caeli est caelum in minore forma, et quoque est sicut homo: なぜなら、天界のそれぞれの社会は小さい形の天界であるから、そしてまた人間のようであるから。
quod ita sit, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 41-87). このようであることは、著作『天界と地獄』(41-87番)の中に見られる。
In omni societate caeli, illi qui in medio ejus sunt, similiter referunt cor et pulmonem; 天界のすべての社会の中で、その真ん中にいる者は、同様に、心臓と肺に対応する。
et apud illos est maxima lux. また彼らのもとに最大の光がある。
Ipsa lux, et inde perceptio veri, a medio illo se propagat versus peripherias quaquaversum, ita ad omnes qui in societate sunt, et facit vitam illorum spiritualem. 光そのものは、またここから真理の知覚は、その真ん中からそれ自体を放散する(広める)、周辺に向けて、あらゆる方向へ、このようにすべての者へ、社会の中にいる者、また、彼らの霊的ないのち(生活)をつくる。
Ostensum est, quod quando illi qui in medio erant, qui provinciam cordis et pulmonum constituebant, et apud quos maxima lux erat, auferrentur, illi qui circum erant, in umbra essent, et tunc in tam exili perceptione veri, ut vix in aliqua; 示された、彼らが、真ん中にいた者、心臓と肺の領域を構成した者、また彼らのもとに最大の光があった、取り去られた時、彼らは、周囲にいた者、陰(やみ)の中にいた(接続法未完了)☆、またその時、これほどに真理の知覚はかすかなものの中に〔いた〕、〔知覚の〕何らかのものの中にほとんどないように。
☆ ここに接続法essentが使われています。その前が直接法なので条件文ではありません。ラテン語の接続法は「本来的には、動作、状態を実体としてではなく、話し手の心理に知覚されたものを述べるためにある」(『独習者のための楽しく学ぶラテン語』211ページ、なお本書は私にとって最良の教科書です)ので、現実に「やみ」の中にいたかどうかはわかりせん、「やみ」を知覚したのです。英訳書にここをexperiencedとしたものがあります。
sed mox ut redierunt, visa est lux et fuit illis perceptio veri sicut prius. しかし、戻るとすぐに、光が見られ、彼らに真理の知覚が生じた、以前のように。
(3) 訳文
107. 天界全体でこのようであることは、そこのそれぞれの社会の中の類似のものから結論することができる。なぜなら、天界のそれぞれの社会は小さい形の天界であり、また人間のようであるから。このようであることは、著作『天界と地獄』の中に見られる(41-87番)。天界のすべての社会の中で、その真ん中にいる者は、同様に、心臓と肺に対応し、また彼らのもとに最大の光がある。光そのものは、またここから真理の知覚は、その真ん中から周辺に向けて、あらゆる方向へ、したがって社会の中にいるすべての者へ広めまり、彼らの霊的ないのち(生活)をつくる。真ん中にいて、心臓と肺の領域を構成し、彼らのもとに最大の光があった者たちが取り去られらた時、周囲にいた者は、やみの中にて、またその時、知覚の何らかのものの中にほとんどないようにもかすかな真理の知覚の中にいた。しかし、〔取り去られた者たちが〕戻るとすぐに、光が見られ、以前のように彼らに真理の知覚が生じたことが示された。