原典講読『神の愛と知恵』 199, 200

 

QUOD OMNES PERFECTIONES CRESCANT ET ASCENDANT


 CUM GRADIBUS ET SECUNDUM ILLOS.


すべての完全(性)は増大し、上ること


段階とともに、また段階にしたがって


(1) 原文


199.  Quod duplicis generis gradus sint, gradus latitudinis et gradus altitudinis, supra (n. 184-188) ostensum est; et quod gradus latitudinis sint sicut lucis vergentis ad umbram, aut sicut sapientiae ad ignorantiam; at quod gradus altitudinis sint sicut finis, causa et effectus, aut sicut prius, posterius et postremum. De his gradibus dicitur quod ascendant aut descendant, sunt enim altitudinis; de illis autem dicitur quod crescant aut decrescant, sunt enim latitudinis. Hi gradus ab illis tantum differunt, ut nihil commune habeant; quare distincte percipiendi sunt, ac minime confundendi.


 


(2) 直訳


Quod duplicis generis gradus sint, gradus latitudinis et gradus altitudinis, supra (n. 184-188) ostensum est; 二重の(二様の)種類の段階があること、幅の段階と高さの段階、上に示された(184-188)


et quod gradus latitudinis sint sicut lucis vergentis ad umbram, aut sicut sapientiae ad ignorantiam; また、幅の段階は光の影(暗さ☆)へ向かうような、または知恵の無知へ〔向かう〕ようなものである。


これまでumbraを「陰、影」としてきましたが「暗さ、やみ」の意味もあり、このほうがよいかもしれません。


at quod gradus altitudinis sint sicut finis, causa et effectus, aut sicut prius, posterius et postremum. しかし、高さの段階は目的・原因・結果のようである、または、前のもの・後のもの・最後のもの。


De his gradibus dicitur quod ascendant aut descendant, sunt enim altitudinis; これら(後者)の段階について、のぼる、またはくだることが言われる、なぜなら、高さの〔段階〕であるから。


de illis autem dicitur quod crescant aut decrescant, sunt enim latitudinis. それら(前者)について増大するまたは減少することが言われる、なぜなら幅の〔段階〕であるから。


Hi gradus ab illis tantum differunt, ut nihil commune habeant; これら(後者)はそれら(前者)からこれほど大きく相違する、何も共通なものを持たないほど。


quare distincte percipiendi sunt, ac minime confundendi. それゆえ、区別して知覚されるべきである、そして決して混同されてはならない。


 


(3) 訳文


199. 幅の段階と高さの段階の二種類の段階があることは前に示された(184-188)。また、幅の段階は光が影へ、または知恵が無知へ向かうようなものである。後者の段階について、上る、または下ると言われる、なぜなら、高さの段階であるから。前者の段階について、増大する、または減少すると言われる、なぜなら幅の段階であるから。前者と後者は、何も共通なものがないほどに大きく相違している。それゆえ、区別して知覚されるべきであり、決して混同されてはならない。


 


(1) 原文


200.  Quod omnes perfectiones crescant et ascendant cum gradibus et secundum illos, est quia omnia praedicata sequuntur sua subjecta, ac perfectio et imperfectio sunt praedicata communia; praedicantur enim de vita, de viribus et de formis.


Perfectio Vitae est perfectio amoris et sapientiae; et quia voluntas et intellectus sunt receptacula illorum, est perfectio vitae etiam perfectio voluntatis et intellectus, et inde affectionum et cogitationum; et quia calor spiritualis est continens amoris, et lux spiritualis est continens sapientiae, etiam perfectio horum referri potest ad perfectionem vitae.


Perfectio Virium est perfectio omnium quae per vitam actuantur et moventur, in quibus tamen non vita est. Tales vires sunt atmosphaerae quoad actualitates; et quoque tales vires sunt substantiae organicae interiores et exteriores apud hominem, tum etiam apud animalia omnis generis; tales etiam vires sunt omnia in mundo naturali quae a sole ibi immediate et mediate activitates sortiuntur.


Perfectio Formarum et perfectio virium unum faciunt, nam quales vires sunt, tales sunt formae; cum sola differentia quod formae sint substantiae, vires autem [1]sunt activitates illarum; quare similes gradus perfectionis sunt utrisque. Formae quae non simul vires sunt, etiam perfectae sunt secundum gradus.


[1] “sunt”:Sic editio princeps. Doctor Im. Tafel legerit sint.


