原典講読『神の愛と知恵』 403

 

(1) 原文


403.  (v.) Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere. Dicitur voluntas et intellectus, sed probe sciendum est, quod voluntas sit totus homo; est enim voluntas cum intellectu in principiis in cerebris, ac in principiatis in corpore, et inde in toto et in qualibet parte, ut supra (n. 365-367,) ostensum est: inde constare potest, quod voluntas sit totus homo quoad ipsam formam, tam communem quam omnium particularem; et quod intellectus sit ejus consocia, sicut est pulmo cordis. Caveat sibi quisque ne ideam voluntatis foveat, sicut alicujus rei separatae a forma humana, est enim eadem. Ex hoc videri potest, non solum quomodo voluntas praeparat thalamum pro intellectu, sed etiam quomodo praeparat omnia in sua domo, quae est universum corpus, ut conjunctim cum intellectu possit agere. Hoc praeparat eo modo, quod omnia et singula corporis conjuncta sint intellectui sicut conjuncta sunt voluntati, seu ut omnia et singula corporis sub obsequio intellectus sint, sicut sub obsequio voluntatis sunt. Quomodo omnia et singula corporis ad conjunctionem cum intellectu sicut cum voluntate praeparata sunt, non videri potest, nisi sicut in speculo seu in imagine per scientiam anatomicam in corpore. Per illam scitur quomodo omnia in corpore connexa sunt, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in toto corpore a respiratione pulmonis agantur, dum etiam a pulsu cordis. Ex anatomia notum est, quod cor conjunctum sit pulmoni per auriculas, et quod hae continuentur in pulmonum interiora; tum quod omnia viscera totius corporis cum camera pectoris per ligamenta conjuncta sint, ac ita conjuncta, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in communi et in parte aliquid ex respiratorio motu recipiant: cum enim pulmo tumescit, tunc costae expandunt thoracem, pleura dilatatur, et diaphragma diducitur, et cum his omnia inferiora corporis, quae per ligamenta ex illis connexa sunt, per actus pulmonicos recipiunt aliquem actum: ne memorem plura, ne illi qui non in scientia anatomica sunt, ex ignorantia terminorum illius scientiae in obscuritatem de hac re veniant. Consule modo anatomiae gnaros et sagaces, annon omnia in toto corpore a pectore ad imum ita colligata sint, ut tumescente per respirationem pulmone, omnia et singula excitentur in actum pulmonico synchronum. Ex his nunc patet, qualis praeparata est conjunctio intellectus cum omnibus et singulis formae humanae a voluntate: rimare modo nexus, et lustra illos oculo anatomico, et postea secundum nexus specta cooperationem illorum cum pulmone respirante et cum corde, et dein pro pulmone cogita intellectum, et pro corde voluntatem, et videbis.


 


(2) 直訳


(v.) Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere.- (v.) 愛または意志は、その人間的な形の中のすべてのものを準備すること、知恵または理解力と結合して働くことができるために。


Dicitur voluntas et intellectus, sed probe sciendum est, quod voluntas sit totus homo; 意志と理解力と言われる、しかし、よく知るべきである、意志は全部の人間であること。


est enim voluntas cum intellectu in principiis in cerebris, ac in principiatis in corpore, et inde in toto et in qualibet parte, ut supra (n. 365-367,) ostensum est: なぜなら、意志は理解力とともに源(原理)の中に脳の中にあるから、そして派生物の中に身体の中に、またここから全部の中に、またどんな部分の中にも〔ある〕、上に(365-367)示されたように。


inde constare potest, quod voluntas sit totus homo quoad ipsam formam, tam communem quam omnium particularem; ここから明らかにすることができる、意志は形そのものに関して全部の人間であること、全般的なもの〔形〕と同様にすべての個別のもの〔形〕。


et quod intellectus sit ejus consocia, sicut est pulmo cordis. また理解力はその仲間であること、肺が心臓の〔仲間〕であるように。


Caveat sibi quisque ne ideam voluntatis foveat, sicut alicujus rei separatae a forma humana, est enim eadem. 自分自身を用心せよ(警戒せよ)、それぞれが意志の観念を心に抱かないように、人間の形から分離した何らかのもののような、なぜなら、〔意志と人間は〕同じであるから。


Ex hoc videri potest, non solum quomodo voluntas praeparat thalamum pro intellectu, sed etiam quomodo praeparat omnia in sua domo, quae est universum corpus, ut conjunctim cum intellectu possit agere. このことから見られることができる、どのように意志は理解力のために部屋を準備するかだけでなく、しかしまた、どのようにその家の中のすべてのものを準備するか、それは全身である、理解力との結合が行なわれることができるように。


Hoc praeparat eo modo, quod omnia et singula corporis conjuncta sint intellectui sicut conjuncta sunt voluntati, seu ut omnia et singula corporis sub obsequio intellectus sint, sicut sub obsequio voluntatis sunt. これをこのように準備する、身体の中のすべてと個々のものが理解力と結合していること、意志と結合しているように、すなわち、身体のすべてのものと個々のものが従順な行為(役に立つこと)下に理解力のものであること、従順な行為(役に立つこと)下に意志のものであるように。


Quomodo omnia et singula corporis ad conjunctionem cum intellectu sicut cum voluntate praeparata sunt, non videri potest, nisi sicut in speculo seu in imagine per scientiam anatomicam in corpore. 身体のすべてのものと個々のものが理解力との結合のために、意志との〔結合〕のようにどのように準備されるかは、見られることができない、鏡の中、または類似物の中のようでないなら、解剖学の身体の中の知識によって。


Per illam scitur quomodo omnia in corpore connexa sunt, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in toto corpore a respiratione pulmonis agantur, dum etiam a pulsu cordis. それ〔知識〕によって知られる、身体の中のすべてのものがどのように接合され(関連し)ているか、肺が呼吸する時、全身の中のすべてと個々のものは肺の呼吸により動かされるように、その時、心臓の鼓動からもまた。


Ex anatomia notum est, quod cor conjunctum sit pulmoni per auriculas, et quod hae continuentur in pulmonum interiora; 解剖学からよく知られている、心臓は心耳によって肺と結合していること、またこれ〔心耳〕は肺の内側に伸びている。


tum quod omnia viscera totius corporis cum camera pectoris per ligamenta conjuncta sint, ac ita conjuncta, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in communi et in parte aliquid ex respiratorio motu recipiant: さらに、全身の全部の内臓は靭帯によって胸の部屋()結合されている、そしてこのように結合されている、肺が呼吸する時、すべてのものと個々のものは全般的にまた部分的に、呼吸運動からの何らかのものを受け取るように。


cum enim pulmo tumescit, tunc costae expandunt thoracem, pleura dilatatur, et diaphragma diducitur, et cum his omnia inferiora corporis, quae per ligamenta ex illis connexa sunt, per actus pulmonicos recipiunt aliquem actum: なぜなら、肺がふくれあがるとき、その時、肋骨は胸郭を広げる、胸膜は広げられる、また横隔膜は広げられる、またそのときこれらに身体の下部のすべてのものは、それらは靭帯によってそれらから接合され(関連し)ている、肺の運動によって何らかの運動を受け取るから。


ne memorem plura, ne illi qui non in scientia anatomica sunt, ex ignorantia terminorum illius scientiae in obscuritatem de hac re veniant. 私は多くのことを記さないように〔する〕、彼らが解剖学の知識の中にいない者たちが、それらの知識の用語(専門語)の無知から、この事柄について暗さ(不分明)中にやって来ないように。


