原典講読『神の愛と知恵』 413

 

(1) 原文


413.  (xiii.) Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore [seu voluntate] possit elevari, ac recipere illa quae lucis sunt e caelo, ac percipere illa. Quod homo possit percipere arcana sapientiae, dum audit illa, supra passim ostensum est. Haec facultas hominis est quae vocatur rationalitas, quae cuivis homini est ex creatione. Per hanc facultatem, quae est facultas interius intelligendi res, et concludendi de justo et aequo, ac de bono et vero, homo distinguitur a bestiis; hoc itaque est, quod intelligitur per quod intellectus possit elevari, et recipere illa quae lucis sunt e caelo, et percipere illa. Quod ita sit, etiam in quadam effigie videri potest in pulmone, quia pulmo correspondet intellectui. Videri potest in pulmone ex substantia ejus cellulosa, quae consistit ex continuatis bronchiis usque ad folliculos minimos, qui sunt receptiones aeris in respirationibus; haec sunt, cum quibus cogitationes unum per correspondentiam agunt. Substantia illa follicularis est talis, ut possit expandi et contrahi in duplici statu; in uno cum corde, et in altero paene separato a corde: in statu una cum corde, per arterias et venas pulmonares, quae ex solo corde sunt; in statu paene separato a corde, per arterias et venas bronchiales, quae ex vena cava et aorta sunt: haec vasa extra cor sunt. Hoc in pulmone, quia intellectus potest super amorem proprium, qui correspondet cordi, elevari, et recipere lucem e caelo: sed usque dum intellectus elevatur supra amorem proprium, non recedit ab illo, sed trahit ex illo id quod vocatur affectio sciendi ac intelligendi propter aliquid honoris, gloriae aut lucri in mundo: hoc aliquid adhaeret cuivis amori sicut superficies, ex quo amor superficie tenus lucet, at apud sapientes translucet. Haec de pulmone allata sunt, ut confirmetur, quod intellectus possit elevari, ac recipere et percipere illa quae lucis caeli sunt, est enim plenaria correspondentia. Ex correspondentia videre est ex intellectu pulmonem, et ex pulmone intellectum, et sic ex utroque simul confirmationem.


 


(2) 直訳


(xiii.) Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore [seu voluntate] possit elevari, ac recipere illa quae lucis sunt e caelo, ac percipere illa.- (xiii.) 知恵または理解力はそれ自体に与えられた()力から愛または意志により高揚されることができる、そしてそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、そしてそれらを知覚すること。


Quod homo possit percipere arcana sapientiae, dum audit illa, supra passim ostensum est. 人間が知恵のアルカナを知覚することができること、それらを聞く時、上にしばしば示された。


Haec facultas hominis est quae vocatur rationalitas, quae cuivis homini est ex creatione. この人間の能力は推理力と呼ばれる、それはそれぞれの人間に創造からある。


Per hanc facultatem, quae est facultas interius intelligendi res, et concludendi de justo et aequo, ac de bono et vero, homo distinguitur a bestiis; この能力によって、それは物事を内的に理解しようとする能力である、また公正と公平(平等)について結論しようとする、そして善と真理について、人間は獣から区別される。


hoc itaque est, quod intelligitur per quod intellectus possit elevari, et recipere illa quae lucis sunt e caelo, et percipere illa. そこでこのことである、理解力が高揚されることができることによって意味されること、またそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、またそれらを知覚すること〔ができる〕。


Quod ita sit, etiam in quadam effigie videri potest in pulmone, quia pulmo correspondet intellectui. このようであることは、さらにまた肺の中にある種の似姿()の中に見られることができる、肺は理解力に対応するので。


Videri potest in pulmone ex substantia ejus cellulosa, quae consistit ex continuatis bronchiis usque ad folliculos minimos, qui sunt receptiones aeris in respirationibus; 肺の中にその小室()の実体(物質)から見られることができる、それは気管支に続くものから構成される、最小の小胞までも、それらは呼吸の中で空気の受け容れるものである。


haec sunt, cum quibus cogitationes unum per correspondentiam agunt. これらである、それらとともに思考が対応によって一つとして働く。


Substantia illa follicularis est talis, ut possi expandi et contrahi in duplici statu; それらの小胞の実体(物質)はこのようなものである、二重の状態の中で広げられる(伸ばされる)ことと縮められることができるような。


in uno cum corde, et in altero paene separato a corde: 一つの〔状態の〕中で心臓ととともに、またもう一つの〔状態の〕中で心臓からほとんど分離して。


in statu una cum corde, per arterias et venas pulmonares, quae ex solo corde sunt; 心臓と一つの状態の中で、肺の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕、それらは心臓だけからである。


in statu paene separato a corde, per arterias et venas bronchiales, quae ex vena cava et aorta sunt: 心臓からほとんど分離した状態の中で、気管支の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕、それらは大静脈と大動脈からである。


haec vasa extra cor sunt. これらの管()は心臓の外にある。


Hoc in pulmone, quia intellectus potest super amorem proprium, qui correspondet cordi, elevari, et recipere lucem e caelo: このことは肺の中で〔起こる〕、理解力がプロプリウム(自己固有のもの)の愛の上に、それは心臓に対応する、高揚されることができるので、また天界からの光を受けること〔ができる〕。


sed usque dum intellectus elevatur supra amorem proprium, non recedit ab illo, sed trahit ex illo id quod vocatur affectio sciendi ac intelligendi propter aliquid honoris, gloriae aut lucri in mundo: しかしそれでも、理解力がプロプリウム(自己固有のもの)の愛の上に高揚される時、それ〔固有の愛〕から去らない、しかしそれ〔固有の愛〕からそれを引き寄せる、知ろうとするそして理解しようとする情愛と呼ばれるもの、世の中の名誉、称賛、利益の何らかのものために。


hoc aliquid adhaeret cuivis amori sicut superficies, ex quo amor superficie tenus lucet, at apud sapientes translucet. この何らかのものがそれぞれの愛に表面のように付着している、そのことから愛が表面に関して☆輝く、しかし賢明な者のもとで光り貫いている。


前置詞tenusは実詞(奪格)の後ろにつきます(すなわち後置詞)。ここの意味は「愛が表面的に輝く、すなわち、名誉や称賛によって輝くようであるが、賢者にあっては内面から輝き出る」ということです。このことが柳瀬訳、長島訳からではよくわかりません。以下、意訳します。


Haec de pulmone allata sunt, ut confirmetur, quod intellectus possit elevari, ac recipere et percipere illa quae lucis caeli sunt, est enim plenaria correspondentia. これらが肺について提示され(引用された、例証された)確信されるように、理解力が高揚されることができること、そしてそれらを受けることと知覚すること〔ができる〕、それらは天界の光のものである、というのは完全な対応であるから。


Ex correspondentia videre est ex intellectu pulmonem, et ex pulmone intellectum, et sic ex utroque simul confirmationem. 対応から見ることは肺を理解力から、理解力を肺から〔見ること〕である、またこうして両方から同時に確(証拠)を〔見ることである〕。


 


(3) 訳文


413. (xiii.) 知恵または理解力は、自分に与えられた力から愛または意志により高揚され、そして天界からの光に属するものを受け、そしてそれらを知覚することができること―


