原典講読『聖書』 87

 

(1) 原文


87.  Simile est cum reliquis; sicut quod ubi dicitur “Gaudium” etiam dicatur “Laetitia.” Ut in his:


“Ecce gaudium et laetitia occidere bovem” (Esai. xxii. 13).


“Gaudium et laetitia assequentur… fugient tristitia et gemitus” (Esai. xxxv. 10; cap. li. 11).


“Excisum est e domo Dei nostri laetitia et gaudium” (Joel i. 16).


“Abrogabitur… vox gaudii et vox laetitiae” (Jer. vii. 34; cap. xxv. 10).


“Jejunium decimi erit domui Jehudae in gaudium et laetitiam” (Sach. viii. 19).


“Ut gaudeamus omnibus diebus nostris, laetifica nos” (Psalm. xc. 14, 15).


“Laetemini in Hierosolyma,… gaudete in ea” (Esai. lxvi. 10).


“Gaude et laetare, filia Edomi” (Thren. iv. 21).


“Laetabuntur caeli et gaudebit terra” (Psalm. {1}xcvi. 11).


“Audire me facient gaudium et laetitiam” (Psalm. li. 10 (B.A. 8)).


“Gaudium et laetitia invenietur in” Zione, “confessio et vox cantus” (Esai. li. 3).


“Erit laetitia, et multi super nativitate Ipsius gaudebunt” (Luc. i. 14).


“Cessare faciam… vocem gaudii et vocem laetitiae, vocem Sponsi et vocem Sponsae” (Jer. vii, 34; cap. xvi. 9; cap. xxv. 10).


“Adhuc audietur in loco hoc… vox gaudii et vox laetitiae, et vox Sponsi et vox Sponsae” (Jer. xxxiii. 10, 11).


(Et alibi.)


 


[2] Quod utrumque tam gaudium quam laetitia dicatur, est quia gaudium est boni et laetitia est veri, seu gaudium est amoris et laetitia est sapientiae, est enim gaudium cordis et laetitia animae, seu est gaudium voluntatis et laetitia intellectus. Quod conjugium Domini et Ecclesiae etiam in his sit, patet ex eo, quod dicatur,


 


“Vox gaudii et vox laetitiae, vox Sponsi et vox Sponsae” (Jerem. vii. 34; cap. xvi. 9; cap. xxv. 10; cap. xxxiii. 10, 11);


et Dominus est Sponsus et Ecclesia est Sponsa.


 


Quod Dominus sit Sponsus, videatur, Matth. ix. 15; Marc. ii. 19, 20; Luc. v. (34,) 35;
Et quod Ecclesia sit Sponsa, Apoc. xxi. 2, 9; cap. xxii. 17.


 


Quare Johannes Baptista dicit de Jesu,


 


“Qui habet Sponsam Sponsus est” (Joh. iii. 29).


 


@1 xcvi. 11 pro “lxviii. 4”


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』252番に引用されている〕


Simile est cum reliquis; 同じである、他のものに。


sicut quod ubi dicitur “Gaudium” etiam dicatur “Laetitia.” 「楽しさ」が言われているところにさらにまた「喜び」が言われていることのように。


Ut in his:- 例えば、これらの中に―
“Ecce gaudium et laetitia occidere bovem” (Esai. xxii. 13).
 「見よ、楽しみと喜び、牛を殺すこと」(イザヤ22:13)


“Gaudium et laetitia assequentur… fugient tristitia et gemitus” (Esai. xxxv. 10; cap. li. 11). 「楽しさと喜びが追いつく……悲しみと嘆きは逃げ去る」(イザヤ35:10、第5111)


“Excisum est e domo Dei nostri laetitia et gaudium” (Joel i. 16). 「私たちの神の家から喜びと楽しみは絶たれた」(ヨエル1:16)


“Abrogabitur… vox gaudii et vox laetitiae” (Jer. vii. 34; cap. xxv. 10). 「終わらされる……楽しさの声と喜びの声」(エレミヤ7:34、第25:10)


“Jejunium decimi erit domui Jehudae in gaudium et laetitiam” (Sach. viii. 19). 「第十番目の断食はユダの家で楽しさと喜びとなる」(ザカリヤ13:19)


