原典講読『神の愛と知恵』 236, 237

 

QUOD TRES ILLI GRADUS ALTITUDINIS IN QUOVIS HOMINE


A NATIVITATE SINT,


 ET QUOD SUCCESSIVE POSSINT APERIRI,


 ET QUOD SICUT APERIUNTUR, HOMO IN DOMINO SIT,


ET DOMINUS IN ILLO.


高さのこれらの三つの段階はそれぞれの人間の中に


出生からあること


また連続的に(継続的に)開かれることができること


また開かれるに応じて人間は主の中にいること、


また主は彼の中に。


 


(1) 原文


236.  Quod tres gradus altitudinis in quovis homine sint, hactenus non innotuit; causa est, quia illi gradus non cogniti fuerunt; et quamdiu illi gradus latuerunt, non possunt alii gradus sciri, quam gradus continui; et cum hi gradus solum sciuntur, credi potest, quod amor et sapientia apud hominem modo per continuum crescant. At sciendum est, quod apud unumquemvis hominem a nativitate tres gradus altitudinis seu discreti sint, unus supra aut intra alterum: et quod unusquisque gradus altitudinis seu discretus etiam habeat gradus latitudinis seu continuos, secundum quos ille crescit per continuum; nam utriusque generis gradus in omnium maximis et minimis sunt, ut supra (n. 222-229), ostensum est; non enim potest dari unius generis gradus absque altero.


 


(2) 直訳


Quod tres gradus altitudinis in quovis homine sint, hactenus non innotuit; 高さの三つの段階がそれぞれの人間にあることは、今までよく知られるようになっていない。


causa est, quia illi gradus non cogniti fuerunt; 理由は、それらの段階は知識になかったからである。


et quamdiu illi gradus latuerunt, non possunt alii gradus sciri, quam gradus continui; またそれらの段階が隠れているかぎり、何らかの段階が知られることができない、連続した段階以外に。


et cum hi gradus solum sciuntur, credi potest, quod amor et sapientia apud hominem modo per continuum crescant. また、この段階だけが知られているとき、信じられることができる、人間のもとの愛と知恵は単に連続によって増大すること。


At sciendum est, quod apud unumquemvis hominem a nativitate tres gradus altitudinis seu discreti sint, unus supra aut intra alterum: しかし、知らなくてはならない、それぞれの人間のもとに出生から高さのすなわち分離した三つの段階があること、一つは他の上にまたは内部に。


et quod unusquisque gradus altitudinis seu discretus etiam habeat gradus latitudinis seu continuos, secundum quos ille crescit per continuum; またそれぞれの高さの、すなわち分離した段階は幅の、すなわち連続の段階も持っていること、それらにしたがって連続によって増大する。


nam utriusque generis gradus in omnium maximis et minimis sunt, ut supra (n. 222-229), ostensum est; なぜなら、両方の種類の段階はすべての最大のものと最小のものの中にあるから、上(222-229)に示されたように。


non enim potest dari unius generis gradus absque altero. なぜなら、一つの種類の段階はもう一つのものなしに存在することはできないから。


 


(3) 訳文


236. それぞれの人間に高さの三つの段階があることは、今までよく知られていない。その理由は、それらの段階が知識とされてこなかったからである。それらの段階が隠れているかぎり、連続した段階以外の何らかの段階が知られることができない。また、この段階だけが知られているとき、人間のもとの愛と知恵は単に連続によって増大するとだけ信じられてしまう。しかし、それぞれの人間のもとに出生から高さの、すなわち分離した三つの段階が、あるものが他のものの上に、または内部にあること、また、それぞれの高さの、すなわち分離した段階は、幅の、すなわち連続の段階も持っており、それらにしたがって連続して増大することを知らなくてはならない。なぜなら、二種類の段階は、前(222-229)に示されたように、すべての最大のものと最小のものの中にあり、一つの種類の段階はもう一つの種類の段階なしに存在することはできないから。


 


(1) 原文


237.  Tres illi gradus altitudinis nominantur naturalis, spiritualis et caelestis, ut supra (n. 232) dictum est. Homo dum nascitur, primum venit in gradum naturalem, et hic apud illum crescit per continuum secundum scientias ac secundum intellectum per illas acquisitum, usque ad summum intellectus quod vocatur rationale. Sed usque per id non aperitur alter gradus, qui vocatur spiritualis; hic aperitur per amorem usuum ex intellectualibus, sed per amorem usuum spiritualem, qui amor est amor erga proximum: hic gradus similiter potest crescere per gradus continuum usque ad ejus summum, et crescit per cognitiones veri et boni, seu per veritates spirituales. At, usque per has non aperitur tertius gradus, qui vocatur caelestis, sed hic aperitur per caelestem amorem usus, qui amor est amor in Dominum; et amor in Dominum non aliud est, quam praecepta Verbi mandare vitae, quae in summa sunt fugere mala quia infernalia et diabolica, ac facere bona quia coelestia et Divina. Tres illi gradus ita successive apud hominem aperiuntur.


