(1) 原文
410. (xii.) Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, ac faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur.- Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, patet a correspondentia eorum cum corde et pulmone. Experientia anatomica docet, quod cor in suae vitae motu sit dum nondum pulmo. Hoc docet experientia ex illis qui deliquium patiuntur, et ex illis qui suffocantur; tum ex embryonibus in uteris, et ex pullis in ovis. Experientia anatomica etiam docet, quod cor, dum solum agit, formet pulmonem, ac adaptet illum, ut possit ibi respirationem agere; et quod etiam reliqua viscera et organa formet, ut in illis possit varios usus agere; organa faciei ut possit sentire, organa motus ut possit agere, et reliqua in corpore, ut possit usus affectionibus amoris correspondentes sistere. Ex his primum constat, quod sicut cor talia producit propter varias functiones, quas in corpore obiturum est, ita amor similia in receptaculo suo, quod vocatur voluntas, propter varias affectiones, quae faciunt formam ejus; quae quod sit forma humana, supra ostensum est. Nunc quia primae et proximae amoris affectiones sunt affectio sciendi, affectio intelligendi, et affectio videndi id quod scit et intelligit, sequitur quod amor pro illis formet intellectum, et quod in illas actualiter veniat, dum incipit sentire et agere, et cum incipit cogitare. Quod intellectus nihil ad hoc conferat, constat ex parallelismo cordis et pulmonis, de quo supra. Ex his videri potest, quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, et non sapientia seu intellectus se amori seu voluntati; et inde quoque constat, quod scientia, quam amor ex affectione sciendi sibi acquirit, ac perceptio veri quam ex affectione intelligendi, et cogitatio quam ex affectione videndi id quod scit et intelligit, non sit intellectus, sed quod sit amoris. Cogitationes, perceptiones et inde scientiae, influunt quidem e mundo spirituali, at usque non recipiuntur ab intellectu, sed ab amore secundum ejus affectiones in intellectu. Apparet sicut intellectus recipiat illa, et non amor seu voluntas, sed est fallacia. Apparet etiam sicut intellectus conjungat se amori seu voluntati, sed hoc etiam est fallacia; amor seu voluntas se conjungit intellectui, ac facit ut reciproce conjungatur; quod reciproce conjungatur, est ex conjugio amoris cum illa; inde fit conjunctio sicut reciproca a vita et inde potentia amoris. Simile est cum conjugio boni et veri, nam bonum est amoris, et verum est intellectus: bonum agit omnia, ac recipit verum in domum suam, et se conjungit cum illo quatenus concordat. Potest etiam bonum admittere vera quae non concordant, sed hoc facit ex affectione sciendi, intelligendi, et cogitandi sua, dum nondum determinavit se ad usus, qui sunt fines ejus, et vocantur bona ejus. Conjunctio reciproca, seu veri cum bono, est prorsus nulla; quod conjungatur reciproce, est ex vita boni. Inde est, quod omnis homo, ac omnis spiritus et angelus spectetur a Domino secundum ejus amorem seu bonum, et nullus secundum ejus intellectum seu verum separatum ab amore seu bono: vita enim hominis est ejus amor, ut supra ostensum est, ac vita ejus est sicut affectiones suas exaltaverat per vera; hoc est, sicut affectiones perfecerat ex sapientia; nam affectiones amoris exaltantur et perficiuntur per vera, ita per sapientiam; et tunc agit amor conjunctim cum illa, sicut ex illa, sed agit ex se per illam, ut per suam formam, quae prorsus nihil ducit ex intellectu, sed omne ex aliqua amoris determinatione, quae vocatur affectio.
