原典講読『神の愛と知恵』 408

 

(1) 原文


408.  (x.) Quod amor seu voluntas introducat sapientiam seu intellectum in omnia domus suae. Per domum amoris seu voluntatis intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus mentis sunt; quae quia correspondent omnibus corporis, (ut supra ostensum est,) per domum etiam intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus corporis sunt, quae vocantur membra, organa et viscera. Quod pulmo introducatur in omnia illa, similiter ut intellectus in omnia mentis, constare potest ex illis quae supra ostensa sunt: ut, Quod amor seu voluntas praeparet domum seu thalamum pro futura conjuge, quae est sapientia seu intellectus (n. 402): et, Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, seu in sua domo, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere (n. 403). Ex illis, quae ibi dicta sunt, patet, quod omnia et singula in toto corpore per emissa e costis, vertebris, sterno, diaphragmate, peritonaeo quod ex illis pendet, ligamenta, ita connexa sint, ut respirante pulmone trahantur et ferantur in actus alternos similiter. Quod alterna respirationis etiam intrent in ipsa viscera usque ad recessus eorum intimos, ex anatome constare potest; nam ligamenta supra memorata cohaerent involucris viscerum, ac involucra per exsertiones intrant usque ad intima eorum, sicut etiam faciunt arteriae et venae per ramificationes. Inde constare potest, quod respiratio pulmonis in omni conjunctione sit cum corde in omnibus et singulis corporis: utque conjunctio omnimoda sit, etiam ipsum cor in pulmonico motu est, jacet enim in sinu pulmonis, et cohaeret ei per auriculas, et cubat super diaphragmate, ex quo etiam arteriae ejus ex motu pulmonico participant. Praeterea ventriculus in simili conjunctione est per cohaerentiam ejus oesophagi cum trachea. Haec anatomica adducta sunt, ob finem ut videatur qualis conjunctio est amoris seu voluntatis cum sapientia seu intellectu, ac utriusque in consortio cum omnibus mentis; nam similis est.


 


(2) 直訳


(x.) Quod amor seu voluntas introducat sapientiam seu intellectum in omnia domus suae.- (x.) 愛または意志は知恵または理解力をその家のすべてのものの中へ導き入れる。


Per domum amoris seu voluntatis intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus mentis sunt; 愛または意志の家によって人間全体が意味される、彼の心のものであるすべてのものに関して。


quae quia correspondent omnibus corporis, (ut supra ostensum est,) per domum etiam intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus corporis sunt, quae vocantur membra, organa et viscera. それらは身体のすべてのものに対応するので、(上に示されたように)によって、さらにまた人間全体が意味される、彼の身体のものであるすべてのものに関して、それらは、四肢、器官、内臓と呼ばれる。


Quod pulmo introducatur in omnia illa, similiter ut intellectus in omnia mentis, constare potest ex illis quae supra ostensa sunt: 肺がそれらすべてのものの中に導き入れられていることは、理解力が心のすべてのものの中に〔導き入れられている〕ようにと同様に、それらから明らかにすることができる、それらは上に示されている。


ut, Quod amor seu voluntas praeparet domum seu thalamum pro futura conjuge, quae est sapientia seu intellectus (n. 402): 例えば、愛または意志は、来るべき配偶者のために家または部屋を準備すること、その配偶者は知恵または理解力であること(402)


et, Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, seu in sua domo, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere (n. 403). また、愛または意志は、知恵または理解力と結合して働くことができるために、その人間的な形の中に☆、すなわちその家の中に、すべてのものを準備すること(403)


誤訳を訂正します。403番で「その人間の形の中のすべてのものを~」と訳しましたが、このformaは奪格なのでその前のinは「~の中に」が正しい訳語となります。そのところをいい加減に訳していました。ここのdomoが奪格であるので気づきました。


Ex illis, quae ibi dicta sunt, patet, quod omnia et singula in toto corpore per emissa e costis, vertebris, sterno, diaphragmate, peritonaeo quod ex illis pendet, ligamenta, ita connexa sint, ut respirante pulmone trahantur et ferantur in actus alternos similiter. それらから、それらはそこに言われている、明らかである、身体全体の中のすべてと個々のものは、肋骨、椎骨☆1、胸骨☆2、横隔膜、それらからつり下がっている腹膜(それらから)送り出された靭帯、このように連結されている、肺の呼吸で、引き寄せられる、またもたらされる、交替の活動の中に、同時に。


1 vertebra「椎骨、脊柱」は『レキシコン』にありませんでした。(すなわち、追加見出し語)。


2 sternum「胸骨」も『レキシコン』にありませんでした。


Quod alterna respirationis etiam intrent in ipsa viscera usque ad recessus eorum intimos, ex anatome constare potest; 呼吸の交替〔運動〕はまた内臓そのものの中に入ることは、その最内部の奥底にまでも、解剖学から明らかにすることができる。


nam ligamenta supra memorata cohaerent involucris viscerum, ac involucra per exsertiones intrant usque ad intima eorum, sicut etiam faciunt arteriae et venae per ramificationes. なぜなら、上に言及した靭帯は、内臓の被覆に密着しているから、そして被覆は突起によってその最内部にまで入るから、動脈と静脈もまた分枝によって行なうように。


Inde constare potest, quod respiratio pulmonis in omni conjunctione sit cum corde in omnibus et singulis corporis: ここから明らかにすることができる、肺の呼吸は、心臓とのすべてのものに結合とともに、身体のすべてと個々のものの中にあること。


utque conjunctio omnimoda sit, etiam ipsum cor in pulmonico motu est, jacet enim in sinu pulmonis, et cohaeret ei per auriculas, et cubat super diaphragmate, ex quo etiam arteriae ejus ex motu pulmonico participant. そして、結合がすべての点で働くものであるために、心臓そのものもまた肺の運動の中にある、というのは、肺のふところの中に横たわるから、また心耳によってそれに密着する、また横隔膜の上に横になる、それ〔横隔膜〕からもまたその動脈は肺の運動(から)参加する(あずかる)


Praeterea ventriculus in simili conjunctione est per cohaerentiam ejus oesophagi cum trachea. さらに、胃は同様に結合している、結合の緊密性(密着性)よって、その食道の気管との。


Haec anatomica adducta sunt, ob finem ut videatur qualis conjunctio est amoris seu voluntatis cum sapientia seu intellectu, ac utriusque in consortio cum omnibus mentis;  これらは解剖学から付言された、見られるようにとの目的のために、愛または意志の結合がどんなものであるか、知恵または理解力との、そして、両方とも心のすべてのものと交わりの中に。


nam similis est.  なぜなら、同様であるから☆。


何が、どのように「同様」なのか、おわかりですね?


