原典講読『神の愛と知恵』 179, 180

 

QUOD GRADUS AMORIS ET SAPIENTIAE SINT,


ET INDE GRADUS CALORIS ET LUCIS,


TUM GRADUS ATHMOSPHAERARUM.


愛と知恵の段階があること、


またここから熱と光の段階が


さらに大気の段階が〔あること〕


(1) 原文


179.  Nisi sciatur quod gradus sint, tum quid sunt, et quales, non comprehendi possunt sequentia, quoniam in omni re creata sunt gradus, ita in omni forma; quare in hac Parte Sapientiae Angelicae de gradibus agetur. Quod gradus amoris et sapientiae sint, manifeste constare potest ex angelis trium caelorum. Angeli tertii caeli [1]excellunt amore et sapientia prae angelis secundi caeli, et hi prae angelis ultimi caeli, in tantum, ut non possint simul esse; gradus amoris et sapientiae distinguunt et separant illos. Inde est, quod angeli inferiorum caelorum non ascendere possint ad angelos superiorum caelorum; et si illis datur ut ascendant, tunc non vident illos, nec aliquid quod est apud illos. Causa quod non videant illos, est quia amor et sapientia illorum est in superiori gradu, qui perceptionem transcendit: unusquisque enim angelus est suus amor et sua sapientia, ac amor una cum sapientia est in sua forma homo, quia Deus, qui est ipse Amor et ipsa Sapientia, est Homo. Datum est mihi aliquoties videre, quod angeli ultimi caeli ascenderint ad angelos tertii caeli; et cum illuc enisi sunt, audivi illos conquestos, quod non videant aliquem, et usque erant in medio illorum. Et postea instructi sunt, quod illis inconspicui fuerint, quia amor et sapientia eorum imperceptibiles illis essent, et quod amor et sapientia faciant ut angelus appareat ut homo.


[1] excellunt pro “excellent”


 


(2) 直訳


Nisi sciatur quod gradus sint, tum quid sunt, et quales, non comprehendi possunt sequentia, quoniam in omni re creata sunt gradus, ita in omni forma; もし段階があることが知られないなら、さらに何であるか、またどんなものか、続くものが理解されることができない、創造されたすべての事柄の中に段階があるので、このようにすべての形の中に。


quare in hac Parte Sapientiae Angelicae de gradibus agetur. それゆえ『天使的な知恵』のこの部分の中で段階について扱われる。


Quod gradus amoris et sapientiae sint, manifeste constare potest ex angelis trium caelorum. 愛と知恵の段階があることは、三つの天界の天使たちからはっきりと明らかにすることができる。


Angeli tertii caeli [1]excellunt amore et sapientia prae angelis secundi caeli, et hi prae angelis ultimi caeli, in tantum, ut non possint simul esse; 第三の天界の天使たちは愛と知恵で第二の天界の天使たちよりもまさっている、それで一緒にいることができない。


gradus amoris et sapientiae distinguunt et separant illos. 愛と知恵の段階が彼らを区別し、分離する。


Inde est, quod angeli inferiorum caelorum non ascendere possint ad angelos superiorum caelorum; ここからである、より低い天界の天使たちは、より高い天界の天使たち〔のところ〕へ上ることができないこと。


et si illis datur ut ascendant, tunc non vident illos, nec aliquid quod est apud illos. またもし彼らに上ることが与えられる(許可される、可能になる)なら、その時、〔高い天界の〕彼らを見ない、彼らのもとにある何らかのものも。


Causa quod non videant illos, est quia amor et sapientia illorum est in superiori gradu, qui perceptionem transcendit: 彼らを見ないことの理由は、彼らの愛と知恵が、より高い段階の中にあるからである、それ〔段階〕は〔彼らの〕知覚を越えている。


unusquisque enim angelus est suus amor et sua sapientia, ac amor una cum sapientia est in sua forma homo, quia Deus, qui est ipse Amor et ipsa Sapientia, est Homo. なぜなら、それぞれの天使は自分自身の愛と自分自身の知恵であるから、そして知恵と一つである愛はその人間の形の中にある〔から〕、神は、それは愛そのものと知恵そのものである、人間であるので☆。


