(1) 原文
169. In Universo creato, tam in ejus maximis quam in ejus minimis, sunt tria illa, nempe finis, causa et effectus. Quod tria illa in Universi creati maximis et minimis sint, est quia in Deo Creatore, qui est Dominus ab aeterno, sunt tria illa. Sed quia Infinitus est, et infinita in Infinito sunt distincte unum ( ut supra n. 17-22, demonstratum est), ideo quoque tria illa in Ipso, et tria in infinitis Ipsius, distincte unum sunt. Inde est, quod universum, quod creatum est ab Ipsius Esse, et quoad usus spectatum est imago Ipsius, obtinuerit tria illa in omnibus et singulis suis.
(2) 直訳
In Universo creato, tam in ejus maximis quam in ejus minimis, sunt tria illa, nempe finis, causa et effectus. 創造された宇宙の中に、その最大のものの中と同様にその最小のものの中に、それら三つのものがある、すなわち、目的、原因、結果。
Quod tria illa in Universi creati maximis et minimis sint, est quia in Deo Creatore, qui est Dominus ab aeterno, sunt tria illa. それら三つのものが最大のものと最小のものの中にあることは、創造者〔なる〕神の中に、その方は永遠からの主である、それら三つのものがあるからである。
Sed quia Infinitus est, et infinita in Infinito sunt distincte unum ( ut supra n. 17-22, demonstratum est), ideo quoque tria illa in Ipso, et tria in infinitis Ipsius, distincte unum sunt. しかし、無限(なる)者であらので、また無限(なる)者の中の無限は区別して一つである(上の17-22番に示されたように)、それゆえ、その方の中のそれら三つのものもまた、またその方の無限の中の三つもの、区別して一つである。
Inde est, quod universum, quod creatum est ab Ipsius Esse, et quoad usus spectatum est imago Ipsius, obtinuerit tria illa in omnibus et singulis suis. ここからである、宇宙は、その方のエッセ(存在)から創造されたもの、また役立ちに関してその方の像に見られる、ご自分の(その方の)すべてと個々のものの中にそれら三つのものを得ている。
(3) 訳文
169. 創造された宇宙の中に、その最大のものの中もその最小のものの中にも、それらの三つのもの、すなわち、目的、原因、結果がある。それらの三つのものが最大のものと最小のものの中にあることは、永遠からの主である創造者なる神の中に、それらの三つのものがあるからである。しかし、無限なる者であり、(前の17-22番に示されたように)無限なる者の中の無限は区別された一つのものであるので、それゆえ、その方の中のそれらの三つのものもまた、その方の無限の中の三つものであり、区別された一つのものである。ここから、その方のエッセ(存在)から創造され、また役立ちに関してその方の像として見られる宇宙には、その方のすべてと個々のものの中にそれらの三つのものがある。
(1) 原文
170. Finis universalis seu omnium creationis est, ut conjunctio aeterna Creatoris sit cum universo creato; et illa non datur nisi subjecta sint, in quibus Divinum Ipsius potest esse sicut in se, ita in quibus potest habitare et manere; quae subjecta, ut sint habitacula et mansiones Ipsius, erunt recipientia Amoris et Sapientiae Ipsius sicut a se, ita qui se sicut a se elevaturi sint ad Creatorem, et se conjuncturi cum Ipso. Absque hoc reciproco non datur conjunctio. Haec subjecta sunt Homines, qui se sicut a se elevare et conjungere possunt. Quod homines talia subjecta sint, et quod recipientes Divini sint sicut a se, supra pluries demonstratum est. Per illam Conjunctionem est Dominus praesens in omni opere ab Ipso creato: nam omne creatum est finaliter propter hominem; quare usus omnium quae creata sunt, ascendunt per gradus ab ultimis ad hominem, et per hominem ad Deum Creatorem a quo, ut supra (n. 65-68) ostensum est.
(2) 直訳
Finis universalis seu omnium creationis est, ut conjunctio aeterna Creatoris sit cum universo creato; 宇宙の、すなわち創造のすべてのものの目的は、創造された宇宙と永遠の創造者の結合があるように、である。
et illa non datur nisi subjecta sint, in quibus Divinum Ipsius potest esse sicut in se, ita in quibus potest habitare et manere; またそれ〔目的〕は主体がないなら存在しない、その中に神性そのものがそれ自体の中に(本質的に)〔あるか〕のように存在することができる、このようにその中に住むこと、とどまることができる。
quae subjecta, ut sint habitacula et mansiones Ipsius, erunt recipientia Amoris et Sapientiae Ipsius sicut a se, ita qui se sicut a se elevaturi sint ad Creatorem, et se conjuncturi cum Ipso. その主体は、その方の住まいと住居であるように、自分自身からのようにその方の愛と知恵を受け入れるものでなくてはならない、このようにそれはそれ自身を自分自身からかのように創造者へ高揚させられる、そしてそれ自身をその方と結合させられる。
Absque hoc reciproco non datur conjunctio. この相互のもの(相互関係)なしに結合は存在しない。
Haec subjecta sunt Homines, qui se sicut a se elevare et conjungere possunt. これらの主体は人間である、その者たちは自分自身を自分自身からのように高揚させることと結合させることができる。
Quod homines talia subjecta sint, et quod recipientes Divini sint sicut a se, supra pluries demonstratum est. 人間はこのような主体であること、また神性の受け入れるものであること、自分自身からのように、上にたびたび示された(論証された)。
Per illam Conjunctionem est Dominus praesens in omni opere ab Ipso creato: その結合によって主はその方により創造されたすべての働きの中に現在される。
nam omne creatum est finaliter propter hominem; なぜなら、すべての被造物は最終的に(目的として)☆人間のため〔のもの〕であるから。
☆ 「最終的に」(長島訳)と「目的として」(柳瀬訳)のどちらもありえます。あなたならどうしますか?
quare usus omnium quae creata sunt, ascendunt per gradus ab ultimis ad hominem, et per hominem ad Deum Creatorem a quo, ut supra (n. 65-68) ostensum est. それゆえ、創造されたもののすべてのものの役立ちは、