パソコンの故障で中断していたブログを再開します。
とりあえず、ご報告します。
月: 2010年1月
原典講読『神の愛と知恵』 256
QUOD GRADUS NATURALIS MENTIS HUMANAE
IN SE SPECTATUS SIT CONTINUUS,
SED QUOD PER CORRESPONDENTIAM
CUM BINIS GRADIBUS SUPERIORIBUS,
DUM ELEVATUR, APPAREAT SICUT SIT DISCRETUS.
それ自体の中で(本質的に)眺められた
人間の心の自然的な段階は連続していること、
しかし、二つの高い段階と対応によって
高揚される時、分離しているように見えること
(1) 原文
256. Hoc tametsi aegre potest comprehendi ab illis qui nondum in scientia graduum altitudinis sunt, usque tamen revelandum est, quia sapientiae angelicae est, quae sapientia quamvis ab homine naturali non potest eo modo, quo ab angelis, cogitari, potest tamen comprehendi intellectu, dum hic usque ad gradum lucis, in qua sunt angeli, elevator; intellectus enim potest eo usque elevari, ac secundum elevationem illustrari. Sed illustratio mentis naturalis non ascendit per gradus discretos, sed increscit per gradum continuum; tunc sicut increscit, ita ab interiori ex luce graduum binorum superiorum illustratur. Quomodo hoc fit, comprehendi potest ex perceptione graduum altitudinis, quod unus sit supra alterum, et quod gradus naturalis, qui est ultimus, sit quasi velamen commune duorum superiorum graduum; tunc sicut naturalis gradus elevatur ad gradum superioris, ita superior ab interiori agit in exteriorem naturalem, ac illum illuminat. Fit quidem illuminatio ab interiori ex luce graduum superiorum; at illa a gradu naturali, qui circumtegit et ambit, recipitur per continuum, ita lucidius et purius secundum ascensum; hoc est, gradus naturalis illustratur ab interiore ex luce graduum superiorum discrete, sed in se continue. Ex his patet, quod homo, quamdiu in mundo vivit, et per id in naturali gradu est, non possit elevari in ipsam sapientiam, qualis illa est apud angelos, sed modo in lucem superiorem usque ad angelos, ac recipere illustrationem ab illorum luce, quae ab interiori influit ac illuminat. Sed haec non possunt adhuc clarius describi; potest melius comprehendi ab effectibus, nam effectus ponunt causas, dum hae aliquantum prius sciuntur, in se in luce, et sic illustrant.
(2) 直訳
Hoc tametsi aegre potest comprehendi ab illis qui nondum in scientia graduum altitudinis sunt, usque tamen revelandum est, quia sapientiae angelicae est, quae sapientia quamvis ab homine naturali non potest eo modo, quo ab angelis, cogitari, potest tamen comprehendi intellectu, dum hic usque ad gradum lucis, in qua sunt angeli, elevator; このことは彼らによりほとんど理解されることができないとはいえ、高さの段階の知識の中にまだいない者たち、やはりそれでも知られるようにしなければ(示さなければ)ならない、天使たちの知恵のものであるので、その知恵は自然的な人間により考えられることができないとはいえ、そのような方法で、それに天使により、それでも理解力で理解されることが〔できる〕、これが光の段階にまでも、その中に天使たちがいる、高揚される時。
intellectus enim potest eo usque elevari, ac secundum elevationem illustrari. なぜなら、理解力はやはりそれだけ高揚されることができるから、そして高揚にしたがって照らされることが〔できる〕。
Sed illustratio mentis naturalis non ascendit per gradus discretos, sed increscit per gradum continuum; しかし、自然的な心の照らしは分離した段階を通して上昇しない、しかし連続した段階を通して増大する。