“Ut gaudeamus omnibus diebus nostris, laetifica nos” (Psalm. xc. 14, 15). 「私たちのすべての日々で私たちは楽しむように、私たちを喜ばせよ」(詩篇90:14,15)


“Laetemini in Hierosolyma,… gaudete in ea” (Esai. lxvi. 10). 「エルサレムの中で喜べ……その中で楽しめ」(イザヤ66:10)


“Gaude et laetare, filia Edomi” (Thren. iv. 21). 「楽しみ、喜べ、エドムの娘よ」(哀歌4:21)


“Laetabuntur caeli et gaudebit terra” (Psalm. {1}xcvi. 11). 「天は喜び、地は楽しむ」(詩篇96:11)


“Audire me facient gaudium et laetitiam” (Psalm. li. 10 (B.A. 8)). 「私に楽しみと喜びを聞くことをしてください」(詩篇51:8)


“Gaudium et laetitia invenietur in” Zione, “confessio et vox cantus” (Esai. li. 3). 「楽しみと喜びが見られる」シオンに「告白と歌の声」(イザヤ51:3)


“Erit laetitia, et multi super nativitate Ipsius gaudebunt” (Luc. i. 14). 「喜びとなる、また多くの者がその方の出生について楽しむ」(ルカ1:14)


“Cessare faciam… vocem gaudii et vocem laetitiae, vocem Sponsi et vocem Sponsae” (Jer. vii, 34; cap. xvi. 9; cap. xxv. 10). 「わたしは……楽しみの声と喜びの声、また花嫁の声と花婿の声を終わりにすることをする」(エレミヤ7:34、第16:9、第25:10)


“Adhuc audietur in loco hoc… vox gaudii et vox laetitiae, et vox Sponsi et vox Sponsae” (Jer. xxxiii. 10, 11). 「今後、この場所の中で聞かれる……楽しみの声と喜びの声、また花嫁の声と花婿の声」(エレミヤ33:10)


(Et alibi.) (また他の個所に)


[2] Quod utrumque tam gaudium quam laetitia dicatur, est quia gaudium est boni et laetitia est veri, seu gaudium est amoris et laetitia est sapientiae, est enim gaudium cordis et laetitia animae, seu est gaudium voluntatis et laetitia intellectus. [2] 楽しさと同じく喜びの両方が言われていることは、楽しさは善のものである、また喜びは真理のものであるからである、あるいは(すなわち)、楽しさは愛のものである、また喜びは知恵のものである、というのは、楽しさは心のものであるから、また喜びは霊魂のもの〔である〕、あるいは(すなわち)、楽しさは意志のものである、また喜びは知恵のもの〔である〕。


Quod conjugium Domini et Ecclesiae etiam in his sit, patet ex eo, quod dicatur, 主と教会の結婚もまたこれら☆の中にあることは、これから明らかである、言われていること、


「これら」とは何でしょうか。主題である「同じことの繰り返しのような表現」ですね。長島訳は違う解釈をしています。


“Vox gaudii et vox laetitiae, vox Sponsi et vox Sponsae” (Jerem. vii. 34; cap. xvi. 9; cap. xxv. 10; cap. xxxiii. 10, 11); 「楽しみの声と喜びの声、花婿と声と花嫁の声」(エレミヤ7:34、第169、第2510、第3310, 11)
et Dominus est Sponsus et Ecclesia est Sponsa.
 また、主は花婿であられ、また教会は花嫁である。


Quod Dominus sit Sponsus, videatur, Matth. ix. 15; Marc. ii. 19, 20; Luc. v. (34,) 35; 主が花婿であられることは、マタイ9:15、マルコ2:19, 20、ルカ5:34, 35に見られる。
Et quod Ecclesia sit Sponsa, Apoc. xxi. 2, 9; cap. xxii. 17.
 また、教会は花嫁であること、黙示録21:2, 9、第1717


Quare Johannes Baptista dicit de Jesu, それゆえ、バプテスマのヨハネはイエスについて言った、


“Qui habet Sponsam Sponsus est” (Joh. iii. 29). 「花嫁を持つ者は花婿です」(ヨハネ3:29)


