(1) 原文
65. Sed quomodo evolutio illorum sensuum fit, etiam paucis dicetur. Sed ut intelligatur, {1}recolligenda sunt quae supra (n. 6, 38,) de ordine successivo et de ordine simultaneo dicta sunt; nempe, quod caeleste, spirituale, et naturale sequantur in ordine successivo unum post alterum a supremis quae in caelo sunt ad ultima quae in mundo; et quod eadem in ordine simultaneo sint in ultimo, quod est naturale, unum juxta alterum ab intimis ad extima: et quod similiter sint successivi sensus Verbi, caelestis et spiritualis, simul in naturali. His comprehensis, aliquantum explicari ad intellectum potest, quomodo bini sensus, spiritualis et caelestis, evolvuntur ex sensu naturali, quando homo Verbum legit; tunc enim angelus spiritualis evocat spirituale, et angelus caelestis evocat caeleste; nec aliter possunt, sunt enim homogenea, ac naturae et essentiae illorum consentanea.
@1 recolligenda sunt quae pro “recolligendum est quod”
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』に引用されていない〕
Sed quomodo evolutio illorum sensuum fit, etiam paucis dicetur. しかし、どのようにそれらの意味が開かれることが生じるか、さらにまた簡単に言われる(未来)。
Sed ut intelligatur, {1}recolligenda sunt quae supra (n. 6, 38,) de ordine successivo et de ordine simultaneo dicta sunt; しかし、理解されるために、思い出されなければならない、それら上に(6, 38番)継続的な順序(連続の段階☆)についてと同時的な順序(同時の段階)について言われた〔こと〕。
☆ 名詞ordoにはいろいろな意味があります。ここでの訳語としては「順序」も「段階」どちらも一長一短のよさがあります。普通は「段階の教え」として「段階」とします。
nempe, quod caeleste, spirituale, et naturale sequantur in ordine successivo unum post alterum a supremis quae in caelo sunt ad ultima quae in mundo; すなわち、天的なもの、霊的なもの、また自然的なものと続くこと、一つの後ろに別のもの、天界の中にある最高のものから最後のもの、それは世の中の。
et quod eadem in ordine simultaneo sint in ultimo, quod est naturale, unum juxta alterum ab intimis ad extima: また同じものは最後のものの中で同時的な順序(同時の段階)中にあること、それは自然的なものである、一つの次に他のもの、最内部から最も外部まで。
et quod similiter sint successivi sensus Verbi, caelestis et spiritualis, simul in naturali. またみことばの継続的な意味は同様であること、天的なもの〔意味〕と霊的なもの〔意味〕、一緒に自然的なもの〔意味〕の中に。
His comprehensis, aliquantum explicari ad intellectum potest, quomodo bini sensus, spiritualis et caelestis, evolvuntur ex sensu naturali, quando homo Verbum legit; これらが把握されるとき〔独立奪格句〕、いくらか理解力に説明されることができる、どのように両方の意味が、霊的と天的の、自然的な意味から開かれるか、人間がみことばを読む時。
tunc enim angelus spiritualis evocat spirituale, et angelus caelestis evocat caeleste; というのは、その時、霊的な天使は霊的なものを呼び起こす(呼び出す)、また天的な天使は天的なものを呼び起こすから。
nec aliter possunt, sunt enim homogenea, ac naturae et essentiae illorum consentanea. また異なってできない、というのは同質であるから、そして彼らの性質と本質に一致している。
@1 recolligenda sunt quae pro “recolligendum est quod” 注1 「recolligendum est quod」の代わりにrecolligenda sunt quae
(3) 訳文
65. しかし、どのようにそれらの意味が開かれることが生じるか、さらにまた簡単に言おう。しかし、理解されるために、前に継続的な順序と同時的な順序について言われたことを思い出されなければならない(6, 38番)。すなわち、一つの後ろに別のものへ、天界の中にある最高のものから世の中の最後のものへ、天的なもの、霊的なもの、また自然的なものと続くこと。また、同じものは自然的なものである最後のものの中で、一つの次に他のもの、最内部から最外部まで、同時的な順序中にあること。また、みことばの継続的な意味も同様であり、天的な意味と霊的な意味、一緒になって自然的な意味の中にあることである。これらが把握されるとき、人間がみことばを読む時、霊的と天的の両方の意味が、どのように自然的な意味から開かれるか、いくらか理解力に説明されることができる。というのは、その時、霊的な天使は霊的なものを呼び起こし、また天的な天使は天的なものを呼び起こすから。またこれと異なってできない、というのは同質であって彼らの性質と本質に一致しているから。
(1) 原文
66. Sed hoc primum illustretur per comparationes ex tribus regnis naturae, quae vocantur animale, vegetabile et minerale. Ex regno animali: Ex cibo, cum factus est chylus, hauriunt et evocant vasa suum sanguinem; fibrae nerveae suum succum; et substantiae quae sunt origines fibrarum, suum spiritum animalem. Ex regno vegetabili: Arbor cum trunco, ramis, foliis, et fructibus, stat super radice sua; et ex humo per radicem extrahit et evocat succum crassiorem pro trunco, ramis et foliis, puriorem pro carne fructuum, et purissimum pro seminibus intra fructus. Ex regno minerali: In gremio terrae in quibusdam locis sunt minerae impregnatae auro, argento et ferro; ex halitibus in terra reconditis trahit aurum suum elementum, argentum suum, et ferrum suum.
