原典講読『神の愛と知恵』 385, 386

 

(1) 原文


385.  (v.) Quod per correspondentiam illam detegi possint multa arcana de voluntate et intellectu, ita quoque de amore et sapientia. In mundo vix noscitur quid voluntas et quid amor, quoniam homo non potest amare et ex amore velle ex se, quemadmodum potest intelligere et cogitare sicut ex se; similiter sicut non potest agere cor ad se movendum a se, quemadmodum potest agere pulmonem ad respirandum a se. Nunc quia in mundo vix noscitur quid voluntas et amor, et tamen noscitur quid cor et pulmo, (haec duo enim exstant coram oculis, et lustrari possunt, et quoque ab anatomicis lustrata et descripta sunt, at voluntas et intellectus non exstant coram oculis, et lustrari [non] possunt,) ideo cum scitur quod correspondeant, et per correspondentiam unum agant, possunt plura arcana de voluntate et intellectu detegi, quae alias detegi non possunt; ut de conjunctione voluntatis cum intellectu, et de reciproca intellectus cum voluntate; seu de conjunctione amoris cum sapientia, et de reciproca sapientiae cum amore; tum de derivatione amoris in affectiones, et de affectionum consociationibus, et de illarum influxu in perceptiones et cogitationes, tandem secundum correspondentiam in actus et in sensus corporis. Haec et plura arcana et detegi et demonstrari possunt ex conjunctione cordis et pulmonis, et ex influxu sanguinis e corde in pulmonem, et reciproca e pulmone in cor, et inde per arterias in omnia corporis membra, organa et viscera.


 


(2) 直訳


(v.) Quod per correspondentiam illam detegi possint multa arcana de voluntate et intellectu, ita quoque de amore et sapientia.- (v.) その対応によって意志と理解力について多くの秘義が明らかにされることができること、このように(したがって)と知恵についてもまた―


In mundo vix noscitur quid voluntas et quid amor, quoniam homo non potest amare et ex amore velle ex se, quemadmodum potest intelligere et cogitare sicut ex se; 世の中でほとんど知られていない、何が意志か、また何が愛か、人間は愛することが、また愛から、自分自身から欲することができないので、自分自身から理解することと考えることができるように〔そのようにはできない〕。


similiter sicut non potest agere cor ad se movendum a se, quemadmodum potest agere pulmonem ad respirandum a se. 同様に心臓を自分自身からそれ自体が動くように向けて動かす(駆り立てる)とができないように、肺を自分自身から呼吸するように向けて動かす(駆り立てる)とができできるように〔そのようにはできない〕。


Nunc quia in mundo vix noscitur quid voluntas et amor, et tamen noscitur quid cor et pulmo, (haec duo enim exstant coram oculis, et lustrari possunt, et quoque ab anatomicis lustrata et descripta sunt, at voluntas et intellectus non exstant coram oculis, et lustrari [non] possunt,) ideo cum scitur quod correspondeant, et per correspondentiam unum agant, possunt plura arcana de voluntate et intellectu detegi, quae alias detegi non possunt; 今や、世の中でほとんど知られていない、何が意志か、また何が愛か、またそれでも何が心臓と肺か知られているので、(というのは、これらの二つは目の前に示す(あらわである)、また調べられる(観察される)ことができる、また解剖学者たちにより調べられ(観察され)、記述されている、しかし、意志と理解力は目の前に示さない(あらわでない)、また調べられる(観察される)ことができ(ない))、それゆえ、対応する、また対応によって一つとして働くことが知られるとき、意志と理解力について多くのアルカナ(秘義)が明かされることができる、それらは他の時に(他の方法で)明かされることはできない。


ut de conjunctione voluntatis cum intellectu, et de reciproca intellectus cum voluntate; 例えば、理解力との意志の結合について、また意志との理解力の相互(運動)ついて。


seu de conjunctione amoris cum sapientia, et de reciproca sapientiae cum amore; すなわち、知恵との愛の結合について、また愛との知恵の相互(運動)ついて。


tum de derivatione amoris in affectiones, et de affectionum consociationibus, et de illarum influxu in perceptiones et cogitationes, tandem secundum correspondentiam in actus et in sensus corporis. さらに、情愛の中へ☆の愛の派生物について、また情愛の交わりについて、また知覚と思考の中へのそれらの流入について、最後に対応にしたがって行動と身体の感覚の中へ〔の流入〕。


基本的なことですが述べておきます。affectionesは複数対格なので、その前の前置詞inは対格支配とわかります。それで「諸情愛の中へ」となり、「諸情愛の中で」ではありません。


