(1) 原文
186. Ut adhuc melius comprehendatur quid et quales sunt gradus discreti, et quae differentia illorum est a gradibus continuis, sint caeli angelici pro exemplo. Sunt tres caeli, et illi distincti per gradus altitudinis; quare unum caelum est sub altero; nec communicant inter se aliter quam per influxum, qui fit a Domino per caelos in suo ordine ad infimum, et non vicissim. At unumquodvis caelum per se non per gradus altitudinis, sed per gradus latitudinis distinctum est; illi qui in medio sunt, seu in centro, in sapientiae luce sunt, at qui in peripheriis usque ad terminos sunt in sapientiae umbra; ita decrescit sapientia usque ad ignorantiam sicut lux decrescit in umbram, quod fit per continuum. Simile est apud homines: interiora quae mentis eorum sunt, distincta sunt in totidem gradus in quot sunt caeli angelici, ac unus eorum gradus est supra alterum; quare interiora hominum quae mentis eorum sunt, distincta sunt per gradus discretos seu altitudinis. Inde est, quod homo possit in infimo gradu esse, tum in superiori, et quoque in supremo, secundum gradum sapientiae ejus; et quod cum solum in infimo gradu est, superior gradus clausus sit, et quod is aperiatur, sicut recipit sapientiam a Domino. Sunt etiam apud hominem, sicut in caelo, gradus continui seu latitudinis. Quod homo coelis similis sit, est quia ille quoad interiora mentis suae est caelum in minima forma, quantum in amore et in sapientia est a Domino. Quod homo quoad interiora mentis suae sit caelum in minima forma, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 51-58).
(2) 直訳
Ut adhuc melius comprehendatur quid et quales sunt gradus discreti, et quae differentia illorum est a gradibus continuis, sint caeli angelici pro exemplo. さらによりよいものが理解されるように、分離した段階が何、またどんなものであるか、またそれらの相違が何か(どのようか)である、連続した段階から、例として天使の天界がある。
Sunt tres caeli, et illi distincti per gradus altitudinis; 三つの天界がある、またそれらは高さの段階によって分離されて〔いる〕。
quare unum caelum est sub altero; それゆえ、一つの天界は他のものの下にある。
nec communicant inter se aliter quam per influxum, qui fit a Domino per caelos in suo ordine ad infimum, et non vicissim. それら自体の間で異なって伝達もしない、流入によって以外に、それは主から天界を通って順序正しく☆最低のものにまで行なわれる、また逆にではない。
☆ in suo ordineで「適切な順序で」という意味です。
At unumquodvis caelum per se non per gradus altitudinis, sed per gradus latitudinis distinctum est; しかし、それぞれの天界はそれ自体によって、高さの段階によってでなく、しかし幅の段階によって分離されている。
illi qui in medio sunt, seu in centro, in sapientiae luce sunt, at qui in peripheriis usque ad terminos sunt in sapientiae umbra; 彼らは、真ん中に、すなわち中心にいる者たち、知恵の光の中にいる、しかし、周辺に、辺境にまでも〔いる〕者たちは、知恵の陰の中にいる。
ita decrescit sapientia usque ad ignorantiam sicut lux decrescit in umbram, quod fit per continuum. このように知恵は無知にまでも減少する、光が陰の中に減少するように、このことは連続によって行なわれる。
