原典講読『聖書』 27, 28

 

QUOD SENSUS LITTERAE VERBI SIT BASIS, CONTINENS ET FIRMAMENTUM


SENSUS SPIRITUALIS ET CAELESTIS EJUS.


みことばの文字通りの意味は、土台(基礎)、容器と支柱(支え)である


その霊的な意味と天的な〔意味の〕


 


(1) 原文


27.  In omni Divino opere est primum, medium et ultimum, ac primum vadit per medium ad ultimum, et sic existit et subsistit; inde ultimum est Basis. Tum, primum est in medio et per medium in ultimo; ita ultimum est Continens. Et quia ultimum est continens et basis, est etiam Firmamentum.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』210番に引用されている〕


In omni Divino opere est primum, medium et ultimum, ac primum vadit per medium ad ultimum, et sic existit et subsistit; すべての神の働きの中に、最初のもの、中間のものと最後のものがある、そして最初のものは中間のものを通って最後のものへ行く(進む)、また、こうして存在するようになり、存続する。


inde ultimum est Basis. ここから最後のものは「土台」である。


Tum, primum est in medio et per medium in ultimo; さらに、最初のものは中間のものの中に、中間のものを通って最後のものの中にある。


ita ultimum est Continens. このように最後のものは「容器」である。


Et quia ultimum est continens et basis, est etiam Firmamentum. また、最後のものは容器と土台であるので、さらにまた「支柱」である。


 


(3) 訳文


27.  すべての神の働きの中に、最初のもの、中間のもの、最後のものがある。そして最初のものは中間のものを通って最後のものへと進み、こうして存在するようになり、存続する。ここから、最後のものは「土台」である。さらに、最初のものは、中間のものの中にあり、中間のものを通って、最後のものの中にある。このように、最後のものは「容器」である。また、最後のものは容器と土台であるので、「支柱」でもある。


 


(1) 原文


28.  Ab erudito comprehenditur, quod illa tria nominari possint finis, causa et effectus, tum esse, fieri et existere; et quod finis sit esse, causa sit fieri, et effectus sit existere; consequenter quod in omni re completa sit trinum, quod vocatur primum, medium et ultimum; tum finis, causa et effectus; et quoque esse, fieri et existere. Cum haec comprehenduntur, etiam comprehenditur quod omne Divinum opus in ultimo sit completum et perfectum; et quoque quod in ultimo, quod trinum est, sit omne, quia in illo priora simul.


 


(2) 直訳


Ab erudito comprehenditur, quod illa tria nominari possint finis, causa et effectus, tum esse, fieri et existere; 学識(教養)のある者により理解される、それら三つのものは目的、原因と結果、さらに存在、生成と実存と呼ばれる(名づけられる)ことができること。


et quod finis sit esse, causa sit fieri, et effectus sit existere; また、目的は存在であること、原因は生成である、結果は実存である。


consequenter quod in omni re completa sit trinum, quod vocatur primum, medium et ultimum; したがって、すべてのものごとの中に三重の実在(存在)が完備していること、最初のもの、中間のものと最後のものと呼ばれる。


tum finis, causa et effectus; さらに、目的、原因と結果。


et quoque esse, fieri et existere. さらにまた、存在、生成、実存☆。


この三つの訳語については(4) esse, fiery, existereについて参照。


Cum haec comprehenduntur, etiam comprehenditur quod omne Divinum opus in ultimo sit completum et perfectum; これらが理解されるとき、さらにまた理解される、すべての神の働きは最後のものの中で完成している(完備している)、また完全〔である〕。


et quoque quod in ultimo, quod trinum est, sit omne, quia in illo priora simul. さらにまた、最後のものの中に、それ〔最後のもの〕は三重の実在☆である、すべてのものがある、その中に最初のものが同時に(一緒に)〔ある〕ので。


名詞triumは、神の場合、trinitasと同じ「三位一体」という意味になります。なお形容詞trinusは「三重の」という意味です。


 


(3) 訳文


28.  教養のある者なら、それら三つのものは目的、原因、結果、さらに存在、生成、実存と呼ばれることができ、目的は存在であり、原因は生成であり、結果は実存であることを理解する。したがって、すべてのもの中に、最初のもの、中間のもの、最後のもの、さらに目的、原因、結果、さらにまた存在、生成、実存と呼ばれる三重の実在が完備している。これらが理解されるとき、さらにまた、すべての神の働きは、最後のものの中で完成し、完全であり、さらにまた、最後のものの中に、最初のものが同時にあるので、すべてのものがあり、その最後のものは三重の実在であることが理解される。


 