 


(2) 直訳


Quod omnes perfectiones crescant et ascendant cum gradibus et secundum illos, est quia omnia praedicata sequuntur sua subjecta, ac perfectio et imperfectio sunt praedicata communia; すべての完全(性)は段階とともに、またそれらにしたがって増大し、上ることは、すべての属性(述語)はその主体(対象、主題)に従うからである、そして完全(性)と不完全(性)は一般的な属性である。


praedicantur enim de vita, de viribus et de formis. なぜなら、いのちについて、力について、形について属性づけられるから。


Perfectio Vitae est perfectio amoris et sapientiae; 「いのちの完全(性)」は愛と知恵の完全(性)である。


et quia voluntas et intellectus sunt receptacula illorum, est perfectio vitae etiam perfectio voluntatis et intellectus, et inde affectionum et cogitationum; また意志と理解力はそれらの容器であるので、いのちの完全(性)もまた意志と理解力の完全(性)である、またここから情愛と思考の〔完全(性)である〕。


et quia calor spiritualis est continens amoris, et lux spiritualis est continens sapientiae, etiam perfectio horum referri potest ad perfectionem vitae. また、霊的な熱は愛の容器であるので、また霊的な光は知恵の容器である〔ので〕、これらの完全(性)もまたいのちの完全(性)に関係させられることができる☆。


referoには「関係する」以外に「映し出す、結びつく、表わす、述べる」などいろいろあり、どれもここに適用できそうなので迷います。ただし、柳瀬訳「帰せられる」、長島訳「指しています」は日本語として、また論理的にもやや変です。


Perfectio Virium est perfectio omnium quae per vitam actuantur et moventur, in quibus tamen non vita est. 「力の完全(性)」はすべてのものの完全(性)である、それらはいのちによって活動させられる、また動かされる、それらの中にそれでもいのちはない。


Tales vires sunt atmosphaerae quoad actualitates; 大気はこのような力である、行動での実現(実現化)に関して。


et quoque tales vires sunt substantiae organicae interiores et exteriores apud hominem, tum etiam apud animalia omnis generis; また人間のもとの内的なまた外的な有機的な実体(物質)もまたこのような力である、さらにまたすべての種類の動物のもとの。


tales etiam vires sunt omnia in mundo naturali quae a sole ibi immediate et mediate activitates sortiuntur. なぜなら、自然界の中のすべてのものはこのような力であるから、それらはそこに太陽から間接的にまた直接的に活動を割り当てられる(定められる)


Perfectio Formarum et perfectio virium unum faciunt, nam quales vires sunt, tales sunt formae; 「形の完全(性)」は力の完全(性)と一つとなっている、なぜなら、力がどんなものであるか〔によって〕形がこのようなものであるから。


cum sola differentia quod formae sint substantiae, vires autem [1]sunt activitates illarum; そのとき単なる相違〔がある〕、形は実体(物質)であること、しかしながら、力はそれらの活動である。


quare similes gradus perfectionis sunt utrisque. それゆえ、完全(性)の似た段階が両方にある。


Formae quae non simul vires sunt, etiam perfectae sunt secundum gradus. 形は、それらは同時に力ではない、さらにまた段階にしたがって完全である。


[1] “sunt”:Sic editio princeps. Doctor Im. Tafel legerit sint. 原注[1] sunt」―このように初版に。イマヌエル・ターフェル博士はsintと読む。〔直前のsintにあわせて、ここもsintとするのが、文意からも普通。直説法sintとする(これが普通)か接続法とするかの違いであり、英訳も、和訳も訳としては同じになります〕


 


(3) 訳文


200. すべての完全性は段階とともに、また段階にしたがって増大し、上ることは、すべての属性はその主体に従い、完全性と不完全性は一般的な属性であるからである。なぜなら、いのちに、力、形について属性づけられるから。


 「いのちの完全」は愛と知恵の完全性である。また、意志と理解力はそれら〔愛と知恵〕の容器であるので、いのちの完全性もまた意志と理解力の完全性であり、またここから情愛と思考の完全性である。また、霊的な熱は愛の容器であり、霊的な光は知恵の容器であるので、これらの完全性もまた、いのちの完全性に結び付けられることができる。


 「力の完全」は、いのちによって活動させられ、また動かされるすべてのものの完全性であるが、それでも、それらの中にいのちはない。大気はこのような力の実現化されたものである。また人間のもとの、さらにまたすべての種類の動物のもとの内的また外的な有機的な物質もまたこのような力である。なぜなら、自然界の中のすべてのものはこのような力であり、それらはそこの太陽から間接的にまた直接的に活動を定められるから


 「形の完全」は力の完全と一つとなっている、なぜなら、力がどんなものであるかによって形もそのようなものであるから。そのとき、形は実体であるが、しかし、力はそれらの活動であるという単なる相違があ。それゆえ、完全性の似た段階が両方にある。同時に力ではない形もまた、段階にしたがって完全である。 

JSA大会での講師役を終える、雑談をしなくてはならない

 

 脱線だらけ(かつての私の授業そのもの)の講演であり、「時間の制約」もあって、半分しか話せなかったが、何とか終えた。あとは用意した「資料」を読んでいただこう。資料としてはこのほかに、ブログには掲載していないが、『レキシコン』の項目Qの見本も用意した(これについては話せなかった)


