(1) 原文
3. Sed homo naturalis ex his usque non persuaderi potest, quod Verbum sit ipsum Divinum Verum, in quo Divina Sapientia est et Divina Vita; spectat enim illud a stilo, in quo non videt illa. Sed stilus Verbi eat ipse stilus Divinus, cum quo omnis alius stilus, utcunque sublimis et excellens apparet, non comparari potest, est enim sicut caligo ad lucem. Stilus Verbi talis est, ut Sanctum sit in omni sensu, inque omni voce, immo alicubi in ipsis litteris; inde Verbum conjungit hominem Domino, et aperit caelum. [2] Sunt duo quae procedunt a Domino, Divinus Amor et Divina Sapientia; seu, quod idem, Divinum Bonum et Divinum Verum, nam Divinum Bonum est Divini Amoris Ipsius, et Divinum Verum est Divinae Sapientiae Ipsius: Verbum in sua essentia est utrumque hoc; et quia illud conjungit hominem Domino, et aperit caelum, ut dictum est, ideo Verbum implet hominem, qui illud a Domino, et non a semet solo, legit, bono amoris et veris sapientiae; voluntatem ejus bono amoris, et intellectum ejus veris sapientiae; inde homini est vita per Verbum.
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』191番に引用されている〕
Sed homo naturalis ex his usque non persuaderi potest, quod Verbum sit ipsum Divinum Verum, in quo Divina Sapientia est et Divina Vita; しかし、自然的な人間はこれら☆からそれでも説得されることはできない、みことばは神的な真理そのものであること、その中に神的な知恵を神的ないのちがあること。
☆ 直前の2番で引証されたみことばと、その説明ですね。
spectat enim illud a stilo, in quo non videt illa. というのは、それを文体から眺めるから、 その〔文体〕の中にそれを見ない。
Sed stilus Verbi eat ipse stilus Divinus, cum quo omnis alius stilus, utcunque sublimis et excellens apparet, non comparari potest, est enim sicut caligo ad lucem. しかし、みことばの文体は神的な文体そのものである、それとは、他のすべての文体は、いかに高尚に優秀に見えても、比較されることはできない、というのは光と比べて暗黒のようであるから。
Stilus Verbi talis est, ut Sanctum sit in omni sensu, inque omni voce, immo alicubi in ipsis litteris; みことばの文体はこのようなものである、聖なるものがすべての意味(文☆)の中にある、またすべての語の中に、それどころか(実に)、あるところでは文字そのものの中に。
☆ sensusの意味は通常「感覚、意味」ですが、「文、語句」の意味があり、ここではそれです。
inde Verbum conjungit hominem Domino, et aperit caelum. ここから、みことばは人間を主と結合させる、また天界を開く。
[2] Sunt duo quae procedunt a Domino, Divinus Amor et Divina Sapientia; [2] 二つ(のものが)ある、それらは主から発出する、神的な愛と神的な知恵。
seu, quod idem, Divinum Bonum et Divinum Verum, nam Divinum Bonum est Divini Amoris Ipsius, et Divinum Verum est Divinae Sapientiae Ipsius: すなわち、同じもの〔である〕こと、神的な善と神的な真理、なぜなら、神的な善はその方の神的な愛に属する、また神的な真理はその方の神的な知恵に属するから。
Verbum in sua essentia est utrumque hoc; みことばはその本質ではこの両方のものである。
et quia illud conjungit hominem Domino, et aperit caelum, ut dictum est, ideo Verbum implet hominem, qui illud a Domino, et non a semet solo, legit, bono amoris et veris sapientiae; またそれは人間を主と結合させる、また天界を開くので、言われたように、それゆえ、みことばは人間を満たす、その者はそれを主から、また自分自身だけからでなく、読む、愛の善で、また知恵の真理で。
voluntatem ejus bono amoris, et intellectum ejus veris sapientiae; 彼の意志を愛の善で、また彼の理解力を知恵の真理で。
inde homini est vita per Verbum. ここから、人間に、みことばによっていのちがある。
(3) 訳文
3. しかし、自然的な人間は、それらのものから、それでも、みことばは神的な真理そのものであり、その中に神的な知恵を神的ないのちがあることを説得されることはできない。というのは、それを文体から眺め、 その文体の中にあるものを見ないから。しかし、みことばの文体は神的な文体そのものであり、他のすべての文体はいかに高尚に優秀に見えても、それとは、光と比べて暗黒のようであって、比較されることはできない。みことばの文体は、すべての文の中に、またすべての語の中に、それどころか、あるところでは文字そのものの中に、聖なるものがあるようなものである。ここから、みことばは人間を主と結合させ、天界を開く。
[2] 主から発出する二つのもの、神的な愛と神的な知恵が、すなわち、同じことであるが、神的な善と神的な真理がある。なぜなら、神的な善は主の神的な愛に属し、神的な真理は主の神的な知恵に属するから。みことばは、その本質ではこの両方のものである。またそれは述べられたように、人間を主と結合させ、天界を開くので、それゆえ、みことばは、それを自分自身だけからでなく、主から読む者を、愛の善と知恵の真理で、彼の意志を愛の善で、彼の理解力を知恵の真理で満たす。ここから、みことばによって人間にいのちがある。
(1) 原文
4. Ne itaque homo in dubio esset, quin Verbum tale sit, revelatus mihi est a Domino sensus internus Verbi, qui in sua essentia est spiritualis, qui sensui externo, qui est naturalis, inest, sicut anima corpori; ille sensus est spiritus qui vivificat litteram: quare ille sensus potest de Verbi Divinitate et Sanctitate testari, et convincere etiam hominem naturalem, si vult convinci.
(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』192番に引用されている〕
Ne itaque homo in dubio esset, quin Verbum tale sit, revelatus mihi est a Domino sensus internus Verbi, qui in sua essentia est spiritualis, qui sensui externo, qui est naturalis, inest, sicut anima corpori; そこで人間が疑いの中にいないように、むしろ☆、みことばはそのようなものである、主により私にみことばの内意が啓示された、それはその本質では霊的である、それは外なる意味に、それは自然的である、内在する、身体の霊魂のように。
☆ quinは接続法とともに前言を退ける副詞です。ここは意を汲んで訳してみます。
ille sensus est spiritus qui vivificat litteram: その意味は霊である、それは文字を生かす(生命を与える)。
quare ille sensus potest de Verbi Divinitate et Sanctitate testari, et convincere etiam hominem naturalem, si vult convinci. それゆえ、その意味はみことばの神性と神聖さについて証言することができる、また自然的な人間もまた納得させること〔ができる〕、もし納得させられることを欲するなら。
(3) 訳文
4. みことばはそのようなものであって、このことを人間が疑わないように、主により私は、みことばの内意を啓示された。その内意とは、本質では霊的ものであり、自然的である外なる意味に、身体に対する霊魂のように内在する。その意味は、文字を生かす霊である。それゆえ、その意味は、みことばの神性と神聖さについて証言することができ、また自然的な人間でも、本人が納得したいなら、納得させることができる。