原典講読『神の愛と知恵』 254

 

(1) 原文


254.  (iv.) Qualis est naturalis homo, apud quem spiritualis gradus prorsus occlusus est. Gradus spiritualis occluditur apud illos qui in malis sunt quoad vitam, et magis apud illos qui ex malis in falsis sunt. Hoc simile est sicut cum fibrilla nervi, quae a minimo tactu alicujus heterogenei se contrahit; similiter omnis fibra motrix musculi, immo ipse musculus, ut et totum corpus a tactu duri aut frigidi; ita quoque substantiae seu formae gradus spiritualis apud hominem a malis et inde falsis, haec enim sunt heterogenea. Gradus enim spiritualis, quia in forma caeli est, non admittit nisi bona, ac vera quae ex bono sunt; haec sunt ei homogenea; at mala et falsa quae mali sunt, ei heterogenea. Hic gradus contrahitur, et per contractionem occluditur, imprimis apud illos qui in mundo ex amore sui in amore dominandi sunt, quoniam hic amor oppositus est amori in Dominum. Occluditur etiam apud illos qui ex amore mundi in vesana cupiditate possidendi aliorum bona sunt; sed non in tantum. Causa quod illi amores claudant gradum spiritualem, est quia sunt origines malorum. Contractio seu occlusio illius gradus est sicut retorsio spirae in oppositum: quae causa est, quod postquam ille gradus occlusus est, reflectat lucem caeli; inde pro luce caeli ibi est caligo; proinde veritas, quae in luce caeli est, fit nausea. Apud hos non modo ipse ille gradus occluditur, sed etiam superior regio gradus naturalis, quae vocatur rationalis; usque dum ima regio gradus naturalis solum stet aperta, quae vocatur sensualis; haec enim proxima est mundo et sensibus externis corporis, ex quibus ille homo postea cogitat, loquitur et ratiocinatur. Naturalis homo, qui sensualis factus est per mala [1]et inde falsa, ille in mundo spirituali in luce caeli non apparet sicut homo, sed sicut monstrum, etiam cum retracto naso: quod intracto naso, est quia nasus correspondet perceptioni veri. Ille etiam non sustinet radium lucis caeli; est illis in suis cavernis non alia lux, quam sicut lux ex prunis seu ignitis carbonibus. Ex his patet, quinam et quales sunt illi, apud quos spiritualis gradus occlusus est.


[1] et pro “est”


 


(2) 直訳


(iv.) Qualis est naturalis homo, apud quem spiritualis gradus prorsus occlusus est.― (iv.) 自然的な人間はどんなものであるか、彼のもとで霊的な段階が完全に閉ざされている。(iv.) 霊的な段階が完全に閉ざされている自然的な人間はどんなものであるか。


Gradus spiritualis occluditur apud illos qui in malis sunt quoad vitam, et magis apud illos qui ex malis in falsis sunt. 霊的な段階が彼のもとで閉ざされているその者は生活に関して悪の中にいる、またさらに〔閉ざされている〕彼らのもとで悪からの虚偽の中にいる者ら。


Hoc simile est sicut cum fibrilla nervi, quae a minimo tactu alicujus heterogenei se contrahit; このことは神経の小繊維と似ている、それは何らかの異質なものの最小の接触によりそれ自体を縮ませる。


similiter omnis fibra motrix musculi, immo ipse musculus, ut et totum corpus a tactu duri aut frigidi; 同様に、筋肉のすべての運動繊維、実に筋肉そのもの、そのようにまた全身が固いものまたは冷たいものの接触から。


ita quoque substantiae seu formae gradus spiritualis apud hominem a malis et inde falsis, haec enim sunt heterogenea. このように人間のもとの霊的な段階の実体または形もまた、悪とそこからの虚偽により〔縮む〕、なぜなら、これらは異質であるから。


Gradus enim spiritualis, quia in forma caeli est, non admittit nisi bona, ac vera quae ex bono sunt; なぜなら、霊的な段階は、天界の形の中にあるので、善でないなら入ることを許さないから、そして真理、それは善からである。


haec sunt ei homogenea; これらはそれに同質である。


at mala et falsa quae mali sunt, ei heterogenea. しかし、悪と虚偽は、それは悪のものである、それに異質である。


Hic gradus contrahitur, et per contractionem occluditur, imprimis apud illos qui in mundo ex amore sui in amore dominandi sunt, quoniam hic amor oppositus est amori in Dominum. この段階は縮ませられる、また収縮によって閉ざされる、特に彼らのもとで、世の中で自己愛からの支配する愛の中にいる者ら、この愛は主への愛に対立するからである。