Consule modo anatomiae gnaros et sagaces, annon omnia in toto corpore a pectore ad imum ita colligata sint, ut tumescente per respirationem pulmone, omnia et singula excitentur in actum pulmonico synchronum. 単に解剖学の習熟者や賢明な者に助言を求めよ、全身の中のすべてのものは、肺から最も下のものまで、このように結びつけられていて、肺の呼吸によってふくらんで(ふくらむとき)、すべてと個々のものは肺と同時の活動の中にかきたてられないか。


Ex his nunc patet, qualis praeparata est conjunctio intellectus cum omnibus et singulis formae humanae a voluntate: これらから今や明らかである、理解力の結合は、人間の形のすべてと個々のものとの、意志から、どんなものが準備されているか。


rimare modo nexus, et lustra illos oculo anatomico, et postea secundum nexus specta cooperationem illorum cum pulmone respirante et cum corde, et dein pro pulmone cogita intellectum, et pro corde voluntatem, et videbis. 単に関係(結びつき)を探求せよ、また、それらを解剖学の目で調べよ、またその後、関係(結びつき)にしたがってそれらの協力を眺めよ(考慮せよ)、肺が呼吸するときの心臓との、また最後に、肺の代わりに理解力を考えよ、また心臓の代わりに意志を、するとあなたは見る。


 


(3) 訳文


403. (v.) 愛または意志は、知恵または理解力と結合して働くことができるために、その人間的な形の中のすべてのものを準備すること―


 意志と理解力と言われるが、しかし、意志は全人間であることをよく知るべきである。なぜなら、前に示されたように(365-367)意志は理解力とともに脳の中の源の中に、そして派生物、身体、またここから全部の中とまたどんな部分の中にもあるから。ここから、意志は形そのものに関して、全般的な形と同様にすべての個別の形で全人間であること、また肺が心臓の仲間であるように理解力は意志の仲間であることを明らかにすることができる。


 それぞれの者が、人間の形から分離した何らかの意志の観念を心に抱かないように警戒せよ、なぜなら、〔意志と人間は〕同じであるから。このことから、意志は理解力のためにどのように部屋を準備するかだけでなく、全身であるその家の中のすべてのものを、理解力との結合が行なわれることができるようにと、どのように準備するか知ることができる。このことを、身体の中のすべてと個々のものが意志と結合しているように、そのように理解力と結合するように準備するのである。すなわち、身体のすべてのものと個々のものが役に立つために意志下にあるように、役に立つために理解力の下にもあるようにすることである。


 身体のすべてのものと個々のものが意志との結合のように、理解力との結合のために、どのように準備されるかは、身体の中のものについて解剖学の知識によって、鏡の中または類似物の中のように知ることができる。その知識によって、身体の中のすべてのものが、肺が呼吸する時、全身の中のすべてと個々のものは肺の呼吸により、その時、心臓の鼓動からもまた動かされるが、そのことから、どのように接合されているかわかる。


 解剖学から、心臓は心耳によって肺と結合し、またこの心耳は肺の内側に伸びていること、さらに、全身の全部の内臓は靭帯によって肺が呼吸する時、すべてのものと個々のものは全般的にまた部分的に、呼吸運動からの何らかのものを受けるように胸の腔に結合されていることは、よく知られている。なぜなら、肺がふくれあがる時、肋骨は胸郭を広げ、胸膜は広げられ、また横隔膜も広げられ、またそのとき靭帯によってそれらに接合されている身体の下部のすべてのものは、肺の運動によって何らかの運動を受けているから。


 私は、解剖学の知識のない者たちが、それらの知識の専門語についての無知から、この事柄について不分明とならよう、多くのことを記さない。単に解剖学の習熟者や賢明な者に助言を求めよ。肺から最も下のものまで、全身の中のすべてのものは、肺が呼吸によってふくらむとき、すべてと個々のものは、肺と同時の活動を起こすように、このように結びつけられていていないか。

 これらから今や、人間の形のすべてと個々のものとの理解力の結合は、意志からどんなものが準備されているか、明らかである。単に結びつきを探求せよ、それらを解剖学の目で調べよ、またその後、結びつきにしたがって肺が呼吸するとき、心臓と協力を考慮せよ、最後に、肺の代わりに理解力を、また心臓の代わりに意志を考えよ、するとあなたにわかる。

原典講読『神の愛と知恵』 404(その1)

 

(1) 原文


404.  (vi.) Quod cum nuptiae factae sunt, prima conjunctio sit per affectionem sciendi, ex qua affectio veri. Per nuptias intelligitur status hominis post partum, a statu ignorantiae usque ad statum intelligentiae et ab hoc ad statum sapientiae. Primus status, qui est merae ignorantiae, hic non per nuptias intelligitur, quia tunc nulla cogitatio intellectus est, sed sola affectio obscura quae amoris seu voluntatis; hic status est initiamentum ad nuptias. Quod in secundo statu, qui est homini in pueritia, sit affectio sciendi, notum est: per hanc puer infans discit loqui, et discit legere, et postea discit successive talia quae intellectus sunt. Quod amor qui est voluntatis, id operetur, non potest in dubium vocari; nam nisi amor seu voluntas ageret id, non fieret. Quod affectio sciendi sit cuivis homini post nativitatem, et quod per illam discat talia, ex quibus intellectus per gradus formatur, crescit et perficitur, quisque dum ex ratione consulit experientiam, agnoscit. Quod inde sit affectio veri, etiam patet; nam cum homo ex affectione sciendi factus est intelligens, non ita fertur affectione ad sciendum, sicut affectione ad ratiocinandum, et ad concludendum talia quae ejus amoris sunt, sive sint oeconomica, sive civilia, sive moralia. Cum haec affectio elevatur usque ad spiritualia, fit illa affectio veri spiritualis. Quod ejus primum seu initiamentum fuerit affectio sciendi, videri potest ex eo, quod affectio veri sit exaltata affectio sciendi; nam affici veris, est ex affectione velle scire illa, et cum invenit illa, ex jucundo affectionis haurire illa.


