Spiritus Animalis について

 

 スヴェーデンボリは1742年頃、一連の「心理学の論文Psychological Transactions」を書いています。心理学と言っても、当時は精神(心の働き)ついての学問として形而上学的な側面を持っていました。霊魂に関する哲学と言い換えてもよいかもしれません。


 さて、その一連の論文は次のものです。


 No.1「霊魂それと霊魂と身体の間の調和」、No.2「霊魂の起源と繁殖」(霊魂が父親からのものであることなど論じています)No.3「霊魂精気」、No.4「赤い血」(いわゆる血液であり、霊魂精気は他のものとともに血液の中に含まれているとしています)No.5「活動」(運動繊維や筋肉、その霊魂との関係を論じています)No.6「身体の感覚または感情」(内的なものや外的なものを含めた感覚器官についてなど)


 そのNo.3「霊魂精気」について、ここでは各章の「見出し」だけ以下に紹介します。だいたいどんなことが書かれているかわかると思います。ひまがあったらこの『心理学論文集』をいつか翻訳してみたいです。スヴェーデンボリの神学著作が突然と現われたものでなく、事前のこうした霊魂のすみかとしての人体の研究の延長線上にある、とわかるからです。


 


1章 霊魂精気は最も純粋な体液であり、それは身体の脳の髄質繊維それと神経繊維を流れる。


2章 霊魂精気は皮質腺の中に抱かれ、準備され、またそこから繊維の中に流れ出る。


3章 霊魂精気の性質は、それが流れる繊維の性質から知られるであろう、またその逆も。


4章 霊魂精気は霊魂と身体の通路となるエキス()であり、したがって活動を伝達するための媒介となる物質である。


5章 霊魂精気は霊魂のエキスと身体のエキスを共にする、すなわち、霊的であり、物質的である。


6章 霊魂精気は純粋なもの、媒介物、すなわち白い血と同じものである()


注:ここに著者自身による次の注が付けられています:「これは変更すべきである、精気は純粋な血とは区別されるから」


7章 霊魂精気は皮質腺の中に抱かれ、準備されるので、その腺の中で霊的なものと物質的なものが流入によって一緒になる。


8章 単純な皮質から発生する単純な繊維は、微小な腔に、すなわち、その腺の小室に注ぎ込む。その単純な皮質の中で抱かれ、生まれる最も純粋な物質(実体)は、すなわち、霊魂の物質(実体)である。また、管の髄質の他の部分を構成する最高に繊細な管は、純粋な性質のリンパ液または漿液を注ぐ。そこには純粋な小球と硫黄塩類の要素☆1がある。そしてこれら二つのもの☆2の結婚から霊魂精気が生まれる。


1 原文はsulphureo-saline elementsです。これが何か私には割りません。文脈からはリンパ液または漿液の成分です。


2 ここからではよくわかりませんが、本文中には「原繊維の運ぶ霊魂のエキスまたは霊魂の物質と管の運ぶ硫黄塩類の要素またはエーテルのような要素が小さな腔の中で結婚し…霊魂精気を生む」とあります。


9章 皮質腺から、脳の髄質繊維と身体の神経線維を通って、血管の中へ、また血管または動脈から皮質腺の中に戻り、そしてまた繊維の中に戻る霊魂精気の継続する循環がある。


10章 霊魂精気がなくては、霊魂は、単純な、媒介となる身体の有機的な形を決して組み立てることはできない。


11章 霊魂精気がなくては、霊魂は、心臓それと動脈と静脈を、すなわち、赤い血を生み出すことができない、したがって最終的な有機的な形、身体を生み出すことができない。


12章 霊魂精気がなくては、霊魂は、活動を決定できない、すなわち、どんなものでも身体による活動を行なうことができない。


13章 霊魂精気がなくては、霊魂は、身体に起こることを感じることができない。


14章 活動や感覚は、いや、想像力や思考もまた、身体の中の霊魂精気とその循環のようなものとなっている。


15章 霊魂精気は霊的なものと身体的なものの両方に尽くす。


16章 われわれの小宇宙の中に、それは霊魂精気の上にあるすべてのものである、内なる人間と呼ばれるものがある。また下にあるすべてのものは、外なる人間と呼ばれる。


17章 ある個人の霊魂精気は他の者の霊魂精気とは絶対的に似ていない。人間社会の中の個々の主体〔すなわち人間です〕のすべても〔霊魂精気は〕異なり、同じ主体の中でも常に異なる☆。


