(1) 原文
56. Credi potest quod doctrina genuini veri comparari possit per sensum spiritualem Verbi qui datur per scientiam correspondentiarum; at doctrina per illum non comparatur, sed modo illustratur et corroboratur; nam (ut prius, n. 26, dictum est,) in sensum spiritualem Verbi per correspondentias nemo venit, nisi prius in genuinis veris ex doctrina sit: si non in genuinis veris prius est, potest homo Verbum per aliquot correspondentias notas falsificare, conjungendo et explicando illas ad confirmandum id quod menti ex principio capto inhaeret. Praeterea, sensus spiritualis non datur alicui nisi a solo Domino, et custoditur ab Ipso sicut custoditur caelum, nam caelum est in illo. Praestat itaque ut homo studeat Verbo in sensu litterae; ex illo solo datur doctrina.
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』230番に引用されている〕
Credi potest quod doctrina genuini veri comparari possit per sensum spiritualem Verbi qui datur per scientiam correspondentiarum; 信じられることができる、純粋な真理の教えを得ることができる、みことばの霊的な意味によって、それは対応の知識を通して与えられる。
at doctrina per illum non comparatur, sed modo illustratur et corroboratur; しかし、教えはそれ〔意味〕によって得られない、しかし、単に説明され、また強くされる。
nam (ut prius, n. 26, dictum est,) in sensum spiritualem Verbi per correspondentias nemo venit, nisi prius in genuinis veris ex doctrina sit: なぜなら(前の26番に言われたように)、みことばの霊的な意味の中に対応によって、だれもやって来ないから、もし前もって教えから純粋な真理の中にいないなら。
si non in genuinis veris prius est, potest homo Verbum per aliquot correspondentias notas falsificare, conjungendo et explicando illas ad confirmandum id quod menti ex principio capto inhaeret. もし純粋な真理の中に前もっていないなら、人間は、みことばをいくつかの対応から知られたものによって虚偽化することができる、それ〔対応から知られたもの〕をそれを確認するために結合させ、また説明して、獲得した原理から心に定着している(こびりついている)こと。
Praeterea, sensus spiritualis non datur alicui nisi a solo Domino, et custoditur ab Ipso sicut custoditur caelum, nam caelum est in illo. それゆえ、霊的な意味は、ある者に主だけからでないなら与えられない、またその方により守られている、天界が守られているように、なぜなら、天界はその〔意味〕☆中にあるから。
☆ この「それille」とは何でしょうか? 該当するものとしてsensusしか見当たりません。「天界が霊的な意味の中にある」とは、このままでは言葉足らずで、理解しにくい気がします。「私たちが天界を見いだすのは、みことばの霊的な意味の中である」と受け止めておきましよう。長島訳の「天界は主の中にあり…」は、前後関係からして、私にはまるで理解できません。
Praestat itaque ut homo studeat Verbo in sensu litterae; そこで、まさる、人間がみことばを文字通りの意味の中で専心すること。
ex illo solo datur doctrina. それ〔意味〕からだけ、教えは与えられる。
(3) 訳文
56. 対応の知識を通して与えられる、みことばの霊的な意味によって、純粋な真理の教えを得ることができると信じられることができる。しかし、教えはその意味によって得られず、単に説明され、また強くされるだけである。なぜなら(前の26番に言われたように)、前もって教えから純粋な真理の中にいないなら、対応によって、だれも、みことばの霊的な意味の中にやって来ないから。もし純粋な真理の中に前もっていないなら、人間は、対応から知られたいくつかのものによって、みことばを虚偽化することができ、獲得した原理から心にこびりついているものを、その対応から知られたものを結合させ、説明する。それゆえ、霊的な意味は、ある者に主だけからでないなら与えられず、主により天界が守られているように守られている。なぜなら、天界はその意味の中にあるから。そこで、人間は、みことばを文字通りの意味に専念するほうがまさり、その意味だけから、教えは与えられる。
(1) 原文
57. (iii.) Quod genuinum verum quod doctrinae erit, in sensu litterae Verbi non appareat aliis quam qui in illustratione sunt a Domino.-Illustratio est a solo Domino, et apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae; apud alios non datur illustratio in Verbo. Quod illustratio sit a solo Domino, est quia Dominus est in omnibus Verbi. Quod illustratio sit apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae, est quia illi sunt in Domino, et Dominus in illis. Est enim Dominus Divinum suum Verum; hoc cum amatur quia Divinum Verum est, et hoc amatur quando fit usus, tunc Dominus in illo est apud hominem. Haec etiam Dominus docet apud Johannem,
“In die illo cognoscetis… quod vos in Me et Ego in vobis. Qui habet praecepta mea et facit illa, ille… amat Me,… et Ego amabo illum, et manifestabo illi Me Ipsum; et ad illum” veniam “et mansionem apud illum” faciam (xiv. 20, 21, 23).