前後の脈絡がないように思えるかもしれないので、蛇足ながら説明します。愛と知恵が高い段階にあり(これらはもともと見えません)、それを具現した形である高い段階の「人間」もまた「見えない」のです。


Datum est mihi aliquoties videre, quod angeli ultimi caeli ascenderint ad angelos tertii caeli; 私に数回(ときどき)見ることが与えられた、最も低い天界の天使たちは第三の天界の天使たち〔のもと〕に上ったこと。


et cum illuc enisi sunt, audivi illos conquestos, quod non videant aliquem, et usque erant in medio illorum. またその場所にどうにかして行ったとき、私は彼らを不平(の声)を聞いた、だれも見ないこと、またそれでも彼らの真ん中にいた。


Et postea instructi sunt, quod illis inconspicui fuerint, quia amor et sapientia eorum imperceptibiles illis essent, et quod amor et sapientia faciant ut angelus appareat ut homo. またその後、彼らは教えられた、彼らに目に見えなかったこと、〔高い天界の〕彼らの愛と知恵が彼らに知覚されることのできないものであったので、また愛と知恵が人間として見えるように天使としてつくること。


[1] excellunt pro “excellent” 原注[1] excellent」の代わりにexcellunt。〔単数→複数〕


 


(3) 訳文


179. もし段階があることが、さらに何であり、またどんなものか知られないなら、創造されたすべての事柄の中に、このようにすべての形の中に段階があるので、続くものを理解することができない。それゆえ(本書)『天使的な知恵』のこの部分で段階について扱われる。愛と知恵に段階があることは、三つの天界の天使たちから、はっきりと明らかにすることができる。第三の天界の天使たちは、愛と知恵で第二の天界の天使たちよりもまさっており、それで一緒にいることができない。愛と知恵の段階により、彼らは区別され、分離される。ここから、低い天界の天使たちは、高い天界の天使たちのところへ上ることができない。またもし彼らに上ることが許されても、その時、〔高い天界の〕天使たちを見ないし、彼らのもとにある何らかのものも見ない。彼らを見ないことの理由は、彼らの愛と知恵がより高い段階の中にあり、その段階は〔彼らの〕知覚を越えているからである。なぜなら、愛そのものと知恵そのものであられる神は人間であられるので、それぞれの天使は自分自身の愛と自分自身の知恵であり、知恵と一つである愛は人間の形の中に存在するからである。


 最も低い天界の天使たちが第三の天界の天使たち〔のもと〕に上ったのをることが私に数回与えられた。彼らがその場所にどうにかして行ったとき、だれも見えない、という彼らの不満を私は聞いた、それでも彼らの真ん中にいたのである。その後、彼らは、自分たちの目に見えなかったことは〔高い天界の〕愛と知恵が自分たちに知覚されることのできないものであったからであり、また愛と知恵が人間として見える天使としてつくられることを教えられた。


 


(1) 原文


180.  Quod gradus amoris et sapientiae dentur, adhuc manifestius patet ex amore et sapientia angelorum respective ad amorem et sapientiam hominum. Quod sapientia angelorum respective sit ineffabilis, notum est; quod etiam sit hominibus, quando in naturali amore sunt, incomprehensibilis, videbitur in sequentibus. Causa quod ineffabilis et incomprehensibilis appareat, est quia in superiori gradu est.


 


(2) 直訳


Quod gradus amoris et sapientiae dentur, adhuc manifestius patet ex amore et sapientia angelorum respective ad amorem et sapientiam hominum. 愛と知恵の段階が存在することは、その上さらにはっきりと明らかである、天使たちの愛と知恵から、人間の愛と知恵と比べて。


Quod sapientia angelorum respective sit ineffabilis, notum est; 天使たちの知恵は相対的に言語に絶するものであることは、よく知られている。


quod etiam sit hominibus, quando in naturali amore sunt, incomprehensibilis, videbitur in sequentibus. さらにまた人間に、自然的な愛の中にいる時、理解できない(不可解な)ものであることは、続くものの中で見られる。


