原典講読『神の愛と知恵』 222, 223

 

QUOD UTRIUSQUE GENERIS GRADUS SINT


 IN OMNIUM MAXIMIS ET MINIMIS QUAE CREATA SUNT.


両方の種類の段階が存在すること


創造された最大のまた最小のすべてのものの中に。


 


(1) 原文


222.  Quod omnium maxima et minima ex gradibus discretis et continuis, seu altitudinis et latitudinis consistant, non potest illustrari per exempla ex visibilibus, quia minima non exstant coram oculis, et maxima quae exstant, non distincta in gradus apparent. Quapropter hanc rem non licet nisi quam per universalia demonstrare. Et quia angeli in sapientia ex universalibus sunt, et inde in scientia de singularibus, licet de his effata illorum proferre.


 


(2) 直訳


Quod omnium maxima et minima ex gradibus discretis et continuis, seu altitudinis et latitudinis consistant, non potest illustrari per exempla ex visibilibus, quia minima non exstant coram oculis, et maxima quae exstant, non distincta in gradus apparent. 最大また最小のすべてのものは分離したまた連続した段階から、すなわち、高さと幅の〔段階から〕、成り立つ(構成される)ことは、目に見えるものからの例によって説明されることはできない、最小のものは目の前に現われないので、また現われる最大のものは段階の中に区別されて見えない。


Quapropter hanc rem non licet nisi quam per universalia demonstrare. それゆえ、この事柄を普遍的なもの(全般的なもの)によって以外でないなら論証されることは許されない。


Et quia angeli in sapientia ex universalibus sunt, et inde in scientia de singularibus, licet de his effata illorum proferre. また天使たちは普遍的なもの(全般的なもの)からの知恵の中にいるので、またここから個々のものについての知識の中に〔いる〕、これらについて彼らの言うことを表明することが許されている。


 


(3) 訳文


222. 最大また最小のすべてのものが分離した段階と連続した段階、すなわち、高さと幅の段階から、構成されることは、最小のものは目の前に現われず、また現われる最大のものは段階の中に区別されて見えないので、目に見えるものからの例によって説明されることはできない。それゆえ、この事柄は全般的なものによってでしか論証されることは許されない。また天使たちは全般的なものからの知恵の中に、そしてここから個々のものについての知識の中にいるので、これらについて彼らの言うことを表明することが許されている。


 


(1) 原文


223.  Angelorum effata de hac re sunt haec: quod non detur tam minimum, in quo non sint gradus utriusque generis; ut, non minimum in aliquo animali; non minimum in aliquo vegetabili; nec minimum in aliquo minerali; nec minimum in aethere et aere; et quia aether et aer sunt receptacula caloris et lucis, quod non detur minimum caloris et lucis; et quia calor spiritualis et lux spiritualis sunt receptacula amoris et sapientiae, quod nec detur minimum horum, ― in quibus non utriusque generis gradus sunt. Ex angelorum effatis etiam est, quod minimum affectionis, ac minimum cogitationis, immo quod minimum ideae cogitationis, consistat ex utriusque generis gradibus, et quod minimum, quod non ex illis consistit, sit nihil; non enim habet formam, ita non quale, nec aliquem statum qui mutari et variari potest, et per id existere. Angeli confirmant id per hoc verum, quod infinita in Deo Creatore, qui est Dominus ab aeterno, distincte unum sint; ac quod infinita in infinitis Ipsius; et quod in infinite infinitis sint gradus utriusque generis, qui etiam in Ipso distincte unum sunt; et quia illa in Ipso sunt, et ab Ipso omnia creata sunt, et quae creata sunt, in quadam imagine referunt illa quae in Ipso sunt, sequitur quod non detur minimum finitum, in quo non tales gradus sunt. Quod illi gradus aeque in minimis ac in maximis sint, est quia Divinum in maximis et minimis est idem. Quod in Deo Homine infinita distincte unum sint, videatur supra (n. 17-22); et quod Divinum in maximis et minimis sit idem (n. 77-82); quae adhuc illustrata sunt (n. 155, 169, 171).


 


(2) 直訳


Angelorum effata de hac re sunt haec: これらの事柄について天使たちの言うことはこれらである。


quod non detur tam minimum, in quo non sint gradus utriusque generis; このように最小のものは存在しないこと、その中に両方の種類の段階が存在しない。


ut, non minimum in aliquo animali; 例えば、動物の何らかのものの中の最小のものにない。


non minimum in aliquo vegetabili; 植物の何らかのものの中の最小のものにない。


nec minimum in aliquo minerali; 鉱物の何らかのものの中の最小のものにもない。


nec minimum in aethere et aere; エーテルや空気の中の最小のものにもない。


et quia aether et aer sunt receptacula caloris et lucis, quod non detur minimum caloris et lucis; またエーテルと空気は熱と光の容器であるので、熱と光の最小のものは存在しない☆こと。