 


(3) 訳文


408. (x.) 愛または意志は、知恵または理解力を自分の家のすべてのものの中へ導き入れること―


 愛または意志の家によって、心のものであるすべてのものに関する人間全体が意味される。(前に示されたように)それらは身体のすべてのものに対応するので、によって、四肢、器官、内臓と呼ばれる身体のものであるすべてのものに関する人間全体もまた意味される。理解力が心のすべてのものの中に導き入れられているのと同様に、肺がそれらすべてのものの中に導き入れられていることは、前に示されたことから明らかにすることができる。例えば、愛または意志は、来るべき配偶者のために家または部屋を準備し、その配偶者は知恵または理解力であること(402)。また、愛または意志は、知恵または理解力と結合して働くことができるために、その人間的な形の中に、すなわちその家の中に、すべてのものを準備すること(403)。そこに言われていることから、身体全体の中のすべてと個々のものは、肋骨、椎骨、胸骨、横隔膜、とそれらからつり下がっている腹膜から送り出された靭帯は、このように連結されている、肺の呼吸と同時に交替の活動の中に引き寄せられ、導かれるもたらされることが明らかである。呼吸の交替運動が内臓そのものの中に、その最内部の奥底にまでも入ることは、解剖学から明らかにすることができる。なぜなら、すぐ前に言及した靭帯は、内臓の被覆に密着し、その被覆は突起によって、動脈と静脈もまた分枝によって行なうように、その最内部にまで入るから。ここから、肺の呼吸は、心臓とすべておいて結合して、身体のすべてと個々のものの中にあることがを明らかにすることができる。そして、その結合がすべての点で働くために、心臓そのものもまた肺の運動の中にある。というのは、肺のふところの中にあり、心耳によって密着し、また横隔膜の上に横になり、動脈もまた横隔膜を通して肺の運動にあずかるからである。さらに胃も、食道の気管の結合の緊密性よって、同様に結合している。愛または意志が知恵または理解力との結合がどんなものであるか、そして、両方ともが心のすべてのものとの交わりの中にあることが見られるようにとの目的のために、これらのことが解剖学から付け加えて言われた。なぜなら、〔心の中のものと身体の中のものは〕同様であるから。

原典講読『神の愛と知恵』 409

 

(1) 原文


409.  (xi.) Quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum sapientia seu intellectu. Cum enim amori non aliqua vita sensitiva, nec aliqua vita activa, est absque intellectu, et cum amor introducit intellectum in omnia mentis, (ut supra n. 407, 408, ostensum est,) sequitur quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum intellectu: quid enim est ex amore agere absque intellectu? hoc non aliter vocari potest quam irrationale; intellectus enim instruit quid agendum, et quomodo agendum est; hoc nescit amor absque intellectu: quapropter tale conjugium est inter amorem et intellectum, ut tametsi duo sunt, usque ut unum agant. Simile conjugium est inter bonum et verum, nam bonum est amoris, et verum est intellectus. Tale conjugium est in singulis universi, quae a Domino creata sunt; usus illorum se refert ad bonum, ac forma usus ad verum. Ex hoc conjugio est quod in omnibus et singulis corporis sit dextrum et sinistrum, et dextrum se refert ad bonum ex quo verum, ac sinistrum ad verum ex bono, ita ad conjunctionem. Ex eo est quod paria sint in homine. Sunt duo cerebra, sunt duo hemisphaeria cerebri, sunt duo ventriculi cordis, sunt duo lobi pulmonis, sunt duo oculi, aures, nares, brachia, manus, lumbi, pedes, renes, testes, et alia; et ubi non sunt paria, ibi est dextrum et sinistrum. Haec sunt, quia bonum spectat verum ut existat, ac verum spectat bonum ut sit. Simile est in caelis angelicis, et in singulis illorum societatibus. Plura de his videantur supra (n. 401), ubi ostensum est, quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere. De conjunctione mali et falsi, quae opposita est conjunctioni boni et veri, alibi dicetur.


 


(2) 直訳


(xi.) Quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum sapientia seu intellectu.- (xi.) 愛または意志は何も行なわないこと、知恵と理解力と結合の中にないなら。


Cum enim amori non aliqua vita sensitiva, nec aliqua vita activa, est absque intellectu, et cum amor introducit intellectum in omnia mentis, (ut supra n. 407, 408, ostensum est,) sequitur quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum intellectu: というのは、愛に何らかの感覚的ないのちはない、何らかの活動的ないのちもないから、理解力なしに、また愛が理解力を心のすべてのものの中に導き入れるとき、(上の407, 408番に、示されているように)いえる、愛または意志は理解力との結合の中でないなら何も行なわないこと。


quid enim est ex amore agere absque intellectu? というのは、理解力なしの愛から行動することとは何か?


hoc non aliter vocari potest quam irrationale; これは理性のないもの以外に異なって呼ばれることができない。


intellectus enim instruit quid agendum, et quomodo agendum est; というのは、理解力は何を行なうべきか教えるから、またどのように行なうべきか。


hoc nescit amor absque intellectu: このことを愛は知らない、理解力なしに。


quapropter tale conjugium est inter amorem et intellectum, ut tametsi duo sunt, usque ut unum agant. それゆえ、このような結婚が愛と理解力の間にある、二つのものであるとはいえ、それでも一つとして働くように、そのために。