 人間が知恵のアルカナを聞く時、それらを知覚することができることは前にしばしば示された。この人間の能力は推理力と呼ばれ、創造からこれはそれぞれの人間にある。物事を内的に理解しようとするこの能力によって、公正と公平について、また善と真理について結論することができ、人間は獣から区別される。そこで、このことが、理解力が高揚され、天界からの光に属するものを受け、それらを知覚することができることによって意味されることである。このようであることは、肺は理解力に対応するので、肺の中のある種のの中にもまた見ることができる。肺の中に、気管支から呼吸中に空気の受け容れるものである最小の小胞にまでに続き、構成されている、その小房の物質から見ることができる。思考が対応によって一つとして働くものはこれらである。それらの小胞の物質は二重の状態の中で広げられ、縮められることができるようなものである。一つの状態では心臓ととともに、またもう一つの状態では心臓からほとんど分離して働く〔膨らみ、縮む〕。心臓と一緒の状態では、心臓だけからのものである肺動脈と肺静脈によって〔膨らみ、縮む〕。心臓からほとんど分離した状態では、大静脈と大動脈からのものである気管支の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕。これらの血管は心臓の外にある。


 理解力が、心臓に対応するものである自己固有の愛の上に、高揚され、また天界からの光を受けることができるので、このことは肺の中で起こることである。しかし、理解力が自己固有の愛の上に高揚される時でも、その愛から去ることはなく、その愛から世の中の何らかの名誉、称賛、利益のために、知ろうとするそして理解しようとする情愛と呼ばれるものを引き寄せる。この何らかのものが表面のようにそれぞれの愛に付着していて、そのことから愛はその表面から輝く、しかし賢明な者のもとでは〔表面を通り抜け〕内部から光り輝いている。肺についてこれらのことを示したのは、理解力が高揚され、天界の光に属するものを受け、知覚することができることが確信されるためである。肺は完全に理解力と対応するからである。対応から見ることは、肺を理解力から、理解力を肺から見ることであり、またこうして両方から同時に確信することである。

原典講読『神の愛と知恵』 414, 415

 

(1) 原文


414.  (xiv.) Quod amor seu voluntas possit similiter elevari, ac recipere illa quae caloris sunt e caelo, si amat suam conjugem sapientiam, in eo gradu. Quod intellectus possit elevari in lucem caeli, et ex illa haurire sapientiam, in articulo antecedente et supra passim ostensum est: quod autem amor seu voluntas aeque possit elevari, si amet illa quae lucis caeli, seu quae sapientiae sunt, etiam passim ostensum est; at amor seu voluntas non per aliquid honoris, gloriae aut lucri ut finem, sed per amorem usus; non ita propter se, sed propter proximum; et quia hic amor non datur nisi quam e coelo a Domino, et datur a Domino cum homo fugit mala ut peccata, ideo per haec media potest amor seu voluntas etiam elevari, et absque his mediis non potest. At amor seu voluntas elevatur in calorem caeli, intellectus autem in lucem caeli; et si uterque elevatur, fit conjugium eorum ibi, quod conjugium coeleste vocatur, quia est amoris caelestis et sapientiae: quare dicitur, quod amor etiam elevetur, si amat sapientiam conjugem suam in eo gradu. Amor erga proximum a Domino, est amor sapientiae, seu genuinus amor intellectus humani. Est hoc simile cum luce et calore in mundo. Datur lux absque calore, et datur cum calore; absque calore datur tempore hiemis, et cum calore tempore aestatis; et cum calor cum luce est, tunc florent omnia. Lux apud hominem correspondens luci hiemis est sapientia absque amore ejus, et lux apud hominem correspondens luci aestatis est sapientia cum ejus amore.


 


(2) 直訳


(xiv.) Quod amor seu voluntas possit similiter elevari, ac recipere illa quae caloris sunt e caelo, si amat suam conjugem sapientiam, in eo gradu.- (xiv.) 愛または意志は同様に高揚されることができること、そしてそれらを知覚すること、それらは天界からの熱のものである、もしその配偶者を愛するなら、その段階の中で。


Quod intellectus possit elevari in lucem caeli, et ex illa haurire sapientiam, in articulo antecedente et supra passim ostensum est: 理解力が天界の光の中に高揚されることができることは、またそれ〔光〕から知恵を吸収することが〔できる〕、先行する章の中と上にしばしば示された。


quod autem amor seu voluntas aeque possit elevari, si amet illa quae lucis caeli, seu quae sapientiae sunt, etiam passim ostensum est; しかしながら、愛または意志も等しく高揚されることができること、もし、それら愛するなら、天界の光のもの、すなわち、知恵のものである、さらにまたしばしば示された。


at amor seu voluntas non per aliquid honoris, gloriae aut lucri ut finem, sed per amorem usus; しかし、愛または意志は目的として名誉の、称賛の、または利益の何らかのものによって〔高揚されることができ〕ない、しかし、役立ちの愛によって。


non ita propter se, sed propter proximum; このように自分自身のためでなく、しかし隣人のために。


et quia hic amor non datur nisi quam e coelo a Domino, et datur a Domino cum homo fugit mala ut peccata, ideo per haec media potest amor seu voluntas etiam elevari, et absque his mediis non potest. 


また、この愛は主により天界からでないなら存在しないので、また主から、人間が悪を罪として避けるとき存在する、それゆえ、この手段によって愛または意志もまた高揚されることができる、またこの手段なしにできない。


At amor seu voluntas elevatur in calorem caeli, intellectus autem in lucem caeli; しかし、愛または意志は天界の熱の中に高揚される、しかしながら、理解力は天界の光の中に。


et si uterque elevatur, fit conjugium eorum ibi, quod conjugium coeleste vocatur, quia est amoris caelestis et sapientiae: また、もし両方が高揚されるなら、そこに彼らの結婚が生じる、天界の結婚と呼ばれる、天界の愛と知恵とのものであるので。


quare dicitur, quod amor etiam elevetur, si amat sapientiam conjugem suam in eo gradu. それゆえ、言われる、愛もまた高揚されること、もし、自分の配偶者の知恵をその段階の中で愛するなら。


Amor erga proximum a Domino, est amor sapientiae, seu genuinus amor intellectus humani. 主からの、隣人に対する愛は、知恵の愛である、すなわち、人間の理解力の純粋な愛。


Est hoc simile cum luce et calore in mundo. このことは世の中の光と熱と同様である。


Datur lux absque calore, et datur cum calore; 熱なしの光が存在する、また熱とともに存在する。


absque calore datur tempore hiemis, et cum calore tempore aestatis; 熱なしの光は冬の時に存在する、また夏の時に、熱とともに。


et cum calor cum luce est, tunc florent omnia. また、熱とともに、光とともにのとき、その時、すべてのものは栄える(花が咲く)


Lux apud hominem correspondens luci hiemis est sapientia absque amore ejus, et lux apud hominem correspondens luci aestatis est sapientia cum ejus amore. 冬の光に対応する人間のもとの光は、彼の愛なしの知恵である、また夏の光に対応する人間のもとの光は彼の愛と一緒の知恵である。


 


(3) 訳文


414. (xiv.) 愛または意志も、その配偶者を、その段階の中で愛するなら、同様に高揚され、そして天界からの熱に属するものを知覚することができること―


 理解力が天界の光の中に高揚され、その光から知恵を吸収することができることは、これまでの章の中に、また前にしばしば示された。しかし、愛または意志も天界の光に属するもの、すなわち、知恵に属するものを愛するなら、等しく高揚されることができることもまたしばしば示された。しかし、愛または意志は、名誉、称賛、または利益の何らかのものを目的としてでなく、役立ちへの愛によって、したがって自分自身のためでなく、しかし隣人のために高揚されることができる。また、この愛は主により天界からしか存在せず、また人間が悪を罪として避けるとき主から存在するので、それゆえ、このことによって愛または意志もまた高揚されることができ、またこのことよってでなければできない。しかし、愛または意志は天界の熱の中に高揚されるが、理解力は天界の光の中に高揚される。また、もし両者が高揚されるなら、天界の愛と知恵に属するものなので、そこに天界の結婚と呼ばれる彼らの結婚が生じる。それゆえ、愛もまた、もし自分の配偶者である知恵をその段階の中で愛するなら、高揚されることが言える。隣人に対する主からの愛は、知恵の愛、すなわち、人間の理解力の純粋な愛である。このことは世の中の光と熱と同様である。熱のない光が存在し、また熱のある光が存在する。熱のない光は冬の時に存在し、熱のある光は夏の時に存在する。熱と光がとともにある時、すべてのものが花咲く。人間のもとで、冬の光に対応する光は、愛のないの知恵であり、人間のもとで夏の光に対応するの光は、愛と一緒となっている知恵である。


