(1) 原文
78. Praeterea Dominus apud hominem praesens est et ei conjunctus per Verbum, quoniam Dominus est Verbum, et in illo quasi loquitur cum homine; tum quia Dominus est ipsum Divinum Verum, et quoque Verbum est illud. Ex hoc patet quod Dominus apud hominem praesens sit, et simul illi conjunctus, secundum intellectum Verbi; nam secundum illum est homini veritas et inde fides, tum etiam amor et inde vita. Sed est Dominus praesens apud hominem per lectionem Verbi, at ei conjunctus per intellectum veri ex Verbo, et secundum illum; et quantum Dominus homini conjunctus est, tantum in homine est ecclesia. Ecclesia est in homine; ecclesia quae extra illum est, est ecclesia apud plures in quibus est ecclesia. Hoc intelligitur per Domini verba ad Pharisaeos interrogantes quando venit regnum Dei,
“Regnum Dei intra vos est” (Luc. xvii. 21):
per “regnum Dei” intelligitur ibi Dominus, et ab Ipso ecclesia.
(2) 直訳
Praeterea Dominus apud hominem praesens est et ei conjunctus per Verbum, quoniam Dominus est Verbum, et in illo quasi loquitur cum homine; さらに、主が人間のもとに現在され、彼にみことばによって結合がある、主はみことばであられるので、またその中であたかも人間と話されるように。
tum quia Dominus est ipsum Divinum Verum, et quoque Verbum est illud. さらに、主は神的な真理そのものであられるので、また、みことばもそれ〔神的な真理〕である。
Ex hoc patet quod Dominus apud hominem praesens sit, et simul illi conjunctus, secundum intellectum Verbi; このことから明らかである、主は人間のもとに現在されること、また同時に彼に結合が〔ある〕、みことばの理解にしたがって。
nam secundum illum est homini veritas et inde fides, tum etiam amor et inde vita. なぜなら、それにしたがって人間に真理とそこからの信仰があるから、さらに愛とそこからのいのち(生活)もまた。
Sed est Dominus praesens apud hominem per lectionem Verbi, at ei conjunctus per intellectum veri ex Verbo, et secundum illum; しかし、主は人間のもとに現存される、みことばの読むことによって、しかし、彼に結合が〔ある〕、みことばからの真理の理解によって、またそれにしたがって。
et quantum Dominus homini conjunctus est, tantum in homine est ecclesia. また、どれだけ主が人間に結合されるか〔によって〕、それだけ人間の中に教会がある。
Ecclesia est in homine; 教会は人間の中にある。
ecclesia quae extra illum est, est ecclesia apud plures in quibus est ecclesia. 彼の外にある教会は、多くの者のもとにある教会である、その者たちの中に教会がある。
Hoc intelligitur per Domini verba ad Pharisaeos interrogantes quando venit regnum Dei, このことが主のことばによって意味される、神の王国がやって来る時を尋ねるパリサイ人への、
“Regnum Dei intra vos est” (Luc. xvii. 21): 「神の王国はあなたがたの内にあります」(ルカ17:21)。
per “regnum Dei” intelligitur ibi Dominus, et ab Ipso ecclesia. 「神の王国」によって、そこに主が意味される、またその方による教会。
(3) 訳文
78. さらに、主はみことばであられ、またその中であたかも人間と話されるようなので、主は人間のもとに現在され、みことばによって人間との結合がある。さらに、主は神的な真理そのものであられるので、みことばもまた神的な真理である。このことから、みことばの理解にしたがって、主は人間のもとに現在され、また同時に人間との結合があることが明らかである。なぜなら、それにしたがって人間に真理とそこからの信仰があり、さらに愛とそこからのいのちもまたあるから。みことばを読むことによって、主は人間のもとに現存されるが、しかし、人間との結合は、みことばからの真理の理解によって、またそれにしたがっており、どれだけ主が人間に結合されるかによって、それだけ人間の中に教会がある。
教会は人間の中にある。人間の外にある教会は、教会を中にもつ多くの者のもとにある教会である。神の国がやって来る時を尋ねるパリサイ人への主のことばによって、このことが意味されている、
「神の国はあなたがたの中にあります」(ルカ17:21)。
そこの「神の国」によって、主が意味され、また主からの教会が意味されている。