原典講読『聖書』 56, 57

 

(1) 原文


56.  Credi potest quod doctrina genuini veri comparari possit per sensum spiritualem Verbi qui datur per scientiam correspondentiarum; at doctrina per illum non comparatur, sed modo illustratur et corroboratur; nam (ut prius, n. 26, dictum est,) in sensum spiritualem Verbi per correspondentias nemo venit, nisi prius in genuinis veris ex doctrina sit: si non in genuinis veris prius est, potest homo Verbum per aliquot correspondentias notas falsificare, conjungendo et explicando illas ad confirmandum id quod menti ex principio capto inhaeret. Praeterea, sensus spiritualis non datur alicui nisi a solo Domino, et custoditur ab Ipso sicut custoditur caelum, nam caelum est in illo. Praestat itaque ut homo studeat Verbo in sensu litterae; ex illo solo datur doctrina.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』230番に引用されている〕


Credi potest quod doctrina genuini veri comparari possit per sensum spiritualem Verbi qui datur per scientiam correspondentiarum; 信じられることができる、純粋な真理の教えを得ることができる、みことばの霊的な意味によって、それは対応の知識を通して与えられる。


at doctrina per illum non comparatur, sed modo illustratur et corroboratur; しかし、教えはそれ〔意味〕によって得られない、しかし、単に説明され、また強くされる。


nam (ut prius, n. 26, dictum est,) in sensum spiritualem Verbi per correspondentias nemo venit, nisi prius in genuinis veris ex doctrina sit: なぜなら(前の26番に言われたように)、みことばの霊的な意味の中に対応によって、だれもやって来ないから、もし前もって教えから純粋な真理の中にいないなら。


si non in genuinis veris prius est, potest homo Verbum per aliquot correspondentias notas falsificare, conjungendo et explicando illas ad confirmandum id quod menti ex principio capto inhaeret. もし純粋な真理の中に前もっていないなら、人間は、みことばをいくつかの対応から知られたものによって虚偽化することができる、それ〔対応から知られたもの〕をそれを確認するために結合させ、また説明して、獲得した原理から心に定着している(こびりついている)と。


Praeterea, sensus spiritualis non datur alicui nisi a solo Domino, et custoditur ab Ipso sicut custoditur caelum, nam caelum est in illo. それゆえ、霊的な意味は、ある者に主だけからでないなら与えられない、またその方により守られている、天界が守られているように、なぜなら、天界はその〔意味〕☆中にあるから。


この「それille」とは何でしょうか? 該当するものとしてsensusしか見当たりません。「天界が霊的な意味の中にある」とは、このままでは言葉足らずで、理解しにくい気がします。「私たちが天界を見いだすのは、みことばの霊的な意味の中である」と受け止めておきましよう。長島訳の「天界は主の中にあり…」は、前後関係からして、私にはまるで理解できません。


Praestat itaque ut homo studeat Verbo in sensu litterae; そこで、まさる、人間がみことばを文字通りの意味の中で専心すること。


ex illo solo datur doctrina. それ〔意味〕からだけ、教えは与えられる。


 


(3) 訳文


56.  対応の知識を通して与えられる、みことばの霊的な意味によって、純粋な真理の教えを得ることができると信じられることができる。しかし、教えはその意味によって得られず、単に説明され、また強くされるだけである。なぜなら(前の26番に言われたように)、前もって教えから純粋な真理の中にいないなら、対応によって、だれも、みことばの霊的な意味の中にやって来ないから。もし純粋な真理の中に前もっていないなら、人間は、対応から知られたいくつかのものによって、みことばを虚偽化することができ、獲得した原理から心にこびりついているものを、その対応から知られたものを結合させ、説明する。それゆえ、霊的な意味は、ある者に主だけからでないなら与えられず、主により天界が守られているように守られている。なぜなら、天界はその意味の中にあるから。そこで、人間は、みことばを文字通りの意味に専念するほうがまさり、その意味だけから、教えは与えられる。


 


(1) 原文


57.  (iii.) Quod genuinum verum quod doctrinae erit, in sensu litterae Verbi non appareat aliis quam qui in illustratione sunt a Domino.Illustratio est a solo Domino, et apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae; apud alios non datur illustratio in Verbo. Quod illustratio sit a solo Domino, est quia Dominus est in omnibus Verbi. Quod illustratio sit apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae, est quia illi sunt in Domino, et Dominus in illis. Est enim Dominus Divinum suum Verum; hoc cum amatur quia Divinum Verum est, et hoc amatur quando fit usus, tunc Dominus in illo est apud hominem. Haec etiam Dominus docet apud Johannem,


 


“In die illo cognoscetis… quod vos in Me et Ego in vobis. Qui habet praecepta mea et facit illa, ille… amat Me,… et Ego amabo illum, et manifestabo illi Me Ipsum; et ad illum” veniam “et mansionem apud illum” faciam (xiv. 20, 21, 23).


 


Et apud Matthaeum,


 


“Beati mundi corde, quia hi Deum videbunt” (v. 8).


 


Hi sunt qui in illustratione sunt cum legunt Verbum, et apud quos Verbum lucet et translucet.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』231番に引用されている〕


(iii.) Quod genuinum verum quod doctrinae erit, in sensu litterae Verbi non appareat aliis quam qui in illustratione sunt a Domino.- (iii.) 「純粋な真理は、それは教えへのものでなければならない、みことばの文字通りの意味の中に、他の者に見られないこと、その者は主から照らされている」―


Illustratio est a solo Domino, et apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae; 照らしは主だけからである、また彼らのもとに〔ある〕、真理を真理であるから愛する者、またそれを生活の役立ちとする者。


apud alios non datur illustratio in Verbo. 他の者のもとに、みことばの中に照らしは与えられない(存在しない)


Quod illustratio sit a solo Domino, est quia Dominus est in omnibus Verbi. 照らしが主だけからであることは、主はみことばのすべてのものの中におられるからである。