 


(1) 原文


415.  Haec conjunctio et disjunctio sapientiae et amoris in pulmonis conjunctione cum corde quasi effigiata spectari potest: cor enim potest ex sanguine a se emisso conjungi vesiculis racemosis bronchiorum, et potest ex sanguine non a se sed a vena cava et aorta; per hoc potest respiratio corporis separari a respiratione spiritus; at cum sanguis solum a corde agit, tunc non possunt respirationes separari. Nunc quia cogitationes unum agunt cum respirationibus per correspondentiam, patet etiam ex duplici pulmonis statu quoad respirationem, quod homo possit aliter cogitare, et ex cogitatione loqui et agere in consortio cum aliis, ac aliter cogitare et ex cogitatione loqui et agere cum non in consortio est, hoc est, cum non timet aliquam jacturam famae. Tunc enim potest cogitare et loqui contra Deum, proximum, spiritualia ecclesiae, et contra moralia et civilia; et quoque agere contra illa, furando, vindicando, blasphemando, adulterando: at in consortiis ubi timet jacturam famae potest loqui, praedicare et agere prorsus sicut homo spiritualis, moralis et civilis. Ex his constare potest, quod amor seu voluntas possit similiter ac intellectus, elevari ac recipere illa quae caloris seu amoris caeli sunt, modo amet sapientiam in eo gradu; et si non amat illam, quod possit sicut separari.


 


(2) 直訳


Haec conjunctio et disjunctio sapientiae et amoris in pulmonis conjunctione cum corde quasi effigiata spectari potest: 知恵と愛のこの結合と分離は、心臓との肺の結合の中にあたかも映し出されたもののように見られることができる。


cor enim potest ex sanguine a se emisso conjungi vesiculis racemosis bronchiorum, et potest ex sanguine non a se sed a vena cava et aorta; というのは、心臓はそれ自体から送られる血から気管支の房状の小(しょうのう)結合されることができるから、またそれ自体からでなく大静脈と大動脈からの血から〔結合されることが〕できる。


per hoc potest respiratio corporis separari a respiratione spiritus; このことによって身体の呼吸は霊の呼吸から分離されることができる。


at cum sanguis solum a corde agit, tunc non possunt respirationes separari. しかし、心臓だけからの血が働くとき、その時、呼吸は分離されることができない。


Nunc quia cogitationes unum agunt cum respirationibus per correspondentiam, patet etiam ex duplici pulmonis statu quoad respirationem, quod homo possit aliter cogitare, et ex cogitatione loqui et agere in consortio cum aliis, ac aliter cogitare et ex cogitatione loqui et agere cum non in consortio est, hoc est, cum non timet aliquam jacturam famae. 今や、思考は対応によって呼吸と一つとして働くので、呼吸に関する肺の二重の状態からもまた明らかである、人間は異なって考えることできること、また思考(考え)から話すことと行動すること、他の者との交わりの中で、そして異なって考えること、また思考(考え)から話すことと行動すること、交わりの中にいないとき、すなわち、名声を失う何らかのものを恐れないとき。


Tunc enim potest cogitare et loqui contra Deum, proximum, spiritualia ecclesiae, et contra moralia et civilia; というのは、その時、神、隣人、教会の霊的なものに反して考えること、また話すことができるから、また道徳と市民の事柄に反して。


et quoque agere contra illa, furando, vindicando, blasphemando, adulterando: またそれらに反して行動することも〔できる〕、盗んで、復讐して、冒涜して、姦淫して。


at in consortiis ubi timet jacturam famae potest loqui, praedicare et agere prorsus sicut homo spiritualis, moralis et civilis. しかし、交わりの中で、そこに名声を失うことを恐れる、まったく霊的な人間のように話すこと、語ること(説教すること)、行動することができる。


Ex his constare potest, quod amor seu voluntas possit similiter ac intellectus, elevari ac recipere illa quae caloris seu amoris caeli sunt, modo amet sapientiam in eo gradu; これらから明らかにすることができる、愛または意志は同様にそして理解力は、高揚されること、そしてそれらを知覚することができること、それらは天界の熱のもの、すなわち愛のものである、知恵を愛するかぎり☆、その段階の中で。


(副詞でなく)接続詞modoは接続法(ここではamet)を伴って「~する間は、~するかぎり、もし~とすれば」の意味があります。


et si non amat illam, quod possit sicut separari. また、もしそれらを愛さないなら、分離されることのようにできること。


 


(3) 訳文


415. 知恵と愛のこの結合と分離は、心臓との肺の結合の中に、あたかも映し出されたもののように見ることができる。というのは、心臓はそれ自体から送られる血から気管支の房状の小(しょうのう)結合されることができ、またそれ自体からでなく大静脈と大動脈からの血から結合されることができるから。このことによって身体の呼吸は霊の呼吸から分離されることができる。しかし、心臓だけからの血が働く時、呼吸は分離されることができない。そこで、思考は対応によって呼吸と一つとして働くので、呼吸に関する肺の二重の状態からもまた、人間は他の者との交わりの中で考え、また考えから話し、行動することができることと、交わりの中にいないとき、すなわち、名声を失う恐れがないときに、考え、また考えから話し、行動することが異なっていることが明らかである。というのは、その時、神、隣人、教会の霊的なものに反して、また道徳と市民の事柄に反して考え、話すことができ、また、盗み、復讐し、冒涜し、姦淫して、それらに反して行動することもできるから。しかし、名声を失う恐れのある交わりの中では、まったく霊的な人間のように話し、語り、行動することができる。これらから、愛または意志は、そして理解力は、その段階の中で知恵を愛するかぎり、同様に高揚され、天界の熱に属するもの、すなわち愛に属するものを知覚することができ、また、もしそれらを愛さないなら、分離されるようにできることを明らかにすることができる。

原典講読『神の愛と知恵』 416, 417

 

(1) 原文


416.  (xv.) Quod amor seu voluntas alioquin retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat. Est amor naturalis et est amor spiritualis. Homo qui in amore naturali et simul spirituali est, est homo rationalis; at qui in solo amore naturali est, ille potest rationaliter cogitare prorsus sicut homo spiritualis, sed usque non est homo rationalis; elevat enim suum intellectum usque ad lucem caeli, ita ad sapientiam, sed usque illa quae sapientiae seu lucis caeli sunt, non sunt ejus amoris. Ejus amor quidem hoc facit, sed ex affectione honoris, gloriae et lucri. Verum cum percipit, quod non aliquid tale ex elevatione illa recipiat, quod fit quando secum ex suo amore naturali cogitat, tunc non amat illa quae lucis caeli seu sapientiae sunt; quare tunc retrahit intellectum a sua altitudine, ut secum unum agat. Ut pro exemplo, cum intellectus ex elevatione in sapientia est, tunc amor videt quid justitia, quid sinceritas, quid castitas, immo quid genuinus amor; hoc potest naturalis amor videre per facultatem suam intelligendi ac intuendi res in luce caeli, immo potest loqui, praedicare et describere illa ut virtutes morales et simul spirituales. At vero cum intellectus non in elevatione est, tunc amor, si mere est naturalis, non videt illas virtutes, sed pro justitia injustitiam, pro sinceritate fraudes, pro castitate lasciviam, et sic porro. Si tunc cogitat de illis, de quibus locutus est cum intellectus ejus fuit in elevatione, potest ridere illa, et cogitare solum, quod illa ei inserviant pro captandis animis. Ex his constare potest, quomodo intelligendum est, quod amor nisi amat conjugem sapientiam in eo gradu, retrahat illam ab elevatione, ut secum unum agat. Quod amor possit elevari, si amat sapientiam in eo gradu, videatur supra (n. 414).