Occluditur etiam apud illos qui ex amore mundi in vesana cupiditate possidendi aliorum bona sunt; さらにまた彼らのもとで閉ざされている、世俗愛から他の者の財産を所有することの狂った欲望の中にいる者ら。


sed non in tantum. しかし、こんな程度の中になく。


Causa quod illi amores claudant gradum spiritualem, est quia sunt origines malorum. 理由は、これらの愛は霊的な段階を閉ざすこと、悪の起源であるからである。


Contractio seu occlusio illius gradus est sicut retorsio spirae in oppositum: この段階を収縮または閉ざすことは反対へ渦巻の曲げ返すことのようである。


quae causa est, quod postquam ille gradus occlusus est, reflectat lucem caeli; これが理由である、その段階が閉ざされた後、天界の光を反射すること。


inde pro luce caeli ibi est caligo; ここから天界の光の代わりに、そこに暗黒がある。


proinde veritas, quae in luce caeli est, fit nausea. それゆえに真理は、それは天界の光の中にある、吐き気を生じさせる。


Apud hos non modo ipse ille gradus occluditur, sed etiam superior regio gradus naturalis, quae vocatur rationalis; この者らのもとでその段階自体が閉ざされるだけでなく、しかしまた自然的な段階の高い領域もまた〔閉ざされる〕、それは理性的と呼ばれる。


usque dum ima regio gradus naturalis solum stet aperta, quae vocatur sensualis; 自然的な段階の最低の領域だけにまで、開かれて置かれる、それは感覚的と呼ばれる。


haec enim proxima est mundo et sensibus externis corporis, ex quibus ille homo postea cogitat, loquitur et ratiocinatur. なぜなら、これは世と身体の外なる感覚に最も近いから、それらからそれらの人間はその後、考え、話し、推論する。


Naturalis homo, qui sensualis factus est per mala [1]et inde falsa, ille in mundo spirituali in luce caeli non apparet sicut homo, sed sicut monstrum, etiam cum retracto naso: 自然的な人間は、その者らは悪とそこからの虚偽によって感覚的となっている、彼らは天界の光の中の霊界の中で人間のように見えない、しかし怪物のように、さらにまた鼻を引っ込めて。


quod intracto naso, est quia nasus correspondet perceptioni veri. 鼻を引っ込めていることは、鼻は真理の知覚に対応するからである。


Ille etiam non sustinet radium lucis caeli; さらにまた、彼らは天界の光の光線を耐えない。


est illis in suis cavernis non alia lux, quam sicut lux ex prunis seu ignitis carbonibus. 彼らに自分たちの洞窟の中で何らかの光はない、燃えさしまたは炭火からの光のようなもの以外に。


Ex his patet, quinam et quales sunt illi, apud quos spiritualis gradus occlusus est. これらから明らかである、彼らがだれであり、どんなものか、彼らのもとで霊的な段階が閉ざされている。


[1] et pro “est” 原注[1]est」の代わりにet


 


