原典講読『神の愛と知恵』 416, 417

 

(1) 原文


416.  (xv.) Quod amor seu voluntas alioquin retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat. Est amor naturalis et est amor spiritualis. Homo qui in amore naturali et simul spirituali est, est homo rationalis; at qui in solo amore naturali est, ille potest rationaliter cogitare prorsus sicut homo spiritualis, sed usque non est homo rationalis; elevat enim suum intellectum usque ad lucem caeli, ita ad sapientiam, sed usque illa quae sapientiae seu lucis caeli sunt, non sunt ejus amoris. Ejus amor quidem hoc facit, sed ex affectione honoris, gloriae et lucri. Verum cum percipit, quod non aliquid tale ex elevatione illa recipiat, quod fit quando secum ex suo amore naturali cogitat, tunc non amat illa quae lucis caeli seu sapientiae sunt; quare tunc retrahit intellectum a sua altitudine, ut secum unum agat. Ut pro exemplo, cum intellectus ex elevatione in sapientia est, tunc amor videt quid justitia, quid sinceritas, quid castitas, immo quid genuinus amor; hoc potest naturalis amor videre per facultatem suam intelligendi ac intuendi res in luce caeli, immo potest loqui, praedicare et describere illa ut virtutes morales et simul spirituales. At vero cum intellectus non in elevatione est, tunc amor, si mere est naturalis, non videt illas virtutes, sed pro justitia injustitiam, pro sinceritate fraudes, pro castitate lasciviam, et sic porro. Si tunc cogitat de illis, de quibus locutus est cum intellectus ejus fuit in elevatione, potest ridere illa, et cogitare solum, quod illa ei inserviant pro captandis animis. Ex his constare potest, quomodo intelligendum est, quod amor nisi amat conjugem sapientiam in eo gradu, retrahat illam ab elevatione, ut secum unum agat. Quod amor possit elevari, si amat sapientiam in eo gradu, videatur supra (n. 414).


 


(2) 直訳


(xv.) Quod amor seu voluntas alioquin retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat.- (xv.) そうでなければ、愛または意志は知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように。


Est amor naturalis et est amor spiritualis. 自然的な愛があり、霊的な愛がある。


Homo qui in amore naturali et simul spirituali est, est homo rationalis; 人間は、その者は霊的な愛と同時に霊的な〔愛の〕中にいる、理性的な人間である。


at qui in solo amore naturali est, ille potest rationaliter cogitare prorsus sicut homo spiritualis, sed usque non est homo rationalis; しかし、自然的な愛だけの中にいる者は、彼はまったく霊的な人間のように理性的に考えることができる、しかしそれでも理性的な人間ではない。


elevat enim suum intellectum usque ad lucem caeli, ita ad sapientiam, sed usque illa quae sapientiae seu lucis caeli sunt, non sunt ejus amoris. というのは、自分の理解力を天界の光にまで高揚させる〔接続法〕、したがって知恵にまで、しかしそれでも、それら、知恵のものすなわち天界の光のものは、彼の愛のものではないから。


Ejus amor quidem hoc facit, sed ex affectione honoris, gloriae et lucri. 確かに(実に)の愛がこのことを行なう、しかし、名誉の、称賛の、利益の情愛から。


Verum cum percipit, quod non aliquid tale ex elevatione illa recipiat, quod fit quando secum ex suo amore naturali cogitat, tunc non amat illa quae lucis caeli seu sapientiae sunt; けれども、知覚するとき、その高揚からこのような何らかのものを受けないことを、それは自分の自然的な愛から自分自身について考える時に生じる、その時、それら天界の光のもの、すなわち、知恵であるものを愛さない。


quare tunc retrahit intellectum a sua altitudine, ut secum unum agat. それゆえ、その時、理解力をその高所から引き戻す、それ自体と一つとして働くように。


Ut pro exemplo, cum intellectus ex elevatione in sapientia est, tunc amor videt quid justitia, quid sinceritas, quid castitas, immo quid genuinus amor; 例えば、例として、理解力が高揚から知恵の中にあるとき、その時、愛は何が公正か、何が誠実か、何が貞潔か、それどころ(むしろ)何が純粋な愛か見る。


hoc potest naturalis amor videre per facultatem suam intelligendi ac intuendi res in luce caeli, immo potest loqui, praedicare et describere illa ut virtutes morales et simul spirituales. このことを自然的な愛は見ることができる、天界の光の中で、自分の理解しようとするそして熟考しようとする能力によって、それどころ(むしろ)それらを話すこと、語る(説教する)こと、述べることができる、道徳的なまた同時に霊的な美徳として。


