「1) 原文
51. (i.) Quod Verbum absque Doctrina non intelligatur, est, quia Verbum in sensu litterae ex meris correspondentiis consistit, ob finem ut spiritualia et caelestia inibi simul sint, ac unaquaevis vox illorum continens et fulcrum sit; idcirco in sensu litterae in quibusdam locis sunt non nuda vera, sed vestita, quae vocantur apparentiae veri; et sunt plura accommodata captui simplicium, qui cogitationes non supra talia quae vident ante oculos, elevant; et aliqua quae apparent sicut contradictiones, cum tamen in Verbo in sua luce spectato nulla contradictio est: et quoque in quibusdam locis apud Prophetas, sunt nomina locorum et personarum collata, ex quibus non aliquis sensus potest elici, ut ex illis supra (n. {1}15) allatis. Cum itaque Verbum in sensu litterae tale est, constare potest quod non possit absque doctrina intelligi. Sed exempla hoc illustrent. [2] Dicitur,
Quod Jehovam paeniteat (Exod. xxxii. 12, 14: Jon. iii. 9; cap. iv. 2);
dicitur etiam,
Quod Jehovam non paeniteat (Num. xxiii. 19; 1 Sam. xv. 29):
haec absque doctrina non conformantur. Dicitur
Quod Jehovah visitet iniquitatem patrum super filios ad tertiam et quartam generationem (Num. xiv. 18);
ac dicitur
Quod non morietur pater propter filium, nec filius propter patrem, sed quisque in peccato suo (Deut, xxiv. 16):
haec non discordant, sed concordant per doctrinam. [3] Dicit Jesus,
“Petite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis; quisquis petit, accipiet, et (qui) quaerit inveniet, et pulsanti aperietur” (Matth. vii. 7, 8; cap. xxi. 21, 22):
absque doctrina crederetur, quod quisque accepturus sit quod petit; sed ex doctrina creditur, quod quicquid homo petit non ex se, sed ex Domino, hoc detur: hoc enim Dominus etiam docet,
“Si manseritis in Me, et verba mea in vobis manserint, quicquid volueritis, {2}petetis, fiet vobis” (Joh. {3}xv. 7).
[4] Dicit Dominus,
“Beati pauperes, quoniam {4}illorum est regnum Dei” (Luc. vi. 20);
absque doctrina cogitari potest, quod pauperibus sit caelum, et non divitibus; sed doctrina docet, quod pauperes spiritu intelligantur; nam dicit Dominus,
“Beati pauperes spiritu, quia eorum est regnum caelorum” (Matth. v. {5}3).
[5] Dicit Dominus,
“Ne judicate, ne judicemini; … cum quo judicio judicatis, judicabimini” (Matth. vii. 1, 2; Luc. vi. 37):
Hoc absque doctrina potest adduci ad confirmandum quod non dicendum sit de malo quod sit malum, ita non judicandum quod malus sit malus; sed ex doctrina licet judicare, at juste; dicit enim Dominus,
“Justum judicium judicate” (Joh. vii. 24).
@1 15 pro “5” @2 petetis pro “petitis” (vide A.C., n. 9310). @3 xv. pro “vii.” @4 “illorum:”―sic editio princeps. Forte est legendum vestrum, quod textum Graecum rectius interpretaretur. @5 3 pro “5”
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』226番に引用されている〕
(i.) Quod Verbum absque Doctrina non intelligatur, est, quia Verbum in sensu litterae ex meris correspondentiis consistit, ob finem ut spiritualia et caelestia inibi simul sint, ac unaquaevis vox illorum continens et fulcrum sit; (i.)「みことばは教えなしに理解されないこと」は、みことばは文字通りの意味の中で対応そのものから構成されるからである、霊的なものと天的なものが同時に存在するようにとの目的のために、そしてそれらのそれぞれの語が容器として役立ち、支えである〔ように〕。
idcirco in sensu litterae in quibusdam locis sunt non nuda vera, sed vestita, quae vocantur apparentiae veri; それゆえ、文字通りの意味の中で、ある個所の中で、裸の真理はない、しかし、着せられた、それらは真理の外観と呼ばれる。
et sunt plura accommodata captui simplicium, qui cogitationes non supra talia quae vident ante oculos, elevant; また多くのもの〔真理〕は単純な者の理解力に適当なものである、その者は思考をこのようなものの上に高揚させない、それらを目の前に見る。
et aliqua quae apparent sicut contradictiones, cum tamen in Verbo in sua luce spectato nulla contradictio est: また何らかのものはそれは矛盾のように見える、そのときそれでもみことばの中に、それ自体の光の中で見られて、何も矛盾はない。
