原典講読『神の愛と知恵』 361

 

(1) 原文


361.  Quod duo illa, voluntas et intellectus, sint cuivis homini, et inter se distincta sicut amor et sapientia inter se, scitur et non scitur in mundo. Scitur ex communi perceptione, et non scitur ex cogitatione, et minus ex hac in descriptione. Quis enim non ex communi perceptione scit, quod voluntas et intellectus sint duo distincta apud hominem? Quisque enim id percipit dum audit, et quoque dicere potest alteri, “Hic bene vult, sed non bene intelligit; at hic bene intelligit, sed non bene vult; amo illum qui bene intelligit et bene vult, sed non amo illum qui bene intelligit et male vult:” at cum ille cogitat de voluntate et intellectu, non illa duo facit et distinguit, sed confundit; causa est quia cogitatio communicat cum visu corporis. Ille adhuc minus comprehendit quod voluntas et intellectus duo distincta sint, cum scribit; causa est, quia tunc cogitatio communicat cum sensuali, quod est proprium hominis; inde est, quod quidam possint bene cogitare et loqui, sed usque non bene scribere; hoc commune est apud sexum femininum. Simile est cum rebus aliis multis. Quis non ex communi perceptione novit, quod homo qui bene vivit, salvetur, et qui male vivit condemnetur? Tum quod homo qui bene vivit inter angelos veniat, et ibi videat, audiat, et loquatur sicut homo? Ut et, quod illi conscientia sit, qui facit justum ex justo, ac rectum ex recto? At si recedit a communi perceptione, et submittit illa cogitationi, tunc non scit quid conscientia, nec quod anima possit videre, audire et loqui sicut homo, nec quod bonum vitae sit nisi quam dare pauperibus. Ac si ex cogitatione scribis illa, confirmas illa per apparentias et fallacias, ac per verba soni et nullius rei. Inde est, quod plures eruditi, qui multum cogitaverunt, et plus qui scripserunt, communem perceptionem apud se debilitaverint et obscuraverint, immo destruxerint; et quod simplices clarius videant, quid bonum et verum, quam qui credunt se super illos sapere. Communis illa perceptio est ex influxu e caelo, ac cadit in cogitationem usque ad visum, at cogitatio separata a communi perceptione cadit in imaginationem, ex visu et ex proprio. Quod ita sit, experiaris. Dic alicui, qui in communi perceptione est, aliquod verum, et videbit; dic quod simus, vivamus et moveamur a Deo et in Deo, et videbit; dic quod Deus habitet in amore et in sapientia apud hominem, et videbit; dic porro, quod voluntas sit receptaculum amoris, et intellectus receptaculum sapientiae, et explica paulum, et videbit; dic quod Deus sit ipse Amor et ipsa Sapientia, et videbit; interroga quid conscientia, et dicet: at dic eadem alicui erudito, qui non ex communi perceptione cogitaverat, sed ex principiis vel ex ideis captis per visum e mundo, is non videbit. Expende postea, quis sapientior.


 


(2) 直訳


Quod duo illa, voluntas et intellectus, sint cuivis homini, et inter se distincta sicut amor et sapientia inter se, scitur et non scitur in mundo. それら二つ、意志と理解力が、それぞれの人間にある、また互いの間に愛と知恵のような区別が互いの間に〔ある〕ことは、世の中で知られ、また知られていない。


Scitur ex communi perceptione, et non scitur ex cogitatione, et minus ex hac in descriptione. 普遍的な☆知覚()から知られる、また思考から知られない、またより少なく記述の中のこれらから。


形容詞communisの意味は「①共有の、共通の ②公衆の、公共の ③一般の、普通の ④全般的に共有の、万人共通の、普遍的な ⑤概括的な、概略の」であり、ここでは④が適当だと思います。


Quis enim non ex communi perceptione scit, quod voluntas et intellectus sint duo distincta apud hominem? というのは、だれが普遍的な知覚から知らないか? 意志と理解力が人間のもとの区別された二つであること。