文脈からは「熱と光の最小のものでも、この二段階を持たないものは存在しない」ということでしょう。


et quia calor spiritualis et lux spiritualis sunt receptacula amoris et sapientiae, quod nec detur minimum horum, ― in quibus non utriusque generis gradus sunt. また霊的な熱と霊的な光は愛と知恵の容器であるので、これらの最小のものも存在しないこと―それらの中に両方の種類の段階は存在しない。


Ex angelorum effatis etiam est, quod minimum affectionis, ac minimum cogitationis, immo quod minimum ideae cogitationis, consistat ex utriusque generis gradibus, et quod minimum, quod non ex illis consistit, sit nihil; さらにまた天使たちの言うことからである、情愛の最小のもの、そして思考の最小のもの、実に思考の観念の最小のものも、両方の種類の段階から成り立つ(構成される)こと、また最小のものは、これらから成り立た(構成され)ない、何もないこと。


non enim habet formam, ita non quale, nec aliquem statum qui mutari et variari potest, et per id existere. なぜなら、形を持たないから、したがって性質はない、何らかの状態もない、それは変えられ、多様にされることができない、またそのことによって存在するようになること。


Angeli confirmant id per hoc verum, quod infinita in Deo Creatore, qui est Dominus ab aeterno, distincte unum sint; 天使たちはそれをこの真理によって確認する、創造者なる神の中の無限のものが、その方は永遠からの主である、区別して一つのものであること。


ac quod infinita in infinitis Ipsius; そして、その方の無限のものの中に無限のもの〔がある〕こと。


et quod in infinite infinitis sint gradus utriusque generis, qui etiam in Ipso distincte unum sunt; 無限に無限のものの中に、両方の種類の段階があること、それもまたその方の中で区別して一つのものである。


et quia illa in Ipso sunt, et ab Ipso omnia creata sunt, et quae creata sunt, in quadam imagine referunt illa quae in Ipso sunt, sequitur quod non detur minimum finitum, in quo non tales gradus sunt. またそれらがその方の中にあるので、またその方からすべてのものが創造される、また創造されたものは、それらをある種の像の中に映し出す、それらはその方の中にある、〔このことから〕いえる、最小の有限なもの、その中にこのような段階はないものは存在しないこと。


Quod illi gradus aeque in minimis ac in maximis sint, est quia Divinum in maximis et minimis est idem. それらの段階が等しく最小のもの☆の中に、そして最大のもの☆の中に存在することは、神性が最大のものの中と最小のものの中で同じであるからである。


長島訳への批判です。同書で、この直前まで「最小のもの」「最大のもの」と訳していたものを、ここで突然「極小のもの」「極大のもの」と訳語を変えています。「極大」の普通の意味は「極めて大きい」すなわち「非常に大きい」であって(最大という意味もありますが)、「最大」とは異なります。何も知らない読者は、「最大」と「極大」は別ものと判断します、そこで、「なぜ、ここで極小、極大なのだろうか?」と戸惑うでしょう(原文は同じ語なのに)。同一つの文脈の中で、(気ままに)訳語を変えることに(それも意味がやや異なるものへ)、私はうんざりし、嫌悪します。


Quod in Deo Homine infinita distincte unum sint, videatur supra (n. 17-22); 神人間の中で無限のものが区別して一つであることは、上(17-22)に見られる。


et quod Divinum in maximis et minimis sit idem (n. 77-82); また神性は最大のものと最小のものの中で同じであること(77-82)


quae adhuc illustrata sunt (n. 155, 169, 171). それらはさらに説明されている(155, 169, 171)


 


(3) 訳文


223. これらの事柄について天使たちの言うことは次のものである。


 この二種類の段階が存在しないような最小のものは存在しない。例えば、何らかの動物の最小のものに、何らかの植物の最小のもの中に、何らかの鉱物の最小のもの中にも、エーテルや空気の最小のものにもない。またエーテルと空気は熱と光の容器であるので、熱と光の最小のものにも、また霊的な熱と霊的な光は愛と知恵の容器であるので、これらの最小のものにも、それらの中に二種類の段階が存在しないことはない。さらにまた天使たちは言っている。情愛の最小のもの、そして思考の最小のもの、実に思考の観念の最小のものも、両方の種類の段階から構成され、また、これらから構成されない最小のものは何もないこと。なぜなら、形を持たず、したがって性質はなく、何らかの状態もなく、それは変えられ、多様なものになれないで、そのことによって存在するようになることもないからである。


 天使たちはこのことを次の真理によって確認している。永遠からの主である創造者なる神の中の無限のものは区別された一つのものであり、その方の無限のものの中に無限のものがあること。無限に無限のものの中に、二種類の段階があり、それもまたその方の中で区別して一つのものであること。またそれらがその方の中にあるので、またその方からすべてのものが創造され、また創造されたものは、その方の中にあるものをある種の像の中に映し出し、このことから、最小の有限なものの中にこのような段階がないものは存在しないことがいえる。それらの段階が等しく最小のものと最大のものの中に存在することは、神性が最大のものと最小のものの中で同じであるからである。神人間の中で無限のものが区別された一つのものであることは、前に見られる(17-22)。また神性は最大のものと最小のものの中で同じである(77-82)。それらはさらに説明されている(155, 169, 171)

コメントを残す