@1 xcvi. 11 pro “lxviii. 4” 注1 lxviii. 4」の代わりにxcvi. 11

原典講読『聖書』 87(続き)

 

(3) 訳文


87.  他のものも、「楽しさ」が言われているところにはまた「喜び」が言われているように、同じである。例えば、これらの中に―


 


 「見よ、楽しみと喜び。牛を殺すこと」(イザヤ22:13)


 「楽しさと喜びが追いつき……悲しみと嘆きは逃げ去る」(イザヤ35:10、第5111)


 「私たちの神の宮から喜びと楽しみは絶たれた」(ヨエル1:16)


 「終わらされる……楽しさの声と喜びの声」(エレミヤ7:34、第25:10)


 「第十の月の断食はユダの家で楽しさと喜びとなる」(ザカリヤ13:19)


 「私たちのすべての日々で私たちが楽しむように、私たちを喜ばせてきださい」(詩篇90:14,15)


 「エルサレムの中で喜べ……その中で楽しめ」(イザヤ66:10)


 「楽しみ、喜べ、エドムの娘よ」(哀歌4:21)


 「天は喜び、地は楽しむ」(詩篇96:11)


 「私に楽しみと喜びを聞かせてください」(詩篇51:8)


  シオンに「楽しみと喜びが見られ、告白と歌声がある」(イザヤ51:3)


 「喜びとなり、多くの者がその方の誕生を楽しむ」(ルカ1:14)


「わたしは……楽しみの声と喜びの声を、花嫁の声と花婿の声を終わりにする」(エレミヤ7:3416:925:10)


 「今後、この場所で聞かれる……楽しみの声と喜びの声、また花嫁の声と花婿の声」(エレミヤ33:10) (また他の個所に)


 


[2] 楽しさと同じく喜びの両方が言われていることは、楽しさは善のものであり、喜びは真理のもの、あるいは、楽しさは愛のものであり、喜びは知恵のものであるからである。というのは、楽しさは心のものであり、喜びは霊魂のもの、あるいは、楽しさは意志のものであり、喜びは知恵のものであるからである。これら表現に主と教会の結婚もまた含まれることは、次に言われていることから明らかである、


 


 「楽しみの声と喜びの声、花婿と声と花嫁の声」(エレミヤ7:3416:925:1033;10, 11)


 


 また、主は花婿であられ、また教会は花嫁である。主が花婿であられることは、マタイ9:15、マルコ2:19, 20、ルカ5:34, 35に、また、教会が花嫁であることは、黙示録21:2, 917:17に見られる。それゆえ、バプテスマのヨハネはイエスについて言った、


 


 「花嫁を持つ者は花婿です」(ヨハネ3:29)

原典講読『聖書』 88, 89

 

(1) 原文


88.  Propter conjugium Domini cum ecclesia, seu quod idem est, propter conjugium Divini Boni et Divini Veri, in singulis Verbi, permultis in locis dicitur Jehovah et Deus, ac Jehovah et sanctus Israelis, sicut forent duo, cum tamen unum sunt; per “Jehovam” enim intelligitur Dominus quoad Divinum Bonum, et per “Deum,” ({1}et per “Sanctum Israelis,”) Dominus quoad Divinum Verum. Quod Jehovah et Deus, tum Jehovah et Sanctus Israelis, in permultis locis in Verbo dicantur, et tamen intelligatur unus, qui est Dominus, in Doctrina de Domino (n. 34, 38 et 46) videatur.