(2) 直訳
(xii.) Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, ac faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur.- (xii.) 愛または意志はそれ自体を知恵または理解力に結合させること、そして知恵または理解力が相互に結合されるようにする。
Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, patet a correspondentia eorum cum corde et pulmone. 愛または意志はそれ自体を知恵または理解力に結合させることは、心臓と肺とのその対応から明らかである。
Experientia anatomica docet, quod cor in suae vitae motu sit dum nondum pulmo. 解剖学の観察☆が教える、心臓はそのいのちの運動の中にあること、まだ肺が〔運動の中に〕ない時。
☆ 『レキシコン』には「経験」の訳語しかありませんが、私の調べた3種の英訳はすべてobservationとしています。すなわち、レキシコンにこの訳語を追加します。
Hoc docet experientia ex illis qui deliquium patiuntur, et ex illis qui suffocantur; このことを彼らからの観察(経験)が教える、気絶を被った者たち、また彼らから、窒息させられた者たち。
tum ex embryonibus in uteris, et ex pullis in ovis. さらに、子宮の中の胎児たちから、また卵の中のひよこから。
Experientia anatomica etiam docet, quod cor, dum solum agit, formet pulmonem, ac adaptet illum, ut possit ibi respirationem agere; さらにまた解剖学の観察が教える、心臓は、それだけで働く時、肺を形成する、そしてそれ〔肺〕を適合させること、そこに呼吸が働くことができるように。
et quod etiam reliqua viscera et organa formet, ut in illis possit varios usus agere; また、さらにまた他の内臓や器官を形成すること、それらの中でいろいろな役立ちができるように。
organa faciei ut possit sentire, organa motus ut possit agere, et reliqua in corpore, ut possit usus affectionibus amoris correspondentes sistere. 顔の器官は感じることができるように、運動の器官は働くことができるように、また身体の中の他のものは、愛の情愛に対応する役立ちをもたらすことができるように。
Ex his primum constat, quod sicut cor talia producit propter varias functiones, quas in corpore obiturum est, ita amor similia in receptaculo suo, quod vocatur voluntas, propter varias affectiones, quae faciunt formam ejus; これらから初めて明らかである、心臓がいろいろな機能のためのこのようなものを生み出すように、それらを身体の中で果たそうとする☆、このように愛は同様のものを自分の容器の中に、それは意志と呼ばれる、いろいろな情愛のために、それはその形をつくる。
☆ 未来能動分詞obiturumの辞書形はobeoです。
quae quod sit forma humana, supra ostensum est. それは、人間の形であること、上に示されている。
Nunc quia primae et proximae amoris affectiones sunt affectio sciendi, affectio intelligendi, et affectio videndi id quod scit et intelligit, sequitur quod amor pro illis formet intellectum, et quod in illas actualiter veniat, dum incipit sentire et agere, et cum incipit cogitare. さて、愛の情愛の最初のものと最も近いものは、知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、またそれを見ようとする情愛であるので、知り、理解するもの、いえる、愛はこれらのために理解力を形成し、またそれらの中に実際にやって来る、感じ、活動し始める時、また考え始める時。
Quod intellectus nihil ad hoc conferat, constat ex parallelismo cordis et pulmonis, de quo supra. 理解力はこのことに何も寄与しないことは、心臓と肺の並行(比較)から明らかである、そのことについては上に。
Ex his videri potest, quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, et non sapientia seu intellectus se amori seu voluntati; これらから見られることができる、愛または意志がそれ自体を知恵または理解力に結合させること、また知恵または理解力がそれ自体を愛または意志に〔結合させ〕ない。