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』に引用されていない〕
Sed hoc primum illustretur per comparationes ex tribus regnis naturae, quae vocantur animale, vegetabile et minerale. しかし、このことは最初に自然の三界からの比較(の例)によって説明される(未来)、それらは動物〔界〕、植物〔界〕、また鉱物〔界〕と呼ばれる。
Ex regno animali: 動物界から―
Ex cibo, cum factus est chylus, hauriunt et evocant vasa suum sanguinem; 食物から、乳糜となるとき、血管は自分の血液を汲む、また呼び出す。
fibrae nerveae suum succum; 神経線維は自分の液体を。
et substantiae quae sunt origines fibrarum, suum spiritum animalem. また実体(物質)は、それらは繊維の起源である、自分の「霊魂精気☆」を。
☆ spiritus animalis「霊魂精気」とは「脳髄に生じ神経を通って全身に伝えられるとされていた精気」であり、魂と外界をつなぐ役を果たすと考えられたものです。
Ex regno vegetabili: 植物界から―
Arbor cum trunco, ramis, foliis, et fructibus, stat super radice sua; 木は、幹、枝、葉、また果実とともに、自分の根の上に立つ。
et ex humo per radicem extrahit et evocat succum crassiorem pro trunco, ramis et foliis, puriorem pro carne fructuum, et purissimum pro seminibus intra fructus. また土から根を通して、幹、枝と葉のために粗野な液体を汲む、また呼び出す、純粋なもの〔液体〕を果実の肉(果肉)のために、また最も純粋なものを果実の中の種のために。
Ex regno minerali: 鉱物界から―
In gremio terrae in quibusdam locis sunt minerae impregnatae auro, argento et ferro; 地の内奥〔直訳は胸〕に、ある場所の中に金、銀、また鉄のぎっしりつまった☆鉱石がある。
☆ 動詞impraegnoは「妊娠させる、吹き込む、しみ込ませる、満たす、いっぱいにする」という意味です。
ex halitibus in terra reconditis trahit aurum suum elementum, argentum suum, et ferrum suum. 地の中にたくわえられている(隠されている)発散物から金は自分の要素を引き寄せる(得る)、銀は自分の〔要素を〕、また鉄は自分の〔要素を〕。
(3) 訳文
66. しかし、このことは最初に動物界、植物界、鉱物界と呼ばれる自然の三界からの比較によって説明しよう。
「動物界」から― 乳糜となった食物から、血管はその血液を、神経線維はその液体を、繊維の起源である実体(物質)は、その「霊魂精気」を汲み、呼び出す。
「植物界」から― 幹、枝、葉、果実とともに木は、その根の上に立ち、土から根を通して、幹、枝と葉のために粗野な液体を、果肉のために純粋な液体を、また果実の中の種のために最も純粋な液体を汲み、呼び出す。
「鉱物界」から― 地の内奥のある場所に、金、銀、鉄を含んだ鉱石がある。地の中に隠されている発散物から、金、銀、鉄はそれぞれその要素を得ている。