Simile conjugium est inter bonum et verum, nam bonum est amoris, et verum est intellectus. 同様の結婚が善と真理の間にある、なぜなら、善は愛のものである、また真理は理解力のものであるから。


Tale conjugium est in singulis universi, quae a Domino creata sunt; このような結婚が全世界の個々のものの中にある、それらは主から創造された。


usus illorum se refert ad bonum, ac forma usus ad verum. それらの役立ちは善に関係する、そして役立ちの形は真理に。


Ex hoc conjugio est quod in omnibus et singulis corporis sit dextrum et sinistrum, et dextrum se refert ad bonum ex quo verum, ac sinistrum ad verum ex bono, ita ad conjunctionem. この結婚からである、身体のすべてのものと個々のものの中に右と左があること、また右は善に関係する、それから真理が、そして左は善からの真理に〔関係する〕、このように結合に。


Ex eo est quod paria sint in homine. このことからである、人間の中に対(つい)があること。


Sunt duo cerebra, sunt duo hemisphaeria cerebri, sunt duo ventriculi cordis, sunt duo lobi pulmonis, sunt duo oculi, aures, nares, brachia, manus, lumbi, pedes, renes, testes, et alia; 二つの脳がある、脳の二つの半球がある、心臓の二つの心室がある、肺の二つの葉がある、二つの目がある、耳、鼻、腕、手、腰、足、腎臓、睾丸、また他のもの。


et ubi non sunt paria, ibi est dextrum et sinistrum. またそこに対がない、そこに右と左がある。


Haec sunt, quia bonum spectat verum ut existat, ac verum spectat bonum ut sit. これらが存在するのは、善は真理に目を向ける、存在するようになるために、そして真理は善に目を向ける、存在するために、からである。


Simile est in caelis angelicis, et in singulis illorum societatibus. 天使の天界の中で同様である、またそれらの個々の社会の中で。


Plura de his videantur supra (n. 401), ubi ostensum est, quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere. これらについて多くのことが上に(401番☆)見られる、そこに示されている、愛または意志は、知恵または理解力との結婚がなくては、その人間の形によって何もすることができないこと。


401番に「多くのこと」は書いてありません、どのことでしょうか? 401番には「そこに示されている」ことが見出しとして書いてあります。文章が混乱しているのでしょうか?


De conjunctione mali et falsi, quae opposita est conjunctioni boni et veri, alibi dicetur. 悪と虚偽の結合について、それは善と真理の結合に対立している、他の所で言われる。


 


(3) 訳文


409. (xi.) 愛または意志は、知恵または理解力と結合の中にないなら、何も行なわないこと―


 なぜなら、理解力のない愛に、何も感覚的ないのちも活動的ないのちもなく、また愛が理解力を心のすべてのものの中に導き入れるとき(前の407, 408番に、示されているように)愛または意志は理解力との結合の中でないなら何も行なわないことがいえるからである。それというのも、理解力のない愛から行動することとは何なのか? これは理性のないものとしか呼ぶことができない。というのは、理解力は何を行なうべきか、またどのように行なうべきかを教えるから。理解力のない愛はこのことを知らない。それゆえ、二つのものであるとはいえ、それでも一つとして働くように、そのために、このような結婚が愛と理解力の間にある。同様の結婚が善と真理の間にある、なぜなら、善は愛に属し、また真理は理解力に属するから。このような結婚が、主から創造された全世界の個々のものの中にある。それらの役立ちは善に関係し、また役立ちの形は真理に関係する。身体のすべてのものと個々のものの中に右と左があるのはこの結婚からであり、右は真理のもととなる善に関係し、左は善からの真理に、したがって結合に関係する。人間の中に対(つい)があるのはこのことからである。二つの脳があり、脳の二つの半球があり、心臓の二つの心室があり、肺の二つの葉があり、二つの目、耳、鼻、腕、手、腰、足、腎臓、睾丸、また他のものがある。また対がないところには右と左がある。これらが存在するのは、善は存在するようになるために真理に目を向け、また真理は存在するために善に目を向けるからである。天使の天界の中でも、またそれらの個々の社会の中でも同様である。これらについて多くのことが前に見られ、そこには(401)、愛または意志は、知恵または理解力との結婚がなくては、その人間の形によって何もすることができないことが示されている。善と真理の結合に対立している悪と虚偽の結合については他のところで述べよう。

原典講読『神の愛と知恵』 410

 

