原典講読『神の愛と知恵』 217, 218

 

QUOD GRADUS ALTITUDINIS IN SUO ULTIMO


 SINT IN PLENO ET IN POTENTIA.


高さの段階はその最終的なものの中で


満ちたものの中に☆、力の中にあること


 


「満ちたものの中に」では直訳過ぎて誤訳でしょう。「満ちている」「完全なもの、十分なものとなっている」という意味です。


(1) 原文


217.  In praecedente articulo ostensum est, quod gradus ultimus sit complexus et continens graduum priorum. Inde sequitur, quod gradus priores in suo ultimo sint in pleno; sunt enim in suo effectu, et omnis effectus est causarum plenum.


 


(2) 直訳


In praecedente articulo ostensum est, quod gradus ultimus sit complexus et continens graduum priorum. 先行する章の中で示されている、最終的な(最外部の)ものの段階は前のものの段階の合成物や容器であること。


Inde sequitur, quod gradus priores in suo ultimo sint in pleno; ここからいえる(帰結される)、前のものの段階はその最終的なもの〔段階〕の中に満ちていること。


sunt enim in suo effectu, et omnis effectus est causarum plenum. なぜなら、その結果の中にある、またすべての結果は原因の満ちたもの(十分なもの)☆であるから。


plenumがうまく表現できません。原因が結果の中に「十分に」反映されている。結果のどこをとっても、そこには原因が反映されて入るので「満ちている」のです。


 


(3) 訳文


217. これまでの章の中で、最終的なものの段階は前のものの段階の合成物や容器であることが示された。ここから、前のものの段階はその最終的なものの中に満ちていることがいえる。なぜなら、その結果の中にあり、またすべての結果には原因が満ちているからである。


 


(1) 原文


218.  Quod gradus illi ascendentes et descendentes, qui etiam vocantur priores et posteriores, tum gradus altitudinis et discreti, in suo ultimo sint in sua potentia, confirmari potest ab omnibus illis, quae in praecedentibus a sensibilibus et perceptibilibus ad confirmationes allata sunt. Sed hic solum illa confirmare volo per conatus, vires et motus in subjectis mortuis et in subjectis vivis. Notum est, quod conatus ex se nihil agat, sed per vires sibi correspondentes, et quod per eas sistat motum; et quod inde sit, quod conatus sit omne in viribus, et per vires in motu; et quia motus est gradus conatus ultimus, quod per illum agat suam potentiam. Conatus, vis et motus non aliter conjuncti sunt quam secundum gradus altitudinis, quorum conjunctio non est per continuum, sunt enim discreti, sed per correspondentias. Nam conatus non est vis, nec vis est motus; sed vis producitur a conatu, est enim vis conatus excitatus, et motus producitur per vim: quare non aliqua potentia est in solo conatu, nec in sola vi, sed in motu, qui est productum eorum. Quod ita sit, [1]apparet adhuc sicut anceps, quia non per applicationes ad sensibilia et perceptibilia in natura illustratum; sed usque talis est progressio illorum in potentiam.


[1] apparet pro “appatet”


 


(2) 直訳


Quod gradus illi ascendentes et descendentes, qui etiam vocantur priores et posteriores, tum gradus altitudinis et discreti, in suo ultimo sint in sua potentia, confirmari potest ab omnibus illis, quae in praecedentibus a sensibilibus et perceptibilibus ad confirmationes allata sunt. それらの上っている、また下っている段階は、それらはまた前の〔段階〕、また後の〔段階〕と呼ばれる、さらに高さの段階や分離した〔段階と呼ばれる〕、その最終的なもの〔段階〕の中にその活力(能力)☆があることは、それらのすべてのものから証明されることができる、それらは先行するものの中に、感覚で捉えられるものと知覚できるものから確信(確証)ヘ利用された(引用された、例証された)


potentiaはその第一義は「力」ですが、ここではvis(活動)力」と区別しなければなりません。potentiaの方が抽象性が高く、派生する意味も多いのですが、私にはvisとの厳密な使い分け、またはスヴェーデンボリがどのように使い分けているかわかりません。もう少し述べれば、ここでは使い分けていますが、他の個所でもそのようにしているとは見えないからです。


Sed hic solum illa confirmare volo per conatus, vires et motus in subjectis mortuis et in subjectis vivis. しかし、それらを私は単に死んだ主体の中と生きた主体の中の努力(コナトュス)、力、運動によって証明することを欲する。


Notum est, quod conatus ex se nihil agat, sed per vires sibi correspondentes, et quod per eas sistat motum; よく知られている、努力はそれ自体からは何もなし遂げないこと、しかし、それに対応する力によって、またそれら〔力〕によって運動をひき起す。


et quod inde sit, quod conatus sit omne in viribus, et per vires in motu;  またここからであること、努力は力の中のすべてのものであること、また力によって運動の中の〔すべてのものである〕。


et quia motus est gradus conatus ultimus, quod per illum agat suam potentiam. また運動は努力の最終的な段階であるので、それらによってその力を遂行すること。


Conatus, vis et motus non aliter conjuncti sunt quam secundum gradus altitudinis, quorum conjunctio non est per continuum, sunt enim discreti, sed per correspondentias. 努力、力、運動は高さの段階にしたがって以外に異なって結合されない、その結合は連続によってではない、なぜなら、分離しているから、しかし対応によって。