 


(2) 直訳


(xv.) Quod amor seu voluntas alioquin retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat.- (xv.) そうでなければ、愛または意志は知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように。


Est amor naturalis et est amor spiritualis. 自然的な愛があり、霊的な愛がある。


Homo qui in amore naturali et simul spirituali est, est homo rationalis; 人間は、その者は霊的な愛と同時に霊的な〔愛の〕中にいる、理性的な人間である。


at qui in solo amore naturali est, ille potest rationaliter cogitare prorsus sicut homo spiritualis, sed usque non est homo rationalis; しかし、自然的な愛だけの中にいる者は、彼はまったく霊的な人間のように理性的に考えることができる、しかしそれでも理性的な人間ではない。


elevat enim suum intellectum usque ad lucem caeli, ita ad sapientiam, sed usque illa quae sapientiae seu lucis caeli sunt, non sunt ejus amoris. というのは、自分の理解力を天界の光にまで高揚させる〔接続法〕、したがって知恵にまで、しかしそれでも、それら、知恵のものすなわち天界の光のものは、彼の愛のものではないから。


Ejus amor quidem hoc facit, sed ex affectione honoris, gloriae et lucri. 確かに(実に)の愛がこのことを行なう、しかし、名誉の、称賛の、利益の情愛から。


Verum cum percipit, quod non aliquid tale ex elevatione illa recipiat, quod fit quando secum ex suo amore naturali cogitat, tunc non amat illa quae lucis caeli seu sapientiae sunt; けれども、知覚するとき、その高揚からこのような何らかのものを受けないことを、それは自分の自然的な愛から自分自身について考える時に生じる、その時、それら天界の光のもの、すなわち、知恵であるものを愛さない。


quare tunc retrahit intellectum a sua altitudine, ut secum unum agat. それゆえ、その時、理解力をその高所から引き戻す、それ自体と一つとして働くように。


Ut pro exemplo, cum intellectus ex elevatione in sapientia est, tunc amor videt quid justitia, quid sinceritas, quid castitas, immo quid genuinus amor; 例えば、例として、理解力が高揚から知恵の中にあるとき、その時、愛は何が公正か、何が誠実か、何が貞潔か、それどころ(むしろ)何が純粋な愛か見る。


hoc potest naturalis amor videre per facultatem suam intelligendi ac intuendi res in luce caeli, immo potest loqui, praedicare et describere illa ut virtutes morales et simul spirituales. このことを自然的な愛は見ることができる、天界の光の中で、自分の理解しようとするそして熟考しようとする能力によって、それどころ(むしろ)それらを話すこと、語る(説教する)こと、述べることができる、道徳的なまた同時に霊的な美徳として。


At vero cum intellectus non in elevatione est, tunc amor, si mere est naturalis, non videt illas virtutes, sed pro justitia injustitiam, pro sinceritate fraudes, pro castitate lasciviam, et sic porro. しかし、けれども☆、理解力が高揚の中にないとき、その時、愛は、もし単に自然的であるなら、それらの美徳を見ない、しかし、公正の代わりに不正を、誠実の代わりに欺瞞(ごまかし)を、貞潔の代わりに好色(みだらさ)を、その他。


verumveroも同じ意味です。「けれども、しかしながら」。


Si tunc cogitat de illis, de quibus locutus est cum intellectus ejus fuit in elevatione, potest ridere illa, et cogitare solum, quod illa ei inserviant pro captandis animis. もし、その時、それらについて考えるなら、その理解力が高揚の中にあったときに話したそれらについて、それらを嘲笑すること、またただ考えることだけができる、それらは彼に役に立つこと、〔人々の〕アニムス()☆を捕えるために。


ここは柳瀬訳では英訳のsoulsから「魂」となっています。原語がanimaなら「霊魂」です、またanimusなら「アニムス」すなわち、「心」です。ここはどちらでしょうか? proは奪格支配であり、残念ながら複数奪格はどちらもanimisで見分けがつきません。すると、文脈または論理から判断することになります。私は「言葉」だけで人の「魂」をとらえることはできない、人の「心」はとらえることができる、と思うので「心」がよりよい訳である、と思います。参照した三種類の英訳のうち一つはmindsとしています。なお、ここの「~できる」は省いて訳しましょう。


Ex his constare potest, quomodo intelligendum est, quod amor nisi amat conjugem sapientiam in eo gradu, retrahat illam ab elevatione, ut secum unum agat. これらから明らかにすることができる、どのように理解しなくてはならないか、愛は配偶者である知恵を愛さないなら、その段階の中で、その高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように。


Quod amor possit elevari, si amat sapientiam in eo gradu, videatur supra (n. 414). 愛は高揚されることができることは、もし知恵を愛するなら、その段階の中で、上に見られる(414)


 


(3) 訳文


416. (xv.) そうでなければ、愛または意志は、自分と一つとして働くように、知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと―


 自然的な愛があり、霊的な愛がある。霊的な愛と同時に霊的な愛の中にいる者は理性的な人間である。しかし、まったく霊的な人間のように理性的に考えることができても、自然的な愛だけの中にいる者は理性的な人間ではない。というのは、自分の理解力を天界の光にまでしたがって知恵にまで高揚させても、それでも、知恵に属するもの、すなわち、天界の光に属するものは、彼の愛に属するものではないから。確かにの愛がこのことを行なうが、しかし、名誉、称賛、利益への情愛からである。けれども、その高揚からこのようなものを受けないことを知覚するとき、それは自分の自然的な愛から自分自身について考える時に生じるが、その時、それら天界の光に属するもの、すなわち、知恵に属するものを愛さない。それゆえ、その時、愛と一つとして働くように、理解力をその高所から引き戻す。例えば、例として、理解力が高揚から知恵の中にある時、愛は、何が公正か、何が誠実か、何が貞潔か、それどころ何が純粋な愛かを見る。自然的な愛はこのことを、天界の光の中で、理解しようとし、熟考しようとする自分の能力によって見ることができ、それどころか、それらを道徳的で同時に霊的な美徳として、話し、語り、述べることができる。しかし、理解力が高揚の中にない時、愛が単に自然的なものであるなら、その愛はそれらの美徳を見ないで、公正に代わって不正を、誠実に代わって欺瞞を、貞潔に代わって好色を、そうしたものなどを見る。もし、その時、自分の理解力が高揚の中にあったときに話したそれらのことについて考えるなら、それらを嘲笑し、それらは自分には人々の心を捕えるために役に立つだけのものである、と考える。これらから、愛は配偶者である知恵をその段階の中で愛さないなら、愛と一つとして働くように、その高揚から引き戻すことをどのように理解しなくてはならないか明らかにすることができる。愛が、もし知恵を愛するなら、その段階の中で高揚されることができることは前に見られる(414)


 