 久しぶりの世田谷の東京新教会で、いろいろな人に出会えたのはありがたかった。高橋和夫さんには、原典訳『天界と地獄』出版に向け、「原稿を送りますよ」と約束してしまった。今後1ヶ月ほどの間に、この前に連載し終えた原典講読『天界と地獄』を見直さなければならない。


 「時間の制約」とは、当日、講演の後、「今後のJSA」を話し合う時間を設けたからである。その話し合いでは、会計報告の後、①会費の大部分を占めていた「会報」は止め(原稿を集めるのが大変)、それに伴い、②会費無料、③今後は活動発表・連絡等の大半はインターネットによることなどを決めた。これも時代の流れでしょう。


 帰り道、國枝さんから「経堂にはラーメン屋がいっぱいあり、激戦地なので、うまいラーメン屋があるがある」ということで、みんなと別れ、國枝・大賀・私の三人で経堂駅へ向かう。國枝さん紹介の店で「小麦ラーメンのつけ麺」を食べた。見かけはまるっきり「もりそば」であるが、使用している粉がそば粉でなく、小麦粉。「うまい!」。つい先ごろフランスでうまいパンなど食べてきたが、こっちの方が(やはり日本人だから味覚が合うのでしょうね)上。(また食べるために東京新教会に出席してもよいくらいだ)


 さて、講演の中で、「私は無職である、やりたいことがあり、後悔したくないから、そうしている」などを話した(すでに掲載済みの「資料」参照)。大賀さんから「理想ですよ」とうらやましがられた。また同じく彼から「雑談はしないのですか?」とも言われた。「雑談」とはこのプログ上での雑談である。やはり、雑談を「楽しみにしている人」がいたんですね。それで、この雑談をしている。


 


 では雑談本論:「自分の現在の年齢は“人生を一日”とすれば何時ごろあたるか」を述べてみたい。これはずっと前から思っていたことである。寿命が長くなったので昔50年だった人生を80年としよう。一年で考えれば、春の時期は10代終わりまでの20年、青春期と重なる。夏は2030代の20年、秋は40歳で折り返した60歳まで、ほとんどの人が「定年」となる、また「還暦」である60から80までの20年間が冬となる。これは「起・承・転・決」でもあろう。


 これが一日なら24時間であり、24÷3×1080なので、「自分の年齢に3を掛けて10で割ったもの」が「人生を一日」に換算した時の「時間」である。


 たとえば60歳なら(これは計算しないでもわかるが)60×318018(時)、すなわち夕方の6時である。50歳なら15なので午後の3時である。


 私はそろそろ63なので63×3189すなわち18.9時、夕方7時に近い6時と0.9時間。この0.9時間は十進法なので60進法に直さないと「分」がわからない。「0.9時間は何分か」とは、ちょっとした数学の問題なのか? 910 = x60を解けばよい。x = 9×6 = 54となって、54分。


 すなわち「端数がでたら、それを6倍すればよい」


 これで「人生を80年を一日に換算としたとき、自分の年齢が一日のうちの何時ごろに相当するか」わかった。計算してみるとよい。すると、人生の「残り時間」を実感できる。私は残り5時間ちょっと。 

原典講読『神の愛と知恵』 201

 

(1) 原文


201.  Hic non dicetur de perfectionibus vitae, virium et formarum crescentibus aut decrescentibus secundum gradus latitudinis seu continuos, quia hi gradus in mundo noti sunt; sed de perfectionibus vitae, virium et formarum ascendentibus aut descendentibus secundum gradus altitudinis seu discretos, quia hi gradus in mundo non noti sunt. At quomodo perfectiones secundum hos gradus ascendunt ac descendunt, parum potest cognosci a visibilibus in mundo naturali, sed clare a visibilibus in mundo spirituali. Ex visibilibus in mundo naturali modo detegitur, quod quo interius spectantur, eo mirabiliora occurrant: ut pro exemplo, in oculis, in auribus, in lingua, in musculis, in corde, pulmone, hepate, pancreate, renibus, et in reliquis visceribus; tum in seminibus, fructibus et floribus; et quoque in metallis, mineris et lapidibus. Quod in his et in illis mirabiliora, quo interius spectantur, occurrant, notum est: attamen ex illis parum innotuit, quod illa interius perfectiora sint secundum gradus altitudinis seu discretos; ignorantia horum graduum id celavit. At quia iidem gradus in mundo spirituali perspicue exstant, est enim totus ille mundus, a supremo ad infimum, in illos distincte discretus, ideo exinde potest illorum cognitio hauriri: ex quibus dein concludi potest ad perfectiones virium et formarum, quae in similibus gradibus sunt in mundo naturali.