(1) 原文


410.  (xii.) Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, ac faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur. Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, patet a correspondentia eorum cum corde et pulmone. Experientia anatomica docet, quod cor in suae vitae motu sit dum nondum pulmo. Hoc docet experientia ex illis qui deliquium patiuntur, et ex illis qui suffocantur; tum ex embryonibus in uteris, et ex pullis in ovis. Experientia anatomica etiam docet, quod cor, dum solum agit, formet pulmonem, ac adaptet illum, ut possit ibi respirationem agere; et quod etiam reliqua viscera et organa formet, ut in illis possit varios usus agere; organa faciei ut possit sentire, organa motus ut possit agere, et reliqua in corpore, ut possit usus affectionibus amoris correspondentes sistere. Ex his primum constat, quod sicut cor talia producit propter varias functiones, quas in corpore obiturum est, ita amor similia in receptaculo suo, quod vocatur voluntas, propter varias affectiones, quae faciunt formam ejus; quae quod sit forma humana, supra ostensum est. Nunc quia primae et proximae amoris affectiones sunt affectio sciendi, affectio intelligendi, et affectio videndi id quod scit et intelligit, sequitur quod amor pro illis formet intellectum, et quod in illas actualiter veniat, dum incipit sentire et agere, et cum incipit cogitare. Quod intellectus nihil ad hoc conferat, constat ex parallelismo cordis et pulmonis, de quo supra. Ex his videri potest, quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, et non sapientia seu intellectus se amori seu voluntati; et inde quoque constat, quod scientia, quam amor ex affectione sciendi sibi acquirit, ac perceptio veri quam ex affectione intelligendi, et cogitatio quam ex affectione videndi id quod scit et intelligit, non sit intellectus, sed quod sit amoris. Cogitationes, perceptiones et inde scientiae, influunt quidem e mundo spirituali, at usque non recipiuntur ab intellectu, sed ab amore secundum ejus affectiones in intellectu. Apparet sicut intellectus recipiat illa, et non amor seu voluntas, sed est fallacia. Apparet etiam sicut intellectus conjungat se amori seu voluntati, sed hoc etiam est fallacia; amor seu voluntas se conjungit intellectui, ac facit ut reciproce conjungatur; quod reciproce conjungatur, est ex conjugio amoris cum illa; inde fit conjunctio sicut reciproca a vita et inde potentia amoris. Simile est cum conjugio boni et veri, nam bonum est amoris, et verum est intellectus: bonum agit omnia, ac recipit verum in domum suam, et se conjungit cum illo quatenus concordat. Potest etiam bonum admittere vera quae non concordant, sed hoc facit ex affectione sciendi, intelligendi, et cogitandi sua, dum nondum determinavit se ad usus, qui sunt fines ejus, et vocantur bona ejus. Conjunctio reciproca, seu veri cum bono, est prorsus nulla; quod conjungatur reciproce, est ex vita boni. Inde est, quod omnis homo, ac omnis spiritus et angelus spectetur a Domino secundum ejus amorem seu bonum, et nullus secundum ejus intellectum seu verum separatum ab amore seu bono: vita enim hominis est ejus amor, ut supra ostensum est, ac vita ejus est sicut affectiones suas exaltaverat per vera; hoc est, sicut affectiones perfecerat ex sapientia; nam affectiones amoris exaltantur et perficiuntur per vera, ita per sapientiam; et tunc agit amor conjunctim cum illa, sicut ex illa, sed agit ex se per illam, ut per suam formam, quae prorsus nihil ducit ex intellectu, sed omne ex aliqua amoris determinatione, quae vocatur affectio.


 


(2) 直訳


(xii.) Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, ac faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur.- (xii.) 愛または意志はそれ自体を知恵または理解力に結合させること、そして知恵または理解力が相互に結合されるようにする。


Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, patet a correspondentia eorum cum corde et pulmone. 愛または意志はそれ自体を知恵または理解力に結合させることは、心臓と肺とのその対応から明らかである。


Experientia anatomica docet, quod cor in suae vitae motu sit dum nondum pulmo. 解剖学の観察☆が教える、心臓はそのいのちの運動の中にあること、まだ肺が〔運動の中に〕ない時。


『レキシコン』には「経験」の訳語しかありませんが、私の調べた3種の英訳はすべてobservationとしています。すなわち、レキシコンにこの訳語を追加します。


Hoc docet experientia ex illis qui deliquium patiuntur, et ex illis qui suffocantur; このことを彼らからの観察(経験)教える、気絶を被った者たち、また彼らから、窒息させられた者たち。


tum ex embryonibus in uteris, et ex pullis in ovis. さらに、子宮の中の胎児たちから、また卵の中のひよこから。


Experientia anatomica etiam docet, quod cor, dum solum agit, formet pulmonem, ac adaptet illum, ut possit ibi respirationem agere; さらにまた解剖学の観察が教える、心臓は、それだけで働く時、肺を形成する、そしてそれ〔肺〕を適合させること、そこに呼吸が働くことができるように。


et quod etiam reliqua viscera et organa formet, ut in illis possit varios usus agere; また、さらにまた他の内臓や器官を形成すること、それらの中でいろいろな役立ちができるように。


organa faciei ut possit sentire, organa motus ut possit agere, et reliqua in corpore, ut possit usus affectionibus amoris correspondentes sistere. 顔の器官は感じることができるように、運動の器官は働くことができるように、また身体の中の他のものは、愛の情愛に対応する役立ちをもたらすことができるように。


Ex his primum constat, quod sicut cor talia producit propter varias functiones, quas in corpore obiturum est, ita amor similia in receptaculo suo, quod vocatur voluntas, propter varias affectiones, quae faciunt formam ejus; これらから初めて明らかである、心臓がいろいろな機能のためのこのようなものを生み出すように、それらを身体の中で果たそうとする☆、このように愛は同様のものを自分の容器の中に、それは意志と呼ばれる、いろいろな情愛のために、それはその形をつくる。


未来能動分詞obiturumの辞書形はobeoです。


quae quod sit forma humana, supra ostensum est. それは、人間の形であること、上に示されている。


Nunc quia primae et proximae amoris affectiones sunt affectio sciendi, affectio intelligendi, et affectio videndi id quod scit et intelligit, sequitur quod amor pro illis formet intellectum, et quod in illas actualiter veniat, dum incipit sentire et agere, et cum incipit cogitare. さて、愛の情愛の最初のものと最も近いものは、知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、またそれを見ようとする情愛であるので、知り、理解するもの、いえる、愛はこれらのために理解力を形成し、またそれらの中に実際にやって来る、感じ、活動し始める時、また考え始める時。


Quod intellectus nihil ad hoc conferat, constat ex parallelismo cordis et pulmonis, de quo supra. 理解力はこのことに何も寄与しないことは、心臓と肺の並行(比較)から明らかである、そのことについては上に。


Ex his videri potest, quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, et non sapientia seu intellectus se amori seu voluntati; これらから見られることができる、愛または意志がそれ自体を知恵または理解力に結合させること、また知恵または理解力がそれ自体を愛または意志に〔結合させ〕ない。


et inde quoque constat, quod scientia, quam amor ex affectione sciendi sibi acquirit, ac perceptio veri quam ex affectione intelligendi, et cogitatio quam ex affectione videndi id quod scit et intelligit, non sit intellectus, sed quod sit amoris. また、ここからもまた明らかである、知識は、それを愛は知ろうとする情愛からそれ自体に獲得すること、そして真理の知覚は、それを理解しようとする情愛から、また思考は、それを見ようとする情愛から、知り、理解するもの、理解力のものではない、しかし、愛のものであること。


