原典講読『神の愛と知恵』 205, 206

 

QUOD IN ORDINE SUCCESSIVO PRIMUS GRADUS


 FACIAT SUPREMUM, AC TERTIUS INFIMUM;


AT QUOD IN ORDINE SIMULTANEO PRIMUS GRADUS


 FACIAT INTIMUM, AC TERTIUS EXTIMUM.


継続的な秩序の中で最初の段階は最高のものとなり


そして第三〔の段階は〕最低のもの〔となる〕こと


しかし同時的な秩序の中で最初の段階は最内部となり


そして第三〔の段階は〕最外部〔となる〕こと



(1)
原文


205.  Est ordo successivus et ordo simultaneus. Ordo successivus horum graduum est a supremo ad infimum, seu a summo ad imum. In hoc ordine sunt caeli angelici; caelum tertium ibi est supremum, secundum est medium, ac primum est infimum; situs eorum inter se talis est. In simili ordine successivo sunt ibi status amoris et sapientiae apud angelos, tum etiam caloris et lucis, ut et atmosphaerarum spiritualium; in simili ordine sunt omnes perfectiones formarum et virium ibi. Cum gradus altitudinis seu discreti in ordine successivo sunt, tunc illi comparari possunt columnae divisae in tres gradus, per quos fit ascensus et descensus; in cujus superiore mansione sunt perfectissima et pulcherrima; in media minus perfecta et pulchra; in infima autem adhuc minus perfecta et pulchra. Ordo autem simultaneus, qui ex similibus gradibus consistit, in alia apparentia est. In hoc sunt suprema ordinis successivi, quae ut dictum est, perfectissima et pulcherrima sunt, in intimo, inferiora in medio, et infima in ambitu. Sunt sicut in solido ex tribus illis gradibus constante; in cujus medio seu centro sunt partes subtilissimae, circumcirca illud partes minus subtiles, et in extremis, quae ambitum faciunt, sunt partes ex illis compositae, et inde crassiores. Est sicut columna illa, de qua nunc supra, subsidens in planum; cujus supremum facit intimum, ac medium facit medium, ac infimum facit extremum.


 


(2) 直訳


Est ordo successivus et ordo simultaneus. 継続的な秩序と同時的な秩序がある。


Ordo successivus horum graduum est a supremo ad infimum, seu a summo ad imum. これらの段階の継続的な秩序は最高のものから最低のものまで、すなわち最高のもの(頂上)から最低のもの(底)までである


In hoc ordine sunt caeli angelici; この秩序の中に天使の天界は存在する。


caelum tertium ibi est supremum, secundum est medium, ac primum est infimum; 第三の天界はそこに最高のものである、第二は中間、そして第一は最低のもの。


situs eorum inter se talis est. それらの位置はそれら自身の間でこのようなものである。


In simili ordine successivo sunt ibi status amoris et sapientiae apud angelos, tum etiam caloris et lucis, ut et atmosphaerarum spiritualium; 同様の継続的な秩序の中にある、そこに、天使たちのもとの愛と知恵の状態は、さらにまた熱と光の、そのようにまた霊的な大気の〔状態は〕。


in simili ordine sunt omnes perfectiones formarum et virium ibi. 同様の秩序の中にある、そこに形と力のすべての完全性は。


Cum gradus altitudinis seu discreti in ordine successivo sunt, tunc illi comparari possunt columnae divisae in tres gradus, per quos fit ascensus et descensus; 高さの、すなわち分離した段階が継続的な秩序の中にあるとき、その時、それらは三つの段階に分割された柱に例えられることができる、それらによって上り、また下りが行なわれる。


in cujus superiore mansione sunt perfectissima et pulcherrima; その上の階の中には最も完全なものと最も美しいものがある。


in media minus perfecta et pulchra; 中間の〔階の〕中には少なく、完全なものと美しいもの〔がある〕。


in infima autem adhuc minus perfecta et pulchra. しかしながら、最低の〔階の〕中にはさらに少なく、完全なものと美しいもの〔がある〕。


