(1) 原文
211. Quoniam omnes res civiles, morales et spirituales similiter per gradus progrediuntur, sicut res naturales, non solum per gradus continuos, sed etiam per gradus discretos, et progressiones graduum discretorum se habent sicut progressiones finium ad causas, et causarum ad effectus, volui rem praesentem, quae est, quod gradus ultimus sit complexus, continens et basis graduum priorum, illustrare et confirmare per supradicta; nempe per illa quae sunt amoris et sapientiae, voluntatis et intellectus, affectionis et cogitationis, ac charitatis et fidei.
(2) 直訳
Quoniam omnes res civiles, morales et spirituales similiter per gradus progrediuntur, sicut res naturales, non solum per gradus continuos, sed etiam per gradus discretos, et progressiones graduum discretorum se habent sicut progressiones finium ad causas, et causarum ad effectus, volui rem praesentem, quae est, quod gradus ultimus sit complexus, continens et basis graduum priorum, illustrare et confirmare per supradicta; 市民的な、道徳的なまた霊的なすべての物事は、同様に段階を通して進む、自然的な物事のように、連続した段階によってだけでなく、しかしまた分離した段階によって〔進む〕、また分離した段階の進行は、目的の原因への進行、また原因の結果への〔進行〕のように振る舞うので、私は現在の物事(問題、主題)を~したい、それは、最終的な(最外部の)段階は前の段階の合成物、容器、基礎であることである、上述のことによって説明し、証明すること。
nempe per illa quae sunt amoris et sapientiae, voluntatis et intellectus, affectionis et cogitationis, ac charitatis et fidei. すなわち、それらによって、それらは愛と知恵の、意志と理解力の、情愛と思考の、そして仁愛と信仰のものである☆。
☆ ここで長島訳は見逃せない、とんでもない誤訳をしています。(4) ひどすぎる誤訳、で述べます。
(3) 訳文
211. 市民的な、道徳的な、また霊的なすべてのものは、自然的なものと同様に連続した段階によってだけでなく、分離した段階によってもまた進む。また分離した段階の進行は、原因への目的の進行、また結果への原因の進行のようであるので、私は、最終的な段階は前の段階の合成物、容器、基礎であるという現在の主題を前述のことによって、すなわち、愛と知恵、意志と理解力、情愛と思考、そして仁愛と信仰に属するものよって説明し、証明したい。
(4) ひどすぎる誤訳:長島訳
本節の最後の部分を長島訳は、「すなわち、愛と英知、意志と理性、情愛と思考、仁愛と信仰の関係は、そのような関係になります」とある。
これだと、「すなわち」がまとめを導く言葉とみなされ、この部分が「結論」であるかのようである。おわかりと思うが、この「すなわち」は直前の事柄を追加説明している。スヴェーデンボリは「それらによってper illa」説明し、証明したいのであり、その内容を追記している。
長島訳はこのper illaをまったく無視し、「そのような関係となります」と原文にまったくない言葉で結論としている。ひどすぎる。これでこの個所はまったく理解できないものとなっている。よく「スヴェーデンボリの著作はむずかしい」という評価を聞くことがあるが、こうした誤訳がその一因ではないかと思う。
指摘ついでに言えば、ここでスヴェーデンボリの証明したいことは「見出し」の「末端的な段階は、合成的になる。しかも、先にある諸段階を受け入れる土台になる」(長島訳)であり、その同一内容がここで(はっきりさせたいのは、)「最終・末端の段階は、先行する段階を含みもつ合成であり、土台であるということです」(同じく長島訳、以下、前述の「結論」に続く)としている。なぜ、ここで同一の本文の訳文を変えるのか? これでは統一性、また論理のつながりが不明確となってしまう。
じっくり考えて訳したとは到底思えない。そんな訳を読まされる読者は不幸だと思う。ご本人が存命なら「欠陥商品だ」と「リコール」を要求したい。すなわち、無料で訂正版と取り替えること。
(1) 原文
212. Quod Gradus ultimus sit complexus, continens et basis graduum priorum, constat manifeste ex progressione finium et causarum ad effectus. Quod effectus sit complexus, continens et basis causarum et finium, a ratione illustrata potest comprehendi; sed non ita clare, quod finis cum omnibus ejus, et causa cum omnibus ejus, actualiter sint in effectu, ac quod effectus sit plenus complexus eorum. Quod res talis sit, a praedictis in hac Parte constare potest, ex illis imprimis, quod unum sit ab altero in serie triplicata; et quod effectus non sit aliud quam finis in suo ultimo; et quia ultimum est complexus, sequitur quod ultimum sit continens, et quoque basis.
(2) 直訳
Quod Gradus ultimus sit complexus, continens et basis graduum priorum, constat manifeste ex progressione finium et causarum ad effectus. 最終的な(最外部の)段階は前の段階の合成物、容器、基礎であることは目的と原因の結果への進行からはっきりと明らかである。
Quod effectus sit complexus, continens et basis causarum et finium, a ratione illustrata potest comprehendi; 結果が原因と目的の合成物、容器、基礎であることは、照らされた理性により理解されることができる。
sed non ita clare, quod finis cum omnibus ejus, et causa cum omnibus ejus, actualiter sint in effectu, ac quod effectus sit plenus complexus eorum. しかし、そのようにはっきりとでない、目的はそのすべてのものとともに、また原因はそのすべてのものとともに、実際に結果の中にあること、そして結果はそれらの完全な合成物であること。
Quod res talis sit, a praedictis in hac Parte constare potest, ex illis imprimis, quod unum sit ab altero in serie triplicata; 物事がこのようであることは、この部の中で言われたことから明らかにすることができる、それらから特に、一つのものは他のものから三重の系列の中にあること。
et quod effectus non sit aliud quam finis in suo ultimo; また結果はその最終的な(最外部の)ものの中の目的でしかないこと。
et quia ultimum est complexus, sequitur quod ultimum sit continens, et quoque basis. また最終的な(最外部の)ものは合成物なので、最終的な(最外部の)ものは容器、そしてまた基礎であるということになる(ことが帰結される)。
(3) 訳文
212. 最終的な段階は前の段階の合成物、容器、基礎であることは目的と原因の結果への進行からはっきりと明らかである。結果が原因と目的の合成物、容器、基礎であることは、照らされた理性により理解されることができる。しかし、目的はそのすべてのものとともに、また原因はそのすべてのものとともに、実際に結果の中にあること、そして結果はそれらの完全な合成物であることは、そのようにはっきりと理解することはできない。このようであることは、この部の中で言われたことから、特に、一つのものは他のものから三重の系列の中にあること、また結果はその最終的なものの中の目的でしかないことから明らかにすることができる。そして最終的なものは合成物なので、最終的なものは容器であり、基礎でもあるということになる。