Quisque enim id percipit dum audit, et quoque dicere potest alteri, “Hic bene vult, sed non bene intelligit; というのは、だれでもそれを知覚する、聞く時、また他の者に言うこともできる、「この者はよく意志する、しかし、よく理解しない。


at hic bene intelligit, sed non bene vult; そして、この者はよく理解する、しかし、よく意志しない。


amo illum qui bene intelligit et bene vult, sed non amo illum qui bene intelligit et male vult:” 私は彼を愛する、よく理解し、よく意志する者を、しかし、私は彼を愛さない、よく理解し、また悪く意志する者を」。


at cum ille cogitat de voluntate et intellectu, non illa duo facit et distinguit, sed confundit; しかし、彼は意志と理解力について考えるとき、それらを二つとし、区別しない、しかし、混同する。


causa est quia cogitatio communicat cum visu corporis. 理由である、思考が身体の視覚と共有するからである。


Ille adhuc minus comprehendit quod voluntas et intellectus duo distincta sint, cum scribit; 彼はその上さらに少なく理解する、意志と理解力が区別された二つであることを、書くとき。


causa est, quia tunc cogitatio communicat cum sensuali, quod est proprium hominis; 理由である、その時、思考は感覚的なものと共有するからである、それは人間のプロプリウム(固有のもの)ある。


inde est, quod quidam possint bene cogitare et loqui, sed usque non bene scribere; ここからである、ある者はよく考えることと話すことができる、しかしそれでも、よく書くことが〔でき〕ない。


hoc commune est apud sexum femininum. このことは女性のもとで普通である。


Simile est cum rebus aliis multis. 同様である、他の多くの事柄に。


Quis non ex communi perceptione novit, quod homo qui bene vivit, salvetur, et qui male vivit condemnetur? だれが普遍的な知覚から知らないか? 人間、よく生きる者は、救われる、また悪く生きる者は、罪ありとされることを。


Tum quod homo qui bene vivit inter angelos veniat, et ibi videat, audiat, et loquatur sicut homo? さらに、人間、よく生きる者は天使たちの間にやって来る、またそこに人間のように見る、聞く、また話すことを?


Ut et, quod illi conscientia sit, qui facit justum ex justo, ac rectum ex recto? そのようにまた、彼に良心があること? 公正から公正を行なう者、そして正義から正義を。


At si recedit a communi perceptione, et submittit illa cogitationi, tunc non scit quid conscientia, nec quod anima possit videre, audire et loqui sicut homo, nec quod bonum vitae sit nisi quam dare pauperibus. しかし、もし普遍的な知覚からそれるなら、またそれらを思考に従属させる〔なら〕、その時、何が良心か知らない、また霊魂は人間のように見ること、聞くこと、話すことができることも〔知ら〕ない、また生活の善は貧しい者に与えることである以外でないなら〔知ら〕ない。


Ac si ex cogitatione scribis illa, confirmas illa per apparentias et fallacias, ac per verba soni et nullius rei. そして、もし思考からあなたがそれらを書くなら、あなたはそれらを外観と欺きによって、そして音のと事柄の無の言葉によって☆論証する(確信する)


原文の省略した書き方そのまま直訳してあるので、はてな? と思うかもしれません。もちろん「音だけで、実際の事柄を何も含まない言葉によって」という意味です。


Inde est, quod plures eruditi, qui multum cogitaverunt, et plus qui scripserunt, communem perceptionem apud se debilitaverint et obscuraverint, immo destruxerint; ここからである、学識ある者の多くの者は、多くのことを考えた者、またより多く〔の者〕、書いた者、自分自身のもとの普遍的な知覚を弱めた(損なった)、また曇らせた(あいまいにした)、実に(それどころかむしろ)壊した。


et quod simplices clarius videant, quid bonum et verum, quam qui credunt se super illos sapere. また、単純な者たちはよりはっきりと見ること、何が善と真理か、自分自身が他の者の上に賢明であることを信じている者よりも。


Communis illa perceptio est ex influxu e caelo, ac cadit in cogitationem usque ad visum, at cogitatio separata a communi perceptione cadit in imaginationem, ex visu et ex proprio. その普遍的な知覚は天界からの流入である、そして、思考の中へ、視覚までも落ち込む、しかし、普遍的な知覚から分離した思考は想像(空想)の中に落ち込む、視覚から、また〔人間の〕プロプリウムから。


Quod ita sit, experiaris. このようであることを、あなたは経験により学ぶ(はずである)