Ordo autem simultaneus, qui ex similibus gradibus consistit, in alia apparentia est. しかしながら、同時的な秩序は、それは同様の段階から構成される、他の外観の中にある。


In hoc sunt suprema ordinis successivi, quae ut dictum est, perfectissima et pulcherrima sunt, in intimo, inferiora in medio, et infima in ambitu. その中に、継続的な秩序の最高のものがある、それらは言われたように、最も完全なものと美しいものである、最内部の中に、さらに低いもの中間の中に、また最低のものは周囲(辺)の中に。


Sunt sicut in solido ex tribus illis gradibus constante; 三つのこれらの段階から構成された固体の中にのように存在する。


in cujus medio seu centro sunt partes subtilissimae, circumcirca illud partes minus subtiles, et in extremis, quae ambitum faciunt, sunt partes ex illis compositae, et inde crassiores. その真ん中、すなわち中心に最も微細な部分がある、その周囲に少なく、微細な部分が、また最外部の中に、それは周囲(辺)となっている、それらから合成された部分である、またしたがってさらに粗雑な〔部分がある〕。


Est sicut columna illa, de qua nunc supra, subsidens in planum; それは柱のようである、それについて今、上に〔述べた〕、平面の中に沈んでいる☆。


長島訳「それが平地に“立っている”とすると」はとんでもない誤訳です。


cujus supremum facit intimum, ac medium facit medium, ac infimum facit extremum. その最高のものが最内部となる、そして中間のものが中間、そして最低のものが最外部となる。


 


(3) 訳文


205. 継続的な秩序と同時的な秩序がある。これらの段階の継続的な秩序は、最高のものから最低のものまで、すなわち頂上からまでである。天使の天界はこの秩序の中にある。そこの第三の天界は最も高いもの、第二の天界は中間のもの、そして第一の天界は最も低いものである。それらの位置は、それら自身の間でこのようなものである。そこの天使たちのもとの愛と知恵、さらにまた熱と光、そのようにまた霊的な大気の状態は、同様の継続的な秩序の中にある。そこの形と力のすべての完全性は同様の秩序の中にある。高さの、すなわち分離した段階が継続的な秩序の中にあるとき、その時、それらは三つの段階に分割された柱に例えられることができ、それらによって上り、また下りが行なわれる。その上の階には最も完全なものと最も美しいものがある。中間の階には、完全さと美しさで劣ったものがある。しかし、最も低い階には、完全さと美しさでさらに劣ったものがある。


 しかし、同様の段階から構成される同時的な秩序の外観は異なっている。継続的な秩序の最も高いものの中には、それらは言われたように、最も完全なものと美しいものが、最内部の中にあり、より低いものは中間部の中に、また最も低いものは周囲の中にある。これらの三つの段階から構成された固体の中にあるようである。その真ん中、すなわち中心に最も微細な部分があり、その周囲に微細さで劣る部分が、また周となっている最外部に、それは劣る部分から合成された部分であり、したがってさらに粗雑な部分がある。これは平面の中に沈みこんだ柱のようである。その最も高いものが最内部となり、中間のものが中間部と、そして最も低いものが最外部となっている。


 


(1) 原文


206.  Quoniam supremum ordinis successivi fit intimum ordinis simultanei, ac infimum fit extimum, ideo in Verbo per “superius” significatur interius, et per “inferius” significatur exterius; simile per “sursum” et “deorsum,” tum per “altum” et “profundum.”