(vii.) Quod altera conjunctio sit per affectionem intelligendi, ex qua perceptio veri, patet cuivis, qui hoc ex rationali intuitione vult lustrare. Ex rationali intuitione patet, quod affectio veri et perceptio veri sint binae facultates intellectus, quae apud quosdam in unum conveniunt, et apud quosdam non: apud illos in unum conveniunt, qui volunt intellectu percipere vera, et non apud illos qui solum volunt scire vera. Patet etiam, quod quisque tantum in perceptione veri sit, quantum in affectione intelligendi est; deme enim affectionem intelligendi verum, et nulla perceptio veri erit; at da affectionem intelligendi verum et erit perceptio ejus secundum gradum affectionis ejus; nam homini, cui integra est ratio, nusquam deest perceptio veri, dummodo illi est affectio intelligendi verum. Quod facultas intelligendi verum, quae vocatur rationalitas, sit cuivis homini, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


(vi.) Quod cum nuptiae factae sunt, prima conjunctio sit per affectionem sciendi, ex qua affectio veri.- (vi.) 結婚式が行なわれたとき、最初の結合が知ろうとする情愛を通してある、それから真理の情愛が〔ある〕。


Per nuptias intelligitur status hominis post partum, a statu ignorantiae usque ad statum intelligentiae et ab hoc ad statum sapientiae. 結婚によって出産後の人間の状態が意味される、無知の状態から知性(理解力)状態まで、またここから知恵の状態へ。


Primus status, qui est merae ignorantiae, hic non per nuptias intelligitur, quia tunc nulla cogitatio intellectus est, sed sola affectio obscura quae amoris seu voluntatis; 最初の状態は、それは純粋な無知(だけの)状態である、このことは結婚によって意味されない、その時、理解力の(知力の)考は何もないので、しかし、単なる不明瞭な情愛がある、それは愛の、すなわち意志のものである。


hic status est initiamentum ad nuptias. この状態は結婚への初期段階である。


Quod in secundo statu, qui est homini in pueritia, sit affectio sciendi, notum est: 第二の段階の中に、それは人間に少年期にある、知ろうとする情愛があることは、よく知られている。


per hanc puer infans discit loqui, et discit legere, et postea discit successive talia quae intellectus sunt. これ〔情愛〕によって、少年、幼児は話すことを学び、また読むことを学ぶ、またその後、引き続いてこのようなものを学ぶ、それらは理解力(知性)のもの。


Quod amor qui est voluntatis, id operetur, non potest in dubium vocari; 愛、それは意志のものである、それが働きかける(生み出す)と、疑いの中に呼ばれることができない。


nam nisi amor seu voluntas ageret id, non fieret. なぜなら、愛が、すなわち、意志がそれを行なわないなら、生じないから。


Quod affectio sciendi sit cuivis homini post nativitatem, et quod per illam discat talia, ex quibus intellectus per gradus formatur, crescit et perficitur, quisque dum ex ratione consulit experientiam, agnoscit. 知ろうとする情愛がそれぞれの人間に出生後にあること、またそれによってこのようなものを学ぶこと、それらから理解力が徐々に(段々と)形成される、成長する(増大する)また完成される、だれでも、理性から経験に諮る時、認める。


Quod inde sit affectio veri, etiam patet; 真理の情愛はここからであること、さらにまた明らかである。


nam cum homo ex affectione sciendi factus est intelligens, non ita fertur affectione ad sciendum, sicut affectione ad ratiocinandum, et ad concludendum talia quae ejus amoris sunt, sive sint oeconomica, sive civilia, sive moralia. なぜなら、人間が知ろうとする情愛から知的になったとき、このように知ろうとすることへの情愛へ運ばれない(導かれない)から、〔導かれるのは〕例えば、推論しようとする(考えようとする)情愛へ、またこのようなものを推論しよう(結論を導こう)する〔情愛〕へ、それらは彼の愛のものである、あるいは経済である、あるいは市民の事柄、あるいは道徳。


Cum haec affectio elevatur usque ad spiritualia, fit illa affectio veri spiritualis. この情愛が霊的なものにまで高揚されるとき、それは霊的な真理の情愛になる。


Quod ejus primum seu initiamentum fuerit affectio sciendi, videri potest ex eo, quod affectio veri sit exaltata affectio sciendi; その最初のもの、すなわち初期段階は知ろうとする情愛であったことは、そのことから見られることができる、真理の情愛は知ろうとする情愛の高揚されたものであること。


nam affici veris, est ex affectione velle scire illa, et cum invenit illa, ex jucundo affectionis haurire illa. なぜなら、真理に感動させられることは、情愛からそれを知ることを欲することであるから、またそれを見つけたとき、情愛の快さからそれを吸収すること。


(vii.) Quod altera conjunctio sit per affectionem intelligendi, ex qua perceptio veri, patet cuivis, qui hoc ex rationali intuitione vult lustrare. (vii.) 第二の結合が理解しようとする情愛を通してあること、それから真理の知覚が〔ある〕、それぞれに明らかである、理性的な熟慮から調べることを欲する者。


Ex rationali intuitione patet, quod affectio veri et perceptio veri sint binae facultates intellectus, quae apud quosdam in unum conveniunt, et apud quosdam non: 理性的な熟慮から明らかである、真理の情愛と真理の知覚は理解力の二つの能力であること、それらはある者のもとで一つに集まっている、またある者のもとで〔集まって〕ない。


apud illos in unum conveniunt, qui volunt intellectu percipere vera, et non apud illos qui solum volunt scire vera. 一つに集まっている彼らのもとで、その者は理解力で真理を知覚することを欲する、また〔集まって〕ない彼らのもとで、その者は単に真理を知ることを欲する。


Patet etiam, quod quisque tantum in perceptione veri sit, quantum in affectione intelligendi est; さらにまた明らかである、それぞれ、それだけ真理の知覚の中にいること、どれだけ理解しようとする情愛の中にいる〔かによって〕。


deme enim affectionem intelligendi verum, et nulla perceptio veri erit; というのは、真理を知ろうとする情愛を取り去れ、すると真理の知覚は何もなくなるから。


at da affectionem intelligendi verum et erit perceptio ejus secundum gradum affectionis ejus; しかし、真理を知ろうとする情愛を与えよ、するとその情愛の段階にしたがってその知覚がある。


nam homini, cui integra est ratio, nusquam deest perceptio veri, dummodo illi est affectio intelligendi verum. なぜなら、人間に、その者に理性は健全である、決して真理の知覚は欠けていないから、彼に真理を知ろうとする情愛があるかぎり。


Quod facultas intelligendi verum, quae vocatur rationalitas, sit cuivis homini, supra ostensum est. 真理を理解する能力が、それは推理力と呼ばれる、それぞれの人間にあること、上に示された。


 


(3) 訳文


404.  (vi.) 結婚が行なわれたとき、知ろうとする情愛を通して最初の結合があり、そこから真理の情愛が発する―


 結婚によって、無知の状態から理解力をもつ状態まで、またここから知恵の状態へいたる出産後の人間の状態が意味される。無知だけの状態である最初の状態は結婚によって意味されない。その時、理解力からの考は何もなく、不明瞭な情愛があるだけであるから。情愛は愛に属する、すなわち、意志に属する。この状態は結婚への初期段階である。第二の段階である人間に少年期に、知ろうとする情愛があることはよく知られている。この情愛によって、少年、幼児は話すことを学び、読むことを学ぶ、またその後、引き続いて理解力に属するようなものを学ぶ。意志に属する愛が働きかけることが、疑いを呼ぶことはありえない。なぜなら、愛が、すなわち、意志がそれを行なわないなら、生じないから。知ろうとする情愛がそれぞれの人間に出生後にあり、またその情愛によってこのようなものを学び、それらから理解力が徐々に形成され、成長しまた完成されることは、だれもが、理性から経験に思い巡らす時、認める。真理への情愛はここからであるこもまた明らかである。なぜなら、人間が知ろうとする情愛から知的になったとき、このように知ろうとすることへの情愛へは導かれず、彼の愛に属する例えば、経済、あるいは社会問題、あるいは道徳を考えようとする情愛へ、またこのようなものを推論しようする導かれるからである。この情愛が霊的なものにまで高揚されるとき、それは霊的な真理への情愛になる。その最初のもの、すなわち、初期段階は知ろうとする情愛であったことは、真理への情愛が知ろうとする情愛の高揚されたものであることから知ることができる。なぜなら、真理に感動させられることは、情愛から真理を知ることを欲し、またそれを見つけたとき、情愛の快さからそれを吸収することであるから。