@1 Verba uncis inclusa, in V.C.R., n. 253, videantur.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』253番に引用されている〕


Propter conjugium Domini cum ecclesia, seu quod idem est, propter conjugium Divini Boni et Divini Veri, in singulis Verbi, permultis in locis dicitur Jehovah et Deus, ac Jehovah et sanctus Israelis, sicut forent duo, cum tamen unum sunt; 教会との主の結婚ゆえに、すなわち同じことであるが、神的な善と神的な真理の結婚ゆえに、みことばの個々のものの中に、非常に多くの個所にエホバと神が言われている、そしてエホバとイスラエルの聖なる者、二つである(接続法未完了)ように、そのときそれでも一つである。


per “Jehovam” enim intelligitur Dominus quoad Divinum Bonum, et per “Deum,” ({1}et per “Sanctum Israelis,”) Dominus quoad Divinum Verum. というのは「エホバ」によって神的な善に関する主が意味されるから、また「神」によって(また「イスラエルの聖なる者」によって☆)、神的な真理に関する主が。


Quod Jehovah et Deus, tum Jehovah et Sanctus Israelis, in permultis locis in Verbo dicantur, et tamen intelligatur unus, qui est Dominus, in Doctrina de Domino (n. 34, 38 et 46) videatur. エホバと神が、さらにエホバとイスラエルの聖なる者が、みことばの中の非常に多くの個所に言われていることは、またそれでも一つが意味される、その者は主である、『主についての教え』の中に(34, 3846)見られる。


@1 Verba uncis inclusa, in V.C.R., n. 253, videantur.  1 かぎかっこに囲まれた言葉が『真教』253番に見られる☆。


蛇足ながらここを説明します。この『聖書について』88番を引用した『真のキリスト教』225番にはet Sanctum Israelisが書き加えられています。後からの著述である『真のキリスト教』が著者の真意であろうから、この『聖書』にも追加したほうがよい、としたものです。


 なお、『真教』にはDivinum Verumの後ろにDivinae Sapientiaeも書き加えられています。


 


(3) 訳文


88.  教会との主の結婚ゆえに、すなわち同じことであるが、神的な善と神的な真理の結婚ゆえに、みことばの個々のものの中に、非常に多くの個所に、エホバと神が、そしてエホバとイスラエルの聖なる者が二つであるかのように言われている、そのときそれでも一つである。というのは、「エホバ」によって神的な善に関する主が、また「神」と「イスラエルの聖なる者」によって、神的な真理に関する主が意味されるから。エホバと神が、さらにエホバとイスラエルの聖なる者が、みことばの中の非常に多くの個所に言われ、それでも主である一つのものが意味されるていることは、『主についての教え』(34, 3846)の中に見られる。


 


(1) 原文


89.  Quoniam in omnibus et singulis Verbi est conjugium Domini et Ecclesiae, constare potest quod omnia et singula Verbi de Domino agant, ut in Doctrina de Domino (n. 1-7) coeptum est demonstrare. Ecclesia, de qua etiam agitur, est quoque Dominus; nam docet Dominus, quod homo ecclesiae sit in Ipso, et Ipse in illo (Joh. vi. 56; cap. xiv. 20, 21; cap. xv. 5, 7).


 


(2) 直訳


Quoniam in omnibus et singulis Verbi est conjugium Domini et Ecclesiae, constare potest quod omnia et singula Verbi de Domino agant, ut in Doctrina de Domino (n. 1-7) coeptum est demonstrare. みことばのすべてと個々のものの中に主と教会の結婚があるので、みことばのすべてと個々のものは主について扱っている(論じている)ことを明らかにすることができる、『主について』の教えの中に(1-7)示し始めたように。


Ecclesia, de qua etiam agitur, est quoque Dominus; 教会は、それについてもまた扱われている、〔それも〕また主である。


nam docet Dominus, quod homo ecclesiae sit in Ipso, et Ipse in illo (Joh. vi. 56; cap. xiv. 20, 21; cap. xv. 5, 7). なぜなら、主は教えるから、教会の人間はご自分の中にいる、またご自分もその者の中に(ヨハネ6:56、第1420, 21、第155, 7)


 


(3) 訳文


89.  『主について』の教えの中に示し始めたように(1-7)、みことばのすべてと個々のものの中に主と教会の結婚があるので、みことばのすべてと個々のものは主について扱っていることを明らかにすることができる。教会についてもまた扱われているが、教会もまた主である。なぜなら、主は、教会の人間はご自分の中にいる、またご自分もその者の中にいる、と教えられているから(ヨハネ6:56、第1420, 21、第155, 7)

原典講読『聖書』 91

QUOD HAERESES EX SENSU LITTERAE VERBI CAPTARI POSSINT,


SED QUOD CONFIRMARE ILLAS DAMNOSUM SIT.


