原典講読『神の愛と知恵』 336, 337

 

QUOD MALI USUS A DOMINO NON CREATI SINT,


SED QUOD UNA CUM INFERNO ORTI.


悪い役立ちは主により創造されなかったこと


しかし、地獄と一緒に生じたこと


 


(1) 原文


336.  Omnia bona quae actu existunt, vocantur usus, et omnia mala quae actu existunt, etiam vocantur usus; sed hi vocantur usus mali, illi autem usus boni. Nunc quia omnia bona sunt ex Domino, et omnia mala ex inferno, sequitur quod non alii usus quam boni a Domino creati sint, et quod usus mali ex inferno orti sint. Per usus, de quibus in hoc articulo in specie agitur, intelliguntur omnia quae super tellure apparent; sicut animalia omnis generis, et vegetabilia omnis generis; haec et illa quae usum praestant homini, sunt a Domino, et quae damnum inferunt homini sunt ex inferno. Similiter per usus a Domino intelliguntur omnia quae perficiunt rationale hominis, et quae faciunt ut homo recipiat spirituale a Domino; at per usus malos intelliguntur omnia quae destruunt rationale, et faciunt ut homo non fieri spiritualis possit. Quod illa quae damnum inferunt homini, dicantur usus, est quia malis usui sunt ad malefaciendum, et quod etiam conducant ad malignitates absorbendas, ita quoque ad medelas: dicitur usus in utroque sensu, sicut amor, ut amor bonus et amor malus, et amor vocat usum omne id quod ab illo fit.


 


(2) 直訳


Omnia bona quae actu existunt, vocantur usus, et omnia mala quae actu existunt, etiam vocantur usus;  すべての善は、それは活動して存在するようになる、役立ちと呼ばれる、またすべての悪は、それは活動して存在するようになる、〔これも〕また役立ちと呼ばれる。


sed hi vocantur usus mali, illi autem usus boni. しかし、後者は悪の役立ちと呼ばれる、しかしながら、前者は善の役立ちと〔呼ばれる〕。


Nunc quia omnia bona sunt ex Domino, et omnia mala ex inferno, sequitur quod non alii usus quam boni a Domino creati sint, et quod usus mali ex inferno orti sint. それで、すべての善は主からであるので、またすべての悪は地獄から、善以外の何らかの役立ちは主により創造されなかったことがいえる、また悪の役立ちは地獄から生じたこと。


Per usus, de quibus in hoc articulo in specie agitur, intelliguntur omnia quae super tellure apparent; 役立ちによって、そのことについてこの章の中で特に扱われる、すべてのものが☆意味される、それらは地球の上に見られる。


ここは「が」を「もまた」と意訳したいと思います。


sicut animalia omnis generis, et vegetabilia omnis generis; すべての種類の動物のような、またすべての種類の植物。


haec et illa quae usum praestant homini, sunt a Domino, et quae damnum inferunt homini sunt ex inferno. これらやそれらは、それらは人間に役立ちを果たす、主からである、また人間に害を引き起こすそれらは地獄からである。


Similiter per usus a Domino intelliguntur omnia quae perficiunt rationale hominis, et quae faciunt ut homo recipiat spirituale a Domino; 同様に主からの役立ちによってすべてのものが意味される、それらは人間の理性を完成させる、またそれらは人間が主からの霊的なものを受け入れるようにする。


at per usus malos intelliguntur omnia quae destruunt rationale, et faciunt ut homo non fieri spiritualis possit. しかし、悪の役立ちによってすべてのものが意味される、それは理性を破壊する、また人間が霊的になる☆ことができないようにする。


動詞fioには「~になる」という意味があります。


Quod illa quae damnum inferunt homini, dicantur usus, est quia malis usui sunt ad malefaciendum, et quod etiam conducant ad malignitates absorbendas, ita quoque ad medelas: それら人間に害を引き起こすものが、役立ちと呼ばれること、悪い者らに悪いことをするために役立ちであるからである、また悪意(有害性)を吸収することへもまた導く☆、このようにまた治療へ☆。


ここはもう少し具体的に書いてもらわないとわかりません。俗に言う「毒をもって毒を制す」ということでしょうか。劇薬はそのままでは毒ですが、少しだけうまく用いれば病原菌など殺せます。また社会的には「やくざ」などありますが、その組織が悪人を吸収していると見ることもできます。ギャンブルものめり込めば「身の破滅」となりますが、程よく楽しめば、娯楽、気晴らしとなります。


dicitur usus in utroque sensu, sicut amor, ut amor bonus et amor malus, et amor vocat usum omne id quod ab illo fit. 役立ちが両方の意味の中で言われる、愛のように、例えば、善い愛と悪い愛、また愛はそれをすべて役立ちと呼ぶ、それ〔愛〕により行なわれるもの。


 


