原典講読『神の愛と知恵』 413

 

(1) 原文


413.  (xiii.) Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore [seu voluntate] possit elevari, ac recipere illa quae lucis sunt e caelo, ac percipere illa. Quod homo possit percipere arcana sapientiae, dum audit illa, supra passim ostensum est. Haec facultas hominis est quae vocatur rationalitas, quae cuivis homini est ex creatione. Per hanc facultatem, quae est facultas interius intelligendi res, et concludendi de justo et aequo, ac de bono et vero, homo distinguitur a bestiis; hoc itaque est, quod intelligitur per quod intellectus possit elevari, et recipere illa quae lucis sunt e caelo, et percipere illa. Quod ita sit, etiam in quadam effigie videri potest in pulmone, quia pulmo correspondet intellectui. Videri potest in pulmone ex substantia ejus cellulosa, quae consistit ex continuatis bronchiis usque ad folliculos minimos, qui sunt receptiones aeris in respirationibus; haec sunt, cum quibus cogitationes unum per correspondentiam agunt. Substantia illa follicularis est talis, ut possit expandi et contrahi in duplici statu; in uno cum corde, et in altero paene separato a corde: in statu una cum corde, per arterias et venas pulmonares, quae ex solo corde sunt; in statu paene separato a corde, per arterias et venas bronchiales, quae ex vena cava et aorta sunt: haec vasa extra cor sunt. Hoc in pulmone, quia intellectus potest super amorem proprium, qui correspondet cordi, elevari, et recipere lucem e caelo: sed usque dum intellectus elevatur supra amorem proprium, non recedit ab illo, sed trahit ex illo id quod vocatur affectio sciendi ac intelligendi propter aliquid honoris, gloriae aut lucri in mundo: hoc aliquid adhaeret cuivis amori sicut superficies, ex quo amor superficie tenus lucet, at apud sapientes translucet. Haec de pulmone allata sunt, ut confirmetur, quod intellectus possit elevari, ac recipere et percipere illa quae lucis caeli sunt, est enim plenaria correspondentia. Ex correspondentia videre est ex intellectu pulmonem, et ex pulmone intellectum, et sic ex utroque simul confirmationem.


 


(2) 直訳


(xiii.) Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore [seu voluntate] possit elevari, ac recipere illa quae lucis sunt e caelo, ac percipere illa.- (xiii.) 知恵または理解力はそれ自体に与えられた()力から愛または意志により高揚されることができる、そしてそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、そしてそれらを知覚すること。


Quod homo possit percipere arcana sapientiae, dum audit illa, supra passim ostensum est. 人間が知恵のアルカナを知覚することができること、それらを聞く時、上にしばしば示された。


Haec facultas hominis est quae vocatur rationalitas, quae cuivis homini est ex creatione. この人間の能力は推理力と呼ばれる、それはそれぞれの人間に創造からある。


Per hanc facultatem, quae est facultas interius intelligendi res, et concludendi de justo et aequo, ac de bono et vero, homo distinguitur a bestiis; この能力によって、それは物事を内的に理解しようとする能力である、また公正と公平(平等)について結論しようとする、そして善と真理について、人間は獣から区別される。


hoc itaque est, quod intelligitur per quod intellectus possit elevari, et recipere illa quae lucis sunt e caelo, et percipere illa. そこでこのことである、理解力が高揚されることができることによって意味されること、またそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、またそれらを知覚すること〔ができる〕。


Quod ita sit, etiam in quadam effigie videri potest in pulmone, quia pulmo correspondet intellectui. このようであることは、さらにまた肺の中にある種の似姿()の中に見られることができる、肺は理解力に対応するので。


Videri potest in pulmone ex substantia ejus cellulosa, quae consistit ex continuatis bronchiis usque ad folliculos minimos, qui sunt receptiones aeris in respirationibus; 肺の中にその小室()の実体(物質)から見られることができる、それは気管支に続くものから構成される、最小の小胞までも、それらは呼吸の中で空気の受け容れるものである。


haec sunt, cum quibus cogitationes unum per correspondentiam agunt. これらである、それらとともに思考が対応によって一つとして働く。