 


(2) 直訳


Quoniam supremum ordinis successivi fit intimum ordinis simultanei, ac infimum fit extimum, ideo in Verbo per “superius” significatur interius, et per “inferius” significatur exterius; 継続的な秩序の最高のものは同時的な秩序の最内部となり、そして最低のものが最外部となるので、それゆえ、みことばの中で「上のもの」によって内なるものが、また「下のもの」によって外なるものが意味される。


simile per “sursum” et “deorsum,” tum per “altum” et “profundum.” 同様に「上方へ」と「下方へ」によって、さらに「高い」と「深い」によって。


 


(3) 訳文


206. 継続的な秩序の最も高いものは同時的な秩序の最内部となり、そして最も低いものが最外部となるので、それゆえ、みことばの中で「上のもの」によって内なるものが、また「下のもの」によって外なるものが意味される。「上方へ」と「下方へ」によって、さらに「高い」と「深い」によっても、同様である。 

原典講読『神の愛と知恵』 207, 208

 

(1) 原文


207.  In omni ultimo sunt gradus discreti in ordine simultaneo. Fibrae motrices in omni musculo, fibrae in omni nervo, tum fibrae et vascula in omni viscere et organo, sunt in tali ordine. Intime in illis sunt simplicissima quae perfectissima; extimum est compositum ex illis. Similis ordo graduum istorum est in omni semine, inque omni fructu, tum etiam in omni metallo et lapide; partes horum tales sunt, ex quibus totum. Partium intima, media et extima sunt in illis gradibus; sunt enim successivae compositiones, seu confasciationes et conglobationes a simplicibus, quae sunt primae eorum substantiae seu materiae.


 


(2) 直訳


In omni ultimo sunt gradus discreti in ordine simultaneo. すべての最終的なもの(最外部)の中に同時的な秩序の中の分離した段階がある。


Fibrae motrices in omni musculo, fibrae in omni nervo, tum fibrae et vascula in omni viscere et organo, sunt in tali ordine. すべての筋肉の中の運動の繊維は、すべての神経の中の繊維は、さらにすべての内臓と器官の中の繊維と小管は、このような秩序の中にある。


Intime in illis sunt simplicissima quae perfectissima; 内部で、それらの中に最も単純なものが存在する、それらは最も完全〔である〕。


extimum est compositum ex illis. 最外部はそれらからの合成(物)である。


Similis ordo graduum istorum est in omni semine, inque omni fructu, tum etiam in omni metallo et lapide; それらの段階の同じ秩序が、すべての種の中にある、すべての果実の中にも、さらにまたすべての金属と石の中に。


partes horum tales sunt, ex quibus totum. これらの部分はこのようなものである、それらから全体。


Partium intima, media et extima sunt in illis gradibus; 最内部の部分、中間と最外部は、それらの段階の中にある。


sunt enim successivae compositiones, seu confasciationes et conglobationes a simplicibus, quae sunt primae eorum substantiae seu materiae. なぜなら、継続的な合成(物)であるから、すなわち、単純なものからの結び付けることと塊状集積〔であるから〕、それら〔単純なもの〕はそれらの実体と物質の最初のものである。


 


(3) 訳文


207. すべての最終的なものの中には同時的な秩序における分離の段階がある。すべての筋肉の中の運動の繊維、すべての神経の中の繊維、さらにすべての内臓と器官の中の繊維と小管は、このような秩序の中にある。それらの内部に最も単純なものが存在し、それらは最も完全である。最外部はそれらから合成されたものである。それらの段階の同じ秩序が、すべての種の中に、すべての果実の中にも、さらにまたすべての金属と石の中にある。これらの部分はそれらから全体ができているといったものである。最内部・中間部・最外部の部分は、それらの段階の中にある。なぜなら、継続的な合成物、すなわち、単純なものから結び付けられ、集積されたものであり、単純なものはそれらの実体と物質の最初のものであるから。


 


(1) 原文


208.  Verbo, tales gradus sunt in omni ultimo, ita in omni effectu: nam omne ultimum consistit ex prioribus, et haec a suis primis; ac omnis effectus consistit ex causa, et haec ex fine, et finis est omne causae, et causa est omne effectus (ut supra demonstratum est); ac finis facit intimum, causa medium, et effectus ultimum. Quod simile sit cum gradibus amoris et sapientiae, caloris et lucis, tum cum formis organicis affectionum et cogitationum apud hominem, in sequentibus videbitur. De serie horum graduum in ordine successivo et in ordine simultaneo actum etiam est in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 38 et alibi); ostensum est quod similes gradus in omnibus et singulis Verbi sint.


