原典講読『神の愛と知恵』 338, 339

 

(1) 原文


338.  (i.) Quid super tellure intelligitur per usus malos. Per usus malos super tellure intelliguntur omnia noxia in utroque regno, animali et vegetabili, et quoque noxia in regno minerali. Omnia noxia in illis regnis non vacat enumerare, nam hoc foret congerere nomina; ac nomina congerere absque indicatione noxae, quam quodlibet genus producit, non fert illum usum, quem hoc opus pro fine habet. Propter scientiam sufficit hic aliqua nominare. Talia sunt in regno animali serpentes venenati, scorpii, crocodili, dracones, bubones, ululae, mures, locustae, ranae, araneae; tum muscae, fuci, blattae, pediculi, acari; verbo, quae consumunt gramina, folia, fructus, semina, cibos et potus, et noxam inferunt bestiis et hominibus. In regno vegetabili sunt omnes herbae malignae, virulentae et toxicatae; et similia legumina et virgulta. In regno minerali omnes terrae venenatae. Ex his paucis videri potest, quid per usus malos super tellure intelligitur: sunt enim usus mali omnia quae opposita sunt usibus bonis, de quibus in mox praecedente articulo [(n. 336)].


 


(2) 直訳


(i.) Quid super tellure intelligitur per usus malos.― (i.) 地球の上の何が意味されるか、悪の役立ちによって。


Per usus malos super tellure intelliguntur omnia noxia in utroque regno, animali et vegetabili, et quoque noxia in regno minerali. 地球の上の悪のい役立ちによって両方の界の中のすべての有害なものが意味される、動物と植物、また鉱物界の有害なものも。


Omnia noxia in illis regnis non vacat enumerare, nam hoc foret congerere nomina; これらの界の中のすべての有害なものを列挙することは時間がない、なぜなら、このことは名前を集めることであった☆から。


foretを直訳してあります。接続法未完了なので「現在の事実に反する仮定」を述べていると思います。すなわち、「(名前を集めても数が多すぎて)名前を集めただけのことになってしまうだろう(だからそんなことはしない)」というニュアンスです。


ac nomina congerere absque indicatione noxae, quam quodlibet genus producit, non fert illum usum, quem hoc opus pro fine habet. そして有害()を指摘することなしに名前を集めることは、それをそれぞれの属(種類)が生み出す、その役立ちをもたらさない(与えない)、それをこの著作は目的として持つ。


Propter scientiam sufficit hic aliqua nominare. 知識のためにここに何らかのものを列挙することが十分である(足りる)


Talia sunt in regno animali serpentes venenati, scorpii, crocodili, dracones, bubones, ululae, mures, locustae, ranae, araneae; このようなものが動物界の中にある、有毒なヘビ、サソリ、ワニ、ヘビ()、ミミズク、モリフクロウ、ネズミ、イナゴ、カエル、クモ。


tum muscae, fuci, blattae, pediculi, acari; さらに、ハエ、雄バチ、イガ(シミ)、シラミ、ダニ。


verbo, quae consumunt gramina, folia, fructus, semina, cibos et potus, et noxam inferunt bestiis et hominibus. 一言でいえば、それらは草、葉、果実、種、食べ物と飲み物を食い尽す(滅ぼす)、また獣と人間に害をもたらす。


In regno vegetabili sunt omnes herbae malignae, virulentae et toxicatae; 植物界の中にすべての草本がある、有害な、有毒な(毒性の)、また有毒な。


et similia legumina et virgulta. また同様に、青物(野菜)や灌木。


「マメ科植物」の訳もあり得ます。


In regno minerali omnes terrae venenatae. 鉱物界の中に、すべての有毒な地。


Ex his paucis videri potest, quid per usus malos super tellure intelligitur: これらわずからものから見られることができる、何が地球の上の悪の役立ちによって意味されるか。


sunt enim usus mali omnia quae opposita sunt usibus bonis, de quibus in mox praecedente articulo [(n. 336)]. なぜなら、悪の役立ちはすべてのものであるから、それらは善の役立ちに対立している、それらについてじきに先行する章の中に〔(336)〕。