(vii.) 理解しようとする情愛を通して第二の結合があり、そこから真理の知覚が発する。このことは理性的な熟慮から調べることを欲する者のだれにも明らかである。


 理性的な熟慮から、真理への情愛と真理の知覚は理解力の二つの能力であることが明らかであり、それらはある者のもとで一つとなっているし、ある者のもとでは一つとなってない。一つとなっている者は理解力で真理を知覚することを欲し、一つとなっていない者は単に真理を知ることを欲する。さらにまた、だれもが、どれだけ理解しようとする情愛の中にいるかによって、それだけ真理の知覚の中にいることが明らかである。というのは、真理を知ろうとする情愛を取り去ってみよ、すると真理の知覚は何もなくなるから。しかし、真理を知ろうとする情愛を与えよ、するとその情愛の段階にしたがってその知覚がある。なぜなら、健全な理性をもつ人間に、真理を知ろうとする情愛があるかぎり、決して真理の知覚は欠けていないから。それぞれの人間に推理力と呼ばれる真理を理解する能力があることは、前に示されている。                                                            〔長いので半分に区切りました〕

原典講読『神の愛と知恵』 404(その2)

 

(1) 原文


(viii.) Quod tertia conjunctio sit per affectionem videndi id, ex qua cogitatio. Quod aliud sit affectio sciendi, aliud affectio intelligendi, et aliud affectio videndi id, seu quod aliud sit affectio veri, aliud perceptio veri, et aliud cogitatio, non patet nisi quam obscure apud illos, qui non possunt distincte percipere operationes mentis, sed patet clare apud illos qui distincte possunt. Quod hoc non nisi quam obscure pateat apud illos qui non distincte percipiunt operationes mentis, est quia simul sunt in cogitatione apud illos qui in affectione veri et in perceptione veri sunt, et cum simul sunt, non distingui possunt. Homo in cogitatione manifesta est, cum spiritus ejus cogitat in corpore, quod fit imprimis dum in consortio est cum aliis; at cum est in affectione intelligendi, et per hanc venit in perceptionem veri, tunc est in cogitatione spiritus sui, quae est meditatio, quae quidem cadit in cogitationem corporis, sed tacitam; est enim supra hanc, ac intuetur illa quae cogitationis ex memoria sunt, sicut infra se; nam ex illis vel concludit, vel confirmat. At ipsa affectio veri non appercipitur aliter quam sicut voluntatis nisus ex aliquo volupi, quod intus est in meditatione sicut vita ejus, ad quod parum attenditur. Ex his nunc constare potest, quod haec tria, affectio veri, perceptio veri, et cogitatio, ordine sequantur ex amore, et quod non alibi existant quam in intellectu; cum enim amor intrat intellectum, quod fit cum conjunctio facta est, tunc primum producit affectionem veri, dein affectionem intelligendi id quod scit, et tandem affectionem videndi id in cogitatione corporis quod intelligit, cogitatio enim non aliud est quam visus internus. Cogitatio quidem primum existit, quia est mentis naturalis, sed cogitatio ex perceptione veri quae est ex affectione veri, ultimo existit; haec cogitatio est cogitatio sapientiae, illa autem est cogitatio ex memoria per visum mentis naturalis. Omnes operationes amoris seu voluntatis extra intellectum non se referunt ad affectiones veri, sed ad affectiones boni.


 


(2) 直訳


(viii.) Quod tertia conjunctio sit per affectionem videndi id, ex qua cogitatio.- (viii.) 第三の結合がそれを見ようとする情愛を通してあること、それから思考が〔ある〕。


Quod aliud sit affectio sciendi, aliud affectio intelligendi, et aliud affectio videndi id,- 知ろうとする情愛が別のものである、理解しようとする情愛が別のもの〔である〕、またそれ〔真理〕を見ようとする情愛が別のもの〔である〕こと―


seu quod aliud sit affectio veri, aliud perceptio veri, et aliud cogitatio,- すなわち、真理の情愛が別のものである、真理の知覚が別のもの〔である〕、また思考が別のもの〔である〕こと―


non patet nisi quam obscure apud illos, qui non possunt distincte percipere operationes mentis, sed patet clare apud illos qui distincte possunt. 彼らのもとであいまいにでないなら明らかではない、心の働きを区別して(明確に)知覚することができない者、しかし、彼らのもとではっきりと明らかである、区別して(明確に)知覚することができる者。


Quod hoc non nisi quam obscure pateat apud illos qui non distincte percipiunt operationes mentis, est quia simul sunt in cogitatione apud illos qui in affectione veri et in perceptione veri sunt, et cum simul sunt, non distingui possunt. 心の働きを区別して(明確に)知覚することができない者、彼らのもとで、このことがあいまいにでないなら明らかではないことは、彼らのもとで〔心の働きが〕思考の中に同時にあるから、真理の情愛の中と真理の知覚の中にいる者、また同時にあるとき、区別されることができない。


Homo in cogitatione manifesta est, cum spiritus ejus cogitat in corpore, quod fit imprimis dum in consortio est cum aliis; 人間は明らかな思考の中にいる、身体の中の彼の霊が考えるとき、これは特に他の者と交わり(交際)ある時に生じる。


at cum est in affectione intelligendi, et per hanc venit in perceptionem veri, tunc est in cogitatione spiritus sui, quae est meditatio, quae quidem cadit in cogitationem corporis, sed tacitam; しかし、理解しようとする情愛の中にいるとき、またこれを通して真理の知覚の中にやって来る、その時、自分自身の霊の思考の中にいる、それは熟考(瞑想)である、それは確かに身体の思考の中に落ち込む、しかし、黙っているもの〔思考〕へ。


est enim supra hanc, ac intuetur illa quae cogitationis ex memoria sunt, sicut infra se; というのは、これは上にあるから、そしてそれらを眺める(熟視する)から、それらは記憶からの思考である、それ自体の下にあるように。


nam ex illis vel concludit, vel confirmat. なぜなら、それらからあるいは推論する(結論へと導く)、あるいは確認する(確信させる)から


At ipsa affectio veri non appercipitur aliter quam sicut voluntatis nisus ex aliquo volupi, quod intus est in meditatione sicut vita ejus, ad quod parum attenditur. しかし、真理の情愛そのものは、何らかの快さからの意志の努力(活動)のようなもの以外と異なって認められない、それは熟考(瞑想)の中に内部にある、そのいのちのように、それへ〔向けて〕ほとんど注意されない。