Nam conatus non est vis, nec vis est motus; なぜなら、努力は力ではない、力も運動ではないから。


sed vis producitur a conatu, est enim vis conatus excitatus, et motus producitur per vim: しかし、力は努力から生み出される、なぜなら、力はかきたてられた(刺激された)努力である、また運動は力によって生み出されるから。


quare non aliqua potentia est in solo conatu, nec in sola vi, sed in motu, qui est productum eorum. それゆえ、何らかの活力(能力)は努力だけの中にない、力だけの中にもない、しかし、運動の中に、それらはそれらの生み出すものである。


Quod ita sit, [1]apparet adhuc sicut anceps, quia non per applicationes ad sensibilia et perceptibilia in natura illustratum; このようであることは、今な(依然として)はっきりしない(疑わしい)ように見える、自然の中の感覚で捉えられるものと知覚できるものへの適用によって説明(例証)されていないので。


sed usque talis est progressio illorum in potentiam. しかしそれでも、このようである、活力(能力)の中のそれらの進行は。


[1] apparet pro “appatet” 原注[1]appatet」の代わりにapparet


 


(3) 訳文


218. 上り、また下っているそれらの段階は、前の段階や後の段階、さらに高さの段階や分離した段階とも呼ばれ、その最終的な段階の中にその活力があることは、前に確証することにヘ利用された感覚で捉えられるものと知覚できるものそれらのすべてのものから証明されることができる。しかし、私は、ただ死んだ主体と生きた主体の中の努力(コナトュス)、力、運動によって、それらを証明したい。


 努力が、それ自体からは何もなし遂げず、それに対応する力によって、また力によって運動をひき起すこと、またここから、努力が力の中のすべてのもの、また力によって運動の中のすべてのものであり、また運動が努力の最終的な段階であるので、それらによってその力を遂行することはよく知られている。


努力、力、運動は高さの段階にしたがってしか結合されず、その結合は連続によるのではなく、分離しているので、対応によっている。努力は力ではなく、力も運動ではないからである。しかし、力は努力から生み出される、なぜなら、力は刺激された努力であり、また運動は力によって生み出されるから。それゆえ、何らかの活力は努力だけの中にも、力だけの中にもなく、それらの生み出す運動の中にある。このようであることは、自然の中の感覚で捉えられるものと知覚できるものへ適用することよって説明されていないので、今なお疑わしいように見える。しかし、それでも、活力の中のそれらの進行はこのようなものなのである

原典講読『神の愛と知恵』 219

 

(1) 原文


219.  Sed sit applicatio illorum ad conatum vivum, adque vim vivam, et ad motum vivum. Conatus vivus in homine, qui est subjectum vivum, est ejus voluntas unita intellectui; vires vivae in homine sunt quae intus constituunt ejus corpus, in quibus omnibus sunt fibrae motrices vario modo consertae; ac motus vivus in homine est actio, quae producitur per illas vires a voluntate unita intellectui. Interiora enim quae voluntatis ac intellectus sunt, faciunt primum gradum; interiora quae corporis sunt, faciunt secundum; ac totum corpus, quod est complexus eorum, facit tertium gradum. Quod interiora quae mentis sunt, in nulla potentia sint nisi per vires in corpore, et quod vires nec in potentia sint, nisi per actionem ipsius corporis, notum est. Haec tria non agunt per continuum, sed per discretum, et agere per discretum est agere per correspondentias. Interiora [1]quae mentis sunt, correspondent interioribus corporis; et interiora corporis correspondent exterioribus ejus, per quae actiones existunt: quare duo priora per exteriora corporis sunt in potentia. Videri potest, sicut conatus et vires in homine in aliqua potentia sint, tametsi non est actio, ut in somnis et in statibus quietis, sed usque tunc determinationes conatuum et virium sunt in communia corporis motoria, quae sunt cor et pulmo; at cessante horum actione cessant etiam vires, et cum viribus conatus.


[1] quae pro “qua” [2] priora pro “prio-/pora”


 


(2) 直訳


Sed sit applicatio illorum ad conatum vivum, adque vim vivam, et ad motum vivum. しかし、それらの適用である☆、生きた努力へ、生きた力へもまた、また生きた運動へ。


sitは接続法なので話者(著者)の意志が反映されます。


Conatus vivus in homine, qui est subjectum vivum, est ejus voluntas unita intellectui; 人間の中の努力は、それは生きた主体である、理解力に結合した彼の意志である。


vires vivae in homine sunt quae intus constituunt ejus corpus, in quibus omnibus sunt fibrae motrices vario modo consertae; 人間の中の生きた力は、それは内的に彼の身体を構成する、そのすべてのものの中に運動繊維があるいろいろな方法で結合された(つながった)


ac motus vivus in homine est actio, quae producitur per illas vires a voluntate unita intellectui. そして人間の中の生きた運動は活動(行動)である、それは理解力に結合した意志によりそれらの力を通して生み出される。


Interiora enim quae voluntatis ac intellectus sunt, faciunt primum gradum; なぜなら、内的なものは、それは意志と理解力のものである、最初の段階をつくるから。


interiora quae corporis sunt, faciunt secundum; 内的なものは、それは身体のものである、第二〔の段階〕をつくる。


ac totum corpus, quod est complexus eorum, facit tertium gradum. そして全身は、それはそれらの合成物(複合体)である、第三の段階をつくる。