tunc sicut increscit, ita ab interiori ex luce graduum binorum superiorum illustratur. その時、増大するように、そのように内的なものにより高い二つの段階の光から照らされる。
Quomodo hoc fit, comprehendi potest ex perceptione graduum altitudinis, quod unus sit supra alterum, et quod gradus naturalis, qui est ultimus, sit quasi velamen commune duorum superiorum graduum; どのようにこのことが生ずるか、高さの段階の知覚(把握)から理解されることができる、一つのものが他のものの上にあること、また自然的な段階は、それは最後のものである、いわば二つの高い段階の全般的なおおいである。
tunc sicut naturalis gradus ad gradum superioris☆, ita superior ab interiori agit in exteriorem naturalem, ac illum illuminat. その時、自然的な段階が高い段階へ〔上げられる〕ように、このように高いものは内的なものにより自然的な外的なものの中に働き、そして照らす。
☆ 原文superiorisは内容から対格superioremとするのがよいようです。
Fit quidem illuminatio ab interiori ex luce graduum superiorum; 確かに照らしは高い段階の光から内的なものにより生ずる。
at illa a gradu naturali, qui circumtegit et ambit, recipitur per continuum, ita lucidius et purius secundum ascensum; しかし、それ〔照らし〕は自然的な段階により、それは〔高い段階を〕包み、囲む、連続〔の段階〕によって受ける、このように上昇にしたがってさらに照らされて、またさらに純粋に。
hoc est, gradus naturalis illustratur ab interiore ex luce graduum superiorum discrete, sed in se continue. すなわち、自然的な段階は内的なものにより高い段階の光から分離して照らされる、しかし、それ自体の中で(本質的に)連続して。
Ex his patet, quod homo, quamdiu in mundo vivit, et per id in naturali gradu est, possit elevari in ipsam sapientiam, qualis illa est apud angelos, sed modo in lucem superiorem usque ad angelos, ac recipere illustrationem ab illorum luce, quae ab interiori influit ac illuminat. これらから明らかである、世の中に生きるかぎり、またそのことによって自然的な段階の中にいる、同じ知恵の中に高揚されることはできない、天使たちのもとにあるそれらのような、しかし、高い光の中へ〔高揚される〕かぎり、天使にまでも、そしてそれらの光により照らしを受け入れること〔ができる〕、それらは内的なものにより流入し、そして照らす。
Sed haec non possunt adhuc clarius describi; しかし、このことはさらにはっきりと述べることはできない。
potest melius comprehendi ab effectibus, nam effectus ponunt causas, dum hae aliquantum prius sciuntur, in se in luce, et sic illustrant. 結果からよりよく理解されることができる、なぜなら、結果は原因を置く(もたらす)から、これらがいくらか前もって知られている時、それ自体の中に(本質的に)光の中に、またこうして説明するから。
(3) 訳文
256. 高さの段階についての知識の中にまだいない者たちに、このことはほとんど理解されることができないとはいえ、天使たちの知恵に属するので、やはりそれでも示さなければならない。その知恵は、天使のようには自然的な人間により考えられることができないとはいえ、それでも理解力が天使たちのいる光の段階にまでも高揚される時、理解されることができる。なぜなら、理解力はそれだけ高揚され、そして高揚にしたがって照らされることができるから。
しかし、自然的な心が照らされることは、分離した段階を通して上昇するのではなく、連続した段階を通して増大する。そして、増大する時、内的なものにより高い二つの段階の光から照らされる。どのようにこのことが生ずるかは、一つのものが他のものの上にあり、また最後のものである自然的な段階は、いわば二つの高い段階の全般的なおおいである、高さの段階を知覚することで理解されることができる。そして、自然的な段階が高い段階へ上げられる時、に高いものは内的なものにより自然的な外的なものの中に働き、照らす。確かに、照らしは高い段階の光から内的なものにより生ずるが、しかし、照らしは高い段階を包み、囲む、自然的な段階により、連続によって、このように上昇にしたがって、さらに明るく、さらに純粋に、受ける。すなわち、自然的な段階は内的なものにより高い段階の光から分離して照らされるが、しかし、それ自体の中では連続している。
これらから、世の中に生き、またそのことによって自然的な段階の中にいるかぎり、天使たちのもとにあるような同じ知恵の中に高揚されることはできないが、しかし、天使たちの高い光の中へ高揚され、それらの光により照らしを受け入れるなら、それらは内的なものにより流入し、照らすことができることが明らかである。しかし、このことはこれ以上明らかに述べることはできず、結果からさらによく理解されることができる。なぜなら、結果は、これらがいくらか前もって知られている時、原因をもたらし、光の中にそれ自体を置き、こうして説明するから。
パソコンの故障,そして新調