 


(2) 直訳


Hic non dicetur de perfectionibus vitae, virium et formarum crescentibus aut decrescentibus secundum gradus latitudinis seu continuos, quia hi gradus in mundo noti sunt; これは言われない、増大するまたは減少する、いのち、力、形の完全性について、幅のあるいは連続した段階にしたがって、これらの段階は世の中でよく知られているので。 


sed de perfectionibus vitae, virium et formarum ascendentibus aut descendentibus secundum gradus altitudinis seu discretos, quia hi gradus in mundo non noti sunt. しかし、〔述べよう〕上るまたは下る、いのち、力、形の完全性について、高さのあるいは分離した段階にしたがって、これらの段階は世の中でよく知られていないので。


At quomodo perfectiones secundum hos gradus ascendunt ac descendunt, parum potest cognosci a visibilibus in mundo naturali, sed clare a visibilibus in mundo spirituali. しかし、これらの段階にしたがってどのように完全性が上り、そして下るか、自然界の中の目に見えるものにより知られることはほとんどできない、しかし、霊界の中の目に見えるものによりはっきりと。


Ex visibilibus in mundo naturali modo detegitur, quod quo interius spectantur, eo mirabiliora occurrant: 自然界の中の目に見えるものから単に明らかにされる、内なるもの(内部)が眺められれば眺められるほどますます驚くものが出てくること。


関係文「quoeo・・・」は比較級を伴って「~であればあるほどますます・・・」という意味です。


ut pro exemplo, in oculis, in auribus, in lingua, in musculis, in corde, pulmone, hepate, pancreate, renibus, et in reliquis visceribus; 例えば例として、目の中に、耳の中に、舌の中に、筋肉の中に、心臓の中に、肺、肝臓、膵臓、腎臓、また他の内臓の中に。


tum in seminibus, fructibus et floribus; さらに、種子、果実、また花の中に。


et quoque in metallis, mineris et lapidibus. そしてまた金属、鉱物、石の中に。


Quod in his et in illis mirabiliora, quo interius spectantur, occurrant, notum est: これらの中に、またそれらの中に、驚くものが、内なるもの(内部)が眺められれば眺められるほどますます☆出てくること、がよく知られている。


quoeo・・・の関係文とみなします。それでここにeoが省略されていると思います。


attamen ex illis parum innotuit, quod illa interius perfectiora sint secundum gradus altitudinis seu discretos; それにもかかわらず、それらからほとんどよく知られるようになっていない、それらの内なるもの(内部)の完全性が高さのまたは分離した段階にしたがっていること。


ignorantia horum graduum id celavit. これらの段階〔について〕の無知がそれを隠す。


At quia iidem gradus in mundo spirituali perspicue exstant, est enim totus ille mundus, a supremo ad infimum, in illos distincte discretus, ideo exinde potest illorum cognitio hauriri: しかし、同じ段階が霊界の中にはっきりと現われるので、なぜなら、その世界の全部は、最高のものから最低のものまで、その中に区別して分離して存在するから、それゆえ、このゆえ(この結果から)それらの知識を取り入れられ(吸収される)ことができる。


ex quibus dein concludi potest ad perfectiones virium et formarum, quae in similibus gradibus sunt in mundo naturali. それらからその後(それから)力と形の完全性について結論されることができる、それらは同様の段階の中にある、自然界の中で。


 


(3) 訳文


201. いのち・力・形の完全性について、幅の段階あるいは連続した段階にしたがって増大または減少する、それらの段階は世の中でよく知られているので、述べないでおく。しかし、いのち・力・形の完全性について、高さの段階あるいは分離した段階にしたがって上るまたは下る、それらの段階は世の中でよく知られていないので、述べよう。それでも、これらの段階にしたがって、どのように完全性が上り、下るかは、自然界の中の目に見えるものにより知ることはほとんどできないが、しかし、霊界の中の目に見えるものによりはっきりと知ることができる。自然界の中の目に見えるものからは、内部が眺められれば眺められるほどますます驚くべきものが出てくることだけが明らかにされる。例えば例として、目、耳、舌、筋肉、心臓、肺、肝臓、膵臓、腎臓、他の内臓の中に、さらに、種子、果実、花の中に、そしてまた金属、鉱物、石の中に見られるものである。これらやそれらの中に、内部が眺められれば眺められるほどますます驚くべきものが出てくることがよく知られている。それにもかかわらず、それらから、それらの内部の完全性が高さ段階のまたは分離した段階にしたがっていることは、ほとんどよく知られるようになっていない。それをこれらの段階についての無知が隠している。しかし、同じ段階が霊界の中にはっきりと現われるので、なぜなら、その世界の全部ものは、最高のものから最低のものまで、その中に区別され分離して存在するからであり、それゆえ、このことから、それらの知識を取り入れことができる。それで、それらから、力と形の完全性について、それらは自然界の中で同様の段階の中にある、と結論することができる。