Quod illustratio sit apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae, est quia illi sunt in Domino, et Dominus in illis. 彼らのもとに照らしがあることは、真理を真理であるから愛し、またそれを生活の役立ちとする者、彼らは主の中にいるからである、また主は彼らの中に。


Est enim Dominus Divinum suum Verum; というのは、主はご自分の神的な真理であられるから。


hoc cum amatur quia Divinum Verum est, et hoc amatur quando fit usus, tunc Dominus in illo est apud hominem. これ〔みことば〕☆が愛されるとき、神的な真理であるから、またこれ〔みことば〕が役立ちとなる時、愛される、その時、主は人間のもとでその〔みことば〕中におられる。


この「それhic」とは何でしょうか? 「真理verum」か「みことばVerbum」です。hocは男性か中性の単数属格です。verumVerubumも中性で、「性」ではどちらかわかりません。ただここでは真理をveraと複数として使っています。それで「数」から判断して、「みことば」となります。


Haec etiam Dominus docet apud Johannem, これらのこともまた主は「ヨハネ」で教えられている、


“In die illo cognoscetis… quod vos in Me et Ego in vobis. 「その日に、あなたがたは知る……あなたがたがわたしの中に、またわたしがあなたがたの中に。


Qui habet praecepta mea et facit illa, ille… amat Me,… et Ego amabo illum, et manifestabo illi Me Ipsum; わたしの戒めを持ち、またそれを行なう者は、彼は……わたしを愛する……またわたしは彼を愛する、また彼にわたし自身を現わす。


et ad illum” veniam “et mansionem apud illum” faciam (xiv. 20, 21, 23). また、わたしは彼〔のところ〕に来る、またわたしは彼に住まいをつくる」(24:20, 21, 23)


Et apud Matthaeum, また「マタイ」に、


“Beati mundi corde, quia hi Deum videbunt” (v. 8). 「心できれいな者たちは幸いである、この者たちは神を見る(未来)から」(5:8)


Hi sunt qui in illustratione sunt cum legunt Verbum, et apud quos Verbum lucet et translucet. この者たちである、みことばを読むとき、照らしの中にいる者たち、また彼らのもとで、みことばは輝き、また光り貫く(透明である)


 


(3) 訳文


57.  (iii.) 「教えへのもととならなければならない純粋な真理は、主から照らされている者以外に、みことばの文字通りの意味の中に見られないこと」―


 照らしは、主だけからであり、真理を真理であるから愛する者、またそれを生活に役立てる者のもとにある。他の者のもとに、みことばの中に照らしは与えられない。照らしが主だけからであるのは、主はみことばのすべてのものの中におられるからである。真理を真理であるから愛し、またそれを生活の役立ちとする者のもとに照らしがあるのは、彼らは主の中にいて、主は彼らの中におられからである。というのは、主はご自分の神的な真理であられるから。神的な真理であるからと、みことばが愛され、またこれが愛されて役立ちとなる時、その時、主は人間のもとで、みことば中におられる。これらのこともまた主は「ヨハネ福音書」で教えられている、


 


 「その日に、あなたがたは、あなたがたがわたしの中に、またわたしがあなたがたの中にいることを知ります……わたしの戒めを持ち、それを行なう者は、彼は……わたしを愛し……わたしは彼を愛し、た彼にわたし自身を現わします。また、わたしは彼のところに来て、わたしは彼に住まいをつくります」(14:20, 21, 23)


 


 また「マタイ福音書」に、


 


 「心のきれいな者たちは幸いである、この者たちは神を見るから」(5:8)


 


みことばを読むとき、照らしの中にいる者たちは、この者たちであり、彼らのもとで、みことばは輝き、光り貫いている。

原典講読『聖書』 58, 59

 

(1) 原文


58.  Quod Verbum apud illos luceat et transluceat, est quia singulis Verbi sensus spiritualis et caelestis inest, et hi sensus sunt in luce caeli; quare Dominus per illos sensus, et per illorum lucem, influit in sensum naturalem, et in hujus lucem apud hominem. Inde homo ex interiore perceptione agnoscit verum, et dein in cogitatione sua videt illud, et hoc quoties in affectione veri propter verum est; ex affectione enim, venit perceptio, ex perceptione cogitatio, et sic fit agnitio, quae fides vocatur. Sed de hac re plura dicentur in sequente articulo de conjunctione Domini cum homine per Verbum.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』231番に引用されている〕


Quod Verbum apud illos luceat et transluceat, est quia singulis Verbi sensus spiritualis et caelestis inest, et hi sensus sunt in luce caeli; みことばが彼らのもとで輝く、また光り貫くことは、みことばの個々のものに霊的な意味と天的なもの〔意味〕が内在するからである。


quare Dominus per illos sensus, et per illorum lucem, influit in sensum naturalem, et in hujus lucem apud hominem. それゆえ、主はそれらの意味を通して、またそれらの光によって、自然的な意味の中に流入する、また人間のもとのこの光の中に。


Inde homo ex interiore perceptione agnoscit verum, et dein in cogitatione sua videt illud, et hoc quoties in affectione veri propter verum est; ここから、人間は内的な知覚から真理を認める、またその後、それを自分の思考の中で見る、またこのことは真理のために真理の情愛の中にいるたびごとに。


ex affectione enim, venit perceptio, ex perceptione cogitatio, et sic fit agnitio, quae fides vocatur. というのは、情愛から、知覚がやって来る、知覚から思考が〔やって来る〕、またこうして承認が生じるから、それは信仰と呼ばれる。


Sed de hac re plura dicentur in sequente articulo de conjunctione Domini cum homine per Verbum. しかし、この事柄について、多くのことは続(次の)章の中で言われる、みことばによる人間との主の結合について。


 