et inde quoque constat, quod scientia, quam amor ex affectione sciendi sibi acquirit, ac perceptio veri quam ex affectione intelligendi, et cogitatio quam ex affectione videndi id quod scit et intelligit, non sit intellectus, sed quod sit amoris. また、ここからもまた明らかである、知識は、それを愛は知ろうとする情愛からそれ自体に獲得すること、そして真理の知覚は、それを理解しようとする情愛から、また思考は、それを見ようとする情愛から、知り、理解するもの、理解力のものではない、しかし、愛のものであること。
Cogitationes, perceptiones et inde scientiae, influunt quidem e mundo spirituali, at usque non recipiuntur ab intellectu, sed ab amore secundum ejus affectiones in intellectu. 思考、知覚、またここから知識は、確かに霊界から流入する、しかしそれでも、理解力により受け入れられない、しかし、愛によりその情愛にしたがって理解力の中に〔受け入れられる〕。
Apparet sicut intellectus recipiat illa, et non amor seu voluntas, sed est fallacia. 理解力がそれらを受け入れるように見える、また愛または意志でない、しかし、〔外観からの〕欺きである。
Apparet etiam sicut intellectus conjungat se amori seu voluntati, sed hoc etiam est fallacia; さらにまた理解力がそれ自体を愛にまたは意志に結合させるように見える、しかしこのこともまた欺きである。
amor seu voluntas se conjungit intellectui, ac facit ut reciproce conjungatur; 愛または意志がそれ自体を理解力に結合させる、そして相互に結合されるようにする。
quod reciproce conjungatur, est ex conjugio amoris cum illa; 相互に結合されることは、それ☆との愛の結合からである。
☆ この「それ」とは何でしょうか、普通は直前の「理解力」です。しかし「性」に注意してください。理解力は男性です、ここはillaすなわち女性奪格です。それで、さかのぼって「知恵」ですね。
inde fit conjunctio sicut reciproca a vita et inde potentia amoris. そこから相互のもののような結合がある、愛のいのちとそこからの力から。
Simile est cum conjugio boni et veri, nam bonum est amoris, et verum est intellectus: 善と真理の結婚に同様である、なぜなら、善は愛のものである、また真理は理解力のものであるから。
bonum agit omnia, ac recipit verum in domum suam, et se conjungit cum illo quatenus concordat. 善がすべてのものを行なう、そして、真理を自分の家に受け入れる、また、それとそれ自体を結合させる、一致(調和)しているかぎり。
Potest etiam bonum admittere vera quae non concordant, sed hoc facit ex affectione sciendi, intelligendi, et cogitandi sua, dum nondum determinavit se ad usus, qui sunt fines ejus, et vocantur bona ejus. さらにまた善は真理を、それは一致(調和)していない、入ることを許すことができる、しかし、このことを行なう、知ろうとする情愛から、理解しようとする、それ〔善のもの〕を考えようとする、その時、まだそれ自体を役立ちへ向けていない(決定していない)、それはそれの目的である、またその善と呼ばれる。
Conjunctio reciproca, seu veri cum bono, est prorsus nulla; 相互の結合は、すなわち、善との真理の、まったく何もない。
quod conjungatur reciproce, est ex vita boni. 相互に結合されることは、善のいのち(生活)からである。
Inde est, quod omnis homo, ac omnis spiritus et angelus spectetur a Domino secundum ejus amorem seu bonum, et nullus secundum ejus intellectum seu verum separatum ab amore seu bono: ここからである、すべての人間は、そしてすべての霊と天使は、主から彼の愛または善にしたがって見られる、また、彼の理解力または意志から〔見られ〕ないこと、愛または善から分離した。