Causa quod ineffabilis et incomprehensibilis appareat, est quia in superiori gradu est. 言語に絶するもの(言葉で表わすことのできないもの)であり、理解できないものに見えることの理由は、高い段階の中にあるからである。


 


(3) 訳文


180. 愛と知恵の段階が存在することは、人間の愛と知恵と比べたときの天使たちの愛と知恵から、さらにはっきりと明らかである。天使たちの知恵は、比べれば言語に絶するものであることは、よく知られている。さらにまた、自然的な愛の中にいる人間にとって、理解できないものであることは、続くものの中で見られる。言語に絶するものあり、理解できないものに見えることの理由は、高い段階の中にあるからである。

スヴェーデンボリはパリを二度訪れている

 

 前日、「若きスヴェーデンボリが訪れたであろう・・・」と書いたが、訂正の必要があるかもしれない。スヴェーデンボリが訪れた外地はロンドンが圧倒的である(ほとんどが出版の目的)が、パリ(フランス)も二度訪れている。一度目は大学終了後の長期海外遊学である。定職に着く前に外遊するのは当時のヨーロッパの学生の風習であったようで、今日も行なわれている。『スヴェーデンボリ叙事詩』第4章はその記事である。イギリス、オランダと遊学し、パリ滞在は26(1714)のことである。このとき学ぶだけでなく、仲間とともに各地を見物している。それで前回の記事はこのときのスヴェーデンボリを意識した。


 二度目は第4回目の旅行(生涯で11回の外国旅行)となった、オランダ、フランス、イタリアへの旅である(『スヴェーデンボリ叙事詩』第18)1736年のこのとき47歳のスヴェーデンボリはパリで解剖学を学んでいる。もちろん医者になるためではなく、「霊魂のすみか」としての肉体の研究である。その後、イタリアを旅した。二度目となったこのときは「学び」が主であって、観光は従であったろう。それで『叙事詩』には、このときノートルダム寺院、サント・シャペル、ルュクサンブール宮殿(公園)などを見物したように書かれているが、そしてそれは事実であるにしても、一度目に見たものを再訪したと思う。

原典講読『神の愛と知恵』 181, 182

 

(1) 原文


181.  Quoniam gradus amoris et sapientiae sunt, etiam gradus caloris et lucis sunt. Per calorem et lucem intelliguntur calor et lux spirituales, quales sunt angelis in caelis, et quales sunt hominibus quoad interiora quae sunt mentis eorum, nam hominibus similis calor amoris est, et similis lux sapientiae est, quae sunt angelis. In caelis ita est; qualis et quantus est angelis amor, talis et tantus est illis calor; similiter lux quoad sapientiam: causa est, quia amor in calore est, et sapientia in luce apud illos, ut prius ostensum est. Simile est in terris apud homines, cum differentia tamen, quod angeli sentiant calorem illum, ac videant lucem illam, non autem homines; ex causa quia homines in calore et luce naturali sunt, et tamdiu non sentiunt calorem spiritualem, nisi quam per quoddam amoris jucundum, ac vident lucem spiritualem nisi quam per perceptionem veri. Nunc quia homo, dum in naturali calore et luce est, nihil scit de calore et luce spirituali apud se, et hoc non sciri potest quam per experientiam e mundo spirituali, ideo de calore et de luce, in quibus sunt angeli ac caeli illorum, hic imprimis dicetur. Inde et non aliunde datur in hac re illustratio.


 


(2) 直訳


Quoniam gradus amoris et sapientiae sunt, etiam gradus caloris et lucis sunt. 愛と知恵の段階があるので、熱と光の段階もまたある。


Per calorem et lucem intelliguntur calor et lux spirituales, quales sunt angelis in caelis, et quales sunt hominibus quoad interiora quae sunt mentis eorum, nam hominibus similis calor amoris est, et similis lux sapientiae est, quae sunt angelis. 熱と光によって霊的な熱と光が意味される、天界の天使たちにあるようなものである、また人間にあるようなものである、彼の心のものである内的なものに関して、なぜなら、人間に愛の熱に似たものがあるから、また知恵の光に似たものが、それらは天使たちのものである。