(3) 訳文


58.  みことばが彼らのもとで輝き、光り貫くのは、みことばの個々のものに霊的な意味と天的な意味が内在するからである。それゆえ、主はそれらの意味を通して、またそれらの光によって、人間のもとの自然的な意味の中に、またこの光の中に流入される。ここから、人間は内的な知覚から真理を認め、またその後、それを自分の思考の中で見る。またこのことは真理のために真理の情愛の中にいるたびごとである。情愛から知覚が起こり、知覚から思考が起こり、こうして信仰と呼ばれる承認が生じるからである。しかし、この事柄について多くのことは、章の、みことばによる人間との主の結合について、で言われる。


 


(1) 原文


59.  Apud hos primum est quod ex Verbi sensu litterali comparent sibi doctrinam: ita accendunt sibi lucernam ad ulteriorem progressum. Postquam autem comparata est doctrina, et sic accensa lucerna, ex illa vident Verbum. Illi autem qui non comparant sibi doctrinam, primum inquirunt num doctrina ab aliis data, et a communi coetu recepta, cum Verbo concordet; et ad illa quae concordant, consentiunt, et ad illa quae non concordant, dissentiunt. Ita fit illis sua doctrina, et per doctrinam sua fides. Sed hoc fit solum apud illos, qui non distracti a negotiis mundi possunt videre; hi, si amant vera quia vera sunt et faciunt illa usus vitae, in illustratione sunt a Domino. Reliqui qui in aliqua vita sunt secundum vera, possunt ab illis discere.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』に引用されていない〕


Apud hos primum est quod ex Verbi sensu litterali comparent sibi doctrinam: これらの者のもとで最初である、みことばの文字通りの意味から自分自身に教えを得ること。


ita accendunt sibi lucernam ad ulteriorem progressum. こうして自分自身にランプをともす、さらなる前進のために。


Postquam autem comparata est doctrina, et sic accensa lucerna, ex illa vident Verbum. しかしながら、教えが得られた後、またこうしてランプがともされた、それ〔教え〕からみことばを見る。


Illi autem qui non comparant sibi doctrinam, primum inquirunt num doctrina ab aliis data, et a communi coetu recepta, cum Verbo concordet; しかしながら、彼らは、自分自身に教えを得ない者、最初に、他の者から与えられた、また一般の集団に受け入れたものからの教えが、みことばと一致(調和)するかどうか、調べる。


et ad illa quae concordant, consentiunt, et ad illa quae non concordant, dissentiunt. また一致(調和)するものそれらに、同意(承認)る、また一致(調和)しないものそれらに、反対する。


Ita fit illis sua doctrina, et per doctrinam sua fides. こうして彼らに自分の教えとなる、また教えを通して自分の信仰〔になる〕。


Sed hoc fit solum apud illos, qui non distracti a negotiis mundi possunt videre; しかし、このことは彼らのもとにだけ生じる、世の面倒なことから引き離されて見ることができる者。


hi, si amant vera quia vera sunt et faciunt illa usus vitae, in illustratione sunt a Domino. これらの者たちは、もし、真理を真理であるので愛し、またそれ〔真理〕を生活の役立ちにするなら、主からの照らしの中にいる。


Reliqui qui in aliqua vita sunt secundum vera, possunt ab illis discere. 他の者たちは、真理にしたがった何らかの生活の中にいる者たち、彼らから学ぶことができる。


 


(3) 訳文


59.  これらの者のもとでは、みことばの文字通りの意味から自分自身に教えを得ることが最初である。こうしてさらなる前進のために、自分自身にランプをともす。それでも、教えが得られ、またこうしてランプがともされた後、その教えから、みことばを見る。しかし、最初に、自分自身に教えを得ない者は、他の者から与えられるか、また一般の集団に受け入れた教えが、みことばと一致するかどうか、調べる。そして、一致するものに同意し、一致しないものに反対する。こうして自分の教えとなり、また教えを通して自分の信仰となる。しかし、このことは世のわずらわしさから引き離されて見ることができる者のもとにだけ生じる。これらの者たちは、真理を真理であるので愛し、またそれを生活に役立てるなら、主からの照らしの中にいる。他の者たちは、真理にしたがった何らかの生活の中にいる者たちから学ぶことができる。

原典講読『聖書』 60, 61

 

(1) 原文


60.  Contrarium fit illis qui ex doctrina religionis falsae legunt Verbum; et plus illis qui doctrinam illam ex Verbo confirmant, et tunc spectant ad sui gloriam aut ad mundi opes. Apud hos verum Verbi est sicut in umbra noctis, et falsum sicut in luce diei; legunt verum, sed non vident illud; et si umbram ejus vident, falsificant illud. Sunt hi de quibus Dominus dicit,


 


Quod oculos habeant et non videant, et quod aures et non intelligant (Matth. xiii. 14, 15):


nam nihil aliud occaecat hominem, quam proprium ejus, et confirmatio falsi; proprium hominis est amor sui, et inde fastus propriae intelligentiae; ac confirmatio falsi est caligo mentiens lucem. Lux horum est mere naturalis, et visus illorum est sicut videntis larvas in umbra.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』232番に引用されている〕


Contrarium fit illis qui ex doctrina religionis falsae legunt Verbum; 正反対のことが彼らに生じる、虚偽の(偽りの)宗教からみことばを読む者。


et plus illis qui doctrinam illam ex Verbo confirmant, et tunc spectant ad sui gloriam aut ad mundi opes. またさらに彼らに〔生じる〕みことばからその教えを確信する者、またその時、自分の栄光(称賛)のためにまたは世の富みのために眺める〔者〕。