(4) esse, fiery, existereについて


 それぞれ動詞sum「存在する」、fio「なる、生じる」、existo「存在するようになる、現われる」の不定法であり、それを(中性)名詞としたものです。


 訳語の「(本質的、根源的な)存在」「生成」「実存(または実在)」はそれぞれ「哲学用語」として定着しています。それにならいました。この用語をそのまま使用するのがよいかどうかはよくわかりません。ただ、スヴェーデンボリ自身も「哲学用語」であることを意識したと思います。


 抽象的なこの哲学用語も「目的・原因・結果」に対照すれば、もっとくだけて「最初のもの、中間のもの、最後のもの」と見れば、よく理解できる気がします。

原典講読『聖書』 29

 

(1) 原文


29.  Ex eo est, quod per “tria” in Verbo in sensu spirituali intelligatur completum et perfectum, tum omne simul: et quia haec per illum numerum significantur, ideo toties in Verbo adhibetur, quoties tale designatur. Ut in his:


Quod Esaias iret nudus et discalceatus tres annos (Esai. xx. 3).


Quod Jehovah ter vocaverit Samuelem, et Samuel ter cucurrerit ad Eli, et quod Eli tertia vice intellexerit (1 Sam. iii. 1-8).


Quod Jonathan diceret ad Davidem, quod occultaret se in agro tribus diebus: quod Jonathan postea ad latus lapidis jacularetur tres sagittas: et quod post illud David se incurvaret tribus vicibus coram Jonathane (1 Sam. xx. 5, 12-41).


Quod Elias se mensus sit super filium viduae tribus vicibus (1 Reg. xvii. 21).


Quod Elias jusserit, ut funderent aquam super holocaustum tribus vicibus (1 Reg. xviii. 34);


Quod Jesus dixerit, quod regnum caelorum sit simile fermento, quod accipiens mulier abscondidit in tribus satis,  donec fermentaretur totum (Matth. xiii. 33);


Quod Jesus dixerit ad Petrum, quod ter abnegaturus sit Ipsum (Matth. xxvi. 34);
Quod Dominus ter dixerit Petro, “Amasne Me?” (Joh. xxi. 15-17.)


Quod Jonas fuerit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus (Jon. ii. 1 (B.A. i. 17)).


Quod Jesus dixerit, quod templum dissolverent, et Ipse illud per tres dies aedificaret ((Joh. ii. 19; vide etiam) Matth. xxvi. {1}61).


Quod Jesus in Gethsemane tribus vicibus oraverit (Matth. xxvi. 39-44).


Quod Jesus tertio die resurrexit (Matth. xxviii. 1).


 


Praeter multis aliis in locis, ubi “tria” nominantur; et nominantur ubi agitur de opere finito et perfecto, quia hoc per illum numerum significatur.


@1 61 pro “31”


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』211番に引用されている〕


Ex eo est, quod per “tria” in Verbo in sensu spirituali intelligatur completum et perfectum, tum omne simul: このことからである、みことばの中の「三」によって霊的な意味の中で完成している(完備している)、また完全が意味されること、さらに同時に(全体的に見ると、一緒に)すべてのもの。


et quia haec per illum numerum significantur, ideo toties in Verbo adhibetur, quoties tale designatur. またこれらがその数によって意味されるので、それゆえ、みことばの中でこんなにしばしば使用(適用)される、このようなものが明確に記されるたびごとに。


Ut in his:― 例えばこれらの中に―
Quod Esaias iret nudus et discalceatus tres annos (Esai. xx. 3).
 イザヤは三年間、裸とはだしで行ったこと(イザヤ20:3)


Quod Jehovah ter vocaverit Samuelem, et Samuel ter cucurrerit ad Eli, et quod Eli tertia vice intellexerit (1 Sam. iii. 1-8). エホバはサムエルを三度、呼んだこと、またサムエルは三度、エリへ走った、またエリは三度(目の機会に)、理解したこと(サムエル記Ⅰ3:1-8)


Quod Jonathan diceret ad Davidem, quod occultaret se in agro tribus diebus: ヨナタンはダビデに言ったこと、三日間、自分自身を野の中に隠すこと。


quod Jonathan postea ad latus lapidis jacularetur tres sagittas: ヨナタンはその後、石の脇へ三本の矢を放ったこと。


et quod post illud David se incurvaret tribus vicibus coram Jonathane (1 Sam. xx. 5, 12-41). またその後、ダビデはヨナタンの前に三度(の機会)、お辞儀をした(サムエル記Ⅰ20:5, 12-41)


Quod Elias se mensus sit super filium viduae tribus vicibus (1 Reg. xvii. 21). エリヤは自分自身をやもめの息子の上に「?☆」したこと、三度(の機会)(列王記Ⅰ17:21)


