PARS TERTIA
第三部
QUOD IN MUNDO SPIRITUALI SINT ATMOSPHAERAE, AQUAE ET TERRAE,
QUEMADMODUM IN MUNDO NATURALI;
SED QUOD ILLAE SINT SPIRITUALES, HAE AUTEM NATURALES.
霊界の中に大気、水と地があること
自然界の中のように
しかし、前者は霊的である、しかしながら後者は自然的
(1) 原文
173. Quod mundus spiritualis et mundus naturalis similes sint, cum sola differentia, quod omnia et singula mundi spiritualis sint spiritualia, ac omnia et singula mundi naturalis sint naturalia, in antecedentibus dictum est, et in opere De Caelo et Inferno ostensum. Quoniam duo illi mundi similes sunt, ideo in utrisque sunt athmosphaerae, aquae et terrae, quae sunt communia, per quae et ex quibus omnia et singula cum infinita varietate existunt.
(2) 直訳
Quod mundus spiritualis et mundus naturalis similes sint, cum sola differentia, quod omnia et singula mundi spiritualis sint spiritualia, ac omnia et singula mundi naturalis sint naturalia, in antecedentibus dictum est, et in opere De Caelo et Inferno ostensum. 霊界と自然界は似ていること、単なる相違とともに、霊界のすべてと個々のものは霊的である、しかし自然界のすべてと個々のものは自然的である、前のもの(前言)でいわれた、また著作『天界と地獄』で示された。
Quoniam duo illi mundi similes sunt, ideo in utrisque sunt athmosphaerae, aquae et terrae, quae sunt communia, per quae et ex quibus omnia et singula cum infinita varietate existunt. これらの二つの世界は似ているので、それゆえ、両方の中に大気、水と地(土地)がある、それらは全般的なものである☆、それらによってまたそれらから、すべてと個々のものが無限の多様性(変化)をもって存在するようになる。
☆ 長島訳は「これが共通にあって・・・」と形容詞communisを「共通の」と訳しています。communisの第一義はそうですが、ここでは文意をなしません。またこの訳では直後のper quae et ex quibusを無視しています。
(3) 訳文
173. 霊界と自然界は、霊界のすべてと個々のものは霊的であるが、しかし自然界のすべてと個々のものは自然的であるという相違があるだけで、似ていることは、前に言われ、また著作『天界と地獄』で示された。これらの二つの世界は似ていおり、それゆえ、両方に大気、水と土があり、それらは全般的なものであって、それらによってまたそれらから、すべてと個々のものが無限の多様性をもって存在するようになる。
(1) 原文
174. Quod atmosphaeras, quae aetheres et aeres vocantur, attinet, sunt illae in utroque mundo, spirituali et naturali, similes, cum differentia, quod illae in mundo spirituali sint spirituales, et illae in mundo naturali sint naturales. Spirituales sunt, quia a Sole, qui est primum procedens Divini Amoris et Divinae Sapientiae Domini, existunt, et ab Ipso recipiunt in se Divinum ignem qui est amor, et Divinam lucem quae est sapientia, et utrumque deferunt ad caelos ubi sunt angeli; et faciunt praesentiam Solis illius in maximis et in minimis ibi. Atmosphaerae spirituales sunt substantiae discretae, seu minimae formae, oriundae a Sole; et quia singillatim recipiunt Solem, inde ignis Solis in tot substantias seu formas divisus, et ab illis quasi involutus, ac per involutiones temperatus, fit calor, adaequatus tandem amori angelorum in caelo, ac spirituum sub caelo: similiter lux Solis. Atmosphaerae naturales in eo sunt similes atmosphaeris spiritualibus, quod etiam sint substantiae discretae et minimae formae, oriundae a sole mundi naturalis, quae quoque singillatim recipiunt solem, et ignem ejus in se recondunt, ac illum temperant, ac ut calorem deferunt ad tellurem ubi sunt homines; et similiter lucem.
(2) 直訳
Quod atmosphaeras, quae aetheres et aeres vocantur, attinet, sunt illae in utroque mundo, spirituali et naturali, similes, cum differentia, quod illae in mundo spirituali sint spirituales, et illae in mundo naturali sint naturales. 大気については☆、それらはエーテルや空気と呼ばれる、両方の世界のそれらは、霊的と自然的、似ている、相違とともに、霊界の中のそれらは霊的である、また自然界の中のそれらは自然的である。
☆ quod ~ attinetで「~については」という意味です。
Spirituales sunt, quia a Sole, qui est primum procedens Divini Amoris et Divinae Sapientiae Domini, existunt, et ab Ipso recipiunt in se Divinum ignem qui est amor, et Divinam lucem quae est sapientia, et utrumque deferunt ad caelos ubi sunt angeli; 霊的である、太陽から、それは主の神的な愛と神的な知恵の発出する最初のものである、存在するようになるから、またその方からそれ自体の中に愛である神的な火を受け入れる、また知恵である神的な光を、また両方を天界へ伝える、そこに天使たちがいる。
et faciunt praesentiam Solis illius in maximis et in minimis ibi. また彼らに太陽の現在をもたらす、そこに最大の者にと最小の者に。
Atmosphaerae spirituales sunt substantiae discretae, seu minimae formae, oriundae a Sole; 霊界の大気は部分に分かれた☆実体である、すなわち、最小の形、太陽から生まれる。
☆ 形容詞discretusには段階の場合「分離した、不連続の」と意味がありますが、ここはその意味ではありません。ここの長島訳「霊の大気は段階的に異なった実体、あるいは微小な形相から成っています。これは〈太陽〉から生まれるものです」は普通の人なら「何だこれは!」とびっくりするのではないでしょうか。「段階的になった実体」という言葉をどれだけの人が理解するでしょうか? それをまたどのように? これが「読みやすい訳」といえるでしょうか?