 


(2) 直訳


Tres illi gradus altitudinis nominantur naturalis, spiritualis et caelestis, ut supra (n. 232) dictum est. 高さのこれらの三つの段階は、自然的な(もの)、霊的な(もの)、天的な(もの)と名づけられる(呼ばれる)、上(232)に言われたように。


Homo dum nascitur, primum venit in gradum naturalem, et hic apud illum crescit per continuum secundum scientias ac secundum intellectum per illas acquisitum, usque ad summum intellectus quod vocatur rationale. 人間は生まれる時、最初に自然的な段階の中にやって来る、またこれは彼のもとで連続によって知識にしたがって、そして獲得されたそれらによって理解力にしたがって、理解力の最高点にまで増大する、それは理性と呼ばれる。


Sed usque per id non aperitur alter gradus, qui vocatur spiritualis; しかしそれでも、そのことによって第二の(もう一つの)段階は開かれない、それは霊的と呼ばれる。


hic aperitur per amorem usuum ex intellectualibus, sed per amorem usuum spiritualem, qui amor est amor erga proximum: これは理解力(知的なもの)から役立ちへの愛によって開かれる、しかし、霊的な役立ちへの愛☆によって、その愛は隣人への愛である。


このままでは「霊的な」が何を修飾するか、すなわち、「霊的な役立ち」なのか「霊的な(役立ちへの)愛」なのか不明瞭ですが、文脈からは後者、「霊的な」+「役立ちへの愛」とわかります。


hic gradus similiter potest crescere per gradus continuum usque ad ejus summum, et crescit per cognitiones veri et boni, seu per veritates spirituales. この段階は同様に、連続の段階によってその最高点にまで増大することができる、また真理と善の知識によって増大する、すなわち、霊的な真理によって。


At, usque per has non aperitur tertius gradus, qui vocatur caelestis, sed hic aperitur per caelestem amorem usus, qui amor est amor in Dominum; しかし、それでもこれらによって第三の段階は開かれない、それは天的な(もの)と呼ばれる、しかし、これは役立ちへの天的な愛によって開かれる、その愛は主への愛である。


et amor in Dominum non aliud est, quam praecepta Verbi mandare vitae, quae in summa sunt fugere mala quia infernalia et diabolica, ac facere bona quia coelestia et Divina. また、主への愛は他のものではない、みことばの戒め(教え)を生活にゆだねる(割り当てる)こと以外の、要するに、それは悪を地獄のもの、悪魔のものなので避けることである、そして善を天界のもの、神的なものなので行なうこと。


Tres illi gradus ita successive apud hominem aperiuntur. これらの三つの段階はこのように連続的に(継続的に)人間のもとで開かれる。


 


(3) 訳文


237. 高さのこれらの三つの段階は、前(232)に述べたように、自然的、霊的、天的な段階と呼ばれる。人間は生まれる時、最初に自然的な段階の中にやって来る、またこれは彼のもとで連続的に知識にしたがって、そして獲得された知識を通して理解力にしたがって、理性と呼ばれる理解力の最高点にまで増大する。しかしそれでも、そのことによって霊的と呼ばれる第二の段階は開かれない。これは理解力からの役立ちへの愛によって開かれるが、しかし、役立ちへの霊的な愛によってであり、その愛は隣人への愛である。この段階は同様に、連続の段階によってその最高点にまで増大することができ、また真理と善の知識によって、すなわち、霊的な真理によって増大する。しかし、それでもこれらによって天的な段階と呼ばれる第三の段階は開かれず、これは役立ちへの天的な愛によって開かれ、その愛は主への愛である。主への愛は、みことばの戒めを生活にゆだねること以外の何ものでもない、要するに、それは悪を、地獄のもの、悪魔のものであるからと避け、善を、天界のもの、神的なものなので行なうことである。これらの三つの段階は間のもとでこのように継続的に開かれる。 

原典講読に「いつ」取り組んでいるか?

 

 JSA大会で大賀さんから質問された。(連載中の)「原典講読を(一日のうちの)いつしているんですか? どのくらい時間をかけているんですか?」と。


 その場でも答えたが、このような疑問を持つ読者もいるかもしれないと思い、ここでも述べよう。


 起床はたいてい朝の56時、のんびりと「レキシコンの校正」に取り組む。校正は急いででやるものではないから。今はこれと『天界と地獄』の「まとめ」を行なっている。これは高橋和夫さんに「1ヶ月ぐらいしたら、整理したものをお渡しします」と約束したから。しかし、見直す部分が多くてなかなかはかどらない。いずれどこかの出版社で出すことになりそう。


 午前中はこの二つ。昼ごろ、気分転換にピアノを弾くこともある。興がのるとつい1時間ぐらい弾いてしまう。昼すぎ、近所のスイミングクラブに行く。もちろん水泳に。水泳について、また音楽については割愛。水泳から帰って「飲む」。飲むのは好きである。酒飲みのほうでしょう。このことは私以上の「うわばみ」松本さんが証人になるかもしれない。そのまま昼寝、というより文字通りの午睡。


 夕方56時に起きて、だいたい7時ごろから「原典対訳」に取り組む。


 4時間ぐらいかかる。だれから「やれ」と言われてやっているのではない。自分の「勉強」と思ってやっているし、これが他の人の参考になればと思って、ブログに載せている。


 それでも、「毎日掲載」に励んでいる。なぜかというと、毎日掲載しないと、「自分が失われる」気がするから。もう少し述べれば、この「原典講読」を毎日続けることで、私にとって「何かが開ける」と思っているから。


 翻訳の終わりは11時ごろか12時近くになる。すると、頭が疲れてしまい、飲みながら、インターネットを覗いたり、パソコンのトランプゲームをやったりしている。ふと気がつくと夜中の1時を過ぎている(一日に2度飲むのでは飲みすぎでしょうか、このことについてそのうち語りたい)


 今日はこれまで、と寝る。これが私の典型的な一日。一種の隠居生活でしょうね。


 それで、今日のようにやや早めに翻訳が終わらないと、このような「雑談」はできない。