Cogitationes, perceptiones et inde scientiae, influunt quidem e mundo spirituali, at usque non recipiuntur ab intellectu, sed ab amore secundum ejus affectiones in intellectu. 思考、知覚、またここから知識は、確かに霊界から流入する、しかしそれでも、理解力により受け入れられない、しかし、愛によりその情愛にしたがって理解力の中に〔受け入れられる〕。


Apparet sicut intellectus recipiat illa, et non amor seu voluntas, sed est fallacia. 理解力がそれらを受け入れるように見える、また愛または意志でない、しかし、〔外観からの〕欺きである。


Apparet etiam sicut intellectus conjungat se amori seu voluntati, sed hoc etiam est fallacia; さらにまた理解力がそれ自体を愛にまたは意志に結合させるように見える、しかしこのこともまた欺きである。


amor seu voluntas se conjungit intellectui, ac facit ut reciproce conjungatur; 愛または意志がそれ自体を理解力に結合させる、そして相互に結合されるようにする。


quod reciproce conjungatur, est ex conjugio amoris cum illa; 相互に結合されることは、それ☆との愛の結合からである。


この「それ」とは何でしょうか、普通は直前の「理解力」です。しかし「性」に注意してください。理解力は男性です、ここはillaすなわち女性奪格です。それで、さかのぼって「知恵」ですね。


inde fit conjunctio sicut reciproca a vita et inde potentia amoris. そこから相互のもののような結合がある、愛のいのちとそこからの力から。


Simile est cum conjugio boni et veri, nam bonum est amoris, et verum est intellectus: 善と真理の結婚に同様である、なぜなら、善は愛のものである、また真理は理解力のものであるから。


bonum agit omnia, ac recipit verum in domum suam, et se conjungit cum illo quatenus concordat. 善がすべてのものを行なう、そして、真理を自分の家に受け入れる、また、それとそれ自体を結合させる、一致(調和)しているかぎり。


Potest etiam bonum admittere vera quae non concordant, sed hoc facit ex affectione sciendi, intelligendi, et cogitandi sua, dum nondum determinavit se ad usus, qui sunt fines ejus, et vocantur bona ejus. さらにまた善は真理を、それは一致(調和)していない、入ることを許すことができる、しかし、このことを行なう、知ろうとする情愛から、理解しようとする、それ〔善のもの〕を考えようとする、その時、まだそれ自体を役立ちへ向けていない(決定していない)それはそれの目的である、またその善と呼ばれる。


Conjunctio reciproca, seu veri cum bono, est prorsus nulla; 相互の結合は、すなわち、善との真理の、まったく何もない。


quod conjungatur reciproce, est ex vita boni. 相互に結合されることは、善のいのち(生活)らである。


Inde est, quod omnis homo, ac omnis spiritus et angelus spectetur a Domino secundum ejus amorem seu bonum, et nullus secundum ejus intellectum seu verum separatum ab amore seu bono: ここからである、すべての人間は、そしてすべての霊と天使は、主から彼の愛または善にしたがって見られる、また、彼の理解力または意志から〔見られ〕ないこと、愛または善から分離した。


vita enim hominis est ejus amor, ut supra ostensum est, ac vita ejus est sicut affectiones suas exaltaverat per vera; というのは、人間のいのちは彼の愛であるから、上に示されているように、そしてそのいのちは〔彼が〕真理によって高めた自分の情愛のようなものである。


hoc est, sicut affectiones perfecerat ex sapientia; すなわち、知恵から完成させた情愛のようである。


nam affectiones amoris exaltantur et perficiuntur per vera, ita per sapientiam; なぜなら、愛の情愛は真理によって高められ、完成させられるから、このように知恵によって。


et tunc agit amor conjunctim cum illa, sicut ex illa, sed agit ex se per illam, ut per suam formam, quae prorsus nihil ducit ex intellectu, sed omne ex aliqua amoris determinatione, quae vocatur affectio. またその時、愛はそれ〔知恵〕と結合して働く、それからのように、しかし、それを通してそれ自体から、それ自体の形によってのように、それはまったく理解力からは何も導かない、しかし、すべてを何らかの愛の方向(決定)ら、それは情愛と呼ばれる☆。


ごちゃごちゃしていますが、愛は行動する時、形として知恵からのようであるけれども、すべては愛が定めているということです。


 


(3) 訳文


410. (xii.) 愛または意志は、自分を知恵または理解力に結合させ、そして知恵または理解力が相互に結合されるようにすること―


 愛または意志がそれ自体を知恵または理解力に結合させることは心臓と肺との対応から明らかである。解剖学の観察から、肺がまだ運動していない時に、心臓はそのいのちの運動の中にあることがわかっている。このことは、気絶した者たち、窒息させられた者たちを観察することから、さらに、子宮の中の胎児たちから、また卵の中のひよこからもわかる。さらにまた解剖学の観察から、心臓は、それだけで働く時に肺を形成し、そこで呼吸することができるようそれを適合させること、さらにまた他の内臓や器官を、それらの中でいろいろな役立ちができるように形成すること、顔の器官を感じることができるように、運動の器官を働くことができるように、また身体の中の他のものを愛の情愛に対応する役立ちをもたらすことができるように形成することがわかる。これらから初めて、心臓が、身体の中で果たそうとすいろいろな機能のためのこのようなものを生み出すように、このように愛は意志と呼ばれる自分の容器の中に、いろいろな情愛のために、同様のもののその形をつくることが明らかである。それが人間の形であることは前に示されている。