vita enim hominis est ejus amor, ut supra ostensum est, ac vita ejus est sicut affectiones suas exaltaverat per vera; というのは、人間のいのちは彼の愛であるから、上に示されているように、そしてそのいのちは〔彼が〕真理によって高めた自分の情愛のようなものである。
hoc est, sicut affectiones perfecerat ex sapientia; すなわち、知恵から完成させた情愛のようである。
nam affectiones amoris exaltantur et perficiuntur per vera, ita per sapientiam; なぜなら、愛の情愛は真理によって高められ、完成させられるから、このように知恵によって。
et tunc agit amor conjunctim cum illa, sicut ex illa, sed agit ex se per illam, ut per suam formam, quae prorsus nihil ducit ex intellectu, sed omne ex aliqua amoris determinatione, quae vocatur affectio. またその時、愛はそれ〔知恵〕と結合して働く、それからのように、しかし、それを通してそれ自体から、それ自体の形によってのように、それはまったく理解力からは何も導かない、しかし、すべてを何らかの愛の方向(決定)から、それは情愛と呼ばれる☆。
☆ ごちゃごちゃしていますが、愛は行動する時、形として知恵からのようであるけれども、すべては愛が定めているということです。
(3) 訳文
410. (xii.) 愛または意志は、自分を知恵または理解力に結合させ、そして知恵または理解力が相互に結合されるようにすること―
愛または意志がそれ自体を知恵または理解力に結合させることは心臓と肺との対応から明らかである。解剖学の観察から、肺がまだ運動していない時に、心臓はそのいのちの運動の中にあることがわかっている。このことは、気絶した者たち、窒息させられた者たちを観察することから、さらに、子宮の中の胎児たちから、また卵の中のひよこからもわかる。さらにまた解剖学の観察から、心臓は、それだけで働く時に肺を形成し、そこで呼吸することができるようそれを適合させること、さらにまた他の内臓や器官を、それらの中でいろいろな役立ちができるように形成すること、顔の器官を感じることができるように、運動の器官を働くことができるように、また身体の中の他のものを愛の情愛に対応する役立ちをもたらすことができるように形成することがわかる。これらから初めて、心臓が、身体の中で果たそうとすいろいろな機能のためのこのようなものを生み出すように、このように愛は意志と呼ばれる自分の容器の中に、いろいろな情愛のために、同様のもののその形をつくることが明らかである。それが人間の形であることは前に示されている。
さて、愛の情愛の最初のものと最も近いものは、知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、また知って理解しているものを見ようとする情愛であるので、愛はこれらのために理解力を形成し、また感じ、活動し始める時、また考え始める時、それらの中に実際にやって来ることがいえる。理解力はこのことに何も寄与しないことは、心臓と肺の比較から明らかである、そのことについては上に述べた。これらから、愛または意志が知恵または理解力に結合するのであって、知恵または理解力が愛または意志に結合するのではないことを知ることができる。ここからもまた、愛は知識を知ろうとする情愛から獲得すること、そして理解しようとする情愛から真理の知覚を、知って理解しているものを見ようとする情愛から思考を獲得し、このことが理解力に属さず、愛に属することが明らかである。 確かに霊界から思考、知覚、またここから知識が流入するが、しかしそれでも理解力により受け入れられるのではなく、愛によりその情愛にしたがって理解力の中に受け入れられるのである。 愛または意志ではなく、理解力がそれらを受け入れるように見えるが、これは欺きである。さらにまた、理解力が愛または意志に結合するように見えるが、このこともまた欺きである。愛または意志が理解力に結合し、相互に結合されるようにする。相互に結合されるのは、知恵と愛の結合からである。ここから愛のいのちとそこからの力から相互おもののような結合がある。善と真理の結婚も同様である、なぜなら、善は愛に属し、真理は理解力に属するから。善がすべてのものを行ない、真理を自分の家に受け入れ、また一致しているかぎり、それと結合する。善は、一致していない真理もまた入ることを許すことができる、しかし、このことを、善のものを知ろうとする情愛から、理解しようとする情愛から、考えようとする情愛から行なうのであって、その時、善と呼ばれるそれの目的である役立ちはまだ決定していないのである。相互の結合といっても、真理から善との結合はまったく何もない。善のいのち(生活)から相互に結合されるのである。ここから、すべての人間は、またすべての霊と天使は、主から彼の愛または善にしたがって見られ、愛または善から分離した理解力または意志からは見られない。というのは、前に示されているように、人間のいのちは彼の愛であり、そのいのちは彼が真理によって高めた自分の情愛のようなものであるから、すなわち、知恵から完成させた情愛のようなものである。なぜなら、愛の情愛は真理によって、したがって知恵によって高められ、完成させられるから。またその時、愛は知恵と結合して、知恵からのように活動するが、しかし、知恵を通してそれ自体から、まったく理解力からは何も導かないで、すべてを情愛と呼ばれる何らかの愛が定めたものから導いたそれ自体の形によるかのように活動するのである。