Quod interiora quae mentis sunt, in nulla potentia sint nisi per vires in corpore, et quod vires nec in potentia sint, nisi per actionem ipsius corporis, notum est. 内的なものは、それは心のものである、身体の中の力を通してでないなら何も活力(能力)がないこと、また力は活力(能力)の中にもないこと、もし身体の活動(行動)そのものを通してでないなら、よく知られている。


Haec tria non agunt per continuum, sed per discretum, et agere per discretum est agere per correspondentias. これらの三つのものは連続によって働かない、しかし、分離によって、分離によって働くことは対応によって働くことである。


Interiora [1]quae mentis sunt, correspondent interioribus corporis; 内的なものは、それは心のものである、身体の内的なものに対応する。


et interiora corporis correspondent exterioribus ejus, per quae actiones existunt: また身体の内的なものはその外的なものに対応する、それを通して活動(行動)が存在するようになる。


quare duo priora per exteriora corporis sunt in potentia. それゆえ、二つの前のものは身体の外的なものを通して活力(能力)の中にある。


Videri potest, sicut conatus et vires in homine in aliqua potentia sint, tametsi non est actio, ut in somnis et in statibus quietis, sed usque tunc determinationes conatuum et virium sunt in communia corporis motoria, quae sunt cor et pulmo; 見られることができる、人間の中の努力と力は何らかの活力の中にあるように、とはいえども活動(行動)の中にない、睡眠の中にまた休息の状態の中にのように、しかしそれでも、その時、努力と力の方向は身体の運動の全般的なものの中にある、それらは心臓と肺である。


at cessante horum actione cessant etiam vires, et cum viribus conatus. しかし、これらの活動がやむとき、力もまたやむ、また力とともに努力。


[1] quae pro “qua” 原注[1]qua」の代わりにquae


[2] priora pro “priopora” 原注[2]priopora」の代わりにpriora


 


(3) 訳文


219. しかし、生きた努力、生きた力、また生きた運動へも、それらを適用してみよう。生きた主体である人間の中の努力は、理解力に結合した彼の意志である。人間の中の生きた力は内的にその身体を構成し、そのすべてのものの中にいろいろな方法でつながった運動繊維がある。そして人間の中の生きた運動は活動あり、それは理解力に結合した意志により、それらの力を通して生み出される。なぜなら、意志と理解力に属する内的なものは、最初の段階をつくり、身体に属する内的なものは、第二の段階をつくり、そしてそれらの合成物ある全身は、第三の段階をつくるから。心に属する内的なものは、身体の中の力を通してでないなら何も活力がないこと、また力は身体の活動そのものを通してでないなら活力の中にもないことは、よく知られている。これらの三つのものは連続によってではなく、分離によって働き、分離によって働くことは対応によって働くことである。心に属する内的なものは、身体の内的なものに対応する。また身体の内的なものは、その外的なものに対応し、それを通して活動存在するようになる。それゆえ、二つの前のものは身体の外的なものを通して活力中にある。人間の中の努力と力は、睡眠中やまた休息状態のときのように、活動の中になくても、何らかの活力の中にあるように、見られることができるが、しかしそれでも、その時、努力と力の方向は、心臓と肺である身体の運動の全般的なものの中にある。しかし、これらの活動がやむとき、力も、また力とともに努力のやむ。 

原典講読『神の愛と知恵』 220

 

(1) 原文


220.  Quoniam totum seu corpus determinavit suas potentias praecipue in brachia et manus, quae sunt ultima, ideo per “brachia” et “manus” in Verbo significatur potentia, ac per “dextram” potentia superior. Quoniam talis est evolutio et exsertio graduum in potentiam, ideo ex sola actione, quae fit per manus, ab angelis, qui apud hominem sunt, et in correspondentia omnium ejus, noscitur qualis homo est quoad intellectum et voluntatem, tum quoad charitatem et fidem, ita quoad vitam internam quae mentis ejus est, et quoad vitam externam quae ex illa in corpore est. Quod talis cognitio angelis sit ex sola actione corporis per manus, saepius miratus sum; sed usque per vivam experientiam aliquoties ostensum est; et dictum quod inde sit quod inaugurationes in ministerium fiant per impositionem manuum, et quod per tangere manu significetur communicare, praeter alia similia. Ex his conclusum factum est, quod omne charitatis et fidei in operibus sit, et quod charitas et fides absque operibus sint sicut irides circum solem, quae evanescunt et a nube dissipantur. Quare toties in Verbo dicuntur “opera,” et dicitur “facere,” et quod salus hominis ab illis pendeat; etiam qui facit vocatur sapiens, et qui non facit vocatur stultus. At sciendum est, quod per “opera” hic intelligantur usus qui actualiter fiunt; in illis enim et secundum illos est omne charitatis et fidei; cum usibus est illa correspondentia, quia correspondentia illa est spiritualis, sed fit per substantias et materias, quae sunt subjecta.