☆ ここの「mensus」が何かわかりません。手持ちのウルガータもそうなっているのでミスプリではありません。教えてください。


Quod Elias jusserit, ut funderent aquam super holocaustum tribus vicibus (1 Reg. xviii. 34); エリヤは命令した☆こと、全焼のいけにえの上に水を注ぐように、三度(の機会)(列王記Ⅰ18:34)


jusseritの辞書形はjubeoです。


Quod Jesus dixerit, quod regnum caelorum sit simile fermento, quod accipiens mulier abscondidit in tribus satis, donec fermentaretur totum (Matth. xiii. 33); イエスは言われたこと、天の王国はパン種(イースト)に似ていること、女が取って三サトン〔の粉〕の中に隠す、全体が発酵するまで(マタイ13:33)


Quod Jesus dixerit ad Petrum, quod ter abnegaturus sit Ipsum (Matth. xxvi. 34); イエスはペテロに言われたこと、その方を三度否定すること(マタイ24:34)
Quod Dominus ter dixerit Petro, “Amasne Me?” (Joh. xxi. 15-17.)
 主は三回、ペテロに言ったこと、「わたしを愛するのか?」(ヨハネ21:15-17)


Quod Jonas fuerit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus (Jon. ii. 1 (B.A. i. 17)). ヨナは海の怪獣の腹の中にいたこと、三日間と三つの夜(ヨナ書1:17)


Quod Jesus dixerit, quod templum dissolverent, et Ipse illud per tres dies aedificaret ((Joh. ii. 19; vide etiam) Matth. xxvi. {1}61). イエスは言われたこと、神殿を分解すること、またその方はそれを三日の中、建築する((ヨハネ2:19、さらに見よ)マタイ26:61)


Quod Jesus in Gethsemane tribus vicibus oraverit (Matth. xxvi. 39-44). イエスはゲツセマネで、三度(の機会)、祈られたこと(マタイ26:39-44)


Quod Jesus tertio die resurrexit (Matth. xxviii. 1). イエスは三日目によみがえられたこと(マタイ28:1)


Praeter multis aliis in locis, ubi “tria” nominantur; ほかに他の多くのものに、個所に、そこに「三」が名前を挙げられている。


et nominantur ubi agitur de opere finito et perfecto, quia hoc per illum numerum significatur. また名前が挙げられている、そこに終わり(終結)の、働きについて扱われている、また完成の、このことがその数によって意味されるから。


@1 61 pro “31” 注1 31」の代わりに61


 


(3) 訳文


29.  このことから、みことばの中の「三」によって、霊的な意味で、完成し、完全なものが、さらに全体的に見たすべてのものが意味される。またこれらのことがその数によって意味されるので、それゆえ、みことばの中でこのようなものが明確に記されるたびごとに、しばしば用られている。例えば次のものである―


 イザヤは三年間裸とはだしで行ったこと(イザヤ20:3)


 エホバはサムエルを三度呼び、またサムエルは三度エリへ走ったこと、またエリは三度目に理解したこと(サムエル記Ⅰ3:1-8)


 ヨナタンはダビデに、三日間、自分自身を野に隠すように言い、ヨナタンはその後、石の脇へ三本の矢を放ち、ったこと。またその後、ダビデはヨナタンの前に三度お辞儀をしたこと(サムエル記Ⅰ20:5, 12-41)


 エリヤは三度、自分自身をやもめの息子の上に伸ばしたこと(列王記Ⅰ17:21)


 エリヤは、全焼のいけにえの上に三度、水を注ぐように命令したこと(列王記Ⅰ18:34)


 天の王国は、女が取って三サトン〔の粉〕の中に隠すと、全体が発酵するまでになるパン種に似ている、とイエスが言われたこと(マタイ13:33)


 イエスはペテロに、ご自分を三度否定する、と言われたこと(マタイ24:34)


 主はペテロに三回、「わたしを愛するか?」と言われたこと(ヨハネ21:15-17)


 ヨナは海の怪獣の腹の中に、三日と三晩の間いたこと(ヨナ書1:17)


 イエスは、神殿を壊せ、またご自分がそれを三日のうちに建築する、と言われたこと(ヨハネ2:19、マタイ26:61)


 イエスはゲツセマネで三度、祈られたこと(マタイ26:39-44)


 イエスは三日目によみがえられたこと(マタイ28:1)


 


 他にも多く個所に、「三」が名前を挙げられている。働きについて、そこに終結や完成扱われているところには、三の数によってそのことが意味されるので、その数字が挙げられている。