 


(4) いのち・力・形の完全性に段階があること


 いのち・力・形も分離した段階(明確には述べていませんが三段階)がある、と主張しています。どのようなことなのか、まだ見当がつきません。この次の202番でなんとなくわかります。


 私はそれぞれ「目的の~」「原因の~」「結果の~」と理解しています。たとえば「姿」(容姿でもよいでしょう)を考えましょう。「現在ある姿」は「結果の姿」です。それでも「求める姿」、こうありたいと「願う姿」があるでしょう、これが「原因となっている姿」です。「理想の姿」ともいえるでしょう。でも「何のために」その姿を求めるでしょうか? これが目的からの姿です。


 いのちや力も同じです。目的としての力(目的を求める力)、原因の力(原因となる力)、結果として働いている力の三段階です。

原典講読『神の愛と知恵』 202

 

(1) 原文


202.  In mundo spirituali sunt tres caeli secundum gradus altitudinis ordinati. In supremo caelo sunt angeli in omni perfectione prae angelis in medio caelo; et in medio caelo sunt angeli in omni perfectione prae angelis infimi caeli. Perfectionum gradus sunt tales, ut angeli infimi caeli non possint ad primum limen perfectionum angelorum medii caeli ascendere, nec hi ad primum limen perfectionum angelorum supremi caeli. Hoc apparet paradoxon, sed usque est veritas. Causa est, quia consociati sunt secundum gradus discretos, et non secundum gradus continuos. Per experientiam mihi notum factum est, quod tale discrimen affectionum et cogitationum, et inde loquelae, sit inter angelos superiorum et inferiorum caelorum, ut nihil commune habeant; et quod communicatio fiat solum per correspondentias, quae existunt per influxum immediatum Domini in omnes caelos, et per influxum mediatum per caelum supremum in infimum. Haec discrimina, quia talia sunt, non possunt naturali lingua exprimi, ita non describi; cogitationes enim angelorum non cadunt in ideas naturales, nam sunt spirituales. Exprimi et describi solum possunt ab ipsis per eorum linguas, voces et scripturas, et non per humanas. Ex eo est quod dicatur, quod in caelis ineffabilia audita et visa sint. Discrimina illa aliquantum comprehendi possunt per haec: quod cogitationes angelorum supremi seu tertii caeli sint cogitationes finium, et cogitationes angelorum medii seu secundi caeli sint cogitationes causarum, ac cogitationes angelorum infimi seu primi caeli sint cogitationes effectuum. Sciendum est, quod aliud sit ex finibus cogitare, et aliud de finibus; tum quod aliud sit ex causis cogitare, et aliud de causis; ut et quod aliud sit ex effectibus cogitare, et aliud de effectibus. Angeli inferiorum coelorum cogitant de causis et de finibus, sed angeli superiorum caelorum ex causis et ex finibus; et ex his cogitare est superioris sapientiae, at de illis est inferioris. Cogitare ex finibus est sapientiae, ex causis est intelligentiae, et ex effectibus est scientiae. Ex his patet, quod omnis perfectio ascendat et descendat cum gradibus et secundum illos.


 


(2) 直訳


In mundo spirituali sunt tres caeli secundum gradus altitudinis ordinati. 霊界の中に高さの段階にしたがって整えられた☆三つの天界がある。


長島訳は「区別された」としていますがordinoは「秩序づける、整える」であって「区別~」と訳せません、また『天界と地獄』でも指摘しましたが、「三層の天界がある」と勝手に「層」という言葉を付加しています。何の根拠があるのでしょうか。スヴェーデンボリの著作に「層」はありません。


In supremo caelo sunt angeli in omni perfectione prae angelis in medio caelo; 最高の天界の中で天使たちはすべての完全性の中にいる、中間の天界の天使たちにまさって。


et in medio caelo sunt angeli in omni perfectione prae angelis infimi caeli. 中間の天界の中で天使たちはすべての完全性の中にいる、最低の天界の天使たちにまさって。


Perfectionum gradus sunt tales, ut angeli infimi caeli non possint ad primum limen perfectionum angelorum medii caeli ascendere, nec hi ad primum limen perfectionum angelorum supremi caeli. 完全性の段階はこのようなものである、最低の天界の天使たちは中間の天界の天使たちの完全性の最初の敷居(入口)に上がることはできないように、これらの者(後者)もまた最高の天界の天使たちの完全性の最初の敷居に〔上がることはでき〕ない。


Hoc apparet paradoxon, sed usque est veritas. このことは背理に見える、しかしそれでも真理である。


Causa est, quia consociati sunt secundum gradus discretos, et non secundum gradus continuos. 理由は、分離した段階にしたがって仲間となっているからである、また連続した段階にしたがっていない。