(3) 訳文


336. 活動して存在するようになるすべての善は役立ちと呼ばれ、活動して存在するようになるすべての悪もまた役立ちと呼ばれる。しかし、後者は悪の役立ちと呼ばれ、前者は善の役立ちと呼ばれる。それで、すべての善は主からであり、すべての悪は地獄からであるので、善以外の役立ちは主により創造されなかったこと、また悪の役立ちは地獄から生じたことがいえる。


役立ちによって、そのことについてこの章の中で特に扱うが、地上に見られるすべての種類の動物、またすべての種類の植物のようなすべてのものもまた意味される。人間に役立ちを果たすそれらのものは、主からであり、また人間に害を引き起こすそれらのものは地獄からである。同様に主からの役立ちによって、人間の理性を完成させ、人間が主からの霊的なものを受け入れるようにするすべてのものが意味される。しかし、悪の役立ちによって、理性を破壊し、人間が霊的になれないようにするすべてのものが意味される。人間に害を引き起こすものが役立ちと呼ばれるのは、悪い者らには悪いことをするために役立ちであり、また有害性を吸収することへ、このようにまた治療へも導くからである。愛のように、例えば、善い愛と悪い愛のように、役立ちが両方の意味で言われる。愛は、愛により行なわれるものをすべて役立ちと呼ぶ。


 


(1) 原文


337.  Quod usus boni sint a Domino, et quod usus mali sint ab inferno, demonstrabitur hoc ordine:


(i.) Quid super tellure intelligitur per usus malos.


(ii.) Quod omnia quae sunt usus mali, sint in inferno, et quae usus boni in caelo.


(iii.) Quod influxus continuus sit e mundo spirituali in mundum naturalem.


(iv.) Quod influxus ex inferno operetur illa quae usus mali sunt in locis ubi sunt illa quae correspondent.


(v.) Quod ultimum spirituale separatum a superiori suo id operetur.


(vi.) Quod binae formae sunt, in quas operatio per influxum fit, forma vegetabilis et forma animalis.


(vii.) Quod utraque forma facultatem propagandi suum genus, et propagationis media, accipiat.


 


(2) 直訳


Quod usus boni sint a Domino, et quod usus mali sint ab inferno, demonstrabitur hoc ordine:― 善の役立ちは主からであること、また悪の役立ちは地獄からであることは、この順序で示される。


(i.) Quid super tellure intelligitur per usus malos. (i.) 地球の上の何が意味されるか、悪の役立ちによって。


(ii.) Quod omnia quae sunt usus mali, sint in inferno, et quae usus boni in caelo. (ii.) すべてのもの、それらは悪の役立ちである、地獄の中にあること、またそれら善の役立ちは天界の中〔にある〕☆。


長島訳は「地獄にはすべて、悪い役立ちに由来するものがあり…」と意味不明な「由来する」を付加しています。「由来する」では何のことかわかりません。でたらめです。


(iii.) Quod influxus continuus sit e mundo spirituali in mundum naturalem. (iii.) 絶え間のない流入があること、霊界から自然界の中へ。


(iv.) Quod influxus ex inferno operetur illa quae usus mali sunt in locis ubi sunt illa quae correspondent. (iv.) 地獄からの流入がそれらに働きかける、悪の役立ちであるもの、そこに場所の中にそれらがあること、対応するもの。


(v.) Quod ultimum spirituale separatum a superiori suo id operetur. (v.) 最も低い霊的なものが、それ自体の高いものから分離された、そのことを働きかけること。


(vi.) Quod binae formae sunt, in quas operatio per influxum fit, forma vegetabilis et forma animalis. (vi.) 二つの形がある、その中へ流入によって働き(作用)生じる☆、植物の形と動物の形。


長島訳はここを「流入が働く二つの形相がある…」としています。でたらめとしかいいようがありません。


(vii.) Quod utraque forma facultatem propagandi suum genus, et propagationis media, accipiat. (vii.) 両方の形はそれ自体の属(種類)を繁殖させる能力を、また繁殖の手段を、受け取ること。


genusは生物学上の分類単位「属」(「種」の一つ上)す。でもここでは「種と属」でよいでしょう。


 


(3) 訳文


337. 善の役立ちは主からであり、悪の役立ちは地獄からであることを次の順序で示そう。


 (i.) 地上の悪の役立ちによって何が意味されるか。


 (ii.) 悪の役立ちであるすべてのものは地獄の中にあり、善の役立ちであるすべてのものは天界の中にあること。


 (iii.) 霊界から自然界の中へ絶え間のない流入があること。


 (iv.) 地獄からの流入が悪の役立ちに働きかけ、その場所にはそれらに対応するものがあること。


 (v.) 高い霊的ものから分離された最も低い霊的なものが、そのことを働きかけること。


 (vi.) 二つの形、植物の形と動物の形があり、それらの中への流入によって働き生じる。


(vii.) 両方の形はそれ自体の種と属を繁殖させる能力と繁殖の手段を受けること。

コメントを残す