異端はみことばの文字おりの意味からつくり上げることができること、


しかし、それらを確信することは不可とされる(断罪される)こと


 


(1) 原文


91.  Supra ostensum est, quod Verbum non possit intelligi absque doctrina, et quod doctrina sit sicut lucerna, ut genuina vera videantur; et hoc ex causa, quia Verbum per meras correspondentias conscriptum est. Inde est, quod plura ibi apparentiae veri sint, et non nuda vera; et plura ad captum naturalis, immo sensualis, hominis scripta, sed tamen ita ut simplices illud simpliciter possint intelligere, et intelligentes intelligenter, ac sapientes sapienter. Nunc quia Verbum tale est, possunt apparentiae veri, quae sunt vestita vera, pro nudis veris captari; quae dum confirmantur, fiunt falsa. Sed hoc fit ab illis qui supra alios se credunt sapere, cum tamen non sapiunt; nam sapere est videre num verum sit antequam confirmatur, non autem confirmare quodcunque lubet; hoc faciunt illi, qui genio confirmandi pollent, et in fastu propriae intelligentiae sunt; illud autem faciunt qui amant vera, et afficiuntur illis, quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae; hi enim illustrantur a Domino, ac vident vera ex luce illorum; illi autem illustrantur a semet, et vident falsa etiam ex luce illorum.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』254番に引用されている〕


Supra ostensum est, quod Verbum non possit intelligi absque doctrina, et quod doctrina sit sicut lucerna, ut genuina vera videantur; 上に示された、みことばは教えなしに理解されることができないこと、また教えはランプの明かりのようであること、純粋な真理を見るための。


et hoc ex causa, quia Verbum per meras correspondentias conscriptum est. またこれは理由から、みことばはまったくの対応によって書かれているので。


Inde est, quod plura ibi apparentiae veri sint, et non nuda vera; ここからである、多くのものはそこに真理の外観であること、また裸の真理ではない。


et plura ad captum naturalis, immo sensualis, hominis scripta, sed tamen ita ut simplices illud simpliciter possint intelligere, et intelligentes intelligenter, ac sapientes sapienter. また多くのものは、人間の自然的なものの☆把握ために、むしろ感覚的なものの☆〔把握〕、書かれた、しかし、それでも、このように〔書かれた〕、単純な者にそれは単純に理解されることができるように、また知的な者には知的に、そして賢い者には賢明に。


この「の」は主格属格です。すなわち「自然的なものが把握するために」。


Nunc quia Verbum tale est, possunt apparentiae veri, quae sunt vestita vera, pro nudis veris captari; そこで、みことばはこのようなものであるので、真理の外観は、それは真理の衣服である、裸の真理の代わりに把握されることができる。


quae dum confirmantur, fiunt falsa. それらが確信される時、虚偽になる。


Sed hoc fit ab illis qui supra alios se credunt sapere, cum tamen non sapiunt; しかし、このことは彼らにより生じる、他の者の上に自分自身を賢明である信じる者ら、そのときそれでも賢明でない。


nam sapere est videre num verum sit antequam confirmatur, non autem confirmare quodcunque lubet; なぜなら、賢明であることは真理であるかどうか、確信する前に見ることであるから、しかしながら確信することではない、気にいる☆どんなものでも。


libetlubetと綴ることがあります。意味は「喜びである、好むところである、気にいる」。


hoc faciunt illi, qui genio confirmandi pollent, et in fastu propriae intelligentiae sunt; このこと(後者)を彼らがする、確認する(生まれながらの)性質を賦与されている者、また自己の知性の高慢の中にいる者。


illud autem faciunt qui amant vera, et afficiuntur illis, quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae; しかしながらそのこと(前者)を真理を愛する者がする(行なう)、またそれら〔真理〕に情愛を感じさせられる(感動する)〔者が〕、真理であるので、またそれらを生活の役立ちにする。


hi enim illustrantur a Domino, ac vident vera ex luce illorum; というのは、これら(後者)は主から照らされる、そして真理をそれらの光から見るから。


illi autem illustrantur a semet, et vident falsa etiam ex luce illorum. しかしながら、それら(前者)自分自身から照らされる、また虚偽もまたそれらの光から見る。