 


(2) 直訳


Verbo, tales gradus sunt in omni ultimo, ita in omni effectu: 一言でいえば、すべての最終的なもの(最外部)の中にこのような段階がある、したがって、すべての結果の中に。


nam omne ultimum consistit ex prioribus, et haec a suis primis; なぜなら、すべての最終的なもの(最外部)は前のものから構成されるから、そしてこれらはその最初のものから。


ac omnis effectus consistit ex causa, et haec ex fine, et finis est omne causae, et causa est omne effectus (ut supra demonstratum est); そして、すべての結果は原因から構成される(成り立つ)、またこれらは目的から、また目的は原因のすべてである、また原因は結果のすべてである(上に論証されたように)


ac finis facit intimum, causa medium, et effectus ultimum. そして、目的は最内部をつくり、原因は中間部を、また結果は最終的なもの(最外部)を☆。


☆ 柳瀬訳に、この部分が抜け落ちています。


Quod simile sit cum gradibus amoris et sapientiae, caloris et lucis, tum cum formis organicis affectionum et cogitationum apud hominem, in sequentibus videbitur. 愛と知恵の段階と同様であることは、熱と光の、さらに人間のもとの情愛と思考の有機体の形と、続くものの中で見られる。


De serie horum graduum in ordine successivo et in ordine simultaneo actum etiam est in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 38 et alibi); 継続的な秩序の中と同時的な秩序の中のこれらの段階の系列について、『聖書についての新しいエルサレムの教え』の中でもまた扱われている(38番、他の個所に)


ostensum est quod similes gradus in omnibus et singulis Verbi sint. 示されている、みことばのすべてと個々のものの中に同様の段階が存在すること。


 


(3) 訳文


208. 一言でいえば、すべての最終的なものの中に、したがって、すべての結果の中に、このような段階がある。なぜなら、すべての最終的なものは前のものから、そしてそれらはその最初のものから構成され、そして、すべての結果は原因から、また原因は目的から構成され、また(前に論証されたように)目的は原因のすべてであり、原因は結果のすべてであり、そして、目的は最内部を、原因は中間部を、また結果は最終的なもの(最外部)をつくるからである。


 愛と知恵、熱と光、さらに人間のもとの情愛と思考の有機体の形の段階も同様であることは、続くものの中で見られる。継続的な秩序と同時的な秩序の中のこれらの段階の系列について、『聖書についての新しいエルサレムの教え』の中でもまた扱われ(38番、その他の個所)、みことばのすべてと個々のものの中に同様の段階が存在することが示されている。

原典講読『神の愛と知恵』 209, 210

 

QUOD GRADUS ULTIMUS


SIT COMPLEXUS, CONTINENS ET BASIS GRADUUM PRIORUM.


最終的な(最外部の)段階は


前の段階の合成物、容器、基礎であること


 


(1) 原文


209.  Doctrina graduum, quae in hac Parte traditur, hactenus illustrata est per varia quae in utroque mundo existunt; ut per gradus caelorum ubi sunt angeli, per gradus caloris et lucis apud illos, et per gradus atmosphaerarum, et per varia in corpore humano, et quoque in regno animali et minerali. Sed doctrina illa est amplioris extensionis: extensio ejus non modo est ad naturalia, sed etiam ad civilia, moralia et spiritualia, et ad omnia et singula eorum. Causae quod doctrina graduum ad talia etiam se extendat, sunt binae: prima, quia in omni re, de qua aliquid praedicari potest, est trinum, quod vocatur finis, causa et effectus, et haec tria inter se sunt secundum gradus altitudinis: altera est, quod omne civile, morale et spirituale non sit aliquid abstractum a substantia, sed quod sint substantiae, nam sicut amor et sapientia non sunt res abstractae, sed quod sint substantia, (ut supra n. 40-43, demonstratum est,) ita similiter omnes res, quae civiles, morales et spirituales vocantur. Hae quidem possunt abstracte a substantiis cogitari, sed usque in se non sunt abstractae. Sicut pro exemplo, affectio et cogitatio, charitas et fides, voluntas et intellectus; cum his enim simile est, sicut est cum amore et sapientia, nempe quod non dentur extra subjecta, quae sunt substantiae, sed quod sint status subjectorum seu substantiarum; quod sint mutationes illorum, quae sistunt variationes, videbitur in sequentibus. Per substantiam etiam intelligitur forma, nam substantia absque forma non datur.