Per experientiam mihi notum factum est, quod tale discrimen affectionum et cogitationum, et inde loquelae, sit inter angelos superiorum et inferiorum caelorum, ut nihil commune habeant; 経験によって私によく知られるのがなされた、情愛と思考のこのような相違が、またここから話し方に、高いのと低い天界の天使たちの間にあること、何も共通なものを持たないような。


et quod communicatio fiat solum per correspondentias, quae existunt per influxum immediatum Domini in omnes caelos, et per influxum mediatum per caelum supremum in infimum. また伝達は単に対応を通して行なわれること、それらは主の直接の流入によってすべての天界の中に存在するようになっている、また最高の天界を通して最低の〔天界の〕中への間接的な流入によって。


Haec discrimina, quia talia sunt, non possunt naturali lingua exprimi, ita non describi; これらの相違は、このようなものなので、自然的な言葉(舌)で表現されることができない、したがって述べられること〔ができない〕。


cogitationes enim angelorum non cadunt in ideas naturales, nam sunt spirituales. なぜなら、天使たちの思考は自然的な観念の中に落ち込まないから、なぜなら、霊的であるから。


Exprimi et describi solum possunt ab ipsis per eorum linguas, voces et scripturas, et non per humanas. ただ彼らの言葉、声、書かれたものによって、彼ら自身により表現され、述べられることができる、また人間によってでなく。


Ex eo est quod dicatur, quod in caelis ineffabilia audita et visa sint. これらから言われることである、天界の中で言語に絶するものが聞かれ、見られること。


Discrimina illa aliquantum comprehendi possunt per haec: これらの相違はこれらのことによっていくらか理解されることができる。


quod cogitationes angelorum supremi seu tertii caeli sint cogitationes finium, et cogitationes angelorum medii seu secundi caeli sint cogitationes causarum, ac cogitationes angelorum infimi seu primi caeli sint cogitationes effectuum. 最高のすなわち第三の天界の天使たちの思考は目的の思考であること、また中間のすなわち第二の天界の天使たちの思考は原因の思考である、そして最低のすなわち第一の天界の天使たちの思考は結果の思考である。


Sciendum est, quod aliud sit ex finibus cogitare, et aliud de finibus; 知らなければならない、目的から考えることはあるものであること、また目的について〔考えることは〕あるもの。


tum quod aliud sit ex causis cogitare, et aliud de causis; さらに、原因から考えることはあるものであること、また原因について〔考えることは〕あるもの。


ut et quod aliud sit ex effectibus cogitare, et aliud de effectibus. そのようにまた、結果から考えることはあるものであること、また結果について〔考えることは〕あるもの。


Angeli inferiorum coelorum cogitant de causis et de finibus, sed angeli superiorum caelorum ex causis et ex finibus; 低い天界の天使たちは原因についてまた目的について考える、しかし、高い天界の天使たちは原因からまた目的から〔考える〕。


et ex his cogitare est superioris sapientiae, at de illis est inferioris. またこれらから考えることは高い知恵のものである、しかしそれらについて〔考えること〕は低い〔知恵のもの〕。


Cogitare ex finibus est sapientiae, ex causis est intelligentiae, et ex effectibus est scientiae. 目的から考えることは知恵のものである、原因からは知性(理解力)のもの、また結果からは知識のもの。


Ex his patet, quod omnis perfectio ascendat et descendat cum gradibus et secundum illos. これらから明らかである、すべての完全性は段階とともにまたそれらにしたがって上り、また下ること。


 


(3) 訳文


202. 霊界の中に高さの段階にしたがって秩序づけられた三つの天界がある。最も高い天界の中の天使たちは、中間の天界の天使たちにまさるすべての完全性の中にいる。中間の天界の中の天使たちは、最も低い天界の天使たちにまさるすべての完全性の中にいる。完全性の段階は、最も低い天界の天使たちが中間の天界の天使たちの完全性の最初の敷居に上がることはできず、これらの者また最も高い天界の天使たちの完全性の最初の敷居に上がることはできないようなものである。このことは背理に見えるが、しかしそれでも真理である。理由は、分離した段階にしたがって交わっており、連続した段階にしたがっていないからである。


 私は経験によって、高い天界と低い天界の天使たちの間に、情愛と思考、またここから話し方に、何も共通なものがないといった相違があること、また伝達はただ対応を通して行なわれ、それらは主の直接の流入によって、また最も高い天界を通して最も低い天界の中への間接的な流入によって、すべての天界の中に存在するようになっていることを知った。これらの相違は、このようなものなので、自然的な言葉で表現すること、したがって述べることができない。なぜなら、天使たちの思考は霊的であるので、自然的な観念の中に落ち込まないからである。ただ彼らの言葉、声、書かれたものによって、彼ら自身により表現され、述べられることができ、人間によってできない。これらから、天界の中では言語に絶するものが聞かれ、見られる、と言われるのである。