 


(3) 訳文


91.  みことばは教えなしに理解されることができないこと、また教えは純粋な真理を見るためのランプの明かりのようであること、またこれは、みことばはまったくの対応によって書かれている理由からであることは前に示された。ここから、そこの多くのものは真理の外観であり、裸の真理ではない。また多くのものは、人間の自然的なものが、むしろ感覚的なもののが把握するために書かれたが、しかし、それでも、それは単純な者には単純に、また知的な者には知的に、そして賢い者には賢明に理解されることができるようにこ書かれた。そこで、みことばはこのようなものであるので、真理の衣服である真理の外観は、裸の真理の代わりに把握されることができ、それらが確信される時、虚偽になる。しかし、このことは他の者よりも自分のほうが賢明である信じる者らにより生じる、そのときそれでも賢明でない。なぜなら、賢明であることは確信する前に真理であるかどうか見ることであり、気にいるどんなものでも確信することではないからである。このこと〔気にいるどんなものでも確信すること〕は、確認する性質を賦与されている者、また自己の知性を誇る者がする。しかし、そのこと〔確信する前に真理であるかどうか見ること〕は、真理であるからと真理を愛し、真理に情愛を感じ、またそれらを生活に役立てる者が行なう。というのは、後者は主から照らされ、そして真理をそれらの光から見るが、しかし、前者は自分自身から照らされ、虚偽もまたそれらの光から見るからである。 

原典講読『聖書』 92

 

(1) 原文


92.  Quod apparentiae veri, quae sunt vestita vera, pro nudis veris ex Verbo captari possint, et quod, dum confirmantur, fiant falsa, constare potest ex tot haeresibus, quae in Christianismo fuerunt, et adhuc sunt. Ipsae haereses non damnant homines, sed vita mala; tum confirmationes falsitatum, quae in haeresi sunt, ex Verbo, et per ratiocinia ex naturali homine, damnant. Quisque enim nascitur in religionem parentum suorum, ab infantia initiatur in illam, et postea retinet illam, nec potest semet ipsum educere ex falsis ejus propter negotia in mundo: sed vivere male, et confirmare falsa usque ad destructionem genuini veri, hoc damnat. Nam qui manet in sua religione, et credit in Deum, ac intra Christianismum credit in Dominum, et Verbum sanctum habet, et secundum praecepta decalogi ex religione vivit, is non jurat in falsa; quare dum audit Vera, et suo modo percipit illa, potest illa amplecti, et sic a falsis educi: non autem ille qui falsa religionis suae confirmaverat, nam falsum confirmatum manet, et non potest exstirpari; est enim falsum post confirmationem, sicut quis juraverit in illud, imprimis si cohaeret cum amore proprii, et inde fastu sapientiae.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』254番に引用されている〕


Quod apparentiae veri, quae sunt vestita vera, pro nudis veris ex Verbo captari possint, et quod, dum confirmantur, fiant falsa, constare potest ex tot haeresibus, quae in Christianismo fuerunt, et adhuc sunt. 真理の外観が、それらは真理の衣服である、みことばからの裸の真理の代わりに把握されることができる、またそれは、確信される時、虚偽となることは、このように多くの異端から明らかにすることができる、それらはキリスト教世界の中にあった、また今なおある。


Ipsae haereses non damnant homines, sed vita mala; 異端そのものは人間を断罪しない(地獄へ落とさない)☆、しかし悪の生活が。


動詞damnoの意味は「①有罪の判決をする②不可とする、非難する③地獄へと断罪する、地獄へ落とす」です。私は通常「断罪する」の訳語を用いていますが、ここでは具体的に「地獄へ落とす」がよいでしょう。


tum confirmationes falsitatum, quae in haeresi sunt, ex Verbo, et per ratiocinia ex naturali homine, damnant. さらに、虚(の信念)確信は、それらは異端の中にある、みことばから、また自然的な人間からの(誤った)推論によって、断罪する(地獄へ落とす)