Apud hos verum Verbi est sicut in umbra noctis, et falsum sicut in luce diei; この者のもとで、みことばの真理は夜の(やみ)中のようである、また虚偽は日の光の中のよう〔である〕。


legunt verum, sed non vident illud; 真理を読む、しかし、それを見ない。


et si umbram ejus vident, falsificant illud. また、もしその(やみ)を見るなら、それを虚偽化する。


Sunt hi de quibus Dominus dicit, これらの者である、彼らについて主は言われた、


Quod oculos habeant et non videant, et quod aures et non intelligant (Matth. xiii. 14, 15): 彼らは目を持っている、また見ないこと、また耳を〔持っている〕こと、また理解しない(マタイ13:14, 15)
nam nihil aliud occaecat hominem, quam proprium ejus, et confirmatio falsi;
 なぜなら、人間を盲目にする何らかのものは何もないから、彼のプロプリウ(固有のもの)以外に、また虚偽の確信。


proprium hominis est amor sui, et inde fastus propriae intelligentiae; 人間のプロプロウムとは自己愛である、またここからの自己知性の高慢〔である〕。


ac confirmatio falsi est caligo mentiens lucem. そして、虚偽の確信とは光を偽っている(ふりをしている)暗黒である。


Lux horum est mere naturalis, et visus illorum est sicut videntis larvas in umbra. これらの〔者の〕光は単なる自然的なものである、また彼らの視覚は(やみ)の中に幽霊を見ているようなものである。


 


(3) 訳文


60.  正反対のことが、偽りの宗教から、みことばを読む者に、さらに、みことばからその教えを確信する者、またその時、自分の称賛または世の富みを眺める者に生じる。この者のもとで、みことばの真理は夜のやみの中のようであり、虚偽は日の光の中のようである。真理を読むが、しかし、それを見ない。そのやみを見るなら、それを虚偽化する。これらの者について、主は言われた、


 


 彼らは目を持っているが、見ない、耳を持っているが、理解しない(マタイ13:14, 15)


 なぜなら、人間を盲目にするものは、彼のプロプリウム、また虚偽の確信以外の何ものでもないから。人間のプロプロウムとは自己愛であり、またここから自己知性の高慢である。そして、虚偽の確信とは光を偽わる暗黒である。これらの者の光は単なる自然的なものであり、彼らの視覚はやみの中に幽霊を見るようなものである。


 


(1) 原文


61.  Datum est loqui cum multis post mortem, qui crediderunt se sicut stellae lucituros in caelo; quia, ut dixerunt, sanctum habuerunt Verbum, saepius perlegerunt illud, plura inde collegerunt, per quae fidei suae dogmata confirmaverunt, et per id in mundo ut docti celebrati sunt, ex quo credebant se Michaeles et Raphaeles futuros. [2] Sed plures ex illis explorati sunt, ex quo amore studuerunt Verbo; ac inventi, quod aliqui ex amore sui, ut magni in mundo apparerent, et sicut primates ecclesiae colerentur; aliqui autem ex amore mundi ut lucrarentur opes. Hi dum explorati sunt, quid scirent ex Verbo, compertum est quod inde nihil genuini veri scirent, sed modo tale quod vocatur verum falsificatum, quod in se est falsum; et dictum est illis, quod hoc illis esset ex causa, quia ipsi et mundus fuerunt fines, seu quod idem est, amores; et non Dominus et caelum: et cum ipsi et mundus sunt fines, tunc cum legunt Verbum, haeret mens illorum in se ipsis et in mundo; et inde cogitant jugiter ex suo proprio, quod in caligine est quoad omnia quae caeli sunt; in quo statu non potest homo a Domino subduci ex proprio, et sic elevari in lucem caeli, proinde nec aliquem influxum a Domino per caelum recipere. [3] Vidi etiam hos in caelum admissos; at cum ibi inventi sunt quod absque veris essent, dejecti sunt; sed usque remansit apud illos fastus quod meruerint. Aliter factum est cum illis qui studuerunt Verbo ex affectione sciendi Verum quia est Verum, et quia inservit usibus vitae; non modo suae, sed etiam proximi. Illos vidi elevatos in caelum, et sic in lucem in qua est Divinum Verum ibi; et simul tunc exaltatos in sapientiam angelicam, et in felicitatem ejus, quae est vita aeterna.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』233番に引用されている〕


Datum est loqui cum multis post mortem, qui crediderunt se sicut stellae lucituros in caelo; 私は死後の多くの者と話すことを与えられた、その者らは自分が天界の中で星のように輝く〔未来分詞〕と信じた。


quia, ut dixerunt, sanctum habuerunt Verbum, saepius perlegerunt illud, plura inde collegerunt, per quae fidei suae dogmata confirmaverunt, et per id in mundo ut docti celebrati sunt, ex quo credebant se Michaeles et Raphaeles futuros. なぜなら、彼らが言ったように、彼らはみことばを()聖なるものを抱いた、それをしばしば通読した、ここから多くのものを集めた、それらによって自分たちの信仰の教義を確信した、またそのことによって世の中で学識ある者のように称賛された、そのことから彼らは自分たちがミカエルやラファエルになる〔未来分詞〕と信じたから。


[2] Sed plures ex illis explorati sunt, ex quo amore studuerunt Verbo; [2] しかし、彼らからの多くの者が調べられた、愛がどこからか、みことばを学んだ(研究した)☆。


チャドウィックのレキシコンに動詞studioの訳語として(他動詞)学ぶ、研究する」はありませんが、この用例からは、この訳語が必要だと思います(私の翻訳書には載せます)


ac inventi, quod aliqui ex amore sui, ut magni in mundo apparerent, et sicut primates ecclesiae colerentur; そして見つけられた、ある者は自己愛から〔であった〕こと、世の中で偉大な者に見られるように、また教会の高位聖職者のように崇拝される(尊重される)


aliqui autem ex amore mundi ut lucrarentur opes. しかしながら、ある者は世俗愛から、富みを得るために。


Hi dum explorati sunt, quid scirent ex Verbo, compertum est quod inde nihil genuini veri scirent, sed modo tale quod vocatur verum falsificatum, quod in se est falsum; これらの者が調べられた時、みことばから何を知っているか、わかった、ここから純粋な真理の何ものも知らないこと、しかし、単にこのようなものを〔知っている〕虚偽化された真理と呼ばれるもの、それは本質的に虚偽。