Ex his nunc constare potest, quod haec tria, affectio veri, perceptio veri, et cogitatio, ordine sequantur ex amore, et quod non alibi existant quam in intellectu; これらから今や明らかにすることができる、これら三つのものは、真理の情愛、真理の知覚、また思考、愛から秩序で続く、また理解力の中以外の他の所に存在するようにならないこと。


cum enim amor intrat intellectum, quod fit cum conjunctio facta est, tunc primum producit affectionem veri, dein affectionem intelligendi id quod scit, et tandem affectionem videndi id in cogitatione corporis quod intelligit, cogitatio enim non aliud est quam visus internus. というのは、愛が理解力の中に入るとき、それは結合が行なわれるとき生じる、その時、最初に真理の情愛を生み出す、その後、知ったものそれを理解しようとする情愛を〔生み出す〕、また最後に、理解したものそれを身体の思考の中で見ようとする情愛を〔生み出す〕、というのは思考は内なる視覚以外の何ものでもないから。


Cogitatio quidem primum existit, quia est mentis naturalis, sed cogitatio ex perceptione veri quae est ex affectione veri, ultimo existit; 確かに、思考は最初に存在するようになる(生ずる)、自然的な心のものであるので、しかし、真理の知覚からの思考が、それは真理の情愛からである、最後に存在するようになる(生ずる)


haec cogitatio est cogitatio sapientiae, illa autem est cogitatio ex memoria per visum mentis naturalis. この思考は知恵の思考である、しかしながら、それ〔前の思考〕は自然的な心の視覚による記憶からの思考である。


Omnes operationes amoris seu voluntatis extra intellectum non se referunt ad affectiones veri, sed ad affectiones boni. 愛の、すなわち意志のすべての働きは、理解力の外の、真理の情愛に関係しない、しかし、善の情愛に〔関係する〕。


 


(3) 訳文


(viii.) 真理を見ようとする情愛を通して第三の結合があり、そこから思考が発すること―


 知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、また真理を見ようとする情愛は別のものであること―すなわち、真理の情愛、真理の知覚、また思考が別のものであること―これは、心の働きを区別して知覚することができない者のもとでは、あいまいにしか明らかとならないが、しかし、区別して知覚することができる者のもとでは、はっきりと明らかである。心の働きを区別して知覚することができない者のもとで、このことがあいまいにしか明らかとならないことは、真理への情愛の中と真理の知覚の中にいる者のもとでは、心の働きが思考の中に同時にあり、また同時にあるとき区別されることができないからである。人間は、身体の中の彼の霊が考えるとき、これは特に他の者と交わっている時に生じるが、明らかな思考の中にいる。しかし、理解しようとする情愛の中にいるとき、またこれを通して真理の知覚の中にやって来る時、瞑想である自分自身の霊の思考の中におり、それは確かに身体の思考の中に落ち込むが、しかし、沈黙の思考の中へである。というのは、霊の思考は上にあって、記憶からの思考である身体の思考を、自分の下にあるかのように熟視しているから。なぜなら、それらから結論へと導くか、あるいは確信させるから。しかし、真理の情愛そのものは、何らかの快さからの意志の努力のようなものとしか認められず、それはそのいのちのように瞑想の中に内部にあって、それへはほとんど注意が向けられない。


 今やこれらから、真理への情愛、真理の知覚、また思考の三つのものは、愛から秩序をもって続き、また理解力の中にしか存在するようにならないことを明らかにすることができる。というのは、愛が理解力の中に入るとき、それは結合が行なわれるとき生じるが、その時、最初に真理の情愛を生み出し、その後、知ったものを理解しようとする情愛を生み出し、また最後に、理解したものを身体の思考の中で見ようとする情愛を生み出す、思考は内なる視覚以外の何ものでもないからである。確かに、思考が、自然的な心のものであるので、最初に存在するようになるしかし、真理への情愛からのものである真理の知覚からの思考が、最後に存在するようになり、この後の思考は知恵の思考であるが、しかし、前の思考は自然的な心の視覚による記憶からの思考である。


 理解力の外での、愛すなわち意志のすべての働きは、真理の情愛に関係しないで、善の情愛に関係する。

原典講読『神の愛と知恵』 405

 

(1) 原文


405.  Quod haec tria ex amore qui est voluntatis, in intellectu ordine sequantur, ex rationali homine quidem comprehendi potest, sed tamen non clare videri, et sic usque ad fidem confirmari. Nunc quia amor qui est voluntatis per correspondentiam unum agit cum corde, ac sapientia quae est intellectus unum agit cum pulmone, ut supra ostensum est, ideo non alibi clarius videri et confirmari possunt illa quae de affectione veri, perceptione veri, et cogitatione, mox supra (n. 404) dicta sunt, quam in pulmone et ejus fabrica, quare haec paucis describenda est. Cor post partum a dextro suo ventriculo immittit sanguinem in pulmonem; et post transitum emittit illum in sinistrum suum ventriculum; [1]sic aperit pulmonem. Hoc facit cor per arterias et venas pulmonares. Sunt pulmoni bronchia, quae ramificantur, et tandem abeunt in vesiculas, in quas pulmo admittit aerem et sic respirat. Circum bronchia et ejus ramificationes etiam sunt arteriae et venae, quae bronchiales vocantur, oriundae ex azyga seu vena cava et aorta. Hae arteriae et venae ab arteriis et venis pulmonaribus distinctae sunt. Ex his patet, quod sanguis per binas vias influat in pulmonem, et per binas vias effluat ex illo. Inde est quod pulmo possit respirare non synchrone cum corde. Quod alternae vices cordis, et alternae vices pulmonis non unum agant, notum est. Nunc quia correspondentia cordis et pulmonis est cum voluntate et intellectu, ut ostensum est, et conjunctio per correspondentiam est talis, ut sicut unum agit, ita alterum, videri potest ex influxu sanguinis e corde in pulmonem, quomodo voluntas influit in intellectum, et facit illa, quae mox supra (n. 404) de affectione et perceptione veri, et de cogitatione, dicta sunt. Correspondentia hoc mihi detexit, et plura adhuc de illis, quae non paucis describi possunt. Quoniam amor seu voluntas correspondet cordi, ac sapientia seu intellectus correspondet pulmoni, sequitur quod vasa sanguinea cordis in pulmone correspondeant affectionibus veri, et quod ramificationes bronchiorum pulmonis correspondeant perceptionibus et cogitationibus ex illis affectionibus. Qui indagat omnes texturas pulmonis ex illis originibus, et facit paralelismum cum amore voluntatis et cum sapientia intellectus, ille potest sicut in quadam imagine videre illa quae supra (n. 404) dicta sunt, et sic ad fidem confirmari. Sed quia illa quae scientiae anatomicae sunt de corde et pulmone, paucis nota sunt, et confirmare aliquid per ignota inducit obscuritatem, ideo supersedeo paralelismum pluribus demonstrare.