(1) 原文


417.  Nunc quia amor correspondet cordi, ac intellectus pulmoni, supradicta confirmari possunt per correspondentiam illorum; ita quomodo intellectus potest elevari supra amorem proprium usque in sapientiam; tum quomodo intellectus ab amore illo, si hic mere naturalis est, ab elevatione retrahitur. Est homini duplex respiratio, una corporis et altera spiritus. Hae binae respirationes possunt separari et quoque conjungi; apud mere naturales homines, imprimis apud hypocritas, separantur; at apud spirituales et sinceros homines raro: quare mere naturalis homo et hypocrita, apud quem intellectus elevatus est, et inde plura quae sapientiae sunt in memoria remanent, in coetu ex cogitatione e memoria potest sapienter loqui; at cum non in coetu est, non ex memoria sed ex spiritu suo, ita ex amore suo, cogitat. Similiter etiam respirat, quoniam cogitatio et respiratio correspondenter agunt. Quod fabrica pulmonis talis sit, ut respirare possit ex sanguine e corde, et ex sanguine extra cor, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


Nunc quia amor correspondet cordi, ac intellectus pulmoni, supradicta confirmari possunt per correspondentiam illorum; さて、愛は心臓に、そして理解力は肺に対応するので、上述のことはそれらの対応から確(証明)れることができる。


ita quomodo intellectus potest elevari supra amorem proprium usque in sapientiam; したがって、どのように理解力はプロプリウム(自己固有のもの)愛の上に、知恵の中に高揚されることができるか。


tum quomodo intellectus ab amore illo, si hic mere naturalis est, ab elevatione retrahitur. さらに、どのように理解力はその愛から、もしこれ〔愛〕が単に自然的であるなら、高揚から引き戻されるか。


Est homini duplex respiratio, una corporis et altera spiritus. 人間に二重の呼吸がある、一つは身体の、またもう一つは霊の。


Hae binae respirationes possunt separari et quoque conjungi; これらの二つの呼吸は分離されることができる、また結合されることもまた。


apud mere naturales homines, imprimis apud hypocritas, separantur; 単に自然的な人間のもとで、特に偽善者のもとで、分離される。


at apud spirituales et sinceros homines raro: しかし、霊的な、また誠実な人間のもとで、まれ〔である〕。


quare mere naturalis homo et hypocrita, apud quem intellectus elevatus est, et inde plura quae sapientiae sunt in memoria remanent, in coetu ex cogitatione e memoria potest sapienter loqui; それゆえ、単に自然的な人間と偽善者は、彼らのもとで理解力は高揚される、またここから多くのものは、それは知恵のものである、記憶の中に残る(とどまる)、集団の中で、記憶からの思考から賢明に話すことができる。


at cum non in coetu est, non ex memoria sed ex spiritu suo, ita ex amore suo, cogitat. しかし、集団の中にいないとき、記憶からでなく自分の霊から、このように自分の愛から、考える。


Similiter etiam respirat, quoniam cogitatio et respiratio correspondenter agunt. さらにまた同様に呼吸する、思考と呼吸は対応して働くので。


Quod fabrica pulmonis talis sit, ut respirare possit ex sanguine e corde, et ex sanguine extra cor, supra ostensum est. 肺の構造はこのようなものであることは、心臓からの血から呼吸することができるような、また心臓の外の血から、上に示されている。


 


(3) 訳文


417. さて、愛は心臓に、また理解力は肺に対応するので、前述のことが、したがって、どのようにして理解力は固有の愛の上に、知恵の中に高揚されることができるか、さらに、どのようにして理解力は、もし愛が単に自然的であるなら、その愛から高揚から引き戻されるか、それらの対応から確認されることができる。人間に二重の呼吸があって、一つは身体の、またもう一つは霊の呼吸である。これらの二つの呼吸は分離されることも結合されることもできる。単に自然的な人間のもとで、特に偽善者のもとでは分離される。しかし、霊的な人間や誠実な人間のもとで分離されることはまれである。それゆえ、理解力が高揚され、またここから知恵に属する多くのものが記憶の中にとどまっている単に自然的な人間と偽善者は、集まりの中で、記憶からの思考から賢明に話すことができる。しかし、集まりの中にいないとき、記憶からでなく自分の霊から、このように自分の愛から考える。さらにまた思考と呼吸は対応して働くので同様に呼吸する。肺の構造は、心臓からの血から、また心臓外の血から呼吸することができるようなものであることは前に示されている。

原典講読『神の愛と知恵』 418, 419

 

(1) 原文


418.  Communis opinio est, quod sapientia faciat hominem; quare cum audiunt aliquem sapienter loqui aut docere, credunt quod talis sit; immo ipse de se ita credit tunc; quia cum in coetu loquitur et docet, cogitat ex memoria, et si mere naturalis est, ex amoris sui superficie, quae est affectio honoris, gloriae et lucri; at vero idem cum solus est, ex interiore amore sui spiritus cogitat, et tunc non sapienter, sed quandoque insane. Ex his constare potest, quod nemo ex sapiente loquela judicandus sit, sed ex vita ejus; hoc est, non ex sapiente loquela separata a vita, sed ex sapiente loquela conjuncta vitae. Per vitam intelligitur amor; quod amor sit vita, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


Communis opinio est, quod sapientia faciat hominem; 一般の(普通の)見解である、知恵が人間をつくること。


quare cum audiunt aliquem sapienter loqui aut docere, credunt quod talis sit; それゆえ、ある者を聞くとき、賢明に話すことと教えること、このようなものであることを信じる。


immo ipse de se ita credit tunc; 実に(というよりは)、その者自身が、自分自身についてこのように信じている、その時。


quia cum in coetu loquitur et docet, cogitat ex memoria, et si mere naturalis est, ex amoris sui superficie, quae est affectio honoris, gloriae et lucri; 集団の中で話し、教えるとき、記憶から考えるので、またもし〔その者が〕単に自然的であるなら、自分の愛の表面から、それは名誉、称賛、また利益の情愛である。


at vero idem cum solus est, ex interiore amore sui spiritus cogitat, et tunc non sapienter, sed quandoque insane. しかし、けれども、同じ者がただひとりでいるとき、自分の霊の内的な愛から考える、またその時、賢明に〔考え〕ない、しかし、時々、狂って。


Ex his constare potest, quod nemo ex sapiente loquela judicandus sit, sed ex vita ejus; これらから明らかにすることができる、だれも賢明に話すことから判断を下されないこと、しかし、彼のいのち(生活)から。


hoc est, non ex sapiente loquela separata a vita, sed ex sapiente loquela conjuncta vitae. すなわち、いのち(生活)から分離した賢明な話しからでない、しかし、いのち(生活)に結合した賢明な話しから。


Per vitam intelligitur amor; いのち(生活)によって愛が意味される。


quod amor sit vita, supra ostensum est. 愛がいのちであることは、上に示された。


 


(3) 訳文


418. 知恵が人間をつくる、とは一般の見解である。それゆえ、ある者が賢明に話し、教える、と聞くとき、彼をそのようなものである、と信じる。というよりは、その時、その者自身が自分をそのように信じている。集まりの中で話し、教えるとき、記憶から、またもしその者が単に自然的であるなら、名誉、称賛、また利益への情愛である自分の愛の表面から考えるからである。けれども、同じ者がただひとりでいるとき、自分の霊の内的な愛から考え、その時、賢明に考ず、時々は狂って考える。これらから、だれも賢明に話すことからでく、彼の生活から、すなわち、い生活から乖離した賢明な話し方からでなく、生活に結びついた知恵のある話しから判断されることを明らかにすることができる。生活によって愛が意味される。愛がいのち(生活)であることは、前に示された。


 