et dictum est illis, quod hoc illis esset ex causa, quia ipsi et mundus fuerunt fines, seu quod idem est, amores; また彼らに言われた、これが彼らにあった、理由から、自分自身と世が目的であったので、すなわち(あるいは)同じことであるが、〔彼らの〕愛。


et non Dominus et caelum: また主と天界でない。


et cum ipsi et mundus sunt fines, tunc cum legunt Verbum, haeret mens illorum in se ipsis et in mundo; また自分自身と世が目的であるとき、その時、みことばを読むとき、彼らの心は本質的に自分自身と世にしがみつく。


inde cogitant jugiter ex suo proprio, quod in caligine est quoad omnia quae caeli sunt; ここから常に自分のプロプリウムから考える、それ〔プロプリウム〕は暗黒の中にある、天界のものであるすべてのものに関して。


in quo statu non potest homo a Domino subduci ex proprio, et sic elevari in lucem caeli, proinde nec aliquem influxum a Domino per caelum recipere. その状態の中で、人間は主によりプロプリウムから遠ざけられる(引き出される)とはできない、またこうして天界の光の中に上げられること、それゆえ、主からの何らかの流入を天界を通して受けることも〔でき〕ない。


[3] Vidi etiam hos in caelum admissos; [3] さらにまた私はこれらの者を見た、天界の中に入れられた。


at cum ibi inventi sunt quod absque veris essent, dejecti sunt; しかし、そこに見つけられた、真理なしであったこと、投げ落とされた。


sed usque remansit apud illos fastus quod meruerint. しかしそれでも、彼らのもとに高慢が残った、〔自分が天界に〕値したこと。


Aliter factum est cum illis qui studuerunt Verbo ex affectione sciendi Verum quia est Verum, et quia inservit usibus vitae; 彼らに異なって引き起こされる、真理を真理であるから知(知ろうとする)愛からみことばを学んだ者、また生活の役立ちに仕えるから。


non modo suae, sed etiam proximi. 単に自分の〔役立ち〕でなく、しかしまた隣人の。


Illos vidi elevatos in caelum, et sic in lucem in qua est Divinum Verum ibi; 彼らを私は見た、天界の中に上げられた、またこうして光の中に、その中にそこに神的な真理がある。


et simul tunc exaltatos in sapientiam angelicam, et in felicitatem ejus, quae est vita aeterna. また同時にその時、天使の知恵の中に高められた、またその幸福の中に、それは永遠のいのちである。


 


(3) 訳文


61.  私は死後の多くの者と話すことを与えられた。その者らは自分が天界の中で星のように輝くと信じた。なぜなら、彼らが言ったように、彼らは聖なるものをみことば抱き、それをしばしば通読し、ここから多くのものを集めて、それらによって自分たちの信仰の教義を確信し、またそのことによって世の中で学識ある者のように称賛され、そのことから彼らは自分たちがミカエルやラファエルになると信じたからである。


[2] しかし、彼らの多くの者が、みことばを学んだ愛がどこからなのか調べられた。そして、ある者は、世の中で偉大な者に見られるように、また教会の高位聖職者のように尊重されるという自己愛からであったこと、しかし、ある者は、富みを得るための世俗愛からであったことが見つけられた。これらの者が、みことばからは何を知っているか調べられた時、ここから純粋な真理は何も知らないこと、しかし、単に虚偽化された真理と呼ばれるものを、それは本質的に虚偽であるようなものを知っていることがわかった。また彼らに、これが彼らにあったのは、自分自身と世が、すなわち同じことであるが、主と天界でなく、彼らの愛が目的であったことが、その理由である、と言われた。自分自身と世が目的であるとき、その時、みことばを読んでも、その心は本質的に自分自身と世にしがみついており、こから常に自分のプロプリウムから考える。そのプロプリウムは天界のものであるすべてのものに関して暗黒の中にある。その状態の中で、人間は主によりプロプリウムから遠ざけられるとはできず、またこうして天界の光の中に上げられることも、それゆえ、天界を通して主からの何らかの流入を受けることもできない。


[3] さらにまた私はこれらの者が天界に入れられのを見た。しかし、そこで、真理がなかったことが見つけられ、投げ落とされた。しかしそれでも、彼らのもとに自分が天界に値する高慢が残った。真理を真理であるから知ろうとする情愛から、また単に自分の生活の役立ちだけでなく、隣人の生活の役立ちにも仕えるからと、みことばを学んだ者には異なる。私は、彼らが天界に、またこうしてそこに神的な真理がある光の中に上げられ、また同時に、天使の知恵の中に高められ、また永遠のいのちである幸福の中に入れられるのを見た。

原典講読『聖書』 62, 63, 64

 

QUOD PER SENSUM LITTERAE VERBI SIT CONJUNCTIO CUM DOMINO,


ET CONSOCIATIO CUM ANGELIS.


みことばの文字通りの意味によって主との結合があること、


また天使たちとの交わり〔がある〕


 


(1) 原文


62.  Quod per Verbum sit conjunctio cum Domino, est quia Verbum de solo Ipso agit, et per id Dominus est omne in omnibus ejus, et vocatur Verbum, ut in Doctrina de Domino ostensum est. Quod in sensu litterae sit conjunctio, est quia Verbum in illo sensu est in suo pleno, in suo sancto, et in sua potentia, ut supra in suo articulo ostensum est. Conjunctio non apparet homini; sed est in affectione veri, et in perceptione ejus; ita, in Divini Veri amore et fide apud illum.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』234番に引用されている〕


Quod per Verbum sit conjunctio cum Domino, est quia Verbum de solo Ipso agit, et per id Dominus est omne in omnibus ejus, et vocatur Verbum, ut in Doctrina de Domino ostensum est. みことばによる主との結合は、みことばがその方だけについて扱っているからである、またそのことによって主はそのすべてのすべてである、またみことばと呼ばれる、『主についての教え』の中で示されているように。