[1] sic pro “sit”


 


(2) 直訳


Quod haec tria ex amore qui est voluntatis, in intellectu ordine sequantur, ex rationali homine quidem comprehendi potest, sed tamen non clare videri, et sic usque ad fidem confirmari. 愛からのこれら三つのもの、それらは意志のものである、理解力の中で秩序で続くことは、理性的な人間から確かに理解されることができる、しかし、それでも、はっきりと見られることは、またこうして信仰(信念)まで確信されること〔でき〕ない。


Nunc quia amor qui est voluntatis per correspondentiam unum agit cum corde, ac sapientia quae est intellectus unum agit cum pulmone, ut supra ostensum est, ideo non alibi clarius videri et confirmari possunt illa quae de affectione veri, perceptione veri, et cogitatione, mox supra (n. 404) dicta sunt, quam in pulmone et ejus fabrica, quare haec paucis describenda est. さて、愛は、それは意志のものである、対応によって心臓と一つとして働くので、そして知恵は、それは理解力のものである、肺と一つとして働く、上に示されたように、それゆえ、それらを他の所からさらにはっきりと見られることと確信されることはできない、それらは真理の情愛、真理の知覚、また思考について、すぐ上(404)に言われた、肺とその構造以外に、それゆえ、これらは簡単に記述されなければならない。


Cor post partum a dextro suo ventriculo immittit sanguinem in pulmonem; 心臓は出産後、自分の右心室から血を肺の中に送る。


et post transitum emittit illum in sinistrum suum ventriculum; また通過後、それを自分の左心室の中に送る。


[1]sic aperit pulmonem. このように肺を開く。


Hoc facit cor per arterias et venas pulmonares. このことを心臓は肺の動脈と静脈によって行なう。


Sunt pulmoni bronchia, quae ramificantur, et tandem abeunt in vesiculas, in quas pulmo admittit aerem et sic respirat. 肺の気管支がある、それらが枝に分かれる、またついに、小囊(のう)〔肺胞〕に分かれる、その中に空気を入れる、またこうして呼吸する。


Circum bronchia et ejus ramificationes etiam sunt arteriae et venae, quae bronchiales vocantur, oriundae ex azyga seu vena cava et aorta. 気管支とその分枝の周囲にもまた動脈と静脈がある、それらは気管支の〔動脈と静脈〕と呼ばれる、奇静脈または大静脈と大動脈から起こっている。


Hae arteriae et venae ab arteriis et venis pulmonaribus distinctae sunt. これらの動脈と静脈は肺の動脈と静脈から区別される。


Ex his patet, quod sanguis per binas vias influat in pulmonem, et per binas vias effluat ex illo. これらから明らかである、血は二つの道を通って肺の中に流入すること、また二つの道を通ってそれから吐き出す。


Inde est quod pulmo possit respirare non synchrone cum corde. ここからである、肺が呼吸できること、心臓と同期的でなく。


Quod alternae vices cordis, et alternae vices pulmonis non unum agant, notum est. 心臓の交替する交替(変化)と、肺の交替する交替(変化)は一つとして働かないことは、よく知られている。


Nunc quia correspondentia cordis et pulmonis est cum voluntate et intellectu, ut ostensum est, et conjunctio per correspondentiam est talis, ut sicut unum agit, ita alterum, videri potest ex influxu sanguinis e corde in pulmonem, quomodo voluntas influit in intellectum, et facit illa, quae mox supra (n. 404) de affectione et perceptione veri, et de cogitatione, dicta sunt. さて、心臓と肺の対応が意志と理解力とにあるので、〔すでに〕示されたように、また対応によってこのような結合がある〔ので〕、一方が活動するような、このような他方が〔活動する〕ような、心臓から肺の中への血の流入から見られることができる、どのように意志が理解力の中に流入するか、またそれを行なう(生ずる)、それらはすぐ上(404)に、真理の情愛と知覚について、また思考について、言われた。


Correspondentia hoc mihi detexit, et plura adhuc de illis, quae non paucis describi possunt. 対応がこのことを私に明かした、またそれらについて今なお多くのことを、それらは簡単に記述されることはできない。


Quoniam amor seu voluntas correspondet cordi, ac sapientia seu intellectus correspondet pulmoni, sequitur quod vasa sanguinea cordis in pulmone correspondeant affectionibus veri, et quod ramificationes bronchiorum pulmonis correspondeant perceptionibus et cogitationibus ex illis affectionibus. 愛、すなわち意志が心臓に対応し、そして知恵、すなわち理解力が肺に対応するので、いえる、肺の中の心臓の血は真理の情愛に対応すること、また、肺の気管支の分枝はそれらの情愛からの知覚と思考に対応すること。


Qui indagat omnes texturas pulmonis ex illis originibus, et facit paralelismum cum amore voluntatis et cum sapientia intellectus, ille potest sicut in quadam imagine videre illa quae supra (n. 404) dicta sunt, et sic ad fidem confirmari. 肺の構造物をそれらの起源から探究する者は、また愛と意志の並行(比較)をする、また知恵を理解力の、彼はできる、ある映像の中にのように見ることが、それら、上に(404)言われたこと、またこうして信仰(信念)にまで確信されること。


Sed quia illa quae scientiae anatomicae sunt de corde et pulmone, paucis nota sunt, et confirmare aliquid per ignota inducit obscuritatem, ideo supersedeo paralelismum pluribus demonstrare. しかし、それらは、それらは心臓と肺についての解剖学の知識である、わずかな者が親しんでいる、また何らかのものを未知のもので確認することは不明瞭を引き起こす、それゆえ、私は並(比較)を割愛(省略)る、多くのもので説明すること。


[1] sic pro “sit” 原注[1] sit」の代わりにsit


 


(3) 訳文


405. 意志のものである愛からのこれら三つのものが理解力の中で秩序をもって続くことは、確かに理性的な人間から理解されることができるが、しかし、それでも、はっきりと見られ、またこうして信念にまで確信されることはできない。


 それで、前に示されたように、意志のものである愛は対応によって心臓と一つとして働き、理解力のものである知恵肺と一つとして働くので、それゆえ、すぐ前(404)に言われた真理への情愛、真理の知覚、また思考について、それらを肺とその構造以外の他のところ、さらにはっきりと見て、確信することはできない。それゆえ、これらを簡単に述べなくてはならない。出生後、心臓は血を右心室から肺の中に送る。また〔肺を〕通過した後、血を左心室の中に送り、このように肺を開く。このことを心臓は肺の動脈と静脈によって行なう。肺に気管支があり、それらが枝に分かれ、またついに肺胞に分かれ、その中に空気を入れ、こうして呼吸をする。気管支とその分枝の周囲にもまた動脈と静脈があり、それらは気管支の動脈と静脈と呼ばれ、奇静脈または大静脈と大動脈から起こっている。これらの動脈と静脈は肺の動脈と静脈からは区別される。これらから、血は二つの管を通って肺の中に流入し、二つの管を通って出てくることが明らかである。ここから、肺がは心臓と同期的でなく呼吸できる。心臓の交替する変化と肺の交替する変化が一つとなって働かないことはよく知られている。


 さて、すでに示されたように、心臓と肺が意志と理解力に対応し、また対応によって、一方が活動するように、そのように他方も活動するような、このような結合があり、心臓から肺の中への血の流入から、すぐ前(404)に言われた真理への情愛と知覚について、また思考について、どのように意志が理解力の中に流入するか、またそれを行なうか、見ることができる。このことが、またそれらについて今なお多くのことが、対応によって私に明らかとなったが、それらは手短に記述できない。愛すなわち意志が心臓に対応し、知恵すなわち理解力が肺に対応するので、肺の中の心臓の血は真理の情愛に対応すること、また肺の気管支の分枝はそれらの情愛からの知覚と思考に対応することがいえる。肺の構造を起源から探究する者は、また愛を意志と知恵を理解力と比較する者は、前に(404)言われたことを映像の中に見るように見て、こうして信念にまで確信されることができる。しかし、心臓と肺についての解剖学の知識に親しんでいる者はわずかであり、未知のもので何らかのものを確認することは不明瞭を引き起こす。それゆえ、私は多くの比較によって説明することを割愛する。