Et apud Matthaeum,
“Beati mundi corde, quia hi Deum videbunt” (v. 8).
Hi sunt qui in illustratione sunt cum legunt Verbum, et apud quos Verbum lucet et translucet.
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』231番に引用されている〕
(iii.) Quod genuinum verum quod doctrinae erit, in sensu litterae Verbi non appareat aliis quam qui in illustratione sunt a Domino.- (iii.) 「純粋な真理は、それは教えへのものでなければならない、みことばの文字通りの意味の中に、他の者に見られないこと、その者は主から照らされている」―
Illustratio est a solo Domino, et apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae; 照らしは主だけからである、また彼らのもとに〔ある〕、真理を真理であるから愛する者、またそれを生活の役立ちとする者。
apud alios non datur illustratio in Verbo. 他の者のもとに、みことばの中に照らしは与えられない(存在しない)。
Quod illustratio sit a solo Domino, est quia Dominus est in omnibus Verbi. 照らしが主だけからであることは、主はみことばのすべてのものの中におられるからである。
Quod illustratio sit apud illos qui amant vera quia vera sunt, et faciunt illa usus vitae, est quia illi sunt in Domino, et Dominus in illis. 彼らのもとに照らしがあることは、真理を真理であるから愛し、またそれを生活の役立ちとする者、彼らは主の中にいるからである、また主は彼らの中に。
Est enim Dominus Divinum suum Verum; というのは、主はご自分の神的な真理であられるから。
hoc cum amatur quia Divinum Verum est, et hoc amatur quando fit usus, tunc Dominus in illo est apud hominem. これ〔みことば〕☆が愛されるとき、神的な真理であるから、またこれ〔みことば〕が役立ちとなる時、愛される、その時、主は人間のもとでその〔みことば〕中におられる。
☆ この「それhic」とは何でしょうか? 「真理verum」か「みことばVerbum」です。hocは男性か中性の単数属格です。verumもVerubumも中性で、「性」ではどちらかわかりません。ただここでは真理をveraと複数として使っています。それで「数」から判断して、「みことば」となります。
Haec etiam Dominus docet apud Johannem, これらのこともまた主は「ヨハネ」で教えられている、
“In die illo cognoscetis… quod vos in Me et Ego in vobis. 「その日に、あなたがたは知る……あなたがたがわたしの中に、またわたしがあなたがたの中に。
Qui habet praecepta mea et facit illa, ille… amat Me,… et Ego amabo illum, et manifestabo illi Me Ipsum; わたしの戒めを持ち、またそれを行なう者は、彼は……わたしを愛する……またわたしは彼を愛する、また彼にわたし自身を現わす。
et ad illum” veniam “et mansionem apud illum” faciam (xiv. 20, 21, 23). また、わたしは彼〔のところ〕に来る、またわたしは彼に住まいをつくる」(24:20, 21, 23)。
Et apud Matthaeum, また「マタイ」に、
“Beati mundi corde, quia hi Deum videbunt” (v. 8). 「心できれいな者たちは幸いである、この者たちは神を見る(未来)から」(5:8)。
Hi sunt qui in illustratione sunt cum legunt Verbum, et apud quos Verbum lucet et translucet. この者たちである、みことばを読むとき、照らしの中にいる者たち、また彼らのもとで、みことばは輝き、また光り貫く(透明である)。
(3) 訳文
57. (iii.) 「教えへのもととならなければならない純粋な真理は、主から照らされている者以外に、みことばの文字通りの意味の中に見られないこと」―
照らしは、主だけからであり、真理を真理であるから愛する者、またそれを生活に役立てる者のもとにある。他の者のもとに、みことばの中に照らしは与えられない。照らしが主だけからであるのは、主はみことばのすべてのものの中におられるからである。真理を真理であるから愛し、またそれを生活の役立ちとする者のもとに照らしがあるのは、彼らは主の中にいて、主は彼らの中におられからである。というのは、主はご自分の神的な真理であられるから。神的な真理であるからと、みことばが愛され、またこれが愛されて役立ちとなる時、その時、主は人間のもとで、みことば中におられる。これらのこともまた主は「ヨハネ福音書」で教えられている、
「その日に、あなたがたは、あなたがたがわたしの中に、またわたしがあなたがたの中にいることを知ります……わたしの戒めを持ち、それを行なう者は、彼は……わたしを愛し……わたしは彼を愛し、た彼にわたし自身を現わします。また、わたしは彼のところに来て、わたしは彼に住まいをつくります」(14:20, 21, 23)。
また「マタイ福音書」に、
「心のきれいな者たちは幸いである、この者たちは神を見るから」(5:8)。
みことばを読むとき、照らしの中にいる者たちは、この者たちであり、彼らのもとで、みことばは輝き、光り貫いている。