 さて、愛の情愛の最初のものと最も近いものは、知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、また知って理解しているものを見ようとする情愛であるので、愛はこれらのために理解力を形成し、また感じ、活動し始める時、また考え始める時、それらの中に実際にやって来ることがいえる。理解力はこのことに何も寄与しないことは、心臓と肺の比較から明らかである、そのことについては上に述べた。これらから、愛または意志が知恵または理解力に結合するのであって、知恵または理解力が愛または意志に結合するのではないことを知ることができる。ここからもまた、愛は知識を知ろうとする情愛から獲得すること、そして理解しようとする情愛から真理の知覚を、知って理解しているものを見ようとする情愛から思考を獲得し、このことが理解力に属さず、愛に属することが明らかである。 確かに霊界から思考、知覚、またここから知識が流入するが、しかしそれでも理解力により受け入れられるのではなく、愛によりその情愛にしたがって理解力の中に受け入れられるのである。 愛または意志ではなく、理解力がそれらを受け入れるように見えるが、これは欺きである。さらにまた、理解力が愛または意志に結合するように見えるが、このこともまた欺きである。愛または意志が理解力に結合し、相互に結合されるようにする。相互に結合されるのは、知恵と愛の結合からである。ここから愛のいのちとそこからの力から相互おもののような結合がある。善と真理の結婚も同様である、なぜなら、善は愛に属し、真理は理解力に属するから。善がすべてのものを行ない、真理を自分の家に受け入れ、また一致しているかぎり、それと結合する。善は、一致していない真理もまた入ることを許すことができる、しかし、このことを、善のものを知ろうとする情愛から、理解しようとする情愛から、考えようとする情愛から行なうのであって、その時、善と呼ばれるそれの目的である役立ちはまだ決定していないのである。相互の結合といっても、真理から善との結合はまったく何もない。善のいのち(生活)ら相互に結合されるのである。ここから、すべての人間は、またすべての霊と天使は、主から彼の愛または善にしたがって見られ、愛または善から分離した理解力または意志からは見られない。というのは、前に示されているように、人間のいのちは彼の愛であり、そのいのちは彼が真理によって高めた自分の情愛のようなものであるから、すなわち、知恵から完成させた情愛のようなものである。なぜなら、愛の情愛は真理によって、したがって知恵によって高められ、完成させられるから。またその時、愛は知恵と結合して、知恵からのように活動するが、しかし、知恵を通してそれ自体から、まったく理解力からは何も導かないで、すべてを情愛と呼ばれる何らかの愛が定めたものから導いたそれ自体の形によるかのように活動するのである。

原典講読『神の愛と知恵』 411

 

(1) 原文


411.  Amor vocat omnia illa sua bona, quae ei favent, et vocat omnia illa sua vera, quae ut media ducunt ad bona; et quia illa sunt media, amantur et fiunt affectionis ejus, et sic fiunt affectiones in forma; quare verum non aliud est quam forma affectionis quae est amoris. Forma humana non aliud est quam forma omnium affectionum amoris; pulchritudo est sua intelligentia, quam sibi comparat per vera, quae recipit vel visu vel auditu externo et interno. Haec sunt quae amor disponit in formam affectionum suarum, quae formae in multa varietate sunt, sed omnes trahunt similitudinem ex communi sua forma, quae est humana: omnes hae formae sunt ei pulchrae et amabiles, reliquae autem ei sunt impulchrae et inamabiles. Ex his etiam constat, quod amor se conjungat intellectui, et non vicissim, et quod reciproca conjunctio etiam sit ex amore. Hoc est quod intelligitur per quod amor seu voluntas faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur.


 


(2) 直訳


Amor vocat omnia illa sua bona, quae ei favent, et vocat omnia illa sua vera, quae ut media ducunt ad bona; 愛はそれらすべてのものを自分の善と呼ぶ、それらは彼に好意をもつ(賛同する)、またそれらすべてのものを真理と呼ぶ、それらは手段として善へ導く。


et quia illa sunt media, amantur et fiunt affectionis ejus, et sic fiunt affectiones in forma; またそれらは手段なので、愛され、彼の情愛のものになる、またこうして形の中の情愛になる。


quare verum non aliud est quam forma affectionis quae est amoris. それゆえ、真理は情愛の形以外の何らかのものではない、それは愛のものである。


Forma humana non aliud est quam forma omnium affectionum amoris; 人間の形は愛のすべての情愛の形以外の何らかのものではない。


pulchritudo est sua intelligentia, quam sibi comparat per vera, quae recipit vel visu vel auditu externo et interno. 美は自分の理解(知性)ある、それを自分自身に真理によって得る、それらをあるいは視覚☆あるいは聴覚☆で受ける、外なるまた内なる。


ここで「自分の」また「自分自身に」とは何を指すかと言えば主題となっている「愛」でしょう。ここまではよいのですが、文脈からは「視覚、聴覚で受ける」主語はやはり「愛」です。すると愛に視覚、聴覚があることになります。擬人法と思えばよいのでしょうが、すると、最後の「外なるまた内なる(視覚と聴覚)」の意味が私にはわりません。特に「外なる視覚または聴覚」です。


Haec sunt quae amor disponit in formam affectionum suarum, quae formae in multa varietate sunt, sed omnes trahunt similitudinem ex communi sua forma, quae est humana: これらは愛が自分の情愛の形に配列す(整える)のである、それらの形は多くの多様性の中にある、しかし、すべてのものは共通の(全般的な)分の形から似ているものを引き寄せる(得る)、それは人間性である。


omnes hae formae sunt ei pulchrae et amabiles, reliquae autem ei sunt impulchrae et inamabiles. すべてのそれらの形は彼に美しくまた愛らしい、しかしながら、他のものは美しくなく(醜い)た愛嬌がない。


Ex his etiam constat, quod amor se conjungat intellectui, et non vicissim, et quod reciproca conjunctio etiam sit ex amore. これらからもまた明らかである、愛は自分自身を理解力に結合させること、また、逆ではない、また相互の結合もまた愛からであること。