原典講読『神の愛と知恵』 406, 407

 

(1) 原文


406.  (ix.) Quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit. Quod amor absque intellectu, seu affectio quae amoris absque cogitatione quae intellectus, in corpore non possit sentire, nec agere, est quia amor absque intellectu est sicut caecus, seu affectio absque cogitatione est sicut in caligine, intellectus enim est lux e qua amor videt: sapientia intellectus etiam est e luce quae procedit a Domino ut Sole: cum itaque amor voluntatis, absque luce intellectus nihil videt, et est caecus, sequitur quod absque luce intellectus etiam sensus corporis in caecitate et obesitate forent, non solum visus et auditus, sed etiam reliqui. Quod etiam reliqui sensus, est quia omnis perceptio veri est amori in intellectu, ut supra ostensum est, et omnes sensus corporis trahunt perceptionem suam ex perceptione mentis suae. Simile est cum omni actu corporis; nam actus ex amore absque intellectu, est sicut actus hominis in nocte; nescit enim tunc homo quid agit; inde in actu nihil ex intelligentia ac sapientia foret, qui actus non potest vocari actus vivus; actus etiam trahit suum esse ab amore, et suum quale ab intelligentia. Praeterea omnis potentia boni est per verum; quare bonum in vero et sic per illud agit, ac bonum est amoris, et verum est intellectus. Ex his constare potest, quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones, de quibus supra (n. 404), in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit.


 


(2) 直訳


(ix.) Quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit.- (ix.) 愛または意志は三つのそれらの結合を通してその感覚的ないのち中に、またその活動的ないのちの中にあること。


Quod amor absque intellectu, seu affectio quae amoris absque cogitatione quae intellectus, in corpore non possit sentire, nec agere, est quia amor absque intellectu est sicut caecus, seu affectio absque cogitatione est sicut in caligine, intellectus enim est lux e qua amor videt: 理解力なしに愛は、すなわち、理解力のものである思考なしに愛のものである情愛は、身体の中で感じることができない、活動することも、理解力なしの愛は盲目のようであるからである、すなわち、思考なしの情愛は暗黒の中にあるようである、というのは、理解力は光であるから、それ〔光〕から愛は見る。


sapientia intellectus etiam est e luce quae procedit a Domino ut Sole: 理解力の知恵もまた光からである、それは太陽としての主から発出する。


cum itaque amor voluntatis, absque luce intellectus nihil videt, et est caecus, sequitur quod absque luce intellectus etiam sensus corporis in caecitate et obesitate forent, non solum visus et auditus, sed etiam reliqui. そのとき、そこで、意志の愛は、理解力の光なしに何も見ない、また盲目である、いえる、理解力の光なしに身体の感覚もまた、盲目と愚鈍の中にあった☆こと、視覚と聴覚だけでなく、しかしまた他のもの〔感覚〕も。


接続法未完了forentが使われているのは、「事実と反する現在の時」を意味しているからです。述べているのはあくまでも「現在の時」であり、表現上「未完了形」を使うわけです。「~となってしまうだろう」というニュアンスです。


Quod etiam reliqui sensus, est quia omnis perceptio veri est amori in intellectu, ut supra ostensum est, et omnes sensus corporis trahunt perceptionem suam ex perceptione mentis suae. さらにまた他の感覚〔とは〕、真理のすべての知覚は理解力の中の愛のものであるからである、上に示されたように、また身体のすべての感覚はそのすべての知覚をその心の知覚から得る〔からである〕。


Simile est cum omni actu corporis; 同様である、身体のすべての活動に。


nam actus ex amore absque intellectu, est sicut actus hominis in nocte; なぜなら、理解力なしの愛からの活動は、夜の中の人間の活動のようであるから。


nescit enim tunc homo quid agit; というのは、その時、人間は何を働いている(行動する)か知らないから。


inde in actu nihil ex intelligentia ac sapientia foret, qui actus non potest vocari actus vivus; ここから、活動の中に知性と知恵は何もなくなった、この活動は活きている活動と呼ぶことはできない。


actus etiam trahit suum esse ab amore, et suum quale ab intelligentia. というのは、活動は自分のエッセ(存在)を愛から得るから、また自分の性質(どんなものか)知性から。


Praeterea omnis potentia boni est per verum; さらに、善のすべての力は真理によって存在する。


quare bonum in vero et sic per illud agit, ac bonum est amoris, et verum est intellectus. それゆえ、善は真理の中で、こうしてそれ〔真理〕によって働く、そして善は愛のものである、また真理は理解力のものである。


Ex his constare potest, quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones, de quibus supra (n. 404), in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit. これらから明らかにすることができる、愛は、すなわち、意志は、それらの三つの結合を通して、それらについては上に(404)、その感覚的ないのちの中に、またその活動的ないのちの中に存在すること。


 


(3) 訳文


406. (ix.) 愛または意志は、これらの三つの結合を通して、その感覚的ないのち中に、またその活動的ないのちの中にあること―


 理解力のない愛は、すなわち、理解力に属する思考のない愛に属する情愛は、身体の中で感じることも活動することもができない、理解力のない愛は盲目のようであり、すなわち、思考のない情愛は暗黒の中にあるようであるからである。それというのも、理解力は光であり、愛は光から見るから。理解力の知恵もまた太陽としての主から発出する光からである。そこで、意志の愛が理解力の光なしに何も見ず、また盲目であるとき、理解力の光のない身体の感覚もまた、視覚と聴覚だけでなく他の感覚もまた盲目と愚鈍の中にあることがいえる。他の感覚もそうであるのは、前に示されたように、真理のすべての知覚は理解力の中の愛に属し、また身体のすべての感覚はそのすべての知覚をその心の知覚から得るからである。身体のすべての活動も同様である。なぜなら、理解力のない愛からの活動は、夜間の人間の活動のようであるから。というのは、その時、人間は何をしてのか知らないから。ここから、活動の中に知性と知恵が何もない、その活動は活きている活動と呼ぶことはできない。というのは、活動はそのエッセ(存在)を愛から、またその性質知性から得るから。さらに、善のすべての力は真理によって存在する。それゆえ、善は真理の中で、こうして真理によって働き、また善は愛のもの、真理は理解力のものである。これらから、愛は、すなわち、意志は、それらの三つの結合を通して(それらについては前の404)、その感覚的ないのちの中に、またその活動的ないのちの中に存在することを明らかにすることができる。


 