Quod in sensu litterae sit conjunctio, est quia Verbum in illo sensu est in suo pleno, in suo sancto, et in sua potentia, ut supra in suo articulo ostensum est. 文字通りの意味の中に結合があることは、その意味の中のみことばは満ちているからである、またその力の中に〔ある〕、上にその章の中で示されたように。


Conjunctio non apparet homini; 結合は人間に見られない。


sed est in affectione veri, et in perceptione ejus; しかし、真理への情愛の中にある、またその〔真理の〕知覚の中に。


ita, in Divini Veri amore et fide apud illum. このように(したがって)、神的な真理への愛と信仰の中に、彼のもとの。


 


(3) 訳文


62.  みことばによる主との結合は、『主についての教え』の中で示されているように、みことばがその方だけについて扱っているからであり、またそのことによって主はそのすべてのすべてであり、またみことばと呼ばれる。文字通りの意味の中に結合があることは、前の章の中で示されたように、その意味の中に、みことばは満ちていて、またその力の中にあるからである。結合は人間に見られない。しかし、真理への情愛の中に、またその真理の知覚の中にある。したがって、彼のもとの神的な真理への愛と信仰の中にある。


 


(1) 原文


63.  Quod per sensum litterae sit consociatio cum angelis caeli, est quia illi sensui inest sensus spiritualis et sensus caelestis, et in his sensibus sunt angeli; angeli regni spiritualis sensu spirituali Verbi, et angeli regni caelestis in sensu caelesti ejus. Hi sensus evolvuntur ex sensu naturali Verbi, qui est sensus litterae, dum homo verus in illo est. Evolutio est instantanea; proinde etiam consociatio.


 


(2) 直訳


Quod per sensum litterae sit consociatio cum angelis caeli, est quia illi sensui inest sensus spiritualis et sensus caelestis, et in his sensibus sunt angeli; 文字通りの意味によって天界の天使たちとの交わりがあることは、その意味に霊的な意味と天的な意味が内在するからである、またこれらの意味の中に天使たちがいる。


angeli regni spiritualis sensu spirituali Verbi, et angeli regni caelestis in sensu caelesti ejus.            霊的な王国の天使たちは霊的な意味の中に、また天的な王国の天使たちは霊的な意味の中に。


Hi sensus evolvuntur ex sensu naturali Verbi, qui est sensus litterae, dum homo verus in illo est. これらの意味はみことばの自然的な意味から開かれる(展開される)☆、それは文字通りの意味である、真の人間がその中にいる時。


動詞evolvoは①(巻いたものを)解く、開く、広げる②……の意味です。自然的な意味の「巻物」を広げるとそこに霊的な意味や天的な意味が現われるのです。それでこの言葉は長島訳のように「反転成長したものです」は決して訳せません。このおかしいことはすぐ次の文「この発展成長は瞬時にして」からわかります。私には「発展成長」が「瞬時」であるはずがないと思います、いかに霊的な事柄であっても、そこには「知性で理解できる」ものが「あるはずですし、スヴェーデンボリはそのようにして説明しています。またこれでは「段階の教え」を、すなわち、連続の段階と、不連続の段階があり、自然的な意味と霊的な意味は「不連続」であって、これを「発展成長したものである」とするなら、まったく否定することになります。


ついでにconsociatioにも触れます。この章の見出しで長島訳はこれを「仲間入りをすること」としています、これは私も賛成です。その同じ言葉を(見出しでなく)本文のここでは「連帯」と訳しています。連帯という訳語はよくないと思いますが、それ以上に、見出しで「仲間入り」とし、その本文では「連帯」としたのでは見出しと本文の「連帯性が失われます」。語学力や論理の道筋うんぬん以前の翻訳上で最も基本的な約束事に思えます。それを無視して、なぜ、このような訳をするのでしょうか?


Evolutio est instantanea; 開くこと(展開)は瞬間(即座)ものである。


proinde etiam consociatio. それゆえまた、交わりも〔瞬間(即座)ものである〕。


 


(3) 訳文


63. 文字通りの意味によって天界の天使たちとの交わりがあることは、その意味に霊的な意味と天的な意味が内在し、またこれらの意味の中に天使たちがいるからである。霊的な王国の天使たちは霊的な意味の中に、また天的な王国の天使たちは霊的な意味の中にいる。これらの意味は、みことばの文字通りの意味である自然的な意味から、真の人間がその中にいる時、開かれる。開くことは即座のものであり、それゆえまた、交わりも即座のものである。


 


(1) 原文


64.  Quod angeli spirituales in sensu spirituali Verbi sint, et angeli caelestes in sensu caelesti ejus, manifestatum est mihi per multam experientiam. Datum est percipere, quod cum legi Verbum in sensu litterae ejus, communicatio facta sit cum caelis, nunc cum hac illorum societate, nunc cum illa; et quod ea, quae ego secundum sensum naturalem intellexi, angeli spirituales secundum sensum spiritualem, et angeli caelestes secundum sensum caelestem intellexerint, et hoc in instanti. Haec communicatio quia per aliquot millenas vices percepta est, de illa non relicta est mihi ulla dubitatio. Sunt etiam spiritus qui infra caelos sunt, et hac communicatione abutuntur; recitant enim aliquot dicta ex sensu litterae Verbi, et illico animadvertunt et notant societatem cum qua communicatio fit: hoc etiam saepe vidi et audivi. Ex his per vivam experientiam datum est scire, quod Verbum quoad sensum litterae ejus sit Divinum medium conjunctionis cum Domino et cum caelo. De hac conjunctione per Verbum videantur etiam quae in opere De Caelo et Inferno (n. 393-310) allata sunt.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』235番に引用されている〕


Quod angeli spirituales in sensu spirituali Verbi sint, et angeli caelestes in sensu caelesti ejus, manifestatum est mihi per multam experientiam. 霊的な天使たちは、みことばの霊的な意味の中にいること、また天的な天使たちは、その天的な意味の中に、私に多くの経験によって示された。


