原典講読『神の愛と知恵』 244 , 245

 

(1) 原文


[1]244.  Simile fit in mundo. Homo qui non plane stupidus est, et qui non ex fastu propriae intelligentiae confirmaverat falsa apud se, ille dum audit loquentes de re altiore, aut dum legit talia, si in aliqua affectione sciendi est, tunc intelligit illa, et quoque retinet, et postea potest confirmare illa. Simile potest tam malus quam bonus. Etiam malus, tametsi corde negat Divina quae ecclesiae sunt, usque potest intelligere illa, et quoque loqui et praedicare illa, tum scripto docte confirmare illa; at vero cum sibi relictus cogitat, ex amore suo infernali contra illa cogitat, et negat illa. Ex quo patet, quod intellectus possit in luce spirituali esse, tametsi non voluntas in calore spirituali. Ex quo etiam sequitur, quod intellectus non ducat voluntatem, seu quod sapientia non producat amorem, sed quod solum doceat et monstret viam; docet quomodo homo victurus est, et monstrat quam viam iturus. Et quoque sequitur, quod voluntas ducat intellectum, ac efficiat ut secum unum agat; et quod amor qui est voluntatis id vocet sapientiam in intellectu, quod concordat. In sequentibus videbitur, quod voluntas per se absque intellectu nihil agat, sed omne quod agit, in conjunctione cum intellectu agat; at quod voluntas adsciscat intellectum in consortium secum, per influxum, non autem vicissim.


 [1] 244 pro “144”


 


(2) 直訳


Simile fit in mundo. 同様に世の中で生じる(行なわれる)


Homo qui non plane stupidus est, et qui non ex fastu propriae intelligentiae confirmaverat falsa apud se, ille dum audit loquentes de re altiore, aut dum legit talia, si in aliqua affectione sciendi est, tunc intelligit illa, et quoque retinet, et postea potest confirmare illa. 人間は、その者はまったく愚かではない、またその者は自己(固有)の知性の高慢から自分のもとの虚偽を確信していなかった、彼はさらに高い事柄について話す者たちを聞く時、またはこのようなものを読む時、もし知ろうとする何らかの情愛の中にいるなら、その時、それらを理解する、また保持もする、またその後、それらを確信することができる。


Simile potest tam malus quam bonus. 同様に、悪い者も善い者と同じくできる。


Etiam malus, tametsi corde negat Divina quae ecclesiae sunt, usque potest intelligere illa, et quoque loqui et praedicare illa, tum scripto docte confirmare illa; 悪い者もまた、たとえ心で教会のものである神性を否定していても、それでもそれ〔神性〕を理解することができる、またそれを話し、述べることも〔できる〕、さらに学者らしい文書でそれを確証すること。


at vero cum sibi relictus cogitat, ex amore suo infernali contra illa cogitat, et negat illa. しかししかし、自分自身に残されて考えるとき、地獄の自分自身の愛からそれに反して考える、またそれを否定する。


Ex quo patet, quod intellectus possit in luce spirituali esse, tametsi non voluntas in calore spirituali. そのことから明らかである、理解力は霊的な光の中にあることができること、それでも意志は霊的な熱の中にない。


Ex quo etiam sequitur, quod intellectus non ducat voluntatem, seu quod sapientia non producat amorem, sed quod solum doceat et monstret viam; そのことからもまたいえる、理解力は意志を導かないこと、すなわち、知恵は愛を生み出さないこと、しかし、単に道を教え、示すこと。


docet quomodo homo victurus est, et monstrat quam viam iturus. どのように人間が生きるべきか教える、また何の道を行くべきか示す。


Et quoque sequitur, quod voluntas ducat intellectum, ac efficiat ut secum unum agat; またもいえる、意志が理解力を導くこと、そしてそれ自体と一つとして働くように行動する。


et quod amor qui est voluntatis id vocet sapientiam in intellectu, quod concordat. また愛は、それは意志のものである、それ☆を理解力(知性)の中の知恵と呼ぶ、一致するものを。


このそれ(id)の指すものはquod~です。すなわち「愛は、一致するものを・・・知恵と呼ぶ」わけです。長島訳は「意志内に愛があって、それに理性が同調する場合、これを英知と名づけます」としていますが、これだと「それに」と「これを」が何を指すのか、わかりづらくなっています。柳瀬訳は「・・・一致している理解内のものを凡て、知恵と呼ぶ」としていますが、「凡て」はよけいであり、これは不正確な表現であって、「理解内のもので、一致しているものを、知恵と呼ぶ」とすべきです。


In sequentibus videbitur, quod voluntas per se absque intellectu nihil agat, sed omne quod agit, in conjunctione cum intellectu agat; 続くものの中で見られる、意志はそれ自体によって(独力で、単独で)理解力なしに何も行なわない、しかし、行なうすべてのものを、理解力と結合の中で行なう。


at quod voluntas adsciscat intellectum in consortium secum, per influxum, non autem vicissim. そして、意志は理解力を結びつける(自分のものにする)☆、それ自体の交わり(仲間)の中へ、流入によって、しかしながら、逆ではない。


長島訳はこのadscioを「説得する」とし、まったく異様なものとなっています。


[1] 244 pro “144” 原注[1] 144」の代わりに244


 