 


(2) 直訳


Quoniam totum seu corpus determinavit suas potentias praecipue in brachia et manus, quae sunt ultima, ideo per “brachia” et “manus” in Verbo significatur potentia, ac per “dextram” potentia superior. 全体、すなわち身体は、その活力(能力)を特に腕と手の中へ向けた(確定させた)ので、それらは最終の(最も外の)ものである、それゆえ、みことばの中の「腕」と「手」によって活力(能力)が意味される、そして「右手」によってすぐれた活力が。


Quoniam talis est evolutio et exsertio graduum in potentiam, ideo ex sola actione, quae fit per manus, ab angelis, qui apud hominem sunt, et in correspondentia omnium ejus, noscitur qualis homo est quoad intellectum et voluntatem, tum quoad charitatem et fidem, ita quoad vitam internam quae mentis ejus est, et quoad vitam externam quae ex illa in corpore est. 活力へと段階の進展と発揮はこのようであるので、それゆえ、活動(行動)だけから、それは手によって行なわれる、天使たちにより、彼らは人間のもとにいる、また彼のすべてのものの対応の中に☆、理解力と意志に関してどんな人間であるか知られる、さらに仁愛と信仰に関して、このように彼の心のものである内なる生活(いのち)に関して、また外なる生活に関して、それはそれから身体の中にある。


柳瀬訳は、この部分を「人間にぞくする凡ての物と相応している天使たちは・・・」と、天使たちを説明するものと捕らえたので、「この意味は何だろうか?」と首をかしげる内容となっています。これは天使たちが人間の「手でなされる活動」と彼に対応するすべてのもの(容貌や服装、その他)から「どのような人物であるか」知る、と捕らえるべきでしょう。


なお長島訳は「天使たちは人の手がする活動を、本人全体の相応としてみます」と勝手に原文とは異なる内容に変えています。文法的にみて、このようには決して解釈できません。


Quod talis cognitio angelis sit ex sola actione corporis per manus, saepius miratus sum; このような認知(知識)が天使たちにあることを、手によって身体の活動(行動)だけから、しばしば私は驚いた。


sed usque per vivam experientiam aliquoties ostensum est; しかしそれでも、生きた経験によってときどき(数回)示された。


et dictum quod inde sit quod inaugurationes in ministerium fiant per impositionem manuum, et quod per tangere manu significetur communicare, praeter alia similia. また言われた、ここからであること、聖職への叙(就任)は手を置くことによってなされること、また手を触れることによって伝達が意味されること、ほかに他の同様のもの。


Ex his conclusum factum est, quod omne charitatis et fidei in operibus sit, et quod charitas et fides absque operibus sint sicut irides circum solem, quae evanescunt et a nube dissipantur. これらから結論が作り出される、仁愛と信仰のすべては働きの中にあること、また働きなしの仁愛と信仰は太陽のまわりの虹のようであること、それは消える、雲により追い散らされる。


Quare toties in Verbo dicuntur “opera,” et dicitur “facere,” et quod salus hominis ab illis pendeat; それゆえ、これほどしばしば、みことばの中で「働き」が言われる☆、また「行なうこと」が言われる☆、また人間の救いはそれらによること。


dicunturが複数、diciturが単数です。なぜなのか、私にはこの使い分けの「意味」がわかりません。私はこの意味のわかる人に(私に代わって)翻訳してもらいたい。


etiam qui facit vocatur sapiens, et qui non facit vocatur stultus. さらにまた、行なう者は賢いと呼ばれる、また行わない者は愚かと呼ばれる。


At sciendum est, quod per “opera” hic intelligantur usus qui actualiter fiunt; しかし、知らなければならない、「働き」によってここに役立ちが意味されること、それは実際に行なわれる。


in illis enim et secundum illos est omne charitatis et fidei; なぜなら、それらの中に、それらにしたがって、仁愛と信仰のすべてのものがあるから。


cum usibus est illa correspondentia, quia correspondentia illa est spiritualis, sed fit per substantias et materias, quae sunt subjecta. 役立ちにその〔働きの〕対応がある、その対応は霊的であるので、しかし、実体と物質によって行われる、それは主体である。


 


(3) 訳文


220. 全体、すなわち身体は、その活力最終のものに、特に腕と手の中へ向けたので、それゆえ、みことばの中の「腕」と「手」によって(活)が、そして「右手」によってすぐれた(活)力が意味される。活力へと向かう段階の進展と発揮はこのようであるので、それゆえ、手によって行なわれる活動けから、また彼のすべての対応物から、人間のもとにいる天使たちは、彼が、理解力と意志に関して、さらに仁愛と信仰に関して、したがって彼の心のものである内なるいのちに関して、またそこから身体の中にある外なる生活に関して、どんな人間であるかを知る。手による身体の活動だけから、天使たちにはこのように認知する力があることに、しばしば私は驚いた。しかしそれでも、ときどき生きた経験によって示され、また、聖職への叙階が手を置くことによってなされることはここからであり、手を触れることによって伝達が意味されること、またほかにも同様のことが言われた。これらから、仁愛と信仰のすべては、働きの中にあること、また働きのない仁愛と信仰は太陽のまわりの虹のようであり、それは消え、雲により追い散らされ、という結論が導かれる。それゆえ、みことばの中では「働き」が、また「行なうこと」が言われ、また人間の救いはそれらによることが、しばしば言われているのである。さらにまた、行なう者は賢い者と呼ばれ、また行わない者は愚かな者と呼ばれている。