In caelis ita est; 天界の中ではこのようである。


qualis et quantus est angelis amor, talis et tantus est illis calor; 天使たちの愛がどのようであり、どれほど大きいか、彼らに熱がこのようであり、それほど大きい☆。


☆「qualistalis~」「quantumtantum~」の相関文です。「qtを定めます」。


similiter lux quoad sapientiam: 同様に光も、知恵に関して。


causa est, quia amor in calore est, et sapientia in luce apud illos, ut prius ostensum est. 理由は、彼らのもとの愛は熱の中にあり、また知恵は光の中にあるからである、前に示されたように。


Simile est in terris apud homines, cum differentia tamen, quod angeli sentiant calorem illum, ac videant lucem illam, non autem homines; 地上の人間のもとで同様である、それでも相違とともに、天使たちはその熱を感じていること、そしてその光を見ている、しかしながら、人間は〔感じも、見もし〕ない。


ex causa quia homines in calore et luce naturali sunt, et tamdiu non sentiunt calorem spiritualem, nisi quam per quoddam amoris jucundum, ac vident lucem spiritualem nisi quam per perceptionem veri. その理由は、人間は自然的な熱と光の中にいるからである、またそれだけ長い間、霊的な熱を感じない、ある種の愛の楽しさによって以外にでないなら、そして霊的な光を見ない、真理の知覚によって以外にでないなら。


Nunc quia homo, dum in naturali calore et luce est, nihil scit de calore et luce spirituali apud se, et hoc non sciri potest quam per experientiam e mundo spirituali, ideo de calore et de luce, in quibus sunt angeli ac caeli illorum, hic imprimis dicetur. それで、人間は、自然的な熱と光の中にいる時、自分のもとの霊的な熱と光について何も知らないので、またこのことは霊界からの知覚によって以外に知られることはできない〔ので〕、それゆえ、熱と光について、それらの中に天使たちと彼らの天界がある、ここに特に言われる。


Inde et non aliunde datur in hac re illustratio. ここからまた他のところからでなく、この事柄の中に明らかにすること(照らし)が与えられる(存在する)


 


(3) 訳文


181. 愛と知恵の段階があるので、熱と光の段階もまたある。熱と光によって、天界の天使たちにあるような、また人間の心のものである内的なものに関するような、霊的な熱と光が意味される。なぜなら、人間に愛の熱に似たもの、また知恵の光に似たものがあるからであり、それらは天使たちのものである。天界の中では、天使たちの愛がどのようで、どれほど大きいかによって、彼らの熱もそのようであり、それほど大きいものとなっている。知恵に関して光も同様である。その理由は、前に示されたように、彼らのもとの愛は熱の中に、また知恵は光の中にあるからである。地上の人間のもとでも同様であるが、それでも、天使たちはその熱を感じ、その光を見ているが、しかし、人間は感じも、見もしないという相違がある。その理由は、人間は自然的な熱と光の中にいて、その間は、ある種の愛の楽しさによる以外には霊的な熱を感じないし、真理の知覚による以外には霊的な光を見ないからである。それで、人間は、自然的な熱と光の中にいるとき、自分のもとの霊的な熱と光について何も知らず、またこのことは霊界からの知覚による以外に知られることはできないので、それゆえ、天使たちと彼らの天界がそれらの中にある熱と光について、ここで特に述べておくのである。この事柄に照らしが与えられるのは、他でもなく、ここである。


 


(1) 原文


182.  Sed gradus caloris spiritualis non possunt ab experientia describi, quia amor, cui calor spiritualis correspondet, non ita cadit sub ideas cogitationis; sed gradus lucis spiritualis possunt describi, quia lux cadit, est enim haec cogitationis. Ex gradibus lucis usque comprehendi possunt gradus caloris spiritualis, sunt enim in parili gradu. Quod itaque lucem spiritualem, in qua sunt angeli, attinet, hanc datum est oculis meis videre. Lux apud angelos superiorum caelorum tam candida est, ut non describi possit, ne quidem per candorem nivis, et quoque tam rutilans, ut nec describi possit, ne quidem per jubar solis mundi. Verbo, lux illa millenis vicibus excedit lucem meridianam in terris. At lux apud angelos inferiorum caelorum aliquantum potest per comparationes describi, sed usque excedit summam lucem nostri mundi. Quod lux angelorum superiorum caelorum non describi possit, est causa, quia lux illorum unum facit cum sapientia illorum; et quia sapientia illorum est respective ad sapientiam hominum ineffabilis, ita quoque est lux. Ex his paucis constare potest, quod gradus lucis dentur; et quia sapientia et amor in simili gradu sunt, consequitur quod similes gradus caloris dentur.