(3) 訳文


244. 世の中で同様に生じている。まったく愚かではなく、自己の知性の高慢から自分のもとの虚偽を確信していなかった人間は、高い事柄についての話しを聞く時、またはこのようなものを読む時、もし知ろうとする何らかの情愛の中にいるなら、その時、それらを理解し、また保持もし、またその後、それらを確信することもできる。悪い者も善い者と同じく、同様にできる。悪い者もまた、たとえ心で教会のものである神性を否定していても、それでも神性について理解することができ、またそれを話し、述べることも、さらに学者らしい文書でそれを確証することもできる。しかし、ひとり自分自身で考えるとき、地獄の自分自身の愛からそれに反して考え、それを否定する。そのことから、理解力は霊的な光の中にあることができても、それでも意志は霊的な熱の中にないことが明らかである。そのことからまた、理解力は意志を導かない、すなわち、知恵は愛を生み出さず、単に道を教え、示すこともいえる。人間はどのように生きるべきかを教える、またどの道を行くべきか示すのである。また、意志が理解力を導き、そしてそれ自体と一つとして働くように行動することもいえる。意志のものである愛は、理解力の中の一致するものを知恵と呼ぶ。


 続くものの中で、意志は理解力なしに単独で何も行なわず、行なうすべてのものを理解力と結合の中で行なうこと、そして、意志は、流入によって、それ自体の交わりの中へ理解力を結びつけるが、逆ではないことが見られる。


 


(1) 原文


245.  Nunc dicetur qualis est influxus lucis in tres gradus vitae, quae mentis sunt, apud hominem. Formae, quae sunt receptacula caloris et lucis, seu amoris et sapientiae apud illum, et quae, ut dictum est, in triplici ordine, seu trium graduum sunt, a nativitate sunt diaphanae, ac lucem spiritualem transmittunt, sicut vitrum crystallinum lucem naturalem. Inde est quod homo quoad sapientiam usque in tertium gradum possit elevari. At usque formae illae non aperiuntur, nisi dum calor spiritualis se conjungit luci spirituali, seu amor sapientiae; per hanc conjunctionem formae illae diaphanae secundum gradus aperiuntur. Hoc simile est cum luce et calore solis mundi quoad vegetabilia super tellure. Lux hiemalis, quae aeque candida est cum luce aestiva, non aperit aliquid in semine aut in arbore; sed cum calor vernalis se conjungit luci, tunc aperit: similis res est, nam lux spiritualis correspondet luci naturali, et calor spiritualis correspondet calori naturali.


 


(2) 直訳


Nunc dicetur qualis est influxus lucis in tres gradus vitae, quae mentis sunt, apud hominem. 今や言われる、いのちの三つの段階の中へ光の流入がどんなものであるか、それは心のものである、人間のもとの。


Formae, quae sunt receptacula caloris et lucis, seu amoris et sapientiae apud illum, et quae, ut dictum est, in triplici ordine, seu trium graduum sunt, a nativitate sunt diaphanae, ac lucem spiritualem transmittunt, sicut vitrum crystallinum lucem naturalem. 形は、それは熱と光の容器である、すなわち彼のもとの愛と知恵の〔容器である〕、またそれは、言われたように、三重の秩序の中で、すなわち三つの段階である、出生から透明である、そして霊的な光を透過させる、水晶のガラスが自然の光を〔透過させる〕ように。


Inde est quod homo quoad sapientiam usque in tertium gradum possit elevari. ここからである、人間が知恵に関して第三の段階の中にまでも上げられることできること。


At usque formae illae non aperiuntur, nisi dum calor spiritualis se conjungit luci spirituali, seu amor sapientiae; しかし、それでもその形は開かれない、霊的な熱がそれ自体を霊的な光に結合する時でないなら、すなわち、愛が知恵に。


per hanc conjunctionem formae illae diaphanae secundum gradus aperiuntur. この結合によってその透明な形は段階にしたがって開かれる。


Hoc simile est cum luce et calore solis mundi quoad vegetabilia super tellure. これは世の太陽の光と熱と同様である、地球上の植物に関して。


Lux hiemalis, quae aeque candida est cum luce aestiva, non aperit aliquid in semine aut in arbore; 冬の光は、それは夏の光と等しく白く輝いている、種の中のまたは木の中の何ものも開かない。


sed cum calor vernalis se conjungit luci, tunc aperit: しかし、春の熱がそれ自体を光に結合するとき、その時、開く。


similis res est, nam lux spiritualis correspondet luci naturali, et calor spiritualis correspondet calori naturali. 物事は同様である、なぜなら、霊的な光は自然的な光に対応するから、また霊的な熱は自然的な熱に。


 


(3) 訳文


245. さて、人間のもとの心のものである、いのちの三つの段階の中への光の流入がどんなものであるか述べようよう。


 人間のもとの熱と光の容器、すなわち愛と知恵の容器である形は、すでに言われたように、三重の秩序、すなわち三つの段階の中で、出生から透明であり、水晶のガラスが自然の光を透過させるように、霊的な光を透過させる。ここから、人間は知恵に関して第三の段階の中にまでも上げられることできるが、しかしそれでも、その形は、霊的な熱がそれ自体を霊的な光に、すなわち、愛が知恵に結合する時でないなら、開かれない。この結合によって、その透明な形は段階にしたがって開かれるのである。


 このことは地球上の植物に関して世の太陽の光と熱と同様である。冬の光は夏の光と等しく白く輝いているが、種の中のまたは木の中の何ものをも開かない。しかし、春の熱が、それ自体に光を結合する時、開く。このように物事は同様なのである、なぜなら、霊的な光は自然的な光に、また霊的な熱は自然的な熱に対応するから。

コメントを残す