(1) 原文


419.  (xvi.) Quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur. Homo ex nativitate non amat nisi se et mundum, nam non aliud coram oculis ejus apparet, et inde non aliud in animo ejus versatur; et hic amor est naturalis corporeus, et vocari potest materialis; et praeterea ille amor factus est impurus ex separatione amoris caelestis ab eo apud parentes. Hic amor ab impuritate sua non separari potest, nisi homini facultas sit elevandi intellectum in lucem caeli, ac videre quomodo victurus est, ut amor ejus una cum intellectu in sapientiam elevari possit. Per intellectum videt amor, hoc est, homo, quaenam mala sunt quae amorem inquinant et conspurcant; et quoque videt, quod si illa mala ut peccata fugit et aversatur, amet illa quae malis illis opposita sunt, quae omnia sunt caelestia; tum etiam videt media, per quae mala illa ut peccata fugere et aversari possit. Hoc videt amor, hoc est, homo per usum facultatis elevandi intellectum suum in lucem caeli, ex qua sapientia. Tunc quantum amor primo loco ponit caelum, et secundo mundum, et simul quantum primo loco ponit Dominum, et secundo semet, tantum amor defaecatur ab immundis suis, et purificatur; hoc est, tantum elevatur in calorem caeli, et conjungitur luci caeli, in qua est intellectus, et fit conjugium, quod vocatur conjugium boni et veri, hoc est, amoris et sapientiae. Quisque potest intellectu comprehendere, et rationaliter videre, quod quantum quis fugit et aversatur furta et defraudationes, tantum amet sinceritatem, rectitudinem et justitiam; tum quantum quis fugit et aversatur vindictas et odia, tantum amet proximum; ut et quantum quis fugit et aversatur adulteria, tantum amet castitatem, et sic porro. Immo vix aliquis cognoscit quid caeli et quid Domini est in sinceritate, rectitudine, justitia, amore erga proximum, castitate, et in reliquis amoris caelestis affectionibus, prius quam removerat eorum opposita. Cum removerat opposita, tunc in illis est, et ex illis cognoscit et videt illas; interea est sicut velamen interpositum, quod quidem lucem caeli ad amorem transmittit, sed quia conjugem sapientiam non in eo gradu amat, non recipit illam, immo forte redarguit et increpat illam, dum ex elevatione redit; sed usque adblanditur per id, quod sapientia intellectus sui possit inservire honori, gloriae aut lucro pro medio; at tunc primo loco ponit semet et mundum, et secundo Dominum et caelum; et quod secundo loco ponitur, tantum amatur quantum inservit; et si non inservit, abdicatur et rejicitur; si non prius, usque post mortem. Ex his nunc constat veritas, quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur.


 


(2) 直訳


(xvi.) Quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur.- (xvi.) 愛または意志は理解力の中で清められること、もし一緒に高揚されるなら―


Homo ex nativitate non amat nisi se et mundum, nam non aliud coram oculis ejus apparet, et inde non aliud in animo ejus versatur; 人間は出生から自分と世以外に愛さない、なぜなら、彼の目の前に他のものは見られないから、またここから彼のアニムス()中に他のものは存在しない〔から〕。


et hic amor est naturalis corporeus, et vocari potest materialis; またこの愛は肉体的な自然的なものである、また物質的なものと呼ばれることができる。


et praeterea ille amor factus est impurus ex separatione amoris caelestis ab eo apud parentes. またさらに、その愛は不純なものにされる☆、両親のもとのそれ〔愛〕による天界の愛の分離から。


facioの受動態がfactum estです、それで長島訳「不純なものでした」やや焦点がずれています、また柳瀬訳「両親の愛の中に不純なものとなっている」は意味不明の誤訳です。


Hic amor ab impuritate sua non separari potest, nisi homini facultas sit elevandi intellectum in lucem caeli, ac videre quomodo victurus est, ut amor ejus una cum intellectu in sapientiam elevari possit. この愛は自分の不潔(不純)から分離されることはできない、人間に理解力を天界の光の中へ高揚させる能力がないなら、そしてどのように生きるべきか見ること、その愛が理解力と一緒に知恵の中に高揚されることができるように。


Per intellectum videt amor, hoc est, homo, quaenam mala sunt quae amorem inquinant et conspurcant; 理解力によって、愛は、すなわち、人間は見る、悪がだれであるか、それは愛を不潔にする、また汚す。


et quoque videt, quod si illa mala ut peccata fugit et aversatur, amet illa quae malis illis opposita sunt, quae omnia sunt caelestia; またまた見る、もしその愛を罪として避け、また退けるなら、それらを愛すること、それはその悪に反するものである、それらはすべてのものである、天界的なもの。


tum etiam videt media, per quae mala illa ut peccata fugere et aversari possit. さらに、手段もまた見る、それらによってその悪を罪として避けることと退けることができる。


Hoc videt amor, hoc est, homo per usum facultatis elevandi intellectum suum in lucem caeli, ex qua sapientia. このことを愛は、すなわち、人間は見る、自分の理解力を天界の光の中へ高揚させる能力の使用(役立ち)よって、それ〔光〕から知恵〔がある〕。


Tunc quantum amor primo loco ponit caelum, et secundo mundum, et simul quantum primo loco ponit Dominum, et secundo semet, tantum amor defaecatur ab immundis suis, et purificatur; その時、愛がどれだけ第一の位置に天界を置くか、また第二〔の位置〕に世を、また同時にどれだけ第一の位置に主を〔置くかによって〕、また第二〔の位置〕に自分自身を、それだけ愛は自分の不潔なものから浄化され、また清められる。


hoc est, tantum elevatur in calorem caeli, et conjungitur luci caeli, in qua est intellectus, et fit conjugium, quod vocatur conjugium boni et veri, hoc est, amoris et sapientiae. すなわち、それだけ天界の熱の中に高揚される、また天界の光に結合される、その中に理解力がある、また結婚が行なわれる、それは善と真理の結婚と呼ばれる、すなわち、愛と知恵の。


Quisque potest intellectu comprehendere, et rationaliter videre, quod quantum quis fugit et aversatur furta et defraudationes, tantum amet sinceritatem, rectitudinem et justitiam; それぞれが理解力でつかまえる(理解する)ことができる、また理性的に見ること〔ができる〕、だれかがどれだけ盗みと欺瞞(詐欺)避ける、また退ける、それだけ誠実、正直、また公正を愛すること。


tum quantum quis fugit et aversatur vindictas et odia, tantum amet proximum; さらにだれかがどれだけ復讐と憎しみを避け、また退ける〔かによって〕、それだけ隣人を愛する。


ut et quantum quis fugit et aversatur adulteria, tantum amet castitatem, et sic porro. 例えばまた、だれかがどれだけ姦淫を避け、また退けるか、それだけ貞潔を愛する、その他。


Immo vix aliquis cognoscit quid caeli et quid Domini est in sinceritate, rectitudine, justitia, amore erga proximum, castitate, et in reliquis amoris caelestis affectionibus, prius quam removerat eorum opposita. 実に(というよりは)、ほとんど何も知らない、何が天界のものであるか、何が主のものか、誠実、正直、個性、隣人に対する愛、貞潔の中に、また天界の愛への他の情愛の中に、それらの反したものを追い払うよりも前に。