Haec et plura arcana et detegi et demonstrari possunt ex conjunctione cordis et pulmonis, et ex influxu sanguinis e corde in pulmonem, et reciproca e pulmone in cor, et inde per arterias in omnia corporis membra, organa et viscera. これらやまた多くのアルカ(秘義)は、明かされることも、示されることもできる、心臓と肺の結合から、また心臓から肺の中への血の流入から、また肺から心臓の中への往復(相互)、またここから動脈を通って身体のすべてのものの中へ、四肢、器官、内臓。


 


(3) 訳文


385.  (v.) その対応によって、意志と理解力について、したがって愛と知恵についても、多くの秘義が明らかにされることができること。


 世の中では、人間は自分自身から理解し、考えることができるようには、自分自身から愛することが、また愛から欲することができないので、意志とは何か、また愛とは何か、ほとんど知られていない。それは、自分自身から肺を呼吸するように動かすことができるようには、心臓が動くように駆り立てることができないことと同じである。


 さて、世の中では、意志とは何か、また愛とは何か、ほとんど知られていないが、それでも心臓と肺と何か知られているので、(というのは、それらの二つのものは目の前に示され、観察されることができ、また解剖学者たちにより観察され、記述されているが、しかし、意志と理解力は目の前に示されず、また観察されることもできないから)、それゆえ、それらが対応する、また対応によって一つとして働くことが知られるとき、意志と理解力について多くの秘義が明かされることができ、それらは他の方法で明かされることはできない。例えば、理解力との意志の結合、また意志との理解力の相互作用、すなわち、知恵との愛の結合、また愛との知恵の相互作用、さらに、愛の派生物が情愛の中へ流入すること、また情愛の交わり、また情愛が知覚と思考の中へ流入し、最後に対応にしたがって行動と身体の感覚の中へ流入することである。


 これら、また他の多くの秘義は、心臓と肺の結合から、また心臓から肺の中への血の流入、また肺から心臓の中への相互作用、またここから動脈を通って身体のすべての四肢、器官、内臓の中への流入から明かされ、示されることができる。


 


(1) 原文


386.  (vi.) Quod mens hominis [1]sit ejus spiritus, et quod spiritus sit homo, et quod corpus sit externum per quod mens seu spiritus sentit et agit in suo mundo. Quod mens hominis sit ejus spiritus et quod spiritus sit homo, hoc aegre potest recipi fide ab illis, qui cogitaverunt, quod spiritus sit ventus, et quod anima sit sicut aethereum, quale est halitus exspirati a pulmone; dicunt enim “Quomodo potest spiritus esse homo, cum est spiritus? et quomodo potest anima esse homo cum est anima?” similiter de Deo quia vocatur Spiritus. Hanc ideam de spiritu et de anima traxerunt ex eo, quod spiritus et ventus in aliquibus linguis sint una vox; tum ex eo, quod cum homo moritur, dicatur quod emittat spiritum aut animam, et quod vita redeat cum spiritus aut anima pulmonis apud suffocatos aut deliquium passos redit: et quia tunc non appercipiunt nisi ventum et aerem, judicarunt ex oculo et sensu corporis, quod spiritus et anima hominis post mortem non sit homo. Ex corporeo hoc judicio de spiritu et anima exortae sunt variae hypotheses, et ex illis enata est fides, quod homo non fiat homo quam die ultimi judicii, et quod interea moretur alicubi, et exspectet reunionem, secundum illa quae in Continuatione de Ultimo Judicio (n. 32-38) dicta sunt. Quoniam mens hominis est ejus spiritus, ideo angeli, qui etiam sunt spiritus, vocantur Mentes.


[1] sit pro “fit” (vide infra)


 


(2) 直訳


(vi.) Quod mens hominis [1]sit ejus spiritus, et quod spiritus sit homo, et quod corpus sit externum per quod mens seu spiritus sentit et agit in suo mundo.- (vi.) 人間の心は彼の霊であること、また霊は人間であること、また身体は外なるものであること、それによって心、すなわち、霊はその世界の中で感じ、活動する。


Quod mens hominis sit ejus spiritus et quod spiritus sit homo, hoc aegre potest recipi fide ab illis, qui cogitaverunt, quod spiritus sit ventus, et quod anima sit sicut aethereum, quale est halitus exspirati a pulmone; 人間の心は彼の霊であること、また霊は人間であること、このことは彼らによりほとんど信念(信頼)受け入れられることはできない、考えた者たち、霊は風()であること、また霊魂はエーテルのようなものであること、肺から吐き出される息(発散物)のようである。


dicunt enim “Quomodo potest spiritus esse homo, cum est spiritus? というのは、言う、「どのように霊は人間であることができるのか、霊であるとき?