 


(3) 訳文


338. (i.) 地上の悪の役立ちによって何が意味されるか。


 地球の上の悪のい役立ちによって動物界と植物界の両方の中のすべての有害なものが、また鉱物界の有害なものも意味される。これらすべての有害なものを列挙するには時間がない、なぜなら、それは名前だけを集めるになってしまうであろうから。そしてそれぞれの種と属が生み出す有害を指摘することなしに名前を集めることは、この著作が目的としている役立ちをもたらさない。ここでは知識として、いくつか列挙すれば十分である。


 そのようなものとして動物界に、有毒なヘビ、サソリ、ワニ、ヘビ、ミミズク、モリフクロウ、ネズミ、イナゴ、カエル、クモ、さらに、ハエ、雄バチ、イガ、シラミ、ダニがある。一言でいえば、それらは草、葉、果実、種、食べ物と飲み物を食い尽し、また獣と人間に害をもたらす。植物界に、有害な、毒性の、また有毒なすべての草本、また同じく、青物や灌木がある。鉱物界に、すべての有毒な地がある。


 これらわずからものから、地上の悪の役立ちによって何が意味されるか知ることができる。なぜなら、悪の役立ちは善の役立ちに対立するすべてのものであるから。それらについてはすぐ前の章(336)述べた〕。


 


(1) 原文


339.  (ii.) Quod omnia quae usus mali sunt, sint in inferno, et quae usus boni, sint in caelo. Antequam videri potest, quod omnes mali usus qui super tellure existunt, non sint a Domino, sed ab inferno, praemittendum est aliquid de caelo et inferno: quod nisi scitur, possunt usus mali aeque ac boni attribui Domino, et quod a creatione simul sint, vel attribui naturae, ac ortus illorum soli ejus. Ab his binis erroribus homo non potest abduci, nisi sciat, quod nihil quicquam existat in mundo naturali, quod non causam et inde ortum ducit ex mundo spirituali, et quod bonum sit a Domino, et quod malum a diabolo, hoc est, ab inferno. Per mundum spiritualem intelligitur et caelum et infernum. In caelo apparent omnia illa quae usus boni sunt, de quibus in praecedente articulo [(n. 336)]; in inferno autem apparent omnia illa quae usus mali sunt, de quibus mox supra (n. 338) ubi enumerata sunt; quae sunt ferae omnis generis, ut serpentes, scorpii, dracones, crocodili, tigrides, lupi, vulpes, porci, bubones, noctuae, ululae, vespertiliones, mures parvi et magni, ranae, locustae, araneae, et insecta noxia multi generis: apparent etiam toxica, et cicutae omnis generis, et aconita tam in herbis quam in terris: verbo, omnia illa quae noxam faciunt, et homines necant: talia in infernis apparent ita ad vivum, prorsus sicut illa super terris et in illis. Dicitur quod appareant ibi, sed usque non sunt ibi sicut in terris, sunt enim merae correspondentiae cupiditatum, quae ex malis eorum amoribus scaturiunt; se in talibus formis coram aliis sistunt. Quoniam talia in infernis sunt, ideo etiam scatent illa nidoribus tetris, ut cadaverosis, stercoreis, urinosis, putribus, quibus spiritus diabolici ibi delectantur, sicut illis animalia quibus virus inest. Ex his constare potest, quod similia in mundo naturali non duxerint originem a Domino, et quod [non] creata sint a principio, nec quod orta sint a natura per solem ejus, sed quod sint ex inferno. Quod non sint a natura per solem ejus, patet manifeste ex eo, quod spirituale influat in naturale, et non vicissim: et quod non sint a Domino, ex eo, quod infernum non sit ab Ipso, ita nec aliquid in inferno, quod eorum malis correspondet.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod omnia quae usus mali sunt, sint in inferno, et quae usus boni, sint in caelo.― (ii.) すべてのもの、それらは悪の役立ちである、地獄の中にあること、またそれら善の役立ちは天界の中〔にある〕。