Substantia illa follicularis est talis, ut possi expandi et contrahi in duplici statu; それらの小胞の実体(物質)はこのようなものである、二重の状態の中で広げられる(伸ばされる)ことと縮められることができるような。


in uno cum corde, et in altero paene separato a corde: 一つの〔状態の〕中で心臓ととともに、またもう一つの〔状態の〕中で心臓からほとんど分離して。


in statu una cum corde, per arterias et venas pulmonares, quae ex solo corde sunt; 心臓と一つの状態の中で、肺の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕、それらは心臓だけからである。


in statu paene separato a corde, per arterias et venas bronchiales, quae ex vena cava et aorta sunt: 心臓からほとんど分離した状態の中で、気管支の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕、それらは大静脈と大動脈からである。


haec vasa extra cor sunt. これらの管()は心臓の外にある。


Hoc in pulmone, quia intellectus potest super amorem proprium, qui correspondet cordi, elevari, et recipere lucem e caelo: このことは肺の中で〔起こる〕、理解力がプロプリウム(自己固有のもの)の愛の上に、それは心臓に対応する、高揚されることができるので、また天界からの光を受けること〔ができる〕。


sed usque dum intellectus elevatur supra amorem proprium, non recedit ab illo, sed trahit ex illo id quod vocatur affectio sciendi ac intelligendi propter aliquid honoris, gloriae aut lucri in mundo: しかしそれでも、理解力がプロプリウム(自己固有のもの)の愛の上に高揚される時、それ〔固有の愛〕から去らない、しかしそれ〔固有の愛〕からそれを引き寄せる、知ろうとするそして理解しようとする情愛と呼ばれるもの、世の中の名誉、称賛、利益の何らかのものために。


hoc aliquid adhaeret cuivis amori sicut superficies, ex quo amor superficie tenus lucet, at apud sapientes translucet. この何らかのものがそれぞれの愛に表面のように付着している、そのことから愛が表面に関して☆輝く、しかし賢明な者のもとで光り貫いている。


前置詞tenusは実詞(奪格)の後ろにつきます(すなわち後置詞)。ここの意味は「愛が表面的に輝く、すなわち、名誉や称賛によって輝くようであるが、賢者にあっては内面から輝き出る」ということです。このことが柳瀬訳、長島訳からではよくわかりません。以下、意訳します。


Haec de pulmone allata sunt, ut confirmetur, quod intellectus possit elevari, ac recipere et percipere illa quae lucis caeli sunt, est enim plenaria correspondentia. これらが肺について提示され(引用された、例証された)確信されるように、理解力が高揚されることができること、そしてそれらを受けることと知覚すること〔ができる〕、それらは天界の光のものである、というのは完全な対応であるから。


Ex correspondentia videre est ex intellectu pulmonem, et ex pulmone intellectum, et sic ex utroque simul confirmationem. 対応から見ることは肺を理解力から、理解力を肺から〔見ること〕である、またこうして両方から同時に確(証拠)を〔見ることである〕。


 


(3) 訳文


413. (xiii.) 知恵または理解力は、自分に与えられた力から愛または意志により高揚され、そして天界からの光に属するものを受け、そしてそれらを知覚することができること―


 人間が知恵のアルカナを聞く時、それらを知覚することができることは前にしばしば示された。この人間の能力は推理力と呼ばれ、創造からこれはそれぞれの人間にある。物事を内的に理解しようとするこの能力によって、公正と公平について、また善と真理について結論することができ、人間は獣から区別される。そこで、このことが、理解力が高揚され、天界からの光に属するものを受け、それらを知覚することができることによって意味されることである。このようであることは、肺は理解力に対応するので、肺の中のある種のの中にもまた見ることができる。肺の中に、気管支から呼吸中に空気の受け容れるものである最小の小胞にまでに続き、構成されている、その小房の物質から見ることができる。思考が対応によって一つとして働くものはこれらである。それらの小胞の物質は二重の状態の中で広げられ、縮められることができるようなものである。一つの状態では心臓ととともに、またもう一つの状態では心臓からほとんど分離して働く〔膨らみ、縮む〕。心臓と一緒の状態では、心臓だけからのものである肺動脈と肺静脈によって〔膨らみ、縮む〕。心臓からほとんど分離した状態では、大静脈と大動脈からのものである気管支の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕。これらの血管は心臓の外にある。


 理解力が、心臓に対応するものである自己固有の愛の上に、高揚され、また天界からの光を受けることができるので、このことは肺の中で起こることである。しかし、理解力が自己固有の愛の上に高揚される時でも、その愛から去ることはなく、その愛から世の中の何らかの名誉、称賛、利益のために、知ろうとするそして理解しようとする情愛と呼ばれるものを引き寄せる。この何らかのものが表面のようにそれぞれの愛に付着していて、そのことから愛はその表面から輝く、しかし賢明な者のもとでは〔表面を通り抜け〕内部から光り輝いている。肺についてこれらのことを示したのは、理解力が高揚され、天界の光に属するものを受け、知覚することができることが確信されるためである。肺は完全に理解力と対応するからである。対応から見ることは、肺を理解力から、理解力を肺から見ることであり、またこうして両方から同時に確信することである。