(1) 原文


407.  Quod ita sit, ad vivum confirmari potest ex conjunctione cordis cum pulmone, quia talis correspondentia est inter voluntatem et cor, ac inter intellectum et pulmonem, ut sicut amor cum intellectu spiritualiter agit, ita cor cum pulmone naturaliter; inde possunt supradicta sicut in imagine oblata oculo videri. Quod homo non in aliqua vita sensitiva sit, nec in aliqua vita activa sit, dum cor et pulmo non simul agunt, constat ex statu embryonis seu infantis in utero, et ex statu ejus post partum. Quamdiu homo est embryo, seu in utero, pulmones clausi sunt; inde ei non est aliquis sensus, nec aliquis actus, sensoria sunt occlusa, manus sunt ligatae, similiter pedes; at post partum aperiuntur pulmones, et sicut hi aperiuntur, ita homo sentit et agit; aperiuntur pulmones per immissum e corde sanguinem. Quod homo non in aliqua vita sensitiva, nec in aliqua vita activa sit, absque cooperatione cordis et pulmonis, patet quoque a deliquiis; in illis solum cor agit, et non pulmo, est enim tunc respiratio adempta: quod in illis nulla sensatio sit, nec ulla actio, notum est. Simile est cum homine qui suffocatur, sive sit per aquam, sive per [1]aliquid quod obstipat laryngem, et claudit viam pro respiratione pulmonis, quod homo tunc appareat sicut mortuus, nihil sentiat et nihil agat, et quod usque vivat corde, notum est; redit enim in utramque vitam, sensitivam et activam, ut primum obstipationes pulmonis remotae sunt. Sanguis quidem interea agit circulum per pulmonem, sed per arterias et venas pulmonares, sed non per arterias et venas bronchiales, et hae dant homini facultatem respirandi. Simile est cum influxu amoris in intellectum.


[1] aliquid pro “aliquod”


 


(2) 直訳


Quod ita sit, ad vivum confirmari potest ex conjunctione cordis cum pulmone, quia talis correspondentia est inter voluntatem et cor, ac inter intellectum et pulmonem, ut sicut amor cum intellectu spiritualiter agit, ita cor cum pulmone naturaliter; このようであることは、生きいきと確認されることができる、肺との心臓の結合から、このような対応が意志と心臓の間にあるので、そして理解力と肺の間に、愛が理解力と霊的に行なうように、そのように心臓は肺に自然的に〔行なう〕ような。


inde possunt supradicta sicut in imagine oblata oculo videri. ここから、上述のことは目に示された☆映像の中のように見られることができる。


oblataの辞書形はoffero「差し出す」です。


Quod homo non in aliqua vita sensitiva sit, nec in aliqua vita activa sit, dum cor et pulmo non simul agunt, constat ex statu embryonis seu infantis in utero, et ex statu ejus post partum. 人間は何らかの感覚的ないのちの中にないこと、何らかの活動的ないのちの中にも、心臓と肺が同時に働かない時、胎児、すなわち、子宮の中の幼児の状態から、また出産後のその状態から明らかである。


Quamdiu homo est embryo, seu in utero, pulmones clausi sunt; 人間は胎児であるかぎり、すなわち子宮の中に、肺は閉ざされている。


inde ei non est aliquis sensus, nec aliquis actus, sensoria sunt occlusa, manus sunt ligatae, similiter pedes; ここから、彼に何らかの感覚はない、何らかの活動もない、感覚器官は閉ざされている、手は結ばれている(縛られている)、同様に足。


at post partum aperiuntur pulmones, et sicut hi aperiuntur, ita homo sentit et agit; しかし、出産後、肺は開かれる、またこれらが開かれるように、このように人間は感じる、また行動する。


aperiuntur pulmones per immissum e corde sanguinem. 肺は心臓から送り込まれた血によって開かれる。


Quod homo non in aliqua vita sensitiva, nec in aliqua vita activa sit, absque cooperatione cordis et pulmonis, patet quoque a deliquiis; 人間は何らかの感覚的ないのちの中にないこと、何らかの活動的ないのちの中にも、心臓と肺の協力なしに、気絶からもまた明らかである。


in illis solum cor agit, et non pulmo, est enim tunc respiratio adempta: それらの中で、心臓だけが働く、また肺は〔働か〕ない、というのは、その時、呼吸は取り去られている☆から。


ademptaの辞書形はadimoです。


quod in illis nulla sensatio sit, nec ulla actio, notum est. それらの中で何も感覚はないこと、どの活動もない、よく知られている。


Simile est cum homine qui suffocatur, sive sit per aquam, sive per [1]aliquid quod obstipat laryngem, et claudit viam pro respiratione pulmonis, quod homo tunc appareat sicut mortuus, nihil sentiat et nihil agat, et quod usque vivat corde, notum est; 人間に同様である、その者は窒息させられる、あるいは水によってである、あるいは何らかのもの☆によってそれは咽頭をふさぐ、また肺の呼吸のための道を閉ざす、人間はその時、死んでいるように見えること、何も感じない、また何も行動しない、またそれでも心臓で生きていることは、よく知られている。


redit enim in utramque vitam, sensitivam et activam, ut primum obstipationes pulmonis remotae sunt. というのは、両方のいのちに戻るから、感覚的なと活動的な、肺の閉塞が取り除かれるとすぐに。


Sanguis quidem interea agit circulum per pulmonem, sed per arterias et venas pulmonares, sed non per arterias et venas bronchiales, et hae dant homini facultatem respirandi. 確かにその間に血は肺を通って循環を行なう、しかし、肺の動脈と静脈によって、しかし気管支の動脈と静脈によってではなく、またこれらが人間に呼吸する能力を与える。


Simile est cum influxu amoris in intellectum. 同様である、理解力の中への愛の流入に。


[1] aliquid pro “aliquod” 原注[1] aliquod」の代わりにaliquid〔☆ 動詞に合わせて複数形を単数形に変えています〕


 


(3) 訳文


407. このようであることは、肺との心臓の結合から生きいきと確認することができる。そこには、意志と心臓の間に、また理解力と肺の間に、愛が理解力に対して霊的に行なうように、そのように心臓が肺に対して自然的に行なう、このような対応があるからである。ここから、前述のことは目に示される映像のように見ることができる。心臓と肺が同時に働かない時、人間は何らかの感覚的ないのちの中にも、何らかの活動的ないのちの中にもないことは、胎児、すなわち、子宮の中の幼児の状態から、また出生後のその状態から明らかである。人間は、胎児であるかぎり、すなわち、子宮の中にいるかぎり、肺が閉ざされている。ここから、人間に何の感覚も、何の活動もなく、感覚器官は閉ざされ、手は結ばれ、同様に足も結ばれている。しかし、出生後、肺は開かれ、また開かれるしたがって人間は感じ、行動する。肺は心臓から送り込まれた血によって開かれる。心臓と肺の一緒の働きがなくては、人間に何ら感覚的ないのちがなく、何ら活動的ないのちもないことは、気絶からもまた明らかである。気絶中は、心臓だけが働き、その時、呼吸は取り去られているので肺は働かない。気絶中に、何も感覚はなく、活動もないことはよく知られている。水または何らかのものによって咽頭をふされ、肺の呼吸のための通路を閉ざされ、窒息する者も同様である。その時、その者は、何も感じず、何も行動しないので死んでいるように見えるが、それでも心臓が動いていて生きていることは、よく知られている。というのは、肺の閉塞が取り除かれるとすぐに、感覚的ないのちと活動的ないのちの両方のいのちに戻るから。確かに、その間に血は肺を通って循環している、しかし、肺の動脈と静脈を通してであり、人間に呼吸する能力を与える気管支の動脈と静脈を通してではない。理解力の中への愛の流入も同様である。