Datum est percipere, quod cum legi Verbum in sensu litterae ejus, communicatio facta sit cum caelis, nunc cum hac illorum societate, nunc cum illa; 知覚することが与えられた、私がみことばをその文字の意味の中で読んだとき、天界との伝達が生じたこと、時にはそれらの社会のこれと、時にはそれと。


et quod ea, quae ego secundum sensum naturalem intellexi, angeli spirituales secundum sensum spiritualem, et angeli caelestes secundum sensum caelestem intellexerint, et hoc in instanti. また、それを、それは私が自然的な意味を理解した、霊的な天使たちは霊的な意味にしたがって、また天的な天使たちは天的な意味にしたがって理解したこと、またこのことを瞬く間に。


Haec communicatio quia per aliquot millenas vices percepta est, de illa non relicta est mihi ulla dubitatio. この伝達は、何千回もの出来事によって知覚されたので、それについて私に一つの疑いも残されていない(relinquo)


Sunt etiam spiritus qui infra caelos sunt, et hac communicatione abutuntur; さらにまた霊らがいる、その者らは天界の下にいる、またこの伝達を悪用する(誤用する)


recitant enim aliquot dicta ex sensu litterae Verbi, et illico animadvertunt et notant societatem cum qua communicatio fit: というのは、彼らは、みことばの文字通りの意味から言われたことをいくつか朗読する、そして直ちに、社会を認め、注目する、伝達の生じたその〔社会〕と。


hoc etiam saepe vidi et audivi. このこともまたしばしば私は見た、また聞いた。


Ex his per vivam experientiam datum est scire, quod Verbum quoad sensum litterae ejus sit Divinum medium conjunctionis cum Domino et cum caelo. これらの生きた経験から知ることが与えられた、みことばはその文字通りの意味に関して主とのまた天界との結合の神的な手段であること。


De hac conjunctione per Verbum videantur etiam quae in opere De Caelo et Inferno (n. 393-310) allata sunt. みことばによるこの結合について、さらにまた見られる、それらは著作『天界と地獄』(303-310)の中に引用された(提示された)もの。


珍しくミスプリがありました(393303)。初版は303です。


 


(3) 訳文


64.  霊的な天使たちは、みことばの霊的な意味の中にいること、また天的な天使たちは、その天的な意味の中にいることが、私に多くの経験によって示された。私がみことばをその文字の意味の中で読んだとき、時には天界のこの社会と、時にはその社会と、天界との伝達が生じたこと、また、私が自然的な意味を理解したことを、霊的な天使たちは霊的な意味にしたがって、また天的な天使たちは天的な意味にしたがって理解したこと、またこのことを瞬く間にであったことを知覚することが与えられた。


この伝達は、何千回もの出来事によって知覚されたので、それについて私に一つの疑いも残されていない。さらにまた天界の下に、この伝達を悪用する霊らがいる。というのは、彼らは、みことばの文字通りの意味から言われたことをいくつか朗読し、そして直ちに、伝達の生じたその社会を認め、注目する。このこともまた、しばしば私は見、また聞いた。これらの生きた経験から、みことばはその文字通りの意味に関して主とのまた天界との結合の神的な手段であることを知ることが与えられた。みことばによるこの結合について、さらにまた、著作『天界と地獄』(303-310)の中で提示されたものに見られる。

原典講読『聖書』 65, 66

 

(1) 原文


65.  Sed quomodo evolutio illorum sensuum fit, etiam paucis dicetur. Sed ut intelligatur, {1}recolligenda sunt quae supra (n. 6, 38,) de ordine successivo et de ordine simultaneo dicta sunt; nempe, quod caeleste, spirituale, et naturale sequantur in ordine successivo unum post alterum a supremis quae in caelo sunt ad ultima quae in mundo; et quod eadem in ordine simultaneo sint in ultimo, quod est naturale, unum juxta alterum ab intimis ad extima: et quod similiter sint successivi sensus Verbi, caelestis et spiritualis, simul in naturali. His comprehensis, aliquantum explicari ad intellectum potest, quomodo bini sensus, spiritualis et caelestis, evolvuntur ex sensu naturali, quando homo Verbum legit; tunc enim angelus spiritualis evocat spirituale, et angelus caelestis evocat caeleste; nec aliter possunt, sunt enim homogenea, ac naturae et essentiae illorum consentanea.


@1 recolligenda sunt quae pro “recolligendum est quod”


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』に引用されていない〕


Sed quomodo evolutio illorum sensuum fit, etiam paucis dicetur. しかし、どのようにそれらの意味が開かれることが生じるか、さらにまた簡単に言われる(未来)


Sed ut intelligatur, {1}recolligenda sunt quae supra (n. 6, 38,) de ordine successivo et de ordine simultaneo dicta sunt; しかし、理解されるために、思い出されなければならない、それら上(6, 38)続的な順序(連続の段階☆)についてと同時的な順序(同時の段階)ついて言われた〔こと〕。


名詞ordoにはいろいろな意味があります。ここでの訳語としては「順序」も「段階」どちらも一長一短のよさがあります。普通は「段階の教え」として「段階」とします。


nempe, quod caeleste, spirituale, et naturale sequantur in ordine successivo unum post alterum a supremis quae in caelo sunt ad ultima quae in mundo; すなわち、天的なもの、霊的なもの、また自然的なものと続くこと、一つの後ろに別のもの、天界の中にある最高のものから最後のもの、それは世の中の。


et quod eadem in ordine simultaneo sint in ultimo, quod est naturale, unum juxta alterum ab intimis ad extima: また同じものは最後のものの中で同時的な順序(同時の段階)中にあること、それは自然的なものである、一つの次に他のもの、最内部から最も外部まで。


et quod similiter sint successivi sensus Verbi, caelestis et spiritualis, simul in naturali. またみことばの継続的な意味は同様であること、天的なもの〔意味〕と霊的なもの〔意味〕、一緒に自然的なもの〔意味〕の中に。