et quoque in quibusdam locis apud Prophetas, sunt nomina locorum et personarum collata, ex quibus non aliquis sensus potest elici, ut ex illis supra (n. {1}15) allatis. また、預言者〔の書〕にある個所の中もまた、場所と人物の名前が集められている、それらから何らかの意味が導き出されることができない、上の(15番)引用されたそれらからのように。
Cum itaque Verbum in sensu litterae tale est, constare potest quod non possit absque doctrina intelligi. そこで、みことばが文字通りの意味の中でこのようなものであるとき、教えなしに理解されることができないことを明らかにすることができる。
Sed exempla hoc illustrent. しかし、例がこのことを説明する。
[2] Dicitur, [2] 言われる、
Quod Jehovam paeniteat (Exod. xxxii. 12, 14: Jon. iii. 9; cap. iv. 2); エホバは悔いられること(出エジプト記32:12、ヨナ3:9、第4章2)。
dicitur etiam, さらにまた言われる、
Quod Jehovam non paeniteat (Num. xxiii. 19; 1 Sam. xv. 29): エホバは悔いられないこと(民数記23:19、サムエル記Ⅰ15:29)。
haec absque doctrina non conformantur. これらは教えなしに調和させられない。
Dicitur 言われる、
Quod Jehovah visitet iniquitatem patrum super filios ad tertiam et quartam generationem (Num. xiv. 18); エホバは父の不法を息子たちの上に罰すること、三、四世代に(民数記14:18)。
ac dicitur しかし、言われる、
Quod non morietur pater propter filium, nec filius propter patrem, sed quisque in peccato suo (Deut, xxiv. 16): 父が息子のために死なされないこと、息子も父のために、しかし、だれも自分の罪の中に(申命記24:16)。
haec non discordant, sed concordant per doctrinam. これらは一致しないのではない、しかし、教えによって一致する。
[3] Dicit Jesus, [3] イエスは言われた、
“Petite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis; 「求めよ、するとあなたがたに与えられる、探せよ(求めよ)、するとあなたがたは見つける、たたけ、するとあなたがたに開けられる。
quisquis petit, accipiet, et (qui) quaerit inveniet, et pulsanti aperietur” (Matth. vii. 7, 8; cap. xxi. 21, 22): だれでも、求める〔者は〕、受ける、また探す〔者は〕見つける、またたたく〔者は〕開けられる」(マタイ7:7, 8、第21章21, 22)。
absque doctrina crederetur, quod quisque accepturus sit quod petit; 教えなしに信じられる〔接続法完了〕、だれでも求めるものを受けること。
sed ex doctrina creditur, quod quicquid homo petit non ex se, sed ex Domino, hoc detur: しかし、教えから信じられる、人間が求める何でも自分自身から受けないこと、しかし、主から、これが与えられる。
hoc enim Dominus etiam docet, というのは、このことを主はまた教えられるから、
“Si manseritis in Me, et verba mea in vobis manserint, quicquid volueritis, {2}petetis, fiet vobis” (Joh. {3}xv. 7). 「もし、あなたがわたしの中にとどまり、またわたしのことばがあなたがたの中にとどまるなら、あなたがたが欲するなんでも、あなたがたは求めよ☆、あなたがたに行なわれる」(ヨハネ15:7)。
☆ 注にあるように、現在形petitisでなく(校訂した、『秘義』9310番も未来形)、未来形のpetetisです。そして未来形は(二人称の場合)「命令」のニュアンスがあります。
[4] Dicit Dominus, [4] 主は言われた、
“Beati pauperes, quoniam {4}illorum est regnum Dei” (Luc. vi. 20); 「貧しい者は幸いである、神の王国は彼らの(あなたがたの☆注4)ものであるので」(ルカ6:20)。
absque doctrina cogitari potest, quod pauperibus sit caelum, et non divitibus; 教えなしに考えられることができる、天界は貧しい者たちにあること、そして富んだ者たちにでなく。
sed doctrina docet, quod pauperes spiritu intelligantur; しかし、教えは教える、霊で貧しい者たちが意味されること。
nam dicit Dominus, なぜなら、主は言われたから、
“Beati pauperes spiritu, quia eorum est regnum caelorum” (Matth. v. {5}3). 「霊で貧しい者たちは幸いである、天の王国は彼らのものであるから」(マタイ5:3)。
[5] Dicit Dominus, [5] 主は言われた、
“Ne judicate, ne judicemini; 「さばくな、さばかれないように。
… cum quo judicio judicatis, judicabimini” (Matth. vii. 1, 2; Luc. vi. 97): …あなたがたがさばくそのさばきにしたがって、あなたがたがさばかれる」(マタイ7:1, 2、ルカ6:37)。
hoc absque doctrina potest adduci ad confirmandum quod non dicendum sit de malo quod sit malum, ita non judicandum quod malus sit malus; このことは教えなしに確信のために提示されることができる、悪について悪であることを言ってはならないために、したがって、悪を悪であるとさばいてはならないこと。
sed ex doctrina licet judicare, at juste; しかし、教えからさばくことは許されている、しかし、正しく。
dicit enim Dominus, というのは、主は言われたから、
“Justum judicium judicate” (Joh. vii. 24). 「正しいさばきを、さばけ」(ヨハネ7:24)。
@1 15 pro “5” 注1 「5」の代わりに15
@2 petetis pro “petitis” (vide A.C., n. 9310). 注2 「petitis」の代わりにpetetis(『秘義』9310番を見よ)。
@3 xv. pro “vii.” 注3 「vii」の代わりにxv
@4 “illorum:”―sic editio princeps. 注4「illorum」―このように初版に〔ある〕。
Forte est legendum vestrum, quod textum Graecum rectius interpretaretur. おそらくvestrumと読まれるべきである、それはギリシア本文をより正しく翻訳されている。
@5 3 pro “5” 注5 「5」の代わりに3