Dic alicui, qui in communi perceptione est, aliquod verum, et videbit; 他の者に言え、普遍的な知覚の中にいる者、何らかの真理を、すると〔彼は〕見るであろう。


dic quod simus, vivamus et moveamur a Deo et in Deo, et videbit; 神から、また神の中で私たちは存在し、生き、動かされることを言え、すると〔彼は〕見るであろう。


dic quod Deus habitet in amore et in sapientia apud hominem, et videbit; 神は人間のもとの愛の中と知恵の中に住むことを言え、すると〔彼は〕見るであろう。


dic porro, quod voluntas sit receptaculum amoris, et intellectus receptaculum sapientiae, et explica paulum, et videbit; さらに言え、意志は愛の容器である、また理解力は知恵の容器〔である〕ことを、また少し説明せよ、すると〔彼は〕見るであろう。


dic quod Deus sit ipse Amor et ipsa Sapientia, et videbit; 神は愛そのものと知恵そのものであることを言え、すると〔彼は〕見るだろう。


interroga quid conscientia, et dicet: 何が良心か質問せよ、すると〔彼は〕言うであろう。


at dic eadem alicui erudito, qui non ex communi perceptione cogitaverat, sed ex principiis vel ex ideis captis per visum e mundo, is non videbit. しかし、同じことをある学識ある者に言え、普遍的な知覚から考えなかった者、しかし、世からの視覚を通して獲得された原理からあるいは観念から〔考えた者〕、彼は見ないであろう。


Expende postea, quis sapientior. その後、熟考せよ、だれがより賢明か。


 


(3) 訳文


361. それぞれの人間に、それら二つのもの、意志と理解力があり、また互いの間に愛と知恵のような区別があることは、世の中で知られ、また知られていない。普遍的な知覚からは知られるが、思考からは、また記述されたものからはさらに知られない。それというのも、だれが、普遍的な知覚から意志と理解力が人間のもとの区別された二つのものであること知らないか? というのは、だれでも、「この者はよく意志するが、しかし、よく理解しない。そして、この者はよく理解するが、しかし、よく意志しない。私は、よく理解し、よく意志する者を愛するが、しかし、よく理解し、また悪く意志する者を愛さない」、と聞き、また他の者に言うこともできる時、それを知覚しているから。しかし、意志と理解力について考えるとき、それらを二つのものとし、区別しないで、混同する。その理由は、思考が身体の視覚と共有するからである。書くとき、意志と理解力が区別された二つのものであることはさらに理解されていない。その理由は、その書く時、思考が人間のプロプリウム(固有のもの)ある感覚的なものと共有するからである。ここから、ある者はよく考え、話すことができるが、しかしそれでも、よく書くことができない。これは女性に普通のことである。他の多くの事柄でも同様である。


 だれが普遍的な知覚から、よく生きる者は救われ、悪く生きる者は罪ありとされることを知らないか? さらに、よく生きる者は天使たちの間にやって来て、そこで人間のように見、聞き、話すことを知らないか? そのようにまた、公正から公正を、そして正義から正義を行なう者に良心があること知らないか?


 しかし、もし普遍的な知覚からそれ、またそれらを思考に従属させるなら、その時、何が良心とは何か知らず、また霊魂は人間のように見、聞き、話すことができることも知らず、また生活の善は貧しい者に与えることであるとしか知らない。そして、もしあなたがそれらについて思考から書くなら、あなたはそれらを外観と欺きによって、そして音だけで、実際の事柄を何も含まない言葉によって論証する。ここから、多くのことを考えた学識ある多くの者は、また書いた者はより多く、自分自身のもとの普遍的な知覚を損ない、曇らせ、それどころか破壊すらした。また、単純な者たちは、何が善と真理か、他の者にまさって自分自身が賢明である、と信じている者よりもはっきりと知る。その普遍的な知覚は天界からの流入であり、思考の中へ視覚までも落ち込むが、しかし、普遍的な知覚から分離した思考は視覚と〔人間の〕プロプリウムから空想の中に落ち込む。


 このようであることを、あなたは経験により学ぶはずである。普遍的な知覚の中にいる者に、何らかの真理を言ってみよ、彼は知るであろう。神から、また神の中で私たちは存在し、生き、動かされる、と言ってみよ、彼は知るであろう。神は人間のもとの愛と知恵の中に住むことを言ってみよ、彼は知るであろう。さらに、意志は愛の容器であり、また理解力は知恵の容器であることを言い、また少し説明してみよ、彼は知るであろう。神は愛そのものと知恵そのものであることを言ってみよ、彼は知るであろう。良心とは何か質問してみよ、彼は言うであろう。しかし、同じことを、普遍的な知覚から考えず、しかし、世からの視覚を通して得た原理からあるいは観念から考えた学識ある者に言ってみよ、彼は知らないであろう。その後、だれがより賢明か熟考してみよ。

コメントを残す