 


(2) 直訳


Doctrina graduum, quae in hac Parte traditur, hactenus illustrata est per varia quae in utroque mundo existunt; 段階の教えは、それらはこの部で述べられている、これまで、二つの世界の中に存在するようになるいろいろなものによって説明された。


ut per gradus caelorum ubi sunt angeli, per gradus caloris et lucis apud illos, et per gradus atmosphaerarum, et per varia in corpore humano, et quoque in regno animali et minerali. 例えば、天界の段階によって、そこに天使たちがいる、彼らのものと熱と光の段階によって、また大気の段階によって、また人間の身体の中のいろいろなものによって、さらにまた動物界と鉱物界の中の。


Sed doctrina illa est amplioris extensionis: しかし、その教えはさらに拡大のものである。


extensio ejus non modo est ad naturalia, sed etiam ad civilia, moralia et spiritualia, et ad omnia et singula eorum. その拡大は単に自然的なものだけでなく、しかしまた市民的なもの、道徳的なもの、霊的なもの、またそれらのずべてと個々のものにまで。


Causae quod doctrina graduum ad talia etiam se extendat, sunt binae: 段階の教えがこのようなものにまでも拡大することの理由は、二つある。


prima, quia in omni re, de qua aliquid praedicari potest, est trinum, quod vocatur finis, causa et effectus, et haec tria inter se sunt secundum gradus altitudinis: 第一のもの、すべてのものの中に、それについて何らかのものが述べられる(属性づけられる)ことができる、三重の実在(物)があるので、それらは目的、原因、結果と呼ばれる、またそれら三つは互いに高さの段階にしたがっている。


altera est, quod omne civile, morale et spirituale non sit aliquid abstractum a substantia, sed quod sint substantiae, nam sicut amor et sapientia non sunt res abstractae, sed quod sint substantia, (ut supra n. 40-43, demonstratum est,) ita similiter omnes res, quae civiles, morales et spirituales vocantur. 第二のもの、すべての市民的なもの、道徳的なもの、霊的なものは実体から抽象された何らかのものではないので、しかし、実体であること、なぜなら、愛と知恵は抽象的なものではないように〔そうである〕から、しかし実体であること、(上40-43番に示されたように)、このように同様にすべてのものは、それらは市民的なもの、道徳的なもの、霊的なものと呼ばれる。


Hae quidem possunt abstracte a substantiis cogitari, sed usque in se non sunt abstractae. これらは確かに実体から抽象されて考えられることができる、しかしそれでも、本質的に抽象的なものではない。


Sicut pro exemplo, affectio et cogitatio, charitas et fides, voluntas et intellectus; たとえば例として、情愛と思考、仁愛と信仰、意志と理解力。


cum his enim simile est, sicut est cum amore et sapientia, nempe quod non dentur extra subjecta, quae sunt substantiae, sed quod sint status subjectorum seu substantiarum; なぜなら、これらと同様であるから、愛と知恵とのようにである、すなわち、主体なしに存在できないこと、それらは実体である、しかし、主体の、すなわち実体の状態であること。


quod sint mutationes illorum, quae sistunt variationes, videbitur in sequentibus. それらの変化が存在すること、それらが変化(相違)を見せることは、続くものの中で見られる。


Per substantiam etiam intelligitur forma, nam substantia absque forma non datur. 実体によってもまた形が意味される、なぜなら、形なしの実体は存在しないから。


 