Simile est apud homines: 同様である、人間のもとで。
interiora quae mentis eorum sunt, distincta sunt in totidem gradus in quot sunt caeli angelici, ac unus eorum gradus est supra alterum; 内的なものは、それは彼らの心のものである、それだけ多くの(同じ数の)段階に分かれている、天使の天界と同数である、そしてそれらの段階の一つは他のものの上にある。
quare interiora hominum quae mentis eorum sunt, distincta sunt per gradus discretos seu altitudinis. それゆえ、人間の内的なものは、それらは彼らの心のものである、分離した、すなわち高さの段階によって分離されている。
Inde est, quod homo possit in infimo gradu esse, tum in superiori, et quoque in supremo, secundum gradum sapientiae ejus; ここからである、人間は最低の段階の中にいることができること、さらにより上の中に、また最高の中にも、彼の知恵の段階にしたがって。
et quod cum solum in infimo gradu est, superior gradus clausus sit, et quod is aperiatur, sicut recipit sapientiam a Domino. また最低の段階の中にだけいるとき、より上の段階は閉ざされていること、また彼に開かれること、主から知恵を受け入れるかぎり☆。
☆ sicutは大部分、副詞「~のように」と用いられるますが、このように接続詞としても用いられます(研究社の『羅和辞典』にはない)。直説法が続くか、接続法が続くかで意味が異なります。ここでは「~に応じて、~ほど」という意味です。現在最終場面に入った『レキシコン』の完成をお待ちください。
Sunt etiam apud hominem, sicut in caelo, gradus continui seu latitudinis. さらにまた人間のもとにある、天界の中のように、連続の、すなわち幅の段階。
Quod homo coelis similis sit, est quia ille quoad interiora mentis suae est caelum in minima forma, quantum in amore et in sapientia est a Domino. 人間が天界に似ていることは、彼はその心の内的なものに関して最小の形の天界であるからである、主からの愛の中と知恵の中にいるかぎり。
Quod homo quoad interiora mentis suae sit caelum in minima forma, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 51-58). 人間がその心の内的なものに関して最小の形の天界であることは、著作『天界と地獄』(51-58番)に見られる。
(3) 訳文
186. 分離した段階が何であり、またどんなものであるか、また連続した段階とのそれらの相違がどのようかであるか、さらによりよいものが理解されるように、例として天使の天界をあげよう。
三つの天界があり、それらは高さの段階によって分離しているので、ある天界は他の天界の下にある。それらの間では、主から天界を通って順序正しく最低の天界にまで行なわれる流入による以外に伝達もないし、また逆にも伝達しない。しかし、それぞれの天界は、高さの段階によってでなく、幅の段階によって、それ自体によって分離している。真ん中に、すなわち中心にいる者たちは、知恵の光の中にいるが、しかし、周辺から辺境にまで、そこにいる者たちは知恵の陰の中にいる。このように、知恵は光が陰へと減少するように無知にまでも減少し、このことは連続によって行なわれる。人間のもとでも同様である。彼らの心のものである内的なものは、天使の天界と同数のそれだけの数の段階に分かれていおり、それらの段階のあるものは他のものの上にある。それゆえ、人間の心のものである内的なものは、分離の段階によって、すなわち高さの段階によって分離している。ここから、人間はその知恵の段階にしたがって、最低の段階の中に、さらにより上の段階の中に、また最高の段階の中にも、いることができる。また、最低の段階の中にだけいるとき、上の段階は閉ざされており、主から知恵を受け入れるに応じて開かれる。さらにまた人間のもとには天界の中のように、連続の段階、すなわち幅の段階がある。人間が天界に似ているのは、彼が主からの愛の中と知恵の中にいるかぎり、その心の内的なものに関して最小の形の天界であるからである。人間がその心の内的なものに関して最小の形の天界であることは、著作『天界と地獄』(51-58番)に見られる。
(4) 高い段階が開かれることについて、でたらめな長島訳
この個所(直訳sicutの注の部分参照)が「それが開くと、主のみ力によって英知をいただくことになります」となっている。
何も知らなければこれで読み過ごしてしまうであろう。でも、「文法を知らない! これではでたらめだ」と声を大きくして言いたい。文法的な誤りはsicutの注で了解したと思う。
論理的に、神学的に、でたらめなところを言っておこう。主の「み力によって」、と余計な付加をしている。これでは「主の恩寵による」ことになり、他力本願の信仰にならないだろうか?
主からの知恵を受け入れるか、受け入れないかは本人の選択であり、これが正しい。そして主の知恵を受け入れるから、みことばを受け入れるから、上の段階が「開かれる」のである。これが神学的な誤りである。
次に「開かれると」の訳では、なぜ、どのような理由で「開かれる」のかがわからない。わからないはずである、原因と結果を取り違えているから。これが論理的な誤りである。