Cum removerat opposita, tunc in illis est, et ex illis cognoscit et videt illas; 反するものを追い払うとき、その時、それら〔情愛〕の中にいる、またそれらから知り、それらを見る。


interea est sicut velamen interpositum, quod quidem lucem caeli ad amorem transmittit, sed quia conjugem sapientiam non in eo gradu amat, non recipit illam, immo forte redarguit et increpat illam, dum ex elevatione redit; その間、介在するおおいのような〔ものが〕ある、それは確かに天界の光を愛に通す(伝える)、しかし、配偶者〔である〕知恵をその段階の中で愛さないので、それ〔光〕を受けない、実に(というよりは)、おそらくそれ〔知恵〕を非難する、また叱責する、高揚から戻る時。


sed usque adblanditur per id, quod sapientia intellectus sui possit inservire honori, gloriae aut lucro pro medio; しかし、それでも、それによって誘惑されている、自分の理解力の知恵は名誉、称賛、または利益に役立つことができること、手段として。


at tunc primo loco ponit semet et mundum, et secundo Dominum et caelum; しかし、その時、第一の位置に自分自身と世を置く、また第二〔の位置〕に主と天界を。


et quod secundo loco ponitur, tantum amatur quantum inservit; また第二の位置に置かれるものは、それだけ愛される、どれだけ役立つ(仕える)か〔によって〕。


et si non inservit, abdicatur et rejicitur; またもし役立たない(仕えない)なら、放棄される(否認される)、また追い払われる。


si non prius, usque post mortem. もし〔死ぬ〕前にでないなら、それでも死後に。


Ex his nunc constat veritas, quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur. これらから今や真理☆が明らかである、愛または意志は理解力の中で清められること、もし一緒に高揚されるなら。


veritasは同じ真理でも(事実としての真理でなく←この意味もありますが)主からの真理」「永遠の真理」というニュアンスがあります。


 


(3) 訳文


419. (xvi.) 愛または意志は、もし一緒に高揚されるなら、理解力の中で清められること―


 人間は出生から自分と世以外に愛さない。なぜなら、彼の目の前に他のものは見られず、またここから彼の心の中に他のものは存在しないから。またこの愛は肉体的な自然的なものであり、物質的なものと呼ばれることができる。またさらに、その愛は両親のもとの愛により天界の愛から分離されることによって不純なものにされる。この愛は、人間に理解力を天界の光の中へ高揚させる能力があり、その愛が理解力と一緒に知恵の中に高揚されることができ、そしてどのように生きるべきか知ることができないなら、自分の不純から分離されることはできない。理解力によって、愛は、すなわち、人間は、愛を不潔にし、汚す悪が何であるかを見る。もしその愛を罪として避け、退けるなら、その悪に反するものである天界的なものすべてを愛することもまた見る。さらに、その悪を罪として避け、退けることができる手段もまた見る。このことを愛は、すなわち、人間は、自分の理解力を知恵のもととなる天界の光の中へ高揚させる能力の使用よって見る。愛が第一の位置に天界を置き、また第二の位置に世を置き、同時に第一の位置に主を置き、第二の位置に自分自身を置く時、それだけ愛は自分の不潔なものから浄化され、清められる。すなわち、それだけ天界の熱の中に高揚される、また理解力が含まれる天界の光に結合され、善と真理の結婚、すなわち、愛と知恵の結婚と呼ばれる結婚が行なわれる。


 だれかが盗みと欺瞞避け、退けるほど、それだけ誠実、正直、また公正を愛し、さらにだれかが復讐と憎しみを避け、退けるほど、それだけ隣人を愛し、例えばまた、だれかが姦淫を避け、退けるほど、それだけ貞潔を愛すること、またその他のことを、だれもが理解力で知り、また理性的に見ることができる。というよりは、誠実、正直、個性、隣人に対する愛、貞潔の中に、また天界の愛への他の情愛の中に、天界のものである何かが、主のものである何かがあることを、それらの反するものを追い払うよりも前には、ほとんど何も知らない。反するものを追い払う時、それらの情愛の中にいて、それらから知り、それらことを見る。その間、割り込むおおいのようなものがあり、それは天界の光を愛にまで通過させるが、しかし、配偶者である知恵をその段階の中で愛さないので、それ光を受けない、というよりは、おそらくその知恵が高揚から戻る時、非難し、叱責する。それでも、自分の理解力の知恵は手段として名誉、称賛、または利益に役立つことができる、と誘惑されている。しかし、その時、自分自身と世を第一の位置に、主と天界を第二の位置に置いている。また第二の位置に置かれるものは、どれだけ仕えるかによって、それだけ愛され、もし仕えないなら、放棄され、追い払われる。もし死の前でないなら、死後にそうなる。これらから今や、愛または意志は、もし一緒に高揚されるなら、理解力の中で清められる、という真理が明らかである。

原典講読『神の愛と知恵』 420

 

(1) 原文


420.  Simile effigiatur in pulmone, cujus arteriae et venae correspondent affectionibus quae sunt amoris, et cujus respirationes correspondent perceptionibus et cogitationibus quae sunt intellectus, ut supra dictum est. Quod sanguis cordis in pulmone se purificet ab indigestis, et quod ex aere attracto se etiam nutriat conducibilibus, ex multa experientia constat. Quod sanguis se purificet ab indigestis in pulmone, constat non solum ex sanguine influente, qui est venosus, et inde oppletus chylo collecto ab esculentis et vinosis, sed etiam ab exspirationibus quae humidae sunt, et ab illis perceptis odore narium ab aliis, ut et ex sanguinis refluentis in ventriculum cordis sinistrum diminuta copia. Quod sanguis ex aere attracto se nutriat conducibilibus, constat ex immensa copia odorum et halituum ex viretis, floretis et arboretis continue effluentium; exque immensa copia salium varii generis una cum aquis e terris, fluviis et stagnis; exque immensa copia halituum et effluviorum ex hominibus et animalibus, ex quibus aer impraegnatur. Quod haec in pulmonem cum attracto aere influant, non potest negari, et quia hoc non potest negari, nec potest quin sanguis attrahat talia inde quae ei conducunt; et talia conducunt, quae affectionibus amoris ejus correspondent. Inde est quod in vesiculis seu intimis pulmonis sint in multa copia venulae cum osculis, quae talia insorbent; tum quod sanguis refluens in ventriculum cordis sinistrum mutatus sit in arteriosum, ac niteat. Haec confirmant, quod sanguis se purificet ab heterogeneis, et quod se nutriat ab homogeneis. Quod sanguis in pulmone se purificet et nutriat correspondenter affectionibus animi, hoc nondum notum est, sed est notissimum in mundo spirituali: angeli enim qui in caelis sunt, unice delectantur odoribus qui correspondent amori sapientiae illorum; at spiritus in inferno unice delectantur odoribus qui correspondent amori opposito sapientiae; hi odores sunt putores, illi autem odores sunt fragrantiae. Quod homines in mundo impraegnent sanguinem suum similibus secundum correspondentiam cum affectionibus amoris eorum, inde sequitur; quod enim spiritus hominis amat, hoc sanguis secundum correspondentiam appetit, ac respiratione attrahit. Ex hac correspondentia fluit, quod homo quoad amorem suum purificetur, si amat sapientiam, et quod conspurcetur si non amat illam. Omnis etiam purificatio hominis fit per vera quae sunt sapientiae, et omnis conspurcatio hominis fit per falsa opposita veris sapientiae.