Quisque enim nascitur in religionem parentum suorum, ab infantia initiatur in illam, et postea retinet illam, nec potest semet ipsum educere ex falsis ejus propter negotia in mundo: というのは、だれも自分の両親の宗教の中に生まれているから、幼児期からその中に導かれる、またその後、それを保持する、その虚偽から自分自身そのものを連れ出すこともできない、世の中の仕事(職務)のために。


sed vivere male, et confirmare falsa usque ad destructionem genuini veri, hoc damnat. しかし、悪く生きること、純粋な真理の破壊にまでも虚偽を確信すること、このことが断罪する(地獄へ落とす)


Nam qui manet in sua religione, et credit in Deum, ac intra Christianismum credit in Dominum, et Verbum sanctum habet, et secundum praecepta decalogi ex religione vivit, is non jurat in falsa; なぜなら、自分の宗教の中にとどまる者は、また神を信じる、そしてキリスト教世界の中で主を信じる、みことばを聖なるもの〔として〕持つ☆1、また宗教からの十戒の戒めにしたがって生きる、彼は虚偽の中で誓わない☆2


1 直訳です。habeoには「心に持つ→抱く」すなわち「思う」、また「見なす」という意味があります。


2 「虚偽の中で誓わない」でも意味は通じると思いますが、「虚偽を誓わない」とも訳せます。すなわち、自動詞とするにしても、inの捉えた方で意味が異なってきます。しかし、文脈からは、すなわち、最後の文をみると、「神に誓う」という言い方がありますが、それと同じに、「虚偽に誓いをたてる」、「虚偽に誓う」という意味ですね。


quare dum audit Vera, et suo modo percipit illa, potest illa amplecti, et sic a falsis educi: それゆえ、真理を聞く時、また自分の方法(仕方)でそれを受け入れる、それを抱くことができる、またこうして虚偽から連れ出されることが〔できる〕。


non autem ille qui falsa religionis suae confirmaverat, nam falsum confirmatum manet, et non potest exstirpari; しかしながら、彼は〔でき〕ない、自分の宗教の虚偽を確信した者は、なぜなら、確信された虚偽はとどまるから、また根絶されることができない〔から〕。


est enim falsum post confirmationem, sicut quis juraverit in illud, imprimis si cohaeret cum amore proprii, et inde fastu sapientiae. というのは、虚偽は確信の後、だれかがそれ〔虚偽〕に誓いをたてたようなものであるから、特に、もしプロプリウムの愛に結合しているなら、またここから知恵の高慢に。


 


(3) 訳文


92.  真理の衣服である真理の外観が、みことばからの裸の真理の代わりに把握されることができ、またそれは確信される時、虚偽となることは、キリスト教世界の中にあった、また今なおある、このように多くの異端から明らかにすることができる。異端そのものは人間を地獄へ落とさないが、しかし悪の生活が地獄へ落とす。さらに異端の中にある虚偽を、みことばから、また自然的な人間からの推論によって確信することは、地獄へ落とす。というのは、だれも自分の両親の宗教の中に生まれていて、幼児期からその中に導かれ、またその後、それを保持し、世の中の仕事のために、その虚偽から自分自身そのものを連れ出すこともできないから。しかし、悪く生きること、純粋な真理の破壊にまでも虚偽を確信すること、このことが地獄へ落とす。なぜなら、自分の宗教の中にとどまり、また神を信じ、そしてキリスト教世界の中で主を信じ、みことばを聖なるものと見なし、また宗教からの十戒の戒めにしたがって生きるる者は、虚偽に誓いをたてないからである。それゆえ、真理を聞き、また自分の仕方でそれを受け入れる時、それを抱き、こうして虚偽から連れ出されることがことができる。しかし、自分の宗教の虚偽を確信した者はできない、なぜなら、確信された虚偽はとどまり、根絶されることができないから。というのは、確信の後の虚偽は、だれかがそれの虚偽に誓いをたてるようなもの、もし自己固有の愛に、またここから知恵の高慢に結合しているなら特にそのようなものであるから。