Antequam videri potest, quod omnes mali usus qui super tellure existunt, non sint a Domino, sed ab inferno, praemittendum est aliquid de caelo et inferno: 見られることができる前に、すべての悪の役立ちは、それは地球の上に存在するようになる、主からでないこと、しかし、地獄から、天界と地獄について何らかのものがあらかじめ言われなければならない。


quod nisi scitur, possunt usus mali aeque ac boni attribui Domino, et quod a creatione simul sint, vel attribui naturae, ac ortus illorum soli ejus. もし知られないなら、悪の役立ちは善の〔役立ち〕と等しく、主に帰せられることができること、また創造から一緒であること、あるいは自然に帰せられること、そしてそれらの起源がその〔自然の〕太陽に〔帰せられる〕。


Ab his binis erroribus homo non potest abduci, nisi sciat, quod nihil quicquam existat in mundo naturali, quod non causam et inde ortum ducit ex mundo spirituali, et quod bonum sit a Domino, et quod malum a diabolo, hoc est, ab inferno. これら二つの間違いから人間は引き出されることができない、もし知らないなら、自然界の中に決して何も存在するようにならないこと、霊界から原因とそこからの起源を得ないもの、また善は主からであること、また悪は悪魔から、すなわち、地獄から〔である〕こと。


Per mundum spiritualem intelligitur et caelum et infernum. 霊界によって天界と地獄が意味される。


In caelo apparent omnia illa quae usus boni sunt, de quibus in praecedente articulo [(n. 336)]; 天界の中でそれらすべてのものが見られる、善の役立ちであるもの、それらについて先行する章の中に〔(336)〕。


in inferno autem apparent omnia illa quae usus mali sunt, de quibus mox supra (n. 338) ubi enumerata sunt; しかしながら、地獄の中でそれらすべてのものが見られる、悪の役立ちであるもの、それらについてすぐ上に(338)そこに列挙されている。


quae sunt ferae omnis generis, ut serpentes, scorpii, dracones, crocodili, tigrides, lupi, vulpes, porci, bubones, noctuae, ululae, vespertiliones, mures parvi et magni, ranae, locustae, araneae, et insecta noxia multi generis: それらはすべての種類の野獣である、ヘビ、サソリ、ヘビ()、ワニ、トラ、オオカミ、キツネ、ブタ、ミミズク、フクロウ、モリフクロウ、コウモリ、小大ネズミ、カエル、イナゴ、クモ、また多くの種類の有害な昆虫。


apparent etiam toxica, et cicutae omnis generis, et aconita tam in herbis quam in terris: さらにまた毒物、すべての種類の毒ニンジン、またトリカブト、草本の中と同じく地の中に。


verbo, omnia illa quae noxam faciunt, et homines necant: 一言でいえば、それらすべてのもの、それらは害を引き起こす、また人間を死なす。


talia in infernis apparent ita ad vivum, prorsus sicut illa super terris et in illis. このようなものが地獄の中で見られる、このように生きいきと、まったくそれらのように、地の上とそれらの中に。


Dicitur quod appareant ibi, sed usque non sunt ibi sicut in terris, sunt enim merae correspondentiae cupiditatum, quae ex malis eorum amoribus scaturiunt; そこに見られることが言われる、しかしそれでも、地の中のようにそこにない、なぜなら、欲望に対応するものにほかならないから、それらは彼らの悪の愛からわき出る。


se in talibus formis coram aliis sistunt. それ自体をこのような形の中で他の者の前に見せる。


Quoniam talia in infernis sunt, ideo etiam scatent illa nidoribus tetris, ut cadaverosis, stercoreis, urinosis, putribus, quibus spiritus diabolici ibi delectantur, sicut illis animalia quibus virus inest. このようなものが地獄の中にあるので、それゆえ、それらはまた忌まわしい悪臭で満ちている、(例えば)死体()で、糞で☆1、尿で、腐敗したようなもので、それらで悪魔的な霊はそこに楽しむ(喜ぶ)、それらで動物が〔喜ぶ〕ように、それらに☆2毒が内在する。