 しかし、「働き」によって実際に行なわれる役立ちが意味されることを知らなければならない。なぜなら、それらの中に、それらにしたがって、仁愛と信仰のすべてのものがあり、役立ちはその働きと対応し、その対応は霊的であるが、主体である実体と物質によって行われるからである。 

原典講読『神の愛と知恵』 221

 

(1) 原文


221.  Hic duo arcana, quae per supradicta in intellectum cadunt, revelari possunt. Primum arcanum est, quod Verbum in sensu literae sit in suo pleno et in sua potentia. Sunt enim tres sensus secundum tres gradus in Verbo; sensus caelestis, sensus spiritualis, et sensus naturalis. Quoniam illi sensus secundum tres gradus altitudinis in Verbo sunt, et conjunctio illorum fit per correspondentias, ideo ultimus sensus, qui est naturalis, et vocatur sensus literae, non modo est complexus, continens et basis sensuum interiorum correspondentium, sed etiam est Verbum in ultimo sensu in suo pleno et in sua potentia. Quod ita sit, multis ostensum et confirmatum est in Doctirina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 27-35, 36-49, 50-61, 62-69). Alterum Arcanum est, quod Dominus in mundum venerit, ac susceperit Humanum, ut in potentiam subjugandi inferna, ac in ordinem redigendi omnia tam in caelis quam in terris, Se mitteret. Hoc Humanum superinduxit Humano suo priori. Humanum quod in mundo superinduxit, fuit sicut humanum hominis in mundo, utrumque tamen Divinum, et inde infinite transcendens humana finita angelorum et hominum. Et quia plene glorificavit Humanum naturale usque ad ultima ejus, ideo cum toto Corpore resurrexit, secus ac ullus homo. Per assumptionem hujus Humani induit omnipotentiam Divinam non modo subjugandi inferna, ac in ordinem redigendi caelos; sed etiam inferna in aeternum subjugata tenendi, et salvandi homines. Haec potentia intelligitur, per quod sedeat ad dextram potentiae et virtutis Dei. Quoniam Dominus per assumptionem Humani naturalis Se fecit Divinum Verum in ultimis, ideo vocatur Verbum, ac dicitur quod Verbum Caro factum sit; ac Divinum Verum in ultimis est Verbum quoad sensum literae. Hoc Se fecit per impletionem omnium Verbi de Ipso in Mose et Prophetis. Unusquisque enim homo est suum bonum et suum verum; homo non aliunde est homo; Dominus autem per assumptionem Humani naturalis est Ipsum Divinum Bonum et Divinum Verum, seu quod idem, est Ipse Divinus Amor et Divina Sapientia, tam in primis quam in ultimis. Inde est, quod in caelis angelicis appareat ut Sol, post adventum Ipsius in mundum in fortiori jubare et in majori splendore, quam ante adventum Ipsius. Hoc arcanum est, quod per doctrinam graduum potest sub intellectum cadere. De omnipotentia Ipsius ante adventum in mundum, in sequentibus dicetur.


 


(2) 直訳


Hic duo arcana, quae per supradicta in intellectum cadunt, revelari possunt. ここに二つの秘義が、それらは上述のことによって理解力の中に落ち込む、示されることができる。


Primum arcanum est, quod Verbum in sensu literae sit in suo pleno et in sua potentia. 「第一の秘義」である、みことばは文字通りの意味の中にその完全(十分)の中とその活力の中にあること。


Sunt enim tres sensus secundum tres gradus in Verbo; なぜなら、みことばの中に三つの段階にしたがって三つの意味があるから。


sensus caelestis, sensus spiritualis, et sensus naturalis. 天的な意味、霊的な意味、自然的な意味。


Quoniam illi sensus secundum tres gradus altitudinis in Verbo sunt, et conjunctio illorum fit per correspondentias, ideo ultimus sensus, qui est naturalis, et vocatur sensus literae, non modo est complexus, continens et basis sensuum interiorum correspondentium, sed etiam est Verbum in ultimo sensu in suo pleno et in sua potentia. これらの意味が高さの三つの段階にしたがってみことばの中に存在するので、また対応によってそれらの結合〔が存在する〕、それゆえ、最終の(最も外の)意味は、それは自然的である、また文字通りの意味と呼ばれる、単に対応する内的な意味の合成物、容器、基礎であるだけでなく、しかしまた、みことばである、その完全(十分)の中とその活力の中にある。 


Quod ita sit, multis ostensum et confirmatum est in Doctirina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 27-35, 36-49, 50-61, 62-69). このようであることは、『聖書についての新しいエルサレムの教え』(27-35, 36-49, 50-61, 62-69)の中に多く示され、説明されている。


Alterum Arcanum est, quod Dominus in mundum venerit, ac susceperit Humanum, ut in potentiam subjugandi inferna, ac in ordinem redigendi omnia tam in caelis quam in terris, Se mitteret. 「第二の秘義」である、主は世に来られたこと、そして人間性をとられた、地獄を征服する(活)力の中に〔あるために〕、そして天界の中と同様に地上でもすべてのものを秩序の中に整える(回復する)ために、ご自身を派遣された。


Hoc Humanum superinduxit Humano suo priori. この人間性をご自分の以前の人間性に重ねて着られた。


Humanum quod in mundo superinduxit, fuit sicut humanum hominis in mundo, utrumque tamen Divinum, et inde infinite transcendens humana finita angelorum et hominum. 世で重ねて着られた人間性は、世の中の人間の人間性のようであった、両方ともそれでも神的〔である〕、またそれゆえ(ここから)無限に越えている天使と人間の有限の人間性を。