 


(2) 直訳


Sed gradus caloris spiritualis non possunt ab experientia describi, quia amor, cui calor spiritualis correspondet, non ita cadit sub ideas cogitationis; しかし、霊的な熱の段階は経験から述べられることはできない、愛なので、それに霊的な熱が対応する、このよう(したがって)思考の観念の下に落ち込まない。


sed gradus lucis spiritualis possunt describi, quia lux cadit, est enim haec cogitationis. しかし、霊的な光の段階は述べられることができる、光は落ち込むので、なぜなら、これらは思考のものであるから。


Ex gradibus lucis usque comprehendi possunt gradus caloris spiritualis, sunt enim in parili gradu. 光の段階から、それでも霊的な熱の段階が理解されることができる、なぜなら、同じ種類の段階の中にあるから。


Quod itaque lucem spiritualem, in qua sunt angeli, attinet, hanc datum est oculis meis videre. そこで、霊的な光については☆、その中に天使たちがいる、これを私の目で見ることが与えられた。


quodattinetで「~については」という意味です。


Lux apud angelos superiorum caelorum tam candida est, ut non describi possit, ne quidem per candorem nivis, et quoque tam rutilans, ut nec describi possit, ne quidem per jubar solis mundi. より高い天界の天使たちのもとの光は、このように白く輝く、述べることができないように、雪の白光りによってでさえ〔でき〕ない、またこのように赤みがある、述べることができないように、世の太陽の光線(輝き)によってでさえ〔でき〕ない。


Verbo, lux illa millenis vicibus excedit lucem meridianam in terris. 一言でいえば、その光は地上の真昼の光に千倍(場合)もまさる。


At lux apud angelos inferiorum caelorum aliquantum potest per comparationes describi, sed usque excedit summam lucem nostri mundi. しかし、より低い天界の天使たちのもとの光はいくらか比較によって述べられることができる、しかし、それでも私たちの世の最高の光にまさる。


Quod lux angelorum superiorum caelorum non describi possit, est causa, quia lux illorum unum facit cum sapientia illorum; より高い天界の天使の〔もとの〕光は述べられることができない、理由は、彼らの光が彼らの知恵と一つとなっているからである。


et quia sapientia illorum est respective ad sapientiam hominum ineffabilis, ita quoque est lux. また彼らの知恵は人間の知恵と比べて言語に絶するものである、このようである、光もまた。


Ex his paucis constare potest, quod gradus lucis dentur; これらのわずかなものから明らかにすることができる、光の段階が存在すること。


et quia sapientia et amor in simili gradu sunt, consequitur quod similes gradus caloris dentur. また知恵と愛は同様の段階の中にあるので、結果として起こる(~ということになる)、同様に熱の段階も存在すること。


 


(3) 訳文


182. しかし、霊的な熱の段階は経験から述べることはできない。霊的な熱が対応するものは愛であり、したがって思考の観念に落ち込まないからである。しかし、霊的な光の段階は述べることができる。光は思考のものであるのでその観念に落ち込むからである。それでも光の段階から、霊的な熱の段階が理解されることができる、なぜなら、同じ種類の段階の中にあるから。そこで、天使たちがその中にいる霊的な光については、これを私の目で見ることが与えられた。高い天界の天使たちのもとの光は、雪の白光りによってでは決して述べることができないほどに、白く輝く、世の太陽の輝きによってでは決して述べることができないほどに、赤みがある。一言でいえば、その光は地上の真昼の光に千倍もまさっている。しかし、低い天界の天使たちのもとの光は比較によっていくらか述べることができる、しかし、それでも私たちの世の最高の光にまさっている。高い天界の天使のもとの光は述べることができない、その理由は、彼らの光が彼らの知恵と一つとなっているからである。また彼らの知恵は人間の知恵と比べて言語に絶するものであり、光もまたそのようである。これらのわずかなものから、光の段階が存在することを明らかにすることができる。また知恵と愛は同様の段階の中にあるので、熱の段階も同様に存在することになる 