1 stercoreisは底本(スヴェーデンボリ協会1982年版)stercoresとなっていますが、直しました。初版もstercoreisです。


2 この「それらquibus」をanimaliaを指すと解釈したのが長島訳で「病毒をもつケダモノのように」そしています。これも考えられますが、illisを指す、すなわち悪臭を指すと見なすほうが自然だと思います。悪臭の中には毒が内在する、ということです。なお、柳瀬訳には「毒が内在する」の部分が(意訳した英訳の影響で)けています。


Ex his constare potest, quod similia in mundo naturali non duxerint originem a Domino, et quod [non] creata sint a principio, nec quod orta sint a natura per solem ejus, sed quod sint ex inferno. これらから明らかにすることができる、自然界の中の同様のものは起源を主から得ていないこと、また始めから創造されたのではないこと、起源はその太陽からでもないこと、しかし、地獄からであること。


Quod non sint a natura per solem ejus, patet manifeste ex eo, quod spirituale influat in naturale, et non vicissim: その太陽を通して自然からでないことは、そのことからはっきりと明らかである、霊的なものが自然的なものの中に流入すること、また逆でない。


et quod non sint a Domino, ex eo, quod infernum non sit ab Ipso, ita nec aliquid in inferno, quod eorum malis correspondet. また、主からでないこと〔も明らかである〕、そのことから、地獄がその方からでないこと、このように地獄の中の何らかのものも、それらは〔そこの〕彼らに対応するもの。


 


(3) 訳文


339. (ii.) 悪の役立ちであるすべてのものは地獄の中にあり、善の役立ちであるすべてのものは天界の中にあること。


地上に存在するようになるすべての悪の役立ちは、主からでなく、地獄からであることが知られる前に、あらかじめ天界と地獄についていくつか述べておかなければならない。そのことが知られないなら、悪の役立ちは善の役立ちと等しく主に帰せられ、また創造から一緒であり、あるいは自然に、それらの起源がその自然の太陽に帰せられてしまうであろう。もし霊界から原因とそこからの起源を得ないものは自然界の中に決して何も存在するようにならないこと、また善は主からであり、悪は悪魔から、すなわち、地獄からであることが知られないなら、人間はそれら二つの間違いから引き出されることができない。


 霊界によって天界と地獄が意味される。天界に善の役立ちであるものがすべて見られ、それらについては前章に(336)述べた。しかし、地獄に悪の役立ちであるものがすべて見られ、それらについてはすぐ前に(338)列挙されている。それらはすべての種類の野獣、ヘビ、サソリ、ヘビ、ワニ、トラ、オオカミ、キツネ、ブタ、ミミズク、フクロウ、モリフクロウ、コウモリ、大小のネズミ、カエル、イナゴ、クモであり、また多くの種類の有害な昆虫である。さらにまたすべての種類の毒ニンジン、トリカブト、また草本の中と同じく地の中の毒物である。一言でいえば、害を引き起こし、また人間を死なすものすべてである。このようなものが地獄に、まったく地上と地中のように、生きいきと見られる。


 そこに見られると言われるが、しかしそれでも、地のようにそこにあるのではない、なぜなら、それらは彼らの悪の愛からわき出る欲望に対応するものにほかならず、それ自体をこのような形の中で他の者の前に見せるから。このようなものが地獄にあるので、それゆえ、それらは、糞、尿、腐敗したような忌まわしい悪臭で満ちており、毒が内在するそれらを喜ぶ動物がように、悪魔的な霊はそれらを喜ぶのである


 これらから、自然界の中のこれと同じようなのものはその起源を主から得ていないこと、また始めから創造されたのではないこと、起源はその太陽からでもなく、地獄からであることを明らかにすることができる。その太陽を通して自然からでないことは、霊的なものが自然的なものの中に流入し、その逆ではないことから、また、主からもでないことは、地獄が、またそこの彼らに対応する地獄の中の何らかのものも主からでないことから、はっきりと明らかである。