Hoc est quod intelligitur per quod amor seu voluntas faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur. このことである、愛または意志が知恵または理解力を相互に結合されるようにすることによって意味されること。


 


(3) 訳文


411. 愛は自分に好意をもつすべてのものを自分の善と呼び、また手段として善へ導くすべてのものを真理と呼ぶ。またそれらの真理は手段なので、愛され、彼の情愛のものになり、またこうして形の中の情愛になる。それゆえ、真理は愛のものである情愛の形以外のものではない。人間の形は愛のすべての情愛の形以外のものではない。美は自分の知性であり、外なるまた内なる視覚あるいは聴覚で受ける真理によってそれを自分自身に得る。これらの真理は愛が自分の情愛の形に整えるものであり、それらの形はきわめて多様であるが、しかし、すべてのものは人間性である分の全般的な形から似ているものを得ている。彼にそれらの形のすべては美しく、愛らしいが、他のものは美しくないし、愛らしくもない。これらからもまた、愛は自分自身を理解力に結合させ、その逆ではないこと、また相互の結合もまた愛からであることが明らかである。このことが、愛または意志が知恵または理解力を相互に結合されるようにすることによって意味される。

原典講読『神の愛と知恵』 412

 

(1) 原文


412.  Haec quae dicta sunt, in quadam imagine videri et sic confirmari possunt ex correspondentia cordis cum amore, et pulmonis cum intellectu, de qua supra; nam cum cor correspondet amori, tunc determinationes ejus, quae sunt arteriae et venae, correspondent affectionibus, et in pulmone affectionibus veri: et quia in pulmone etiam sunt alia vasa, quae vocantur aerifera, per quae fit respiratio, quare haec vasa correspondent perceptionibus. Probe sciendum est, quod arteriae et venae in pulmone non sint affectiones, et quod respirationes non sint perceptiones et cogitationes, sed quod correspondentiae sint, correspondenter enim seu synchrone agunt: similiter ut cor et pulmo, quod non sint amor et intellectus, sed quod sint correspondentiae; et quoniam sunt correspondentiae, potest unum videri in altero. Ille qui omnem fabricam pulmonis ex anatomia novit, si confert illam cum intellectu, potest clare videre, quod intellectus nihil agat ex se, non percipiat nec cogitet ex se, sed omne ex affectionibus quae sunt amoris; quae in intellectu vocantur affectio sciendi, intelligendi et videndi id (de quibus supra actum est). Omnes enim status pulmonis dependent a sanguine e corde, et ex vena cava et aorta, ac respirationes, quae fiunt in ramis bronchialibus, existunt secundum illorum statum; nam cessante sanguinis influxu cessat respiratio. Perplura possunt adhuc ex pulmonis fabrica collata cum intellectu, cui correspondet, detegi; sed quia scientia anatomica paucis nota est, ac demonstrare aut confirmare aliquid per ignota, ponit rem in obscuritate, quare non licet plura de his dicere. Ex nota mihi pulmonis fabrica plene convictus sum, quod amor per suas affectiones se conjungat intellectui, et quod intellectus non se conjungat alicui affectioni amoris, sed quod ab amore reciproce conjungatur, propter finem ut amori sit vita sensitiva et vita activa. At omnino sciendum est, quod homini duplex respiratio sit, una spiritus et altera corporis; et quod respiratio spiritus dependeat a fibris e cerebris, et respiratio corporis e vasis sanguineis e corde, et e vena cava et aorta. Praeterea evidens est quod cogitatio producat respirationem, et quoque evidens est quod affectio quae amoris producat cogitationem; nam cogitatio absque affectione est prorsus sicut respiratio absque corde, quae non dabilis est. Inde patet quod affectio quae amoris conjungat se cogitationi quae intellectus, ut supra dictum; similiter ut cor in pulmone.


 


(2) 直訳


Haec quae dicta sunt, in quadam imagine videri et sic confirmari possunt ex correspondentia cordis cum amore, et pulmonis cum intellectu, de qua supra; これらは、それらは言われた、ある種の映像の中に見られること、またこうして確信されることができる、愛との心臓の対応から、また理解力との肺の〔対応から〕、それらについては上に。


nam cum cor correspondet amori, tunc determinationes ejus, quae sunt arteriae et venae, correspondent affectionibus, et in pulmone affectionibus veri: なぜなら、心臓が愛と対応するとき、その時、その方向(確定)、それらは動脈と静脈である、情愛に対応するから、また肺の中では真理の情愛に〔対応する〕。


et quia in pulmone etiam sunt alia vasa, quae vocantur aerifera, per quae fit respiratio, quare haec vasa correspondent perceptionibus. また肺の中にはまた他の管()がある、それらは気管と呼ばれる、それによって呼吸が行なわれる、それゆえ、これらの管()は知覚に対応する。


Probe sciendum est, quod arteriae et venae in pulmone non sint affectiones, et quod respirationes non sint perceptiones et cogitationes, sed quod correspondentiae sint, correspondenter enim seu synchrone agunt: 十分(正しく)らなければならない、肺の中の動脈と静脈は情愛ではないこと、また呼吸は知覚と思考ではないこと、しかし対応するものであること、というのは対応して、すなわち、同期的に働くから。


similiter ut cor et pulmo, quod non sint amor et intellectus, sed quod sint correspondentiae; 同様に(同じように)臓と肺、愛と理解力ではないこと、しかし対応するものであること。


et quoniam sunt correspondentiae, potest unum videri in altero. また対応するものなので、一つは他のものの中に見られることができる。


Ille qui omnem fabricam pulmonis ex anatomia novit, si confert illam cum intellectu, potest clare videre, quod intellectus nihil agat ex se, non percipiat nec cogitet ex se, sed omne ex affectionibus quae sunt amoris; その者は、解剖学から肺のすべての構造を知った者、もしそれらを理解力と比較するなら、はっきりと見ることができる、理解力はそれ自体から何も働かないこと、それ自体から知覚しない、考えもしない、しかし、すべては情愛から、それらは愛のものである。


quae in intellectu vocantur affectio sciendi, intelligendi et videndi id (de quibus supra actum est 理解力の中のそれらは、知ろうとする、理解しようとする、またそれを見ようとする情愛である(それらについて上に扱われた)