前年の暮れの25日午後、水泳から帰ってきたら、パソコンの画面に何も映らない。少しいじくってこれは(誤操作でなく)故障だとわかり、夕方、近所のパソコン専門店に持ち込んだ。
その場で少し調べてみて、「(ここでは手がつけられないので)これはメーカーに戻します。暮れ、正月なので、修理に1カ月以上かかるかもしれません」、とのこと。
いろいろなデータはすべてパソコンの中にある。すぐさま、「それらのデータが失われたら大変だ」、「ハードディスクは壊れていないはず」とは思っていたが、ずっと不安だった。このところバックアップをしていなかったので、この1年間以上の翻訳の成果がすべて失われる危険があった。
不安ながらも、「レキシコンの校正」などして過ごしてきた。正月になって、「メーカーに部品がないので修理をしない」との連絡があった。2002年9月からこの12月まで7年3か月使ったパソコンとお別れである(お世話になりました)。どうやら1999年製造だったらしく、マザーボードといわれる基盤のストックがない。いろいろな電化製品の修理可能期間は10年といったところなのでしょう。
それで新調するしかなく、9日に品物を決めて、「これに、(まだ戻ってきていない)前のパソコンのデータを移しておいてください」とお願いしておいた。
結局、保存の操作をしなかった最近のほんの少々のデータが失われただけだった、大安心。新調のパソコンを受け取ったのが11日夕方、それで、このブログ再開を予告。
久しぶりに、原典翻訳にとりかかったが、調子が戻らず、その日の掲載はあきらめ、翌日となってしまった。まだ新機能の操作もわからず、勝手な働きをする(と思えてしまう)新しい道具(これからどれだけお世話になるのだろうか)に戸惑っている。
原典講読『神の愛と知恵』 257
(1) 原文
257. Effectus sunt: (1.) Quod mens naturalis possit usque ad lucem caeli, in qua sunt angeli, elevari, ac naturaliter percipere quae angeli spiritualiter, ita non tam plene; sed usque non potest mens naturalis hominis elevari in ipsam lucem angelicam. (2.) Quod homo per naturalem suam mentem elevatam ad lucem caeli cum angelis possit cogitare, immo loqui; sed tunc influit cogitatio et loquela angelorum in cogitationem et loquelam naturalem hominis, et non vicissim; quare angeli cum homine loquuntur lingua naturali, quae est hominis vernacula. (3.) Quod hoc fiat per influxum spiritualem in naturalem [lucem], et non per aliquem influxum naturalem in spiritualem. (4.) Quod sapientia humana, quae est naturalis quamdiu homo in mundo naturali vivit, nullatenus possit elevari in sapientiam angelicam, sed modo in quandam imaginem ejus; causa est, quia elevatio mentis naturalis fit per continuum, sicut ab umbra ad lucem, seu a crassiori ad purius. At usque homo, apud quem gradus spiritualis apertus est, in illam sapientiam venit, quando moritur, et quoque in illam venire potest per sopitionem sensationum corporis, et tunc per influxum e superiori in mentis hujus spiritualia. (5.) Mens naturalis hominis consistit ex substantiis spiritualibus, et simul ex substantiis naturalibus; ex substantiis ejus spiritualibus fit cogitatio, non autem ex substantiis naturalibus; hae substantiae recedunt cum homo moritur, non autem substantiae spirituales; quare eadem illa mens post mortem, dum homo fit spiritus seu angelus, in simili forma manet in qua fuit in mundo. (6.) Substantiae illius mentis naturales, quae, ut dictum est, per mortem recedunt, faciunt involucrum cutaneum corporis spiritualis, in quo sunt spiritus et angeli. Per involucrum tale, quod desumptum est ex mundo naturali, subsistunt corpora illorum spiritualia, naturale enim est ultimum continens: inde est, quod non sit aliquis spiritus et angelus, qui non fuerat natus homo. Haec arcana sapientiae angelicae hic adducuntur, ut sciatur, qualis est mens naturalis apud hominem, de qua ulterius in sequentibus etiam agitur.