At vero cum intellectus non in elevatione est, tunc amor, si mere est naturalis, non videt illas virtutes, sed pro justitia injustitiam, pro sinceritate fraudes, pro castitate lasciviam, et sic porro. しかし、けれども☆、理解力が高揚の中にないとき、その時、愛は、もし単に自然的であるなら、それらの美徳を見ない、しかし、公正の代わりに不正を、誠実の代わりに欺瞞(ごまかし)を、貞潔の代わりに好色(みだらさ)を、その他。


verumveroも同じ意味です。「けれども、しかしながら」。


Si tunc cogitat de illis, de quibus locutus est cum intellectus ejus fuit in elevatione, potest ridere illa, et cogitare solum, quod illa ei inserviant pro captandis animis. もし、その時、それらについて考えるなら、その理解力が高揚の中にあったときに話したそれらについて、それらを嘲笑すること、またただ考えることだけができる、それらは彼に役に立つこと、〔人々の〕アニムス()☆を捕えるために。


ここは柳瀬訳では英訳のsoulsから「魂」となっています。原語がanimaなら「霊魂」です、またanimusなら「アニムス」すなわち、「心」です。ここはどちらでしょうか? proは奪格支配であり、残念ながら複数奪格はどちらもanimisで見分けがつきません。すると、文脈または論理から判断することになります。私は「言葉」だけで人の「魂」をとらえることはできない、人の「心」はとらえることができる、と思うので「心」がよりよい訳である、と思います。参照した三種類の英訳のうち一つはmindsとしています。なお、ここの「~できる」は省いて訳しましょう。


Ex his constare potest, quomodo intelligendum est, quod amor nisi amat conjugem sapientiam in eo gradu, retrahat illam ab elevatione, ut secum unum agat. これらから明らかにすることができる、どのように理解しなくてはならないか、愛は配偶者である知恵を愛さないなら、その段階の中で、その高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように。


Quod amor possit elevari, si amat sapientiam in eo gradu, videatur supra (n. 414). 愛は高揚されることができることは、もし知恵を愛するなら、その段階の中で、上に見られる(414)


 


(3) 訳文


416. (xv.) そうでなければ、愛または意志は、自分と一つとして働くように、知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと―


 自然的な愛があり、霊的な愛がある。霊的な愛と同時に霊的な愛の中にいる者は理性的な人間である。しかし、まったく霊的な人間のように理性的に考えることができても、自然的な愛だけの中にいる者は理性的な人間ではない。というのは、自分の理解力を天界の光にまでしたがって知恵にまで高揚させても、それでも、知恵に属するもの、すなわち、天界の光に属するものは、彼の愛に属するものではないから。確かにの愛がこのことを行なうが、しかし、名誉、称賛、利益への情愛からである。けれども、その高揚からこのようなものを受けないことを知覚するとき、それは自分の自然的な愛から自分自身について考える時に生じるが、その時、それら天界の光に属するもの、すなわち、知恵に属するものを愛さない。それゆえ、その時、愛と一つとして働くように、理解力をその高所から引き戻す。例えば、例として、理解力が高揚から知恵の中にある時、愛は、何が公正か、何が誠実か、何が貞潔か、それどころ何が純粋な愛かを見る。自然的な愛はこのことを、天界の光の中で、理解しようとし、熟考しようとする自分の能力によって見ることができ、それどころか、それらを道徳的で同時に霊的な美徳として、話し、語り、述べることができる。しかし、理解力が高揚の中にない時、愛が単に自然的なものであるなら、その愛はそれらの美徳を見ないで、公正に代わって不正を、誠実に代わって欺瞞を、貞潔に代わって好色を、そうしたものなどを見る。もし、その時、自分の理解力が高揚の中にあったときに話したそれらのことについて考えるなら、それらを嘲笑し、それらは自分には人々の心を捕えるために役に立つだけのものである、と考える。これらから、愛は配偶者である知恵をその段階の中で愛さないなら、愛と一つとして働くように、その高揚から引き戻すことをどのように理解しなくてはならないか明らかにすることができる。愛が、もし知恵を愛するなら、その段階の中で高揚されることができることは前に見られる(414)


 