(3) 訳文


209. この部で述べられている段階の教えは、これまで、二つの世界の中に存在するいろいろなものによって説明された。例えば、天使たちがいる天界の段階によって、彼らのものと熱と光の段階によって、また大気の段階によって、また人間の身体の中の、さらにまた動物界と鉱物界の中の、いろいろなものによってである。しかし、その教えはさらに拡大される。それは単に自然的なものだけでなく、市民的なもの、道徳的なもの、霊的なもの、またそれらのずべてと個々のものにまで拡大される。段階の教えがこのようなものにまでも拡大されることの理由は二つある。第一は、何らかのものを属性づけることのできるすべてのものの中に、目的、原因、結果と呼ばれる三重の実在あり、それら三つのものは互いに高さの段階にしたがっているからである。第二のは、すべての市民的なもの、道徳的なもの、霊的なものは実体から抽象された何らかのものではなく、実体であるからである。なぜなら、(前40-43番に示されたように)愛と知恵は抽象的なものではなく、実体であるように、市民的なもの、道徳的なもの、霊的なものと呼ばれる同様なすべてのものは、そのようなものであるから。これらは確かに実体から抽象されて考えることができるが、しかしそれでも、本質的に抽象的なものではない。例として、情愛と思考、仁愛と信仰、意志と理解力は、愛と知恵と同様であるから。すなわち、これらは実体である主体なしに存在できず、主体の状態、すなわち実体の状態であるからである。それらが変化すること、それらが変化を見せることは、続くものの中で見られる。実体によって形もまた意味される、なぜなら、形なしの実体は存在しないから。


 


(1) 原文


210.  Ex eo quod de voluntate et intellectu, deque affectione et cogitatione, tum de charitate et fide, abstracte a substantiis, quae sunt illorum subjecta, cogitari potuisset, et cogitatum sit, factum est quod justa idea de illis perierit, quae est quod sint status substantiarum seu formarum: prorsus sicut sunt sensationes, et actiones, quae nec sunt res abstractae ab organis sensoriis et motoriis; abstractae seu separatae ab illis non sunt nisi quam entia rationis; sunt enim sicut visus absque oculo, auditus absque aure, gustus absque lingua, et sic porro.


 


(2) 直訳


Ex eo quod de voluntate et intellectu, deque affectione et cogitatione, tum de charitate et fide, abstracte a substantiis, quae sunt illorum subjecta, cogitari potuisset, et cogitatum sit, factum est quod justa idea de illis perierit, quae est quod sint status substantiarum seu formarum: そのことから、意志と理解力について、また情愛と思考について、さらに仁愛と信仰について、実体から抽象して、それら〔実体〕はそれらの主体(対象)である、考えることができること、また考えられたこと、それらについて正しい観念が滅んだことが生じた、それは実体の、すなわち形の状態であること☆。


文が込み入っていてわかりづらくなっています。情愛や思考・・・などについて実体から抽象して考えることは「正しい観念」ではなく、それらは実体または形の状態である(というのが正しい観念である)、ということです。


prorsus sicut sunt sensationes, et actiones, quae nec sunt res abstractae ab organis sensoriis et motoriis; 完全に感覚と活動のようである、それらは感覚と運動の器官から抽象されたものでもない。


abstractae seu separatae ab illis non sunt nisi quam entia rationis; それらからの抽象または分離は、想像の所産でしかない。


sunt enim sicut visus absque oculo, auditus absque aure, gustus absque lingua, et sic porro. なぜなら、目なしの視覚のようなものであるから、耳なしの聴覚、舌なしの味覚、等々。


 


(3) 訳文


210. 意志と理解力、また情愛と思考、さらに仁愛と信仰について、それらの主体である実体から抽象して、考えることができ、また考えたことから、これらのものは実体の状態、すなわち形の状態であるという正しい観念が滅ぶようになった。まったく感覚と活動のようであり、それらは感覚と運動の器官から抽象されたものではない。それらから抽象または分離したものは、想像の所産でしかない。なぜなら、目のない視覚、耳のない聴覚、舌のない味覚などのようなものであるから。