Et quia plene glorificavit Humanum naturale usque ad ultima ejus, ideo cum toto Corpore resurrexit, secus ac ullus homo. また自然的な人間性をその最終のものにまでも完全に栄化されたので、それゆえ、全身をもってよみがえられた、どの人間とも異なって。


Per assumptionem hujus Humani induit omnipotentiam Divinam non modo subjugandi inferna, ac in ordinem redigendi caelos; この人間性のまとうことを通して、神的な全能をおびられた(着た)、単に地獄を征服することの〔全能〕だけでなく、そして天界を秩序の中に整える(回復する)ことの〔全能〕


sed etiam inferna in aeternum subjugata tenendi, et salvandi homines. しかしまた、地獄を永遠に支配に保つことの〔全能〕、また人間を救うことの〔全能〕。


Haec potentia intelligitur, per quod sedeat ad dextram potentiae et virtutis Dei. この(活)力は意味される、神の(活)力と強さ(力)の右に座ることによって。


Quoniam Dominus per assumptionem Humani naturalis Se fecit Divinum Verum in ultimis, ideo vocatur Verbum, ac dicitur quod Verbum Caro factum sit; 主は自然的な人間性のまとうことを通して、ご自分を最終のものの中の神的な真理とされたので、それゆえ、みことばと呼ばれる、そして、みことばは肉となったことが言われる。


ac Divinum Verum in ultimis est Verbum quoad sensum literae. そして最終のものの中の神的な真理は文字通りの意味に関するみことばである。


Hoc Se fecit per impletionem omnium Verbi de Ipso in Mose et Prophetis. これをご自分になされた、「モーセ」と「預言者」の中でその方について、みことばのすべてを満たすこと(成就)によって。


Unusquisque enim homo est suum bonum et suum verum; なぜなら、それぞれの人間は自分自身の善と自分自身の真理である。


homo non aliunde est homo; 人間は別の源泉(原因)から人間ではない。


Dominus autem per assumptionem Humani naturalis est Ipsum Divinum Bonum et Divinum Verum, seu quod idem, est Ipse Divinus Amor et Divina Sapientia, tam in primis quam in ultimis. しかしながら、主は自然的な人間性のまとうことを通して、神的な善と神的な真理そのものであられる、すなわち同じこと〔であるが〕、神的な愛と神的な真理そのものであられる、最初のものの中と同様に最後のものの中で。


Inde est, quod in caelis angelicis appareat ut Sol, post adventum Ipsius in mundum in fortiori jubare et in majori splendore, quam ante adventum Ipsius. ここからである、天使の天界の中で〔主は〕太陽として見られること、世にその方の来臨の後、さらに強い光線で、またさらに大きな輝きで、その方の降臨の前よりも。


Hoc arcanum est, quod per doctrinam graduum potest sub intellectum cadere. このことは秘義である、段階の教えによって理解力の下に落ち込むことのできること。


De omnipotentia Ipsius ante adventum in mundum, in sequentibus dicetur. 世への来臨の前のその方の全能について、続くものの中で言われる。


 


(3) 訳文


221. ここに、前述のことによって理解力される二つの秘義を示すことができる。


 「第一の秘義」は、みことばは文字通りの意味の中にその完全性とその力があることである。なぜなら、みことばの中に、三つの段階にしたがって天的な意味、霊的な意味、自然的な意味の三つの意味があるから。みことばの中にこれらの意味が、高さの三つの段階にしたがって、また対応によってそれらの結合が存在するので、それゆえ、自然的であり、また文字通りの意味と呼ばれる最終の意味は、単に対応する内的な意味の合成物、容器、基礎であるだけでなく、また完全と力のある、みことばである。このようであることは、『聖書についての新しいエルサレムの教え』(27-35, 36-49, 50-61, 62-69)の中に、多くのことが示され、説明されている。


 「第二の秘義」は、主は、地獄を征服する力をもち、天界と同様に地上でもすべてのものの秩序を回復するために、ご自身を派遣され、世に来られ、人間性をとられたことである。この人間性をご自分の以前の人間性にまとわれた。世でまとわれた人間性は、世の人間の人間性のようであったが、それでも両方とも神的であり、またそれゆえ、天使と人間の有限の人間性を無限に越えている。また自然的な人間性をその最終のものまでも完全に栄化されたので、それゆえ、どの人間とも異なって全身をもってよみがえられた。この人間性のまとうことを通して、地獄を征服するだけでなく、天界に秩序を回復し、地獄を永遠に支配し、人間を救うための神的な全能をおびられた。この力は、神の力と強さの右に座ることによって意味されている。主は自然的な人間性をまとうことを通して、ご自分を最終のものの中での神的な真理とされたので、それゆえ、みことばと呼ばれ、そして「みことばは肉となった」と言われている。そして最終のものの中での神的な真理は、文字通りの意味に関する、みことばである。「モーセの律法」と「預言書」の中で、ご自分について語られたすべてを成就されることによって、これをご自分になされた。なぜなら、それぞれの人間は自分自身の善と自分自身の真理であって、それ以外の源から人間ではないが、しかし、主は自然的な人間性のまとうことを通して、最初のものの中と同様に最後のものの中で、神的な善と神的な真理そのものであられる、すなわち同じことであるが、神的な愛と神的な真理そのものであられるからである。ここから、天使の天界の中で主は、世に来られた後は世に来られる前よりも、さらに強い光線の、さらに強く輝く太陽として見られる。


 このことは、段階の教えによって理解することのできる秘義である。世へ来られる前のその方の全能については、続くものの中で言われる。

原典講読『神の愛と知恵』 222, 223

 

QUOD UTRIUSQUE GENERIS GRADUS SINT


 IN OMNIUM MAXIMIS ET MINIMIS QUAE CREATA SUNT.