 


(2) 直訳


Simile effigiatur in pulmone, cujus arteriae et venae correspondent affectionibus quae sunt amoris, et cujus respirationes correspondent perceptionibus et cogitationibus quae sunt intellectus, ut supra dictum est. 類似のもの(同様のもの)肺の中に映し出されている、その動脈と静脈は愛のものである情愛に対応する、またその呼吸は理解力のものである知覚と思考に対応する、上に言われたように。


Quod sanguis cordis in pulmone se purificet ab indigestis, et quod ex aere attracto se etiam nutriat conducibilibus, ex multa experientia constat. 心臓の血は肺の中で自分自身を不消化物から清めること、また引きつけた空気から自分自身にさらにまた適切なもので滋養物を与える(養う)、多くの経験(観察)から明らかである。


Quod sanguis se purificet ab indigestis in pulmone, constat non solum ex sanguine influente, qui est venosus, et inde oppletus chylo collecto ab esculentis et vinosis, sed etiam ab exspirationibus quae humidae sunt, et ab illis perceptis odore narium ab aliis, ut et ex sanguinis refluentis in ventriculum cordis sinistrum diminuta copia. 血は肺の中で自分自身を不消化物から清めることは、流れ入る血液だけから明らかではない、それは静脈のものである、またここから食物とぶどう酒から集められた乳糜に満たされたもの、しかしまた蒸発気から、それは湿気である、また他の者から鼻のにおいで知覚される他のものから、そのようにまた、左心室に流れ戻る血から、量の減った。


Quod sanguis ex aere attracto se nutriat conducibilibus, constat ex immensa copia odorum et halituum ex viretis, floretis et arboretis continue effluentium; 血は引きつけた空気から自分自身に適切なもので滋養物を与える(養う)ことは、草地、花園や木々から絶えず流れ出る計り知れない(莫大な)(豊富)のにおいや発散物から明らかである。


exque immensa copia salium varii generis una cum aquis e terris, fluviis et stagnis; そして水と一つ☆の計り知れない(莫大な)(豊富)の塩()から、地から、川や池。


「水と一つ」は「水に溶けた」と意訳しましょう。


exque immensa copia halituum et effluviorum ex hominibus et animalibus, ex quibus aer impraegnatur. そして人間や動物からの計り知れない(莫大な)(豊富)息や発散物から、それらから空気は満たされる(しみ込まされる)


Quod haec in pulmonem cum attracto aere influant, non potest negari, et quia hoc non potest negari, nec potest quin sanguis attrahat talia inde quae ei conducunt; これらのものが肺の中に引きつけた空気ととともに流入することは、否定されることができない、またこのことが否定されることができないので、血がここからこのようなものを引きつけないはずもない☆、それらは彼に役立つ(益する)


non posse quinで「~でないはずはない」という意味です。


et talia conducunt, quae affectionibus amoris ejus correspondent. また役立つ(益する)このようなものは、それらは彼の愛の情愛に対応する。


Inde est quod in vesiculis seu intimis pulmonis sint in multa copia venulae cum osculis, quae talia insorbent; ここからである、小囊または肺の最内部の中に小さい開口部とともに多くの豊富な小静脈があること、それらはこれらのものを取り入れる(吸収する)


tum quod sanguis refluens in ventriculum cordis sinistrum mutatus sit in arteriosum, ac niteat. さらに、左心室に流れ戻る血が動脈に変わること、そして輝く。


Haec confirmant, quod sanguis se purificet ab heterogeneis, et quod se nutriat ab homogeneis. これらのことは証明す(確信させる)、血は自分自身を異質のものから清めること、また自分自身を同質のものにより滋養物を与える(養う)と。


Quod sanguis in pulmone se purificet et nutriat correspondenter affectionibus animi, hoc nondum notum est, sed est notissimum in mundo spirituali: 肺の中の血が心の情愛に対応して自分自身を清め、滋養物を与える(養う)ことは、このことはまだよく知られていない、しかし、霊界の中できわめてよく知られている。


angeli enim qui in caelis sunt, unice delectantur odoribus qui correspondent amori sapientiae illorum; というのは、天界の中にいる天使たちは、もっぱらにおいを楽しむ(喜ぶ)から、それらは彼らの知恵の愛に対応する。


at spiritus in inferno unice delectantur odoribus qui correspondent amori opposito sapientiae; しかし、地獄の中の霊らはもっぱらにおいを楽しむ(喜ぶ)、それらは知恵に反する愛に対応する。


hi odores sunt putores, illi autem odores sunt fragrantiae. これら(後者)においは悪臭である、しかしながら、それら(前者)においは芳香である。


Quod homines in mundo impraegnent sanguinem suum similibus secundum correspondentiam cum affectionibus amoris eorum, inde sequitur; 世の中の人間たちは自分の血を彼らの愛の情愛との対応にしたがった類似(のもの)で満たす(しみ込ませる)と、ここからいえる。


quod enim spiritus hominis amat, hoc sanguis secundum correspondentiam appetit, ac respiratione attrahit. というのは、人間の霊が愛するもの、これを血は対応にしたがってほしがる、そして呼吸で収得するから。


Ex hac correspondentia fluit, quod homo quoad amorem suum purificetur, si amat sapientiam, et quod conspurcetur si non amat illam. この対応から流れ出る(~になる)、人間は自分の愛に関して清められること、もし知恵を愛するなら、また汚されること、もしそれを愛さないなら。


Omnis etiam purificatio hominis fit per vera quae sunt sapientiae, et omnis conspurcatio hominis fit per falsa opposita veris sapientiae. さらにまた人間のすべてのものは真理によって浄化(霊的な清め)生ずる(行なわれる)、それは知恵のものである、また人間のすべてのものは知恵の真理に反した虚偽によって汚れが生じる。


 


(3) 訳文


420. 類似のもの肺の中に映し出されており、前に言われたように、その動脈と静脈は愛のものである情愛に対応し、またその呼吸は理解力のものである知覚と思考に対応している。心臓の血は肺の中で不消化物からそれ自体清めること、また吸い込んだ空気からもまたそれ自体に適切なもので養うことは、多くの観察から明らかである。


 「血は肺の中で不消化物からそれ自体を清めること」は、食物とぶどう酒から集められた乳糜に満たされ静脈から流れ入る血液だけでなく、湿気であり、また他の者から鼻のにおいで知覚される他のものから蒸発気からも、そのようにまた左心室に流れ戻る量の減った血からも明らかである。


 「血は吸い込んだ空気からそれ自体に適切なもので養うこと」は、草地、花園、木々から絶えず流れ出る莫大なのにおいや発散物から、また、地、川、からの水に溶けた莫大なの塩分から、また空気を満たしている人間や動物から莫大な息や発散物から明らかである。これらのものが肺の中に吸い込まれた空気ととともに流れ入ることは、否定されることができない、またこのことが否定されることができないので、血がここから彼に役立つようなものを引きつけないはずもないまた役立つようなものは、彼の愛の情愛に対応している。ここから、小囊、すなわち肺の最内部には、小さい開口部をもった多くの豊富な小静脈があり、それらはこれらのものを取り入れ、さらに、左心室に流れ戻る血が動脈に変わり、鮮やかになるのである。これらのことから、血は異質のものからそれ自体を清め、同質のものによりそれ自体を養うことが確信される。


肺の中の血が心の情愛に対応してそれ自体を清め、養うことは、まだよく知られていないが、霊界の中できわめてよく知られている。というのは、天界にいる天使たちは、もっぱら彼らの知恵の愛に対応するにおいを楽しむが、地獄の霊らは、もっぱら知恵に反する愛に対応するにおいを楽しむから。後者のにおいは悪臭である、しかし、前者のにおいは芳香である。世の人間たちは彼らの愛の情愛との対応にしたがった類似のもので自分の血を満たしていることが、ここからいえる。というのは、人間の霊が愛するものを、血は対応にしたがってほしがり、そして呼吸で収得するから。この対応から、人間は、もし知恵を愛するなら自分の愛に関して清められ、もしそれを愛さないなら汚されることになる。人間のすべてのものもまた知恵のものである真理によって浄化生じ、知恵の真理に反した虚偽によって人間のすべてのものの汚れが生じる。