原典講読『神の愛と知恵』 183

 

(1) 原文


183.  Quoniam atmosphaerae sunt receptacula et continentia caloris et lucis, sequitur quod totidem gradus atmosphaerarum sint, quot sunt gradus caloris et lucis, et quoque quod totidem, quot sunt gradus amoris et sapientiae. Quod plures atmosphaerae sint, et illae inter se per gradus distinctae, patuit mihi a pluri experientia in mundo spirituali; ex hac imprimis, quod angeli inferiorum caelorum in regione angelorum superiorum non possint respirare, et quod appareant sibi trahere animam sicut solent viventia quae ab aere in aetherem elevantur, aut sicut viventia quae ab aquis in aerem; etiam spiritus infra caelos apparent sicut in nimbo. Quod plures atmosphaerae sint, et illae per gradus inter se distinctae, videatur supra (n. 176).


 


(2) 直訳


Quoniam atmosphaerae sunt receptacula et continentia caloris et lucis, sequitur quod totidem gradus atmosphaerarum sint, quot sunt gradus caloris et lucis, et quoque quod totidem, quot sunt gradus amoris et sapientiae. 大気は熱と光を受け入れるものと容器として役立つものであるので、帰結される、大気の同数の段階があること、光と熱の段階があるのと同数の、そしてまた同数の、愛と知恵の段階があるのと同数の。


Quod plures atmosphaerae sint, et illae inter se per gradus distinctae, patuit mihi a pluri experientia in mundo spirituali; 多くの大気があること、またそれらはそれら自体の間で(互いに)段階によって分かれている〔こと〕、私に霊界の中の多くの経験から明らかになった。


ex hac imprimis, quod angeli inferiorum caelorum in regione angelorum superiorum non possint respirare, et quod appareant sibi trahere animam sicut solent viventia quae ab aere in aetherem elevantur, aut sicut viventia quae ab aquis in aerem; これから特に、より低い天界の天使たちはより高い天使たちの領域の中で呼吸することができないこと、また自分自身に呼吸すること☆に見える、生きている物それが空気からエーテルの中に上げられときよくあるように、あるいは生きている物それが水から空気の中に〔上げられるとき〕のように。


amina trahareで「呼吸すること」の意味です。


etiam spiritus infra caelos apparent sicut in nimbo. さらにまた、天界の下の霊たちが雲の中のように見える。


Quod plures atmosphaerae sint, et illae per gradus inter se distinctae, videatur supra (n. 176). 多くの大気があることは、またそれらは段階によってそれら自体の間で(互いに)分かれている〔こと〕、上に見られる(176)。


 


(3) 訳文


183. 大気は熱と光を受け入れ、容器として役立つものであるので、光と熱の段階と同数の、また愛と知恵の段階と同数の段階が、大気にもあることがいえる。多くの大気があり、それらは互いに段階によって分かれていることが、霊界での多くの経験から、特に次のことから、私に明らかとなった。低い天界の天使たちは高い天使たちの領域の中で呼吸することができず、生物が空気からエーテルの中に上げられとき、あるいは生物が水から空気の中に上げられるときのように、自分自身が呼吸しているように思える。さらにまた、天界の下の霊たちが雲の中にいるように見える。多くの大気があり、それらは段階によって互いに分かれていることは、前に見られる(176)。


 


  原典講読は一週間ほど休みます、すなわち118日~14日のフランス旅行の後、再開します〕 

原典講読『神の愛と知恵』 184

 

QUOD GRADUS DUPLICIS GENERIS SINT,


GRADUS ALTITUDINIS ET GRADUS LATITUDINIS.