et quomodo potest anima esse homo cum est anima?” またどのように霊魂は人間であることができるのか、霊魂であるとき?」


similiter de Deo quia vocatur Spiritus. 同様に、神について、霊と呼ばれるので。


Hanc ideam de spiritu et de anima traxerunt ex eo, quod spiritus et ventus in aliquibus linguis sint una vox; 霊と霊魂についてのこの観念はそのことから得られた、ある言語の中で霊と風()は一つの言葉であること。


tum ex eo, quod cum homo moritur, dicatur quod emittat spiritum aut animam, et quod vita redeat cum spiritus aut anima pulmonis apud suffocatos aut deliquium passos redit: さらにこのことから、人間が死ぬとき、霊または霊魂を差し出す(送り出す)ことが言われる、また、いのち(生命)が戻ること、窒息した者(息を止めた者)たは気絶(失神)を被った者☆のもとに肺の霊または霊魂が戻るとき。


passosはこのままでは辞書に載っていません。私は、patior「被る」の分詞passum「被った」を実詞とし、語尾を-osとすることでその人物を表わしている、と解釈します。長島訳「息がとまったり失神したりして死亡すると、肺にあった霊または霊魂が去っていって〈いのち〉が帰還していく」の「死亡する」は変でしょう。また、この文全体が、強引にその直前の内容と一致させようとさせた奇妙なものとなっています。長島氏は、思い込みが強くて、訳していても気づかないのでしょうか。


et quia tunc non appercipiunt nisi ventum et aerem, judicarunt ex oculo et sensu corporis, quod spiritus et anima hominis post mortem non sit homo. またその時、風()と空気以外に認めないので、身体の目と感覚から判断する、人間の霊と霊魂は死後、人間でないこと。


Ex corporeo hoc judicio de spiritu et anima exortae sunt variae hypotheses, et ex illis enata est fides, quod homo non fiat homo quam die ultimi judicii, et quod interea moretur alicubi, et exspectet reunionem, secundum illa quae in Continuatione de Ultimo Judicio (n. 32-38) dicta sunt. 霊と霊魂についてのこの物質的(肉体的な)断から、いろいろな仮説が起こった、またそれらから信念(信仰)が浮かび出た、人間は最後の審判の日の以外に人間とならないこと、またどこかで死んでいるその間に、また〔魂と肉体の〕再結合を待ち望んでいること☆、それらにしたがってそれらは『最後の審判についての続き』(32-38)の中に言われている。


私はかつて「エホバの証人」の教えを家庭訪問で1年間以上、学んだことがあります。そこにはこの信仰がありました。


Quoniam mens hominis est ejus spiritus, ideo angeli, qui etiam sunt spiritus, vocantur Mentes. 人間の心は彼の霊であるので、それゆえ、天使たちは、彼らもまた霊である、「心」と呼ばれる。


[1] sit pro “fit” (vide infra)  原注[1] fit」の代わりにsit(以下参照)


 


(3) 訳文


386. (vi.) 人間の心は霊であり、霊は人間であること、また身体は、それによって心が、すなわち、霊が、その世界の中で感じ、活動する外なるものであること。


 人間の心は霊であり、また霊は人間であることは、霊はであり、また霊魂は肺から吐き出される息のような、エーテルのようなものである、と考えた者たちには、信じて受け入れられることがほとんどできないというのは、「霊であるとき、どのように霊は人間であることができるのか? また霊魂であるとき、どのように霊魂は人間であることができるのか?」と言うからである。神も、霊と呼ばれるので、同様である。


 霊と霊魂についてのこの観念は、ある言語の中で霊と息は一つの言葉であること、さらに、人間が死ぬとき、霊間または霊魂を吐き出す、また、息が止った者や気絶た者の肺に霊または霊魂が戻るとき、生命が戻った〔息が吹き返した〕と言われること、またその時、息と空気以外に認めないので、人間の霊と霊魂は、死後、人間でない、と身体の目と感覚から判断することから得られたものである。霊と霊魂についてのこの物質的な判断から、いろいろな仮説が起こり、またそれらの仮説から、『最後の審判についての続き』(32-38)の中で言われているように、人間は最後の審判の日まで人間とならないこと、またどこかで死んでいるその間は、〔魂と肉体の〕再結合を待ち望んでいる、という信仰が浮かんだ。


 人間の心は彼の霊であるので、それゆえ、天使たちは、彼らもまた霊であって、「心」と呼ばれる。

コメントを残す