 これらの相違は、次のことによって、いくらか理解されることができる。最も高い、すなわち第三の天界の天使たちの思考は目的の思考であり、中間の、すなわち第二の天界の天使たちの思考は原因の思考であり、そして最も低い、すなわち第一の天界の天使たちの思考は結果の思考であることである。


 目的から考えることと目的について考えることは別であること、さらに、原因から考えることと原因について考えることは別であること、そのようにまた、結果から考えることと結果について考えることは別であること知らなければならない。


 低い天界の天使たちは原因や目的について考えるが、しかし、高い天界の天使たちは原因や目的から考える原因や目的から考えることは高い知恵に属するが、原因や目的について考えることは低い知恵に属する。目的から考えることは知恵に、原因から考えることは理解力に、結果から考えることは知識に属する。


 これらから、すべての完全性は段階とともにまたそれらにしたがって上り、また下ることが明らかである。

原典講読『神の愛と知恵』 203, 204

 

(1) 原文


203.  Quoniam interiora hominis quae ejus voluntatis et intellectus sunt, similia sunt caelis quoad gradus, est enim homo, quoad interiora quae mentis ejus sunt, caelum in minima forma, ideo etiam illorum perfectiones similes sunt. Sed illae perfectiones non apparent alicui homini quamdiu in mundo vivit, tunc enim in infimo gradu est; et ex infimo gradu non possunt cognosci gradus superiores; sed post mortem cognoscuntur; nam tunc homo in illum gradum venit, qui ejus amori et sapientiae correspondet, fit enim tunc angelus, ac ineffabilia naturali suo homini cogitat et loquitur. Est enim tunc elevatio omnium ejus mentis non in ratione simplici, sed in ratione triplicata. In hac ratione sunt gradus altitudinis, in illa autem gradus latitudinis. Sed in gradus illos non alii ascendunt et elevantur, quam qui in mundo in veris fuerunt, et illa applicuerunt vitae.


 


(2) 直訳


Quoniam interiora hominis quae ejus voluntatis et intellectus sunt, similia sunt caelis quoad gradus, est enim homo, quoad interiora quae mentis ejus sunt, caelum in minima forma, ideo etiam illorum perfectiones similes sunt. 人間の内的なものは、それは彼の意志と理解力のものである、段階に関して天界と似ているので、なぜなら、人間は、内的なものに関して、それは彼の心のもの、最小の形の中の天界であるから、それゆえ、彼らの完全性もまた似ている。


Sed illae perfectiones non apparent alicui homini quamdiu in mundo vivit, tunc enim in infimo gradu est; しかし、それらの完全性はだれか人間に見られない、世の中に生きるかぎり、なぜなら、その時、最低の段階の中にいるから。


et ex infimo gradu non possunt cognosci gradus superiores; また、最低の段階から、高い段階を知ることはできない〔から〕。


sed post mortem cognoscuntur; しかし、死後、知られる。


nam tunc homo in illum gradum venit, qui ejus amori et sapientiae correspondet, fit enim tunc angelus, ac ineffabilia naturali suo homini cogitat et loquitur. なぜなら、その時、人間はその段階の中にやって来るから、それは彼の愛と知恵に対応する、なぜなら、その時、天使になるから、そして自分の自然的な人間に〔とって〕言語に絶するもの考え、話す。


Est enim tunc elevatio omnium ejus mentis non in ratione simplici, sed in ratione triplicata. なぜなら、その時、彼の心のすべてのものは単一の関係(割合、比例)☆の中になく、しかし三重の関係(割合、比例)の中に高揚されているから。


ratioの訳として、柳瀬訳「比」、長島訳「比率」ではわからないと思います。『レキシコン』には「関係」の訳語があります。関係とはもちろん「各段階の間の関係」です。


In hac ratione sunt gradus altitudinis, in illa autem gradus latitudinis. これらの〔三重の〕関係の中に高さの段階がある、しかしながら、それらの〔単一の関係の〕中に幅の段階〔がある〕。


Sed in gradus illos non alii ascendunt et elevantur, quam qui in mundo in veris fuerunt, et illa applicuerunt vitae. しかし、その〔高さの〕段階の中に他の者たちは上がらない、また高揚されない、世の中で真理の中にいた、またそれらを生活に適用させた者以外。


 


(3) 訳文


203. 人間の意志と理解力に属する内的なものは、段階に関して天界と似ているので、なぜなら、人間はその心のもの内的なものに関して最小の形の中の天界であるから、それゆえ、その完全性もまた似ている。しかし、それらの完全性は人間が世の中に生きるかぎり、だれにも見られない、なぜなら、その時、最も低い段階の中にいて、最も低い段階から、高い段階を知ることはできないから。しかし、死後、知られる。なぜなら、その時、人間は彼の愛と知恵に対応する段階の中にやって来るから、なぜなら、その時、天使になり、自分の自然的な人間にとって言語に絶するもの考え、話すからである。なぜなら、その時、彼の心のすべてのものは単一の関係の中になく、三重の関係の中に高揚されているから。高さの段階は三重の関係の中にあるが、しかし、幅の段階は単一の関係の中にある。しかし、その高さの段階の中には、世の中で真理の中にいて、それらを生活に適用させた者以外には上がらず、高揚されない。