段階は二様(二重)の種類であること、


高さ(深さ)の段階と幅(広さ)の段階


 


(1) 原文


184.  Scientia graduum est sicut clavis ad aperiendum causas rerum, et ad intrandum in illas. Absque illa scientia vix aliquid causae potest sciri; objecta enim et subjecta utriusque mundi absque illa apparent ita univoca, sicut nihil illis inesset praeter tale quod oculo conspicitur; cum tamen id respective ad illa quae interius latent, est sicut unum ad millia, immo ad myriades. Interiora quae non patent, neutiquam retegi possunt, nisi sciantur gradus; vadunt enim exteriora ad interiora, et per haec ad intima, per gradus; non per gradus continuos, sed per gradus discretos. Gradus continui vocantur decrementa aut decrescentiae a crassiori ad tenuius, seu a densiori ad rarius; vel potius sicut incrementa et increscentiae a tenuiori ad crassius, seu a rariori ad densius, prorsus sicut est lucis ad umbram, aut caloris ad frigus. At gradus discreti sunt prorsus alii; sunt sicut priora, posteriora et postrema, ac sicut finis, causa et effectus. Hi gradus discreti dicuntur, quia prius per se est, posterius per se, et postremum per se, sed usque simul sumti unum faciunt. Sunt atmosphaerae a summo ad imum, seu a sole ad tellurem, quae vocantur aetheres et aeres, discreti in tales gradus; et sunt sicut simplicia, congregata ex illis, ac iterum ex his congregata, quae simul sumpta vocantur compositum. Hi gradus sunt discreti, quia distincte existunt, ac intelliguntur per gradus altitudinis; illi autem gradus sunt continui, quia continue increscunt, ac intelliguntur per gradus latitudinis.


 


(2) 直訳


Scientia graduum est sicut clavis ad aperiendum causas rerum, et ad intrandum in illas. 段階の知識は事柄の原因を開くための鍵のようである、またそれら〔原因〕の中に入るための。


Absque illa scientia vix aliquid causae potest sciri; その知識なしに、ほとんど原因の何らかのものは知られることができない。


objecta enim et subjecta utriusque mundi absque illa apparent ita univoca, sicut nihil illis inesset praeter tale quod oculo conspicitur; なぜなら、両方の世界の対象と主体は、それなしに、このように単純なものに見えるから、それらに目で見られるようなもの以上のものが何も内在しないように。


cum tamen id respective ad illa quae interius latent, est sicut unum ad millia, immo ad myriades. そのときそれでも、それ〔目で見られるようなもの〕は内に隠れているものそれらに比べて、何千に〔比べて〕一のようである、実に何万に〔比べて〕一☆。


指摘するまでもありませんが、長島訳「一つのものが、何千何万のものと関わりあっています」は、わけのわからないでたらめとなっています。


Interiora quae non patent, neutiquam retegi possunt, nisi sciantur gradus; 内的なものは、それは明らかでない、決してあらわにされること☆ができない、もし段階が知られないなら。


典拠としているスヴェーデンボリ協会の1982年版では「retigi」となっていますが、ミスプリなのでretegiに直しました。初版もretegiです。


vadunt enim exteriora ad interiora, et per haec ad intima, per gradus; なぜなら、外的なものは内的なものへ進むから、またこれを通して最内部へ、段階によって。


non per gradus continuos, sed per gradus discretos. 連続した段階によってでなく、しかし分離した段階によって。


Gradus continui vocantur decrementa aut decrescentiae a crassiori ad tenuius, seu a densiori ad rarius; 連続した段階は減少または低下〔の段階〕と呼ばれる、より厚い(重い)ものから薄い(軽い)ものへ、すなわち、より濃いものから希薄なものへ。


vel potius sicut incrementa et increscentiae a tenuiori ad crassius, seu a rariori ad densius, prorsus sicut est lucis ad umbram, aut caloris ad frigus. あるいはむしろ、より薄い(軽い)ものから厚い(重い)ものへの増大または増加のよう〔である〕、すなわち、より希薄なものから濃いものへ、完全に光の影へのようである、または熱の冷たさへ〔のようである〕。


At gradus discreti sunt prorsus alii; しかし、分離した段階はまったく別のものである。


sunt sicut priora, posteriora et postrema, ac sicut finis, causa et effectus. 先立つもの(前のもの)、後ろのものと最後のもののようである、そして目的、原因と結果のよう〔である〕。