(1) 原文


417.  Nunc quia amor correspondet cordi, ac intellectus pulmoni, supradicta confirmari possunt per correspondentiam illorum; ita quomodo intellectus potest elevari supra amorem proprium usque in sapientiam; tum quomodo intellectus ab amore illo, si hic mere naturalis est, ab elevatione retrahitur. Est homini duplex respiratio, una corporis et altera spiritus. Hae binae respirationes possunt separari et quoque conjungi; apud mere naturales homines, imprimis apud hypocritas, separantur; at apud spirituales et sinceros homines raro: quare mere naturalis homo et hypocrita, apud quem intellectus elevatus est, et inde plura quae sapientiae sunt in memoria remanent, in coetu ex cogitatione e memoria potest sapienter loqui; at cum non in coetu est, non ex memoria sed ex spiritu suo, ita ex amore suo, cogitat. Similiter etiam respirat, quoniam cogitatio et respiratio correspondenter agunt. Quod fabrica pulmonis talis sit, ut respirare possit ex sanguine e corde, et ex sanguine extra cor, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


Nunc quia amor correspondet cordi, ac intellectus pulmoni, supradicta confirmari possunt per correspondentiam illorum; さて、愛は心臓に、そして理解力は肺に対応するので、上述のことはそれらの対応から確(証明)れることができる。


ita quomodo intellectus potest elevari supra amorem proprium usque in sapientiam; したがって、どのように理解力はプロプリウム(自己固有のもの)愛の上に、知恵の中に高揚されることができるか。


tum quomodo intellectus ab amore illo, si hic mere naturalis est, ab elevatione retrahitur. さらに、どのように理解力はその愛から、もしこれ〔愛〕が単に自然的であるなら、高揚から引き戻されるか。


Est homini duplex respiratio, una corporis et altera spiritus. 人間に二重の呼吸がある、一つは身体の、またもう一つは霊の。


Hae binae respirationes possunt separari et quoque conjungi; これらの二つの呼吸は分離されることができる、また結合されることもまた。


apud mere naturales homines, imprimis apud hypocritas, separantur; 単に自然的な人間のもとで、特に偽善者のもとで、分離される。


at apud spirituales et sinceros homines raro: しかし、霊的な、また誠実な人間のもとで、まれ〔である〕。


quare mere naturalis homo et hypocrita, apud quem intellectus elevatus est, et inde plura quae sapientiae sunt in memoria remanent, in coetu ex cogitatione e memoria potest sapienter loqui; それゆえ、単に自然的な人間と偽善者は、彼らのもとで理解力は高揚される、またここから多くのものは、それは知恵のものである、記憶の中に残る(とどまる)、集団の中で、記憶からの思考から賢明に話すことができる。


at cum non in coetu est, non ex memoria sed ex spiritu suo, ita ex amore suo, cogitat. しかし、集団の中にいないとき、記憶からでなく自分の霊から、このように自分の愛から、考える。


Similiter etiam respirat, quoniam cogitatio et respiratio correspondenter agunt. さらにまた同様に呼吸する、思考と呼吸は対応して働くので。


Quod fabrica pulmonis talis sit, ut respirare possit ex sanguine e corde, et ex sanguine extra cor, supra ostensum est. 肺の構造はこのようなものであることは、心臓からの血から呼吸することができるような、また心臓の外の血から、上に示されている。


 


(3) 訳文


417. さて、愛は心臓に、また理解力は肺に対応するので、前述のことが、したがって、どのようにして理解力は固有の愛の上に、知恵の中に高揚されることができるか、さらに、どのようにして理解力は、もし愛が単に自然的であるなら、その愛から高揚から引き戻されるか、それらの対応から確認されることができる。人間に二重の呼吸があって、一つは身体の、またもう一つは霊の呼吸である。これらの二つの呼吸は分離されることも結合されることもできる。単に自然的な人間のもとで、特に偽善者のもとでは分離される。しかし、霊的な人間や誠実な人間のもとで分離されることはまれである。それゆえ、理解力が高揚され、またここから知恵に属する多くのものが記憶の中にとどまっている単に自然的な人間と偽善者は、集まりの中で、記憶からの思考から賢明に話すことができる。しかし、集まりの中にいないとき、記憶からでなく自分の霊から、このように自分の愛から考える。さらにまた思考と呼吸は対応して働くので同様に呼吸する。肺の構造は、心臓からの血から、また心臓外の血から呼吸することができるようなものであることは前に示されている。

コメントを残す