(2) 直訳
Effectus sunt: 結果である―
(1.) Quod mens naturalis possit usque ad lucem caeli, in qua sunt angeli, elevari, ac naturaliter percipere quae angeli spiritualiter, ita non tam plene; (1.) 自然的な心は天界の光まで、その中に天使たちがいる、高揚されることができること、そして天使たちが霊的に〔知覚する〕ものを自然的に知覚すること、したがって、それほどにこのように完全にでなく。
sed usque non potest mens naturalis hominis elevari in ipsam lucem angelicam. しかし、それでも人間の自然的な心は、天使の光そのものの中に高揚されることはできない。
(2.) Quod homo per naturalem suam mentem elevatam ad lucem caeli cum angelis possit cogitare, immo loqui; (2.) 人間は、天界の光にまで高揚された自分の自然的な心によって天使たちと考えることができる、実に、話すことが。
sed tunc influit cogitatio et loquela angelorum in cogitationem et loquelam naturalem hominis, et non vicissim; しかし、その時、天使たちの思考と話(言葉)が人間の自然的な思考と話(言葉)の中に流入する、そして逆ではない。
quare angeli cum homine loquuntur lingua naturali, quae est hominis vernacula. それゆえ、天使たちは人間と自然的な言語で話す、それは人間の母語(自国語)である。
(3.) Quod hoc fiat per influxum spiritualem in naturalem [lucem], et non per aliquem influxum naturalem in spiritualem. (3.) このことは自然的なもの☆の中への霊的なものの流入によって生じる、そして霊的なものの中への何らかの自然的な流入によってではない。
☆ 底本としているスヴェーデンボリ協会の版では、このようにlucemを補っていますが、なくても通じますね。
(4.) Quod sapientia humana, quae est naturalis quamdiu homo in mundo naturali vivit, nullatenus possit elevari in sapientiam angelicam, sed modo in quandam imaginem ejus; (4.) 人間の知恵は、それは人間が自然界の中に生きるかぎり自然的である、決して天使の知恵の中に高揚されることはなく、しかし、単にある種のその像の中に。
causa est, quia elevatio mentis naturalis fit per continuum, sicut ab umbra ad lucem, seu a crassiori ad purius. 〔その〕理由である、自然的な心の高揚は連続によって行われるので、陰から光へのように、すなわち、さらに粗雑なものから純粋なものへ。
At usque homo, apud quem gradus spiritualis apertus est, in illam sapientiam venit, quando moritur, et quoque in illam venire potest per sopitionem sensationum corporis, et tunc per influxum e superiori in mentis hujus spiritualia. しかし、それでも人間は、その者のもとで霊的な段階が開かれている、その知恵の中にやって来る、死ぬ時、またその中へやって来ることもまたできる、身体の感覚を眠らせることによって、またその時、さらに上のものからこの心の霊的なものの中への流入によって
(5.) Mens naturalis hominis consistit ex substantiis spiritualibus, et simul ex substantiis naturalibus; (5.) 人間の自然的な心は霊的な実体から構成されている、また同時に自然的な実体から。
ex substantiis ejus spiritualibus fit cogitatio, non autem ex substantiis naturalibus; その霊的な実体から思考が生じる、しかしながら自然的な実体からではない。
hae substantiae recedunt cum homo moritur, non autem substantiae spirituales; これら(後者)の実体は、人間が死ぬとき去る、しかしながら霊的な実体は〔去ら〕ない。
quare eadem illa mens post mortem, dum homo fit spiritus seu angelus, in simili forma manet in qua fuit in mundo. それゆえ、同じその心は、死後、人間が霊または天使となる時、同様の形の中にとどまる、その中に世の中でいた。
(6.) Substantiae illius mentis naturales, quae, ut dictum est, per mortem recedunt, faciunt involucrum cutaneum corporis spiritualis, in quo sunt spiritus et angeli. (6.) その心の自然的な実体は、それは、述べられたように、死後、去る、霊的な身体の皮膚の被膜になっている、その中に霊と天使がいる。
Per involucrum tale, quod desumptum est ex mundo naturali, subsistunt corpora illorum spiritualia, naturale enim est ultimum continens: このような被膜によって、それは自然界から取られたものである、彼らの霊的な身体は存続する、なぜなら、自然的なものは最も外部の容器であるから。