(3) 訳文


254. (iv.) 霊的な段階が完全に閉ざされている自然的な人間はどんなものであるか。


 生活に関して悪の中にいる者らは彼のもとで霊的な段階が閉ざされており、悪からの虚偽の中にいる者らのもとではさらに閉ざされている。このことは、何らかの異質なものがほんの少しでも触れると縮む神経の小繊維と似ている。筋肉のすべての運動繊維も、実に筋肉そのものも、そのようにまた全身も同様に、固いものまたは冷たいものに触れると縮む。このように人間のもとの霊的な段階の実体または形もまた、悪とそこからの虚偽により縮む、これらは異質であるからである。なぜなら、霊的な段階は、天界の形の中にあるので、それと同質である善と善からのものである真理でないなら入ることを許さないから。しかし、悪と悪のものである虚偽はそれと異質である。この段階は、特に、世で自己愛からの支配する愛の中にいる者らのもとで縮み、また収縮によって閉ざされる。その愛が主への愛に対立するからである。さらにまた、世俗愛から他の者の財産を所有しようとする狂った欲望の中にいる者らもとで閉ざされているが、しかし、前の者らほどではない。これらの愛は霊的な段階を閉ざす理由は、悪の起源であるからである。この段階の収縮または閉鎖は渦巻を反対へ曲げ返すことのようである。これが、その段階が閉ざされた後、天界の光を反射することの理由である。ここから、天界の光の代わりに、そこに暗黒がある。それゆえ、天界の光の中にある真理は、吐き気を催させる。この者らのもとでは、その段階そのものだけでなく、理性的と呼ばれる自然的な段階の高い領域もまた閉ざされる。感覚的と呼ばれる自然的な段階の最低の領域だけが開かれている。なぜなら、これは世と身体の外なる感覚に最も近いから、それらからその人間はその後、考え、話し、推論する。悪とそこからの虚偽によって感覚的となっている自然的な人間は、天界の光の中の霊界で人間のように見えず、怪物のように、さらにまた鼻を引っ込めて見える。鼻を引っ込めているのは、鼻は真理の知覚に対応するからである。彼らはまた天界の光の光線にも耐えられない。自分たちの洞窟の中で、彼らには燃えさしまたは炭火からの光のようなもの以外に光はない。これらから、霊的な段階が閉ざされている者らがだれであり、どんなものか、明らかである。

原典講読『神の愛と知恵』 255

 

(1) 原文


255.  [(v.)] Quale discrimen est inter vitam Naturalis hominis et inter vitam bestiae: de hoc discrimine in sequentibus, ubi de Vita, in specie dicetur; hic solum, quod discrimen sit, quod homini sint tres gradus mentis, seu tres gradus intellectus et voluntatis; et quod illi gradus successive possint aperiri; qui quia diaphani sunt, quod homo quoad intellectum possit elevari in lucem caeli, ac videre vera, non solum civilia et moralia, sed etiam spiritualia, et ex pluribus visis concludere vera in ordine, ac sic intellectum perficere in aeternum. At bestiis non sunt bini gradus superiores, sed sunt modo gradus naturales, qui absque gradibus superioribus in nulla facultate cogitandi sunt de aliqua re civili, morali et spirituali. Et quia gradus illorum naturales non sunt apertibiles et inde elevabiles in lucem superiorem, non possunt cogitare in ordine successivo, sed in ordine simultaneo, quod non est cogitare, sed ex scientia amori eorum correspondente agere; et quia non possunt analytice cogitare, ac cogitationem inferiorem a quadam superiore videre, ideo non possunt loqui, sed convenienter scientiae amoris eorum sonare. At usque sensualis homo, qui est infime naturalis, a bestia non differt nisi per quod possit memoriam implere scientificis, et ex illis cogitare et loqui; quod trahit ex facultate cuivis homini propria, quae est quod possit intelligere verum si velit; haec facultas distinguit. Sed usque plures per abusum hujus facultatis se inferiores bestiis reddiderunt.


 


(2) 直訳


[(v.)] Quale discrimen est inter vitam Naturalis hominis et inter vitam bestiae: (v.) 最後に、まったく自然的な人間の生活(いのち)の間と獣の生活(いのち)の間の相違はどんなものであるか。


de hoc discrimine in sequentibus, ubi de Vita, in specie dicetur; この相違については続くものの中で、そこに「いのちに」ついて、特に、言われる。


hic solum, quod discrimen sit, quod homini sint tres gradus mentis, seu tres gradus intellectus et voluntatis; ここで単に、相違があること〔だけを述べよう〕、人間に心の三つの段階があること、すなわち理解力と意志の三つの段階。


et quod illi gradus successive possint aperiri; またそれらの段階は継続的に開かれることができること。


qui quia diaphani sunt, quod homo quoad intellectum possit elevari in lucem caeli, ac videre vera, non solum civilia et moralia, sed etiam spiritualia, et ex pluribus visis concludere vera in ordine, ac sic intellectum perficere in aeternum. それらは透明であるので、人間は理解力に関して天界の光の中に上げられることができること、そして真理を見ること、市民的と道徳的〔な真理〕だけでなく、しかしまた霊的な〔真理を〕、また見られる多くのものから真理を秩序の中に閉じ込めることができる、そしてこうして理解力を永遠に完全にする(理想に近づける)ことができる。