His comprehensis, aliquantum explicari ad intellectum potest, quomodo bini sensus, spiritualis et caelestis, evolvuntur ex sensu naturali, quando homo Verbum legit; これらが把握されるとき〔独立奪格句〕、いくらか理解力に説明されることができる、どのように両方の意味が、霊的と天的の、自然的な意味から開かれるか、人間がみことばを読む時。


tunc enim angelus spiritualis evocat spirituale, et angelus caelestis evocat caeleste; というのは、その時、霊的な天使は霊的なものを呼び起こす(呼び出す)、また天的な天使は天的なものを呼び起こすから。


nec aliter possunt, sunt enim homogenea, ac naturae et essentiae illorum consentanea. また異なってできない、というのは同質であるから、そして彼らの性質と本質に一致している。


@1 recolligenda sunt quae pro “recolligendum est quod” 注1 recolligendum est quod」の代わりにrecolligenda sunt quae


 


(3) 訳文


65.  しかし、どのようにそれらの意味が開かれることが生じるか、さらにまた簡単に言おう。しかし、理解されるために、前に継続的な順序と同時的な順序ついて言われたことを思い出されなければならない(6, 38)。すなわち、一つの後ろに別のものへ、天界の中にある最高のものから世の中の最後のものへ、天的なもの、霊的なもの、また自然的なものと続くこと。また、同じものは自然的なものである最後のものの中で、一つの次に他のもの、最内部から最外部まで、同時的な順序中にあること。また、みことばの継続的な意味も同様であり、天的な意味と霊的な意味、一緒になって自然的な意味の中にあることである。これらが把握されるとき、人間がみことばを読む時、霊的と天的の両方の意味が、どのように自然的な意味から開かれるか、いくらか理解力に説明されることができる。というのは、その時、霊的な天使は霊的なものを呼び起こし、また天的な天使は天的なものを呼び起こすから。またこれと異なってできない、というのは同質であって彼らの性質と本質に一致しているから。


 


(1) 原文


66.  Sed hoc primum illustretur per comparationes ex tribus regnis naturae, quae vocantur animale, vegetabile et minerale. Ex regno animali: Ex cibo, cum factus est chylus, hauriunt et evocant vasa suum sanguinem; fibrae nerveae suum succum; et substantiae quae sunt origines fibrarum, suum spiritum animalem. Ex regno vegetabili: Arbor cum trunco, ramis, foliis, et fructibus, stat super radice sua; et ex humo per radicem extrahit et evocat succum crassiorem pro trunco, ramis et foliis, puriorem pro carne fructuum, et purissimum pro seminibus intra fructus. Ex regno minerali: In gremio terrae in quibusdam locis sunt minerae impregnatae auro, argento et ferro; ex halitibus in terra reconditis trahit aurum suum elementum, argentum suum, et ferrum suum.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』に引用されていない〕


Sed hoc primum illustretur per comparationes ex tribus regnis naturae, quae vocantur animale, vegetabile et minerale. しかし、このことは最初に自然の三界からの比較(の例)によって説明される(未来)、それらは動物〔界〕、植物〔界〕、また鉱物〔界〕と呼ばれる。


Ex regno animali: 動物界から―


Ex cibo, cum factus est chylus, hauriunt et evocant vasa suum sanguinem; 食物から、乳糜となるとき、血管は自分の血液を汲む、また呼び出す。


fibrae nerveae suum succum; 神経線維は自分の液体を。


et substantiae quae sunt origines fibrarum, suum spiritum animalem. また実体(物質)は、それらは繊維の起源である、自分の「霊魂精気☆」を。


spiritus animalis「霊魂精気」とは「脳髄に生じ神経を通って全身に伝えられるとされていた精気」であり、魂と外界をつなぐ役を果たすと考えられたものです。


Ex regno vegetabili: 植物界から―


Arbor cum trunco, ramis, foliis, et fructibus, stat super radice sua; 木は、幹、枝、葉、また果実とともに、自分の根の上に立つ。


et ex humo per radicem extrahit et evocat succum crassiorem pro trunco, ramis et foliis, puriorem pro carne fructuum, et purissimum pro seminibus intra fructus. また土から根を通して、幹、枝と葉のために粗野な液体を汲む、また呼び出す、純粋なもの〔液体〕を果実の肉(果肉)のために、また最も純粋なものを果実の中の種のために。


Ex regno minerali: 鉱物界から―


In gremio terrae in quibusdam locis sunt minerae impregnatae auro, argento et ferro; 地の内奥〔直訳は胸〕に、ある場所の中に金、銀、また鉄のぎっしりつまった☆鉱石がある。


動詞impraegnoは「妊娠させる、吹き込む、しみ込ませる、満たす、いっぱいにする」という意味です。


ex halitibus in terra reconditis trahit aurum suum elementum, argentum suum, et ferrum suum. 地の中にたくわえられている(隠されている)散物から金は自分の要素を引き寄せる(得る)、銀は自分の〔要素を〕、また鉄は自分の〔要素を〕。


 


(3) 訳文


66.  しかし、このことは最初に動物界、植物界、鉱物界と呼ばれる自然の三界からの比較によって説明しよう。


「動物界」から― 乳糜となった食物から、血管はその血液を、神経線維はその液体を、繊維の起源である実体(物質)は、その「霊魂精気」を汲み、呼び出す。


 「植物界」から― 幹、枝、葉、果実とともに木は、その根の上に立ち、土から根を通して、幹、枝と葉のために粗野な液体を、果肉のために純粋な液体を、また果実の中の種のために最も純粋な液体を汲み、呼び出す。


 「鉱物界」から― 地の内奥のある場所に、金、銀、鉄を含んだ鉱石がある。地の中に隠されている発散物から、金、銀、鉄はそれぞれその要素を得ている。