両方の種類の段階が存在すること


創造された最大のまた最小のすべてのものの中に。


 


(1) 原文


222.  Quod omnium maxima et minima ex gradibus discretis et continuis, seu altitudinis et latitudinis consistant, non potest illustrari per exempla ex visibilibus, quia minima non exstant coram oculis, et maxima quae exstant, non distincta in gradus apparent. Quapropter hanc rem non licet nisi quam per universalia demonstrare. Et quia angeli in sapientia ex universalibus sunt, et inde in scientia de singularibus, licet de his effata illorum proferre.


 


(2) 直訳


Quod omnium maxima et minima ex gradibus discretis et continuis, seu altitudinis et latitudinis consistant, non potest illustrari per exempla ex visibilibus, quia minima non exstant coram oculis, et maxima quae exstant, non distincta in gradus apparent. 最大また最小のすべてのものは分離したまた連続した段階から、すなわち、高さと幅の〔段階から〕、成り立つ(構成される)ことは、目に見えるものからの例によって説明されることはできない、最小のものは目の前に現われないので、また現われる最大のものは段階の中に区別されて見えない。


Quapropter hanc rem non licet nisi quam per universalia demonstrare. それゆえ、この事柄を普遍的なもの(全般的なもの)によって以外でないなら論証されることは許されない。


Et quia angeli in sapientia ex universalibus sunt, et inde in scientia de singularibus, licet de his effata illorum proferre. また天使たちは普遍的なもの(全般的なもの)からの知恵の中にいるので、またここから個々のものについての知識の中に〔いる〕、これらについて彼らの言うことを表明することが許されている。


 


(3) 訳文


222. 最大また最小のすべてのものが分離した段階と連続した段階、すなわち、高さと幅の段階から、構成されることは、最小のものは目の前に現われず、また現われる最大のものは段階の中に区別されて見えないので、目に見えるものからの例によって説明されることはできない。それゆえ、この事柄は全般的なものによってでしか論証されることは許されない。また天使たちは全般的なものからの知恵の中に、そしてここから個々のものについての知識の中にいるので、これらについて彼らの言うことを表明することが許されている。


 


(1) 原文


223.  Angelorum effata de hac re sunt haec: quod non detur tam minimum, in quo non sint gradus utriusque generis; ut, non minimum in aliquo animali; non minimum in aliquo vegetabili; nec minimum in aliquo minerali; nec minimum in aethere et aere; et quia aether et aer sunt receptacula caloris et lucis, quod non detur minimum caloris et lucis; et quia calor spiritualis et lux spiritualis sunt receptacula amoris et sapientiae, quod nec detur minimum horum, ― in quibus non utriusque generis gradus sunt. Ex angelorum effatis etiam est, quod minimum affectionis, ac minimum cogitationis, immo quod minimum ideae cogitationis, consistat ex utriusque generis gradibus, et quod minimum, quod non ex illis consistit, sit nihil; non enim habet formam, ita non quale, nec aliquem statum qui mutari et variari potest, et per id existere. Angeli confirmant id per hoc verum, quod infinita in Deo Creatore, qui est Dominus ab aeterno, distincte unum sint; ac quod infinita in infinitis Ipsius; et quod in infinite infinitis sint gradus utriusque generis, qui etiam in Ipso distincte unum sunt; et quia illa in Ipso sunt, et ab Ipso omnia creata sunt, et quae creata sunt, in quadam imagine referunt illa quae in Ipso sunt, sequitur quod non detur minimum finitum, in quo non tales gradus sunt. Quod illi gradus aeque in minimis ac in maximis sint, est quia Divinum in maximis et minimis est idem. Quod in Deo Homine infinita distincte unum sint, videatur supra (n. 17-22); et quod Divinum in maximis et minimis sit idem (n. 77-82); quae adhuc illustrata sunt (n. 155, 169, 171).