最後の部分だけ、本文の内容をふまえて説明すれば、「同じ一人の人間でも、動物精気の循環する状態はあらゆる瞬間に変化している」ということです。それで感情の変化があり、病気になったり、ついには死んだりします。
Alfred Acton訳、1984年スヴェーデンボリ科学協会発行Psychological Transactionsから)

原典講読『神の愛と知恵』 425

 

(1) 原文


425.  (xx.) Quod usque remaneat facultas intelligendi, quae vocatur rationalitas, et facultas agendi quae vocatur libertas. De his binis facultatibus, quae homini sunt, actum est supra (n. 264-267). Illae binae facultates homini sunt, ut possit a naturali fieri spiritualis, quod est regenerari. Nam, ut supra dictum est, amor hominis est qui spiritualis fit, et regeneratur; et ille non potest spiritualis fieri seu regenerari, nisi per intellectum suum sciat quid malum et quid bonum, et inde quid verum et quid falsum; haec cum scit, potest eligere unum aut alterum; et si eligit bonum, potest per intellectum suum informari de mediis, per quae ad bonum possit venire. Omnia media, per quae homo venire potest ad bonum, sunt provisa. Illa media scire et intelligere est ex rationalitate; et illa velle et facere, est ex libertate. Libertas etiam est velle scire, intelligere et cogitare illa. De his facultatibus, quae vocantur rationalitas et libertas, non sciunt aliquid illi, qui credunt ex doctrina ecclesiae, quod spiritualia seu theologica transcendant intellectum, et quod ideo absque intellectu credenda sint; hi non possunt aliter quam facultatem, quae vocatur rationalitas, negare. Ac illi qui credunt ex doctrina ecclesiae, quod nemo possit bonum facere a se, et quod ideo non bonum ex aliqua voluntate faciendum sit salutis causa, hi non possunt aliter quam ex principio religionis utramque illam facultatem, quae homini est, negare. Ideo etiam illi, qui se confirmaverunt in illis, post mortem secundum fidem suam orbantur utraque, et loco quod potuerint in libero caelesti esse, in libero infernali sunt; et loco quod potuerint ex rationalitate in sapientia angelica esse, in insania infernali sunt. Et, quod mirum est, agnoscunt utramque illam facultatem dari in faciendo mala, et in cogitando falsa; non scientes quod liberum faciendi mala sit servum, ac rationale cogitandi falsa sit irrationale. At probe sciendum est, quod utraque illa facultas, libertas et rationalitas, non sint hominis, sed quod sint Domini apud hominem, et quod non appropriari possint homini ut ejus; tum quod non dari possint homini ut ejus, sed quod continue sint Domini apud illum; et tamen quod nusquam homini auferantur; causa est, quia homo absque illis non potest salvari, nam absque illis non potest regenerari, ut supra dictum est. Quare homo ab ecclesia instruitur, quod non possit verum cogitare a se, nec bonum facere a se. Sed quia homo non percipit aliter, quam quod verum cogitet a se, et bonum faciat a se, evidenter patet, quod credere debeat, quod verum cogitet sicut a se, et quod bonum faciat sicut a se: nam si hoc non credit, tunc vel non cogitat verum, nec facit bonum, et sic ei nulla religio est; vel cogitat verum et facit bonum a se, et tunc quod Divinum est, sibi addicat. Quod homo verum cogitare et bonum facere [debeat] sicut a se, videatur in Doctrina Vitae pro Nova Hierosolyma, a principio ad finem.


 


(2) 直訳


(xx.) Quod usque remaneat facultas intelligendi, quae vocatur rationalitas, et facultas agendi quae vocatur libertas.- (xx.) それでも、理解する能力は、それは理性と呼ばれる、また行動する能力は、それは自由と呼ばれる、残ること。


De his binis facultatibus, quae homini sunt, actum est supra (n. 264-267). これらの二つの能力について、それらは人間にある、上に扱われた(264-267)


Illae binae facultates homini sunt, ut possit a naturali fieri spiritualis, quod est regenerari. それら二つの能力は人間にある、自然的なものから霊的なものになることができるように、それは再生されること。