At bestiis non sunt bini gradus superiores, sed sunt modo gradus naturales, qui absque gradibus superioribus in nulla facultate cogitandi sunt de aliqua re civili, morali et spirituali. しかし、獣にさらに上の二つの段階はない、しかし単に自然的な段階がある、それはさらに高い段階なしに、何らかの市民的、道徳的、霊的な事柄について考える何らの能力の中にない。


Et quia gradus illorum naturales non sunt apertibiles et inde elevabiles in lucem superiorem, non possunt cogitare in ordine successivo, sed in ordine simultaneo, quod non est cogitare, sed ex scientia amori eorum correspondente agere; また彼らの〔獣の〕自然的な段階は開かれ、またさらに高い光の中に上げられることができないので、継続的な秩序の中で考えることができない、しかし同時的な秩序の中で〔考える〕、それは考えることではない、しかし彼らの愛に対応する知識から行動すること〔である〕。


et quia non possunt analytice cogitare, ac cogitationem inferiorem a quadam superiore videre, ideo non possunt loqui, sed convenienter scientiae amoris eorum sonare. また、分析的に考えることができないので、そしてある種の高いものから低い思考を見ること〔ができない〕、それゆえ、話すことができない、しかし、彼らの愛の知識にふさわしく(適合して)鳴くこと〔だけ〕。


At usque sensualis homo, qui est infime naturalis, a bestia non differt nisi per quod possit memoriam implere scientificis, et ex illis cogitare et loqui; しかしそれでも、感覚的な人間は、その者らは最低に自然的である、獣から異ならない、記憶を記憶知(事実)☆で満たすことができることによってでないなら、またそれらから考え、話すこと〔ができる〕。


「事実の、事実として知られた」という意味の形容詞scientificusは中性実詞として「記憶知、事実」という意味です。これを柳瀬訳「知識」とするのはやや的外れであり、長島訳「科学的なことがら」ではわけがわからなくなります。


quod trahit ex facultate cuivis homini propria, quae est quod possit intelligere verum si velit; それぞれの人間に固有の能力から得ていること、それらは、もし欲するなら真理を理解できること。


haec facultas distinguit. この能力が〔獣から〕切り離す(区別する)


Sed usque plures per abusum hujus facultatis se inferiores bestiis reddiderunt. しかしそれでも、多くの者はこの能力の誤用(悪用)によって、自分自身を獣よりも低いものにする。


 


(3) 訳文


255. (v.) 最後に、まったく自然的な人間のいのちと獣のいのちの間の相違はどんなものであるか。


 この相違については、続くものの中で、特に、「いのちに」ついてのところで述べるので、ここでは単に、人間に心の三つの段階が、すなわち理解力と意志の三つの段階があること、またそれらの段階は継続的に開かれることができるという相違だけを述べよう。それらの段階は透明であるので、人間は理解力に関して天界の光の中に上げられ、そして、市民的や道徳的な真理だけでなく、霊的な真理もまた見ることだでき、また見られる多くのものから真理を秩序の中に定め、こうして理解力を永遠に完成させることができる。しかし、獣には上の二つの段階はなく、ただ自然的な段階だけがあり、それはさらに高い段階がなくては何らかの市民的、道徳的、霊的な事柄について何も考える能力はない。また獣の自然的な段階は、開かれて、高い光の中に上げられることがことができないので、継続的な秩序の中で考えることができず、同時的な秩序の中で考えるが、それは考えることではなく、その愛に対応する知識から行動することである。また、分析的に考えること、そしてある種の高いものから低い思考を見ることができないので、それゆえ、話すことができず、その愛の知識に合わせて鳴くことだけができる。


 しかしそれでも、最低に自然的である感覚的な人間は、記憶を事実で満たし、またそれらから考え、話すことができることによらないなら、獣と異なるところはない。それぞれの人間に固有の能力から得ていることであるが、もし欲するなら真理を理解でき、この能力によって獣から区別される。しかしそれでも、多くの者はこの能力の悪用によって、自分自身を獣よりも低いものにしている。