 


(2) 直訳


Angelorum effata de hac re sunt haec: これらの事柄について天使たちの言うことはこれらである。


quod non detur tam minimum, in quo non sint gradus utriusque generis; このように最小のものは存在しないこと、その中に両方の種類の段階が存在しない。


ut, non minimum in aliquo animali; 例えば、動物の何らかのものの中の最小のものにない。


non minimum in aliquo vegetabili; 植物の何らかのものの中の最小のものにない。


nec minimum in aliquo minerali; 鉱物の何らかのものの中の最小のものにもない。


nec minimum in aethere et aere; エーテルや空気の中の最小のものにもない。


et quia aether et aer sunt receptacula caloris et lucis, quod non detur minimum caloris et lucis; またエーテルと空気は熱と光の容器であるので、熱と光の最小のものは存在しない☆こと。


文脈からは「熱と光の最小のものでも、この二段階を持たないものは存在しない」ということでしょう。


et quia calor spiritualis et lux spiritualis sunt receptacula amoris et sapientiae, quod nec detur minimum horum, ― in quibus non utriusque generis gradus sunt. また霊的な熱と霊的な光は愛と知恵の容器であるので、これらの最小のものも存在しないこと―それらの中に両方の種類の段階は存在しない。


Ex angelorum effatis etiam est, quod minimum affectionis, ac minimum cogitationis, immo quod minimum ideae cogitationis, consistat ex utriusque generis gradibus, et quod minimum, quod non ex illis consistit, sit nihil; さらにまた天使たちの言うことからである、情愛の最小のもの、そして思考の最小のもの、実に思考の観念の最小のものも、両方の種類の段階から成り立つ(構成される)こと、また最小のものは、これらから成り立た(構成され)ない、何もないこと。


non enim habet formam, ita non quale, nec aliquem statum qui mutari et variari potest, et per id existere. なぜなら、形を持たないから、したがって性質はない、何らかの状態もない、それは変えられ、多様にされることができない、またそのことによって存在するようになること。


Angeli confirmant id per hoc verum, quod infinita in Deo Creatore, qui est Dominus ab aeterno, distincte unum sint; 天使たちはそれをこの真理によって確認する、創造者なる神の中の無限のものが、その方は永遠からの主である、区別して一つのものであること。


ac quod infinita in infinitis Ipsius; そして、その方の無限のものの中に無限のもの〔がある〕こと。


et quod in infinite infinitis sint gradus utriusque generis, qui etiam in Ipso distincte unum sunt; 無限に無限のものの中に、両方の種類の段階があること、それもまたその方の中で区別して一つのものである。


et quia illa in Ipso sunt, et ab Ipso omnia creata sunt, et quae creata sunt, in quadam imagine referunt illa quae in Ipso sunt, sequitur quod non detur minimum finitum, in quo non tales gradus sunt. またそれらがその方の中にあるので、またその方からすべてのものが創造される、また創造されたものは、それらをある種の像の中に映し出す、それらはその方の中にある、〔このことから〕いえる、最小の有限なもの、その中にこのような段階はないものは存在しないこと。


Quod illi gradus aeque in minimis ac in maximis sint, est quia Divinum in maximis et minimis est idem. それらの段階が等しく最小のもの☆の中に、そして最大のもの☆の中に存在することは、神性が最大のものの中と最小のものの中で同じであるからである。


長島訳への批判です。同書で、この直前まで「最小のもの」「最大のもの」と訳していたものを、ここで突然「極小のもの」「極大のもの」と訳語を変えています。「極大」の普通の意味は「極めて大きい」すなわち「非常に大きい」であって(最大という意味もありますが)、「最大」とは異なります。何も知らない読者は、「最大」と「極大」は別ものと判断します、そこで、「なぜ、ここで極小、極大なのだろうか?」と戸惑うでしょう(原文は同じ語なのに)。同一つの文脈の中で、(気ままに)訳語を変えることに(それも意味がやや異なるものへ)、私はうんざりし、嫌悪します。


Quod in Deo Homine infinita distincte unum sint, videatur supra (n. 17-22); 神人間の中で無限のものが区別して一つであることは、上(17-22)に見られる。


et quod Divinum in maximis et minimis sit idem (n. 77-82); また神性は最大のものと最小のものの中で同じであること(77-82)


quae adhuc illustrata sunt (n. 155, 169, 171). それらはさらに説明されている(155, 169, 171)


 


(3) 訳文


223. これらの事柄について天使たちの言うことは次のものである。


 この二種類の段階が存在しないような最小のものは存在しない。例えば、何らかの動物の最小のものに、何らかの植物の最小のもの中に、何らかの鉱物の最小のもの中にも、エーテルや空気の最小のものにもない。またエーテルと空気は熱と光の容器であるので、熱と光の最小のものにも、また霊的な熱と霊的な光は愛と知恵の容器であるので、これらの最小のものにも、それらの中に二種類の段階が存在しないことはない。さらにまた天使たちは言っている。情愛の最小のもの、そして思考の最小のもの、実に思考の観念の最小のものも、両方の種類の段階から構成され、また、これらから構成されない最小のものは何もないこと。なぜなら、形を持たず、したがって性質はなく、何らかの状態もなく、それは変えられ、多様なものになれないで、そのことによって存在するようになることもないからである。


 天使たちはこのことを次の真理によって確認している。永遠からの主である創造者なる神の中の無限のものは区別された一つのものであり、その方の無限のものの中に無限のものがあること。無限に無限のものの中に、二種類の段階があり、それもまたその方の中で区別して一つのものであること。またそれらがその方の中にあるので、またその方からすべてのものが創造され、また創造されたものは、その方の中にあるものをある種の像の中に映し出し、このことから、最小の有限なものの中にこのような段階がないものは存在しないことがいえる。それらの段階が等しく最小のものと最大のものの中に存在することは、神性が最大のものと最小のものの中で同じであるからである。神人間の中で無限のものが区別された一つのものであることは、前に見られる(17-22)。また神性は最大のものと最小のものの中で同じである(77-82)。それらはさらに説明されている(155, 169, 171)