Hi gradus discreti dicuntur, quia prius per se est, posterius per se, et postremum per se, sed usque simul sumti unum faciunt. これらの段階は分離したと呼ばれる、先立つものはそれ自体によって存在するので、後ろのものはそれ自体によって、また最後のものはそれ自体によって、しかしそれでも、一緒に取られて(ひとまとめにされて)一つをつくる。


Sunt atmosphaerae a summo ad imum, seu a sole ad tellurem, quae vocantur aetheres et aeres, discreti in tales gradus; 最高のものから最低のものまで大気が存在する、すなわち、太陽から地球まで、それらはエーテルと空気と呼ばれる、このような段階に分離されて。


et sunt sicut simplicia, congregata ex illis, ac iterum ex his congregata, quae simul sumpta vocantur compositum. また、単純なもの、それらから集まったものが存在する、そして再びこれらの集まったものから、それは一緒に取られて(ひとまとめにされて)合成されたものと呼ばれる。


Hi gradus sunt discreti, quia distincte existunt, ac intelliguntur per gradus altitudinis; これら(後者)の段階は分離している、区別して存在するようになるので、そして高さの段階によって意味される(解される)☆


intelligunnturは「~と理解される」と意味があります、ここは意訳しましょう。


illi autem gradus sunt continui, quia continue increscunt, ac intelliguntur per gradus latitudinis. しかしながら、それら(前者)の段階は連続している、連続的に増大するので、そして幅の段階によって意味される(解される)


 


(3) 訳文


184. 段階の知識は事柄の原因を明らかにするための、またそれら原因に入るための鍵のようなものである。その知識なしに、原因の何らかものをほとんど知ることができない。なぜなら、その知識なしに、両方の世界の対象と主体は、目で見られるようなもの以上の何ものも、それらに内在しないようにも単純なものに見えるから。そのときそれでも、その目で見られるようなものは、内に隠れているものに比べれば、何千に対する一、実に何万に対する一のようなものである。明らかとなっていない内的なものは、もし段階が知られないなら、決して明らかとなることができない。なぜなら、段階によって、連続した段階によってでなく、分離した段階によって、外的なものは内的なものへ、またこれを通して最内部へと進むから。


 連続の段階は、より重いものから軽いものへ、あるいは、より濃いものから希薄なものへの減少または低下の段階と呼ばれる。あるいはむしろ、より軽いものから重いものへ、あるいは、より希薄なものから濃いものへ増大または増加の段階であり、完全に光が影へ、または熱が冷たさへ向かうようなものである。


 しかし、分離の段階はまったく別ものであり、前のもの、後ろのものと最後のもの、また目的、原因と結果のようなものである。これらの段階は、前のものはそれ自体によって存在し、後ろのものはそれ自体によって、また最後のものはそれ自体によって存在するが、それでも、ひとまとめにされて一つをつくるので、分離の段階と呼ばれる。太陽から地球にまで最高のものから最低のものまでこのような段階に分離された大気が存在する、すなわち、それらはエーテルと空気と呼ばれるものである。また、単純なもの、それらから集まったもの、そして再びこれらの集まったものからひとまとめにされて合成されたものと呼ばれるものが存在する。後者の段階は、区別して存在するようになっているので分離しており、高さの段階と理解してもよい。しかし、前者の段階は、連続的に増大するので連続しており、幅の段階と理解してもよい。


 


(4) 連側と非連続の二つの段階があること


 「段階」の教え、しかし、それに二種類あることはスヴェーデンボリ独特の教えかと思います。内容を復習します。連続の段階と非連続の(分離の)段階の二つの段階があり、前者は(横に広がる)「幅の段階」、後者は(縦に積み重なった)「高さの段階」とも呼ばれることです。それぞれの段階がどのようなものであるかは説明にあるとおりです。


 なお、エーテルとはスヴェーデンボリの時代に存在を想定された「大気」です。「音」が「空気」を媒介としてその中を伝わるように、光を伝える媒介とされたものが「エーテル」です、「空気」よりもはるかに希薄な大気と見なされました。その後、科学的にその存在は否定されましたが、段階を説明する例として、当時の人々にはわかりやすかったと思われます。