私にはこの訳が生まれた背景をほぼ推察することができますが、文学作品(の批評)ではないので、訳者の論理背景(文学作品なら心理背景)までさかのぼってこの訳の生まれたことを論ずるものでもないし、本論からあまりに逸脱するし、無意味でもあります。ただ、「何だ、これは?」という感想を私と共有してほしいと思います。
et quia singillatim recipiunt Solem, inde ignis Solis in tot substantias seu formas divisus, et ab illis quasi involutus, ac per involutiones temperatus, fit calor, adaequatus tandem amori angelorum in caelo, ac spirituum sub caelo: また個々に太陽を受け入れるので、ここから太陽の火はこのように多くの実体または形に分割され、またそれらによりあたかも包まれ、そして包み込むことによって和らげられ、熱となる、ついに(最後に)天界の中の天使たちの愛に適当な(釣り合った)。
similiter lux Solis. 同様である、太陽の光。
Atmosphaerae naturales in eo sunt similes athmosphaeris spiritualibus, quod etiam sint substantiae discretae et minimae formae, oriundae a sole mundi naturalis, quae quoque singillatim recipiunt solem, et ignem ejus in se recondunt, ac illum temperant, ac ut calorem deferunt ad tellurem ubi sunt homines; 自然の、その中にある大気も霊的な大気と似ている、さらにまた部分に分かれた実体と最小の形である、自然界の太陽から生まれた、それらもまた個々に太陽を受け入れる、またその火をそれ自体の中にたくわえる、そしてそれを和らげる、そして熱として地へ伝えるそこに人間がいる。
et similiter lucem. また同様である、光。
(3) 訳文
174. エーテルや空気と呼ばれる大気については、霊的と自然的の両方の世界の大気は、霊界では霊的で、また自然界では自然的であるという相違だけで、似ている。主の神的な愛と神的な知恵の発出する最初のものである太陽から存在するようになるので〔霊界の大気は〕霊的であり、また主からそれ自体の中に愛である神的な火と知恵である神的な光を受け入れ、その両方のものを天使たちがいる天界へ伝え、またそこの最大のものにと最小のものに太陽の現在をもたらしている。霊界の大気は、太陽から生まれた、部分に分かれた実体、すなわち、最小の形である。また個々に太陽を受け入れているので、ここから太陽の火はこのように多くの実体または形に分割され、それらによりあたかも包まれ、そして包み込むことによって和らげられ、最後には天界の中の天使たちの愛に釣り合った熱となる。太陽の光も同様である。自然界の大気も霊的な大気と似ていて、自然界の太陽から生まれた、部分に分かれた実体と最小の形であり、それらもまた個々に太陽を受け入れ、その火をそれ自体の中にたくわえ、そしてそれを和らげ、そして人間がいる地へ熱として伝える。光もまた同様である。
(1) 原文
175. Differentia inter atmosphaeras spirituales et inter atmosphaeras naturales est, quod atmosphaerae spirituales sint receptacula Divini ignis et Divinae lucis, ita amoris et sapientiae, intus enim in se illa continent: ast atmosphaerae naturales non sunt receptacula Divini ignis et Divinae lucis, sed sunt receptacula ignis et lucis sui solis, qui in se est mortuus, ut supra ostensum est; quare intus in illis non est aliquid ex Sole mundi spiritualis, sed usque ambiuntur ab atmosphaeris spiritualibus quae ex illo Sole sunt. Quod haec differentia sit inter atmosphaeras spirituales et inter atmosphaeras naturales est ex sapientia angelica.
(2) 直訳
Differentia inter atmosphaeras spirituales et inter atmosphaeras naturales est, quod atmosphaerae spirituales sint receptacula Divini ignis et Divinae lucis, ita amoris et sapientiae, intus enim in se illa continent: 霊的な大気の間と自然的な大気の間に相違がある、霊的な大気は神的な火と神的な光の受け入れるものである、このように愛のまた知恵の、なぜなら、内部に、それ自体の中にそれらを保つ☆から。
☆柳瀬訳はcontineoを「含む」(この意味もあります)としていますが、これではやや変でしょう。
ast atmosphaerae naturales non sunt receptacula Divini ignis et Divinae lucis, sed sunt receptacula ignis et lucis sui solis, qui in se est mortuus, ut supra ostensum est; しかし(けれども)、自然的な大気は神的な火と神的な光の受け入れるものではない、しかし太陽のそれ自体の火と光の受け入れるものである、それは本質的に死んだものである、上に示されたように。
quare intus in illis non est aliquid ex Sole mundi spiritualis, sed usque ambiuntur ab atmosphaeris spiritualibus quae ex illo Sole sunt. それゆえ、内部にその中に霊界の太陽からの何らかのものはない、しかしそれでも、霊的な大気により囲まれている、それはその〔霊界の〕太陽から存在する。
Quod haec differentia sit inter atmosphaeras spirituales et inter atmosphaeras naturales est ex sapientia angelica. この相違が霊的な大気の間と自然的な大気の間にあることは天使的な知恵からである。
(3) 訳文
175. 霊的な大気と自然的な大気の間には相違があり、霊的な大気は神的な火と神的な光を、このように愛また知恵を受け入れるものである、なぜなら、それらを内部に、それ自体の中に保つから。しかし、自然的な大気は神的な火と神的な光の受け入れるものではなく、前に示されたように本質的に死んだものである〔自然界の〕太陽自体の火と光の受け入れるものである。それゆえ、内部に、その中に、霊界の太陽からの何らかのものはないが、しかしそれでも、霊界の太陽から存在する霊的な大気により囲まれている。霊的な大気と自然的な大気の間にこの相違があることは天使的な知恵による。