Omnes enim status pulmonis dependent a sanguine e corde, et ex vena cava et aorta, ac respirationes, quae fiunt in ramis bronchialibus, existunt secundum illorum statum; というのは、肺のすべての状態は心臓からの血に依存する(従属する)から、また大静脈と大動脈から、そして呼吸は、それは気管支の枝の中で行なわれる、それらの状態にしたがって存在するようになる。


nam cessante sanguinis influxu cessat respiratio. なぜなら、血の流入が止まるとき、呼吸は止まるから。


Perplura possunt adhuc ex pulmonis fabrica collata cum intellectu, cui correspondet, detegi; 非常に多くのことがさらに理解力と比較された肺の構造から、それに対応する、示されることができる。


sed quia scientia anatomica paucis nota est, ac demonstrare aut confirmare aliquid per ignota, ponit rem in obscuritate, quare non licet plura de his dicere. しかし、解剖学の知識はわずかな者によく知られているので、そして何らかのものを未知のものによって説明することと確認することは、物事を不明瞭(暗さ)の中に置く、それゆえ、これらについて多くのことを言うことは許されない。


Ex nota mihi pulmonis fabrica plene convictus sum, quod amor per suas affectiones se conjungat intellectui, et quod intellectus non se conjungat alicui affectioni amoris, sed quod ab amore reciproce conjungatur, propter finem ut amori sit vita sensitiva et vita activa. 肺の構造〔について〕私に知られたことから、私は十分に確信(納得)している、愛は自分の情愛によって自分自身を理解力に結合させること、また理解力は自分自身を何らかの愛の情愛に結合させないこと、しかし、愛により相互に結合されること、目的のために、感覚的ないのちと活動的ないのちが愛のものであるような。


At omnino sciendum est, quod homini duplex respiratio sit, una spiritus et altera corporis; しかし、完全に(確かに)知らなければならない、人間に二重の(二様の)呼吸があること、一つは霊の、またもう一つは身体の。


et quod respiratio spiritus dependeat a fibris e cerebris, et respiratio corporis e vasis sanguineis e corde, et e vena cava et aorta. また、霊の呼吸は脳からの繊維に依存する(従属する)、また身体の呼吸は心臓からの血管に依存する(従属する)こと、また大静脈と大動脈からの。


Praeterea evidens est quod cogitatio producat respirationem, et quoque evidens est quod affectio quae amoris producat cogitationem; さらに、明らかである、思考が呼吸を生み出すこと、また情愛が、それは愛のもの、思考を生み出すこともまた明らかである。


nam cogitatio absque affectione est prorsus sicut respiratio absque corde, quae non dabilis est. なぜなら、情愛なしの思考はまったく心臓なしの呼吸のようであるから、それはありえない。


Inde patet quod affectio quae amoris conjungat se cogitationi quae intellectus, ut supra dictum; ここから明らかである、情愛は、それは愛のもの、それ自体を思考に、それは理解力のもの、結合させること、上に言われたように。


similiter ut cor in pulmone. 同様に(同じように)肺の中の心臓。


 


(3) 訳文


412. これまで言われたことは、愛との心臓の対応から、また理解力との肺の対応から(それらについては前に述べた)、ある種の映像の中に見られ、こうして確信することができる。なぜなら、心臓が愛と対応するとき、その確定されたものである動脈と静脈は情愛に対応し、肺の中では真理の情愛に対応するから。また肺の中には気管と呼ばれる他の管もあり、それによって呼吸が行なわれ、それゆえ、これらの管は知覚に対応する。


肺の中の動脈と静脈は情愛ではなく、また呼吸は知覚と思考ではなく、対応するものであること、というのは対応して、すなわち、同期的に働くからであり、同様に臓と肺は愛と理解力ではなく、対応するものであること、また対応するものなので、一つが他のものの中に見られることができることは正しく知っておかなければならない。解剖学から肺のすべての構造を知った者は、もしそれらを理解力と比較するなら、理解力がそれ自体から何も働かず、それ自体から知覚も、考えもせず、すべては愛のものである情愛からであることをはっきりと見ることができる。理解力の中あるものとは、知ろうとし、理解しようとし、また理解したことを見ようとする情愛である(それらについては前に扱われた)


なぜなら、肺のすべての状態は心臓からの血に、また大静脈と大動脈に依存し、そして気管支の枝の中で行なわれる呼吸はそれらの状態にしたがって存在するようになるから。というのは、血の流入が止まるとき、呼吸は止まるから。理解力と比較された肺の構造から、それに対応するさらに多くのことを示すことができる。しかし、解剖学の知識はわずかな者にしか知られておらず、また何らかのものを未知のものによって説明し、確認することは、物事を不明瞭とするので、それゆえ、これらについてこれ以上多くのことを言うことは許されない。


 肺の構造について私に知られたことから、私は、愛が自分の情愛によって自分自身を理解力に結合させること、また理解力が自分自身を何らかの愛の情愛に結合させないこと、しかし、感覚的ないのちと活動的ないのちが愛のものであるようにとの目的のために愛により相互に結合されることを十分に確信している。しかし、人間に二つの呼吸が、一つは霊の、またもう一つは身体の呼吸があること、霊の呼吸は脳からの繊維に依存し、身体の呼吸は心臓からの血管に、また大静脈と大動脈に依存することは、しっかりと知っておかなければならない。さらに、思考が呼吸を生み出すことは明らかであり、また愛のものである情愛が思考を生み出すこともまた明らかである。なぜなら、情愛のない思考はまったく心臓のない呼吸のようなものであり、それはありえないから。ここから、前に言われたように愛のものである情愛は、それ自体を理解力のものである思考に結合させることが明らかであり、これは肺の中の心臓と同様である。