 


(1) 原文


204.  Apparet sicut priora sint minus perfecta quam posteriora, seu simplicia quam composita; sed usque priora ex quibus sunt posteriora, seu simplicia ex quibus sunt composita, perfectiora sunt. Causa est, quia priora seu simpliciora sunt nudiora, ac minus obvelata substantiis et materiis vitae expertibus; et sunt sicut diviniora; quare propiora sunt Soli spirituali, ubi Dominus. Ipsa enim perfectio est in Domino, et inde in Sole, qui est primum procedens Divini Amoris et Divinae Sapientiae Ipsius; et inde in illis quae proxime succedunt, et sic ordine usque ad infima, quae sicut distant, imperfectiora sunt. Nisi talis perfectio eminens foret in prioribus et simplicibus, non potuisset homo, nec ullum animal, ex semine existere, et postea subsistere; nec potuissent semina arborum et fruticum vegetari et prolificare: omne enim prius quo prius, et omne simplex quo simplicius, quia est perfectius, est immunius a damnis.


 


(2) 直訳


Apparet sicut priora sint minus perfecta quam posteriora, seu simplicia quam composita; 前のものは後のものよりも完全性が少ないように見える、すなわち、合成されたものよりも単純なもの〔のほうが完全性が少ない〕。


sed usque priora ex quibus sunt posteriora, seu simplicia ex quibus sunt composita, perfectiora sunt. しかし、それでも前のものそれらから後のものが存在する、すなわち単純なものそれらから合成されたものが存在する、さらに完全である。


Causa est, quia priora seu simpliciora sunt nudiora, ac minus obvelata substantiis et materiis vitae expertibus; 理由は、前のもの、すなわち純なものはさらにありのままであるから、そしていのちの欠けている実体や物質で少なく隠されて〔いる〕。


et sunt sicut diviniora; また、さらに神的なもののようである。


quare propiora sunt Soli spirituali, ubi Dominus. それゆえ、霊界の太陽にさらに近い、そこに主。


Ipsa enim perfectio est in Domino, et inde in Sole, qui est primum procedens Divini Amoris et Divinae Sapientiae Ipsius; なぜなら、完全性そのものは主の中あるから、またここから太陽の中に、それはその方の神的な愛と神的な知恵の最初の発出するものである。


et inde in illis quae proxime succedunt, et sic ordine usque ad infima, quae sicut distant, imperfectiora sunt. またここから、それらの中に〔ある〕それは最も近くに続く、またこうして順に最低のものにまで、それは遠くにあるほど、さらに不完全である。


Nisi talis perfectio eminens foret in prioribus et simplicibus, non potuisset homo, nec ullum animal, ex semine existere, et postea subsistere; このような卓越した完全性が前のものと単純なものの中になかったなら、人間は、どんな動物もまた、種から存在するようになることはできなかった、またその後、存続すること。


nec potuissent semina arborum et fruticum vegetari et prolificare: 木や潅木の種も成長させられ、繁殖すること〔はできなかった〕。


omne enim prius quo prius, et omne simplex quo simplicius, quia est perfectius, est immunius a damnis. なぜなら、すべて前のものは前のものであればあるほど、またすべて単純なものは単純であればあるほど、さらに完全であるので、損傷(害)から損なわれないから。


 


(3) 訳文


204. 前のものは後のものよりも完全性が少ないように、すなわち、合成されたものよりも単純なもののほうが完全性が少ないように見える。しかし、それでも、前のものから後のものが、すなわち、単純なものから合成されたものが存在するので、それらのもののほうがさらに完全である。理由は、前のもの、すなわち、純なものはありのままであり、いのちの欠けている実体や物質で隠されることが少ないからである。また、さらに神的なもののようである。それゆえ、主のおられる霊界の太陽にさらに近い。なぜなら、完全性そのものは主の中あり、またここからその方の神的な愛と神的な知恵の最初の発出するものである太陽の中にあるから。またここから、それらの中にあるものは最も近くのものに、またこうして順に最も低いものにまで続き、それは遠くにあるほど、さらに不完全である。このような卓越した完全性が前のものと単純なものの中になかったなら、人間は、どんな動物もまた、種から存在するようになり、またその後、存続することはできなかった。木や潅木の種も、成長し、繁殖することはできなかった。なぜなら、すべて前のものは前のものであればあるほど、またすべて単純なものは単純であればあるほど、さらに完全であるので、害に損なわれないから。