inde est, quod non sit aliquis spiritus et angelus, qui non fuerat natus homo. ここからである、何らかの霊や天使は存在しないこと、彼らは人間に生まれなかった。
Haec arcana sapientiae angelicae hic adducuntur, ut sciatur, qualis est mens naturalis apud hominem, de qua ulterius in sequentibus etiam agitur. 天使の知恵のこれらの秘儀がここに提示されている、知られるために、人間のもとの自然的な心がどんなものであるか、それについてさらに進んで、続くものの中でもまた扱われる。
(3) 訳文
257. 〔次のものが〕結果である―
(1.) 自然的な心は、天使たちがその中にいる天界の光にまで高揚され、そして天使たちが霊的に知覚するものを自然的に、したがって、それほど完全にでなく、知覚することができるが、しかし、それでも人間の自然的な心は、天使の光そのものの中に高揚されることはできないこと。
(2.) 人間は、天界の光にまで高揚された自分の自然的な心によって、天使たちと考えることが、実に、話すことができるが、しかし、その時、天使たちの思考と言葉が人間の自然的な思考と言葉の中に流入するのであって、その逆ではない。それゆえ、天使たちは人間と、その人間の母語である自然的な言語で話す。
(3.) このことは自然的なものの中への霊的なものの流入によって生じるおであって、霊的なものの中への何らかの自然的な流入によってではない。
(4.) 人間の知恵は、人間が自然界の中に生きるかぎり自然的であり、決して天使の知恵の中に高揚されることはなく、しかし、単にある種のその像の中に高揚されるのである。その理由は、自然的な心の高揚が、陰から光へ、すなわち、粗雑なものから純粋なものへのように、連続によって行われるからである。しかし、それでも、霊的な段階が開かれている人間は、死ぬ時、その知恵の中にやって来るし、また身体の感覚を眠らせることによって、その時、さらに上のものからその心の霊的なものの中への流入によって、その中へやって来ることもできるのである。
(5.) 人間の自然的な心は、霊的な実体から、また同時に自然的な実体から構成されている。思考はその霊的な実体から生じるが、自然的な実体からではない。自然的な実体は、人間が死ぬとき去るが、しかし、霊的な実体は去らない。それゆえ、同じその心は、死後、人間が霊または天使となる時、世の中でいたのと同様の形の中にとどまる。
(6.) いま述べたように、死後に去るその心の自然的な実体は、霊と天使がその中にいる霊的な身体の皮膚としての被膜になる。自然界から取られたものであるこのような被膜によって、霊や天使の霊的な身体は存続する、なぜなら、自然的なものは最も外部の容器であるから。ここから、人間に生まれなかった霊や天使はだれもいない。
ここに、これらの天使の知恵の秘儀が人間の自然的な心がどんなものであるか知られるために提示したが、それについてさらに続くものの中でもまた扱おう。
原典講読『神の愛と知恵』 258, 259
(1) 原文
258. Omnis homo nascitur in facultatem intelligendi vera usque ad intimum gradum, in quo sunt angeli tertii caeli; intellectus enim humanus assurgens per continuum circum binos superiores gradus recipit lucem sapientiae illorum graduum, eo modo quo supra (n. 256) dictum est. Inde est, quod homo possit rationalis fieri secundum elevationem; si elevatur ad gradum tertium, fit ille rationalis ex tertio gradu; si elevatur ad gradum secundum, fit ille rationalis ex secundo gradu; et si non elevatur, est ille rationalis in primo gradu. Dicitur quod fiat rationalis ex illis gradibus, quia naturalis gradus est commune receptaculum lucis illorum. Quod homo non fiat rationalis usque ad summum, sicut potest fieri, est quia amor, qui est voluntatis, non similiter ut sapientia quae est intellectus, potest elevari. Amor qui est voluntatis elevatur solum per fugere mala ut peccata, et tunc per bona charitatis, quae sunt usus, quae homo ex Domino dein praestat. Quare si amor qui est voluntatis non simul elevatur, sapientia quae est intellectus, utcunque ascenderit, usque ad amorem suum relabitur. Inde est, quod homo, si non amor ejus in gradum spiritualem simul elevatur, usque non sit rationalis nisi in ultimo gradu. Ex his constare potest, quod rationale hominis sit in apparentia sicut trium graduum; rationale ex coelesti, rationale ex spirituali, et rationale ex naturali; tum quod rationalitas, quae est facultas quod possit elevari, sive elevetur sive non, usque apud hominem sit.