Nam, ut supra dictum est, amor hominis est qui spiritualis fit, et regeneratur; なぜなら、上に言われたように、人間の愛であるから、霊的なものになるものは、また再生される。


et ille non potest spiritualis fieri seu regenerari, nisi per intellectum suum sciat quid malum et quid bonum, et inde quid verum et quid falsum; また彼は霊的になることまたは再生されることはできない、もし自分の理解力によって何が悪かまた何が善か知るのでないなら、またここから何が真理かまた何が虚偽か。


haec cum scit, potest eligere unum aut alterum; これらを知るとき、一つまたは他を選ぶことができる。


et si eligit bonum, potest per intellectum suum informari de mediis, per quae ad bonum possit venire. またもし善を選ぶなら、自分の理解力によって手段について教えられることができる、それによって善にやって来ることができる。


Omnia media, per quae homo venire potest ad bonum, sunt provisa. すべての手段が、それによって人間は善にやって来ることができる、備えられている。


Illa media scire et intelligere est ex rationalitate; それらの手段を知ることと理解することは「推理力から」である。


et illa velle et facere, est ex libertate. またそれらを意志することと行なうことは、「自由から」である。


Libertas etiam est velle scire, intelligere et cogitare illa. さらにまた自由は意志することである、知ること、理解すること、またそれらを考えることを。


De his facultatibus, quae vocantur rationalitas et libertas, non sciunt aliquid illi, qui credunt ex doctrina ecclesiae, quod spiritualia seu theologica transcendant intellectum, et quod ideo absque intellectu credenda sint; これらの能力について、それらは推理力と自由と呼ばれる、彼らは何らかのものを知らない、教会の教えから信じる者ら、霊的なものまたは神学は理解力を超えている、またそれゆえ、理解力なしに信じなければならないこと。


hi non possunt aliter quam facultatem, quae vocatur rationalitas, negare. これらの者は能力よりも異なって否定することができない、それは推理力と呼ばれる。


Ac illi qui credunt ex doctrina ecclesiae, quod nemo possit bonum facere a se, et quod ideo non bonum ex aliqua voluntate faciendum sit salutis causa, hi non possunt aliter quam ex principio religionis utramque illam facultatem, quae homini est, negare. そして、彼らは、教会の教えから信じる者ら、だれも自分自身から善を行なうことはできないこと、またそれゆえ、何らかの意志(望み)から善を行なってはならないこと、救いのために、これらの者は〔この〕宗教の原理から両方のそれらの能力よりも異なって否定することができない、それらは人間にある。


Ideo etiam illi, qui se confirmaverunt in illis, post mortem secundum fidem suam orbantur utraque, et loco quod potuerint in libero caelesti esse, in libero infernali sunt; それゆえ、彼らはまた、自分自身にそれらを確信した者ら、死後、自分の信(信仰)したがって両方のものを剥奪される、また天界の自由の中にいることができた〔接続法完了〕ことの代わりに、地獄の自由の中にいる。


et loco quod potuerint ex rationalitate in sapientia angelica esse, in insania infernali sunt. また推理力から天使の知恵の中にいることができたことの代わりに、地獄の狂気の中にいる。


Et, quod mirum est, agnoscunt utramque illam facultatem dari in faciendo mala, et in cogitando falsa; また、驚くべきことであること、両方のこれらの能力を認めている、悪を行なうことの中で与えられていること(存在すること)、また虚偽を考えることの中で。


non scientes quod liberum faciendi mala sit servum, ac rationale cogitandi falsa sit irrationale. 知らないで、悪を行なおうとする自由は隷属(奴隷)であること、そして虚偽を考えようとする理性は理性のないことである。


At probe sciendum est, quod utraque illa facultas, libertas et rationalitas, non sint hominis, sed quod sint Domini apud hominem, et quod non appropriari possint homini ut ejus; しかし、よく(十分に)知らなければならない、両方のそれらの能力は、自由と推理力、人間に存在しない、しかし、人間のもとの主のものであること、また人間に所有物とされることができないこと、彼のもののように。


tum quod non dari possint homini ut ejus, sed quod continue sint Domini apud illum; さらに、人間に彼のもののように与えられる(存在する)ことはできないこと、しかし、絶えず彼のもとの主のものであること。


et tamen quod nusquam homini auferantur; また、それでも、決して人間に取り去られないこと。


causa est, quia homo absque illis non potest salvari, nam absque illis non potest regenerari, ut supra dictum est. その理由は、人間はそれらなしに救われることはできないからである、なぜなら、それらなしに再生されることができないから、上に言われたように。


Quare homo ab ecclesia instruitur, quod non possit verum cogitare a se, nec bonum facere a se. それゆえ、教会から教えられる、真理を自分自身から考えることができないこと、善も自分自身から行なうこと〔ができないこと〕も。