(2) 直訳
Omnis homo nascitur in facultatem intelligendi vera usque ad intimum gradum, in quo sunt angeli tertii caeli; すべての人間は最内部の段階にまで真理を理解する能力の中に生まれている、その中に第三の天界の天使たちがいる。
intellectus enim humanus assurgens per continuum circum binos superiores gradus recipit lucem sapientiae illorum graduum, eo modo quo supra (n. 256) dictum est. なぜなら、連続によってさらに高い段階のまわりに上がっている人間の理解力は、それらの段階の知恵の光を受けるから、上に(256番)言われたような、そのような方法で。
Inde est, quod homo possit rationalis fieri secundum elevationem; ここからである、人間は高揚にしたがって理性的になることができること。
si elevatur ad gradum tertium, fit ille rationalis ex tertio gradu; もし第三の段階に高揚されるなら、彼は第三の段階から理性的になる。
si elevatur ad gradum secundum, fit ille rationalis ex secundo gradu; もし第二の段階に高揚されるなら、彼は第二の段階から理性的になる。
et si non elevatur, est ille rationalis in primo gradu. もし高揚されないなら、彼は第一の段階の中で理性的である。
Dicitur quod fiat rationalis ex illis gradibus, quia naturalis gradus est commune receptaculum lucis illorum. それらの段階から理性的になることが言われる、自然的な段階はそれらの光の共通の容器であるので。
Quod homo non fiat rationalis usque ad summum, sicut potest fieri, est quia amor, qui est voluntatis, non similiter ut sapientia quae est intellectus, potest elevari. 人間が最高点にまでも理性的にならないことは、なることができるかぎり、愛が、それは意志のものである、理解力のものである知恵のように同様に、高揚されることができないからである。
Amor qui est voluntatis elevatur solum per fugere mala ut peccata, et tunc per bona charitatis, quae sunt usus, quae homo ex Domino dein praestat. 意志のものである愛は、悪を罪として避けることによってだけ高揚される、またその時、仁愛の善によって、それは役立ちである、それを人間は主から、その後、実行する(果たす)。
Quare si amor qui est voluntatis non simul elevatur, sapientia quae est intellectus, utcunque ascenderit, usque ad amorem suum relabitur. それゆえ、意志のものである愛が同時に(一緒に)高揚されないなら、理解力のものである知恵は、どれほど上っても、その愛にまで戻る。
Inde est, quod homo, si non amor ejus in gradum spiritualem simul elevatur, usque non sit rationalis nisi in ultimo gradu. ここからである、人間は、もし彼の愛が霊的な段階の中に同時に(一緒に)高揚されないなら、やはり最も低い段階の中でないなら理性的でないこと。
Ex his constare potest, quod rationale hominis sit in apparentia sicut trium graduum; これらから明らかにすることができる、人間の理性的なものは、外観の中で三つの段階のようであること。
rationale ex coelesti, rationale ex spirituali, et rationale ex naturali; 天的なものから理性的、霊的なものから理性的、自然的なものから理性的。
tum quod rationalitas, quae est facultas quod possit elevari, sive elevetur sive non, usque apud hominem sit. さらに、推理力は、それは高揚されることができる能力である、あるいは高揚され、あるいは〔高揚され〕ない、それでも人間のもとにある。
(3) 訳文
258. すべての人間は、第三の天界の天使たちがその中にいる最内部の段階にまで真理を理解する能力の中に生まれている。なぜなら、連続によってさらに高い段階のまわりに上がっている人間の理解力は、前に言われたような(256番)方法で、それらの段階の知恵の光を受けるから。ここから、人間は高揚にしたがって理性的になることができる。もし第三の段階に高揚されるなら、第三の段階から理性的になり、もし第二の段階に高揚されるなら、第二の段階から理性的になり、もし高揚されないなら、第一の段階の中で理性的である。それらの段階から理性的になると言われるのは、自然的な段階はそれらの光の共通の容器であるからである。人間が最高点にまでも理性的になれるようには、理性的になれないのは、意志のものである愛が、理解力のものである知恵と同様に高揚されることができないからである。意志のものである愛は、悪を罪として避けることによってだけ、またその時、役立ちである仁愛の善によって高揚され、それを人間は主から、その後、実行する。それゆえ、意志のものである愛が同時に高揚されないなら、理解力のものである知恵は、どれほど上っても、その愛にまで戻ってしまう。ここから、人間は、もし彼の愛が同時に霊的な段階の中へと高揚されないなら、やはり最も低い段階の中でしか理性的でない。これらから、人間の理性的なものは、外観では三つの段階の中にあるように、すなわち、天的、霊的、自然的なものから理性的であるように見えること、さらに、高揚されることのできる能力である推理力は、高揚されるにしろ高揚されないにしろ、それでも人間のもとにあることを明らかにすることができる。
(1) 原文
259. Dictum est quod omnis homo nascatur in facultatem illam, seu in rationalitatem; sed intelligitur omnis homo apud quem externa, per aliqua contingentia, vel in utero, vel post nativitatem ex morbo, vel ex inflicto capiti vulnere, vel ex vesano amore erumpente et relaxante repagula, non laesa sunt; apud hos rationale non potest elevari; vita enim, quae est voluntatis et intellectus, apud hos non habet terminos, in quos desinat, ita dispositos, ut secundum ordinem possit ultimos actus agere; agit enim secundum determinationes ultimas, sed non ex illis. Quod nec dari possit apud infantes et pueros, videatur infra (n. 266 fin.).
(2) 直訳
Dictum est quod omnis homo nascatur in facultatem illam, seu in rationalitatem; すべての人間は、その能力の中に、すなわち推理力の中に生まれていることが言われた。
sed intelligitur omnis homo apud quem externa, per aliqua contingentia, vel in utero, vel post nativitatem ex morbo, vel ex inflicto capiti vulnere, vel ex vesano amore erumpente et relaxante repagula, non laesa sunt; しかし、すべての人間が意味される、彼のもとで外なるものが、何らかの偶発的なものによって、あるいは子宮の中で、あるいは出生後の病気から、あるいは頭に加えられた傷つけることから、あるいは突発して、かんぬき(抑制)を解く狂気の愛から、害われていない。
apud hos rationale non potest elevari; これらの者のもとで理性的なものは高揚されることができない。
vita enim, quae est voluntatis et intellectus, apud hos non habet terminos, in quos desinat, ita dispositos, ut secundum ordinem possit ultimos actus agere; なぜなら、いのちは、それは意志と理解力のものである、これらの者のもとで限界(境界)を持たないから、その中に終わる、したがって配列を〔もたない〕、秩序にしたがって最外部の行動を遂行することのできるような。
agit enim secundum determinationes ultimas, sed non ex illis. なぜなら、最外部の決定にしたがって行動するから、しかし〔ほんとうは〕それらからではない。
Quod nec dari possit apud infantes et pueros, videatur infra (n. 266 fin.). 幼児や子供たちのもとでもまた与えられる(存在する)ことができなことは、下に(266番末尾)見られる。
(3) 訳文
259. すべての人間は、その能力の中に、すなわち推理力の中に生まれていることが言われた。しかし、その人間のもとで外なるものが、何らかの偶発的なものによって、あるいは子宮の中で、あるいは出生後の病気から、あるいは頭に加えられた傷から、あるいは突発して、抑制を解いてしまう狂気の愛から害われていないすべての人間が意味される。これらの者のもとで理性的なものは高揚されることができない。なぜなら、意志と理解力のものであるいのちは、これらの者のもとで秩序にしたがって最外部の行動を遂行することのでき、その中で終結するような境界を、したがって配列をもたないから。なぜなら、最外部の決めるものにしたがって、〔ほんとうは〕それらからではないけれども、行動するからである。幼児や子供たちのもとでもまた与存在することができなことは、以下に(266番末尾)見られる。