Sed quia homo non percipit aliter, quam quod verum cogitet a se, et bonum faciat a se, evidenter patet, quod credere debeat, quod verum cogitet sicut a se, et quod bonum faciat sicut a se: しかし、人間は異なって知覚しないので、真理を自分自身から考えること以外に、また善を自分自身から行なう、はっきりと明らかである、信じなければならないことが、真理を自分自身からかのように考えること、また善を自分自身からかのように行なうこと。


nam si hoc non credit, tunc vel non cogitat verum, nec facit bonum, et sic ei nulla religio est; なぜなら、もしこのことを信じないなら、その時、あるいは真理を考えない、善も行なわない、また、こうして彼に何も宗教はないから。


vel cogitat verum et facit bonum a se, et tunc quod Divinum est, sibi addicat. あるいは自分自身から真理を考え、善を行なう、またその時、神性であるものを、自分自身に帰してしまう〔接続法現在〕。


Quod homo verum cogitare et bonum facere [debeat] sicut a se, videatur in Doctrina Vitae pro Nova Hierosolyma, a principio ad finem. 人間が真理を考えることと善を行なうことを自分自身からかのように(しなくてはならない)とは、『新しいエルサレムのための生活の教え』の中に見られる、最初から最後まで。


 


(3) 訳文


425. (xx.) それでも、理性と呼ばれる理解する能力と自由と呼ばれる行動する能力は残ること―


 人間にあるこれらの二つの能力については、前に扱われた(264-267)。それら二つの能力は、自然的なものから霊的なものになることができるように、再生できるように、人間にある。なぜなら、前に言われたように、霊的になるもの、再生するものは人間の愛であり、もしその何が悪で何が善か、ここから何が真理で何が虚偽か理解力によって知ることがないなら、霊的になること、すなわち再生されることはできないから。これらを知るとき、一方またはもう一方を選ぶことができる。もし善を選ぶなら、その理解力によって手段について教えられ、その手段よって善にやって来ることができる。人間は善にやって来ることのできるすべての手段を備えられている。「推理力から」それらの手段を知り、理解する。また「自由から」それらを意志し、行なう。さらにまた自由は、それらを知り、理解し、考えることを意志することである。霊的なものまたは神学は理解力を超えている、それゆえ、理解しようとしないで信じなければならない、という教会の教えから信じる者たちは、推理力と自由と呼ばれるこれらの能力について何も知らない。これらの者たちは推理力と呼ばれる能力を否定することしかできない。そして、教会の教えから、だれも自分自身から善を行なうことはできない、またそれゆえ、救いのための何らかの望みから善を行なってはならない、と信じる者たちは、この宗教の原理から、人間にある両方の能力を否定することしかできない。それゆえ、自分自身にそれらを確信した者たちは、死後、自分の信念にしたがって両方のものを剥奪され、天界の自由の中にいることができたであろうことの代わりに、地獄の自由の中に、推理力から天使の知恵の中にいることができたであろうことの代わりに、地獄の狂気の中にいる。そして、驚くべきことであるが、悪を行なう自由は隷属であり、虚偽を考える理性は理性ではないことを知らないで、両方のこれら能力が、悪を行なうことの中に、また虚偽を考えることの中に存在すること認めている。


しかし、自由と推理力という二つの能力は、人間にあるのではなく、人間のもとの主のものであること、また人間のもののように所有物とされることができないこと、さらに、彼のもののように存在することができないで、常に彼のもとの主のものであること、それでも、決して人間から取り去られないことは、よく知っておかなければならない。その理由は、人間はそれらがなくて救われることはできないからである。なぜなら、前に言われたように、それらなしに再生されることができないから。それゆえ、教会から、自分自身から真理を考えることができず、善も自分自身から行なうことができないことが教えられる。しかし、人間は、自分自身から真理を考え、自分自身から善を行なう、としか知覚しないので、自分自身からかのように真理を考え、自分自身からかのように善を行なう、と信じなければならないことはきわめて明らかである。なぜなら、もしこのことを信じないなら、その時、真理を考えず、善も行なわず、こうして彼に宗教は何もないか、あるいは自分自身から真理を考え、善を行なうと思い、その時、神性を自分自身に帰してしまうから。人間が真理を考えることと善を行なうことを自分自身からかのようにしなくてはならないことは、『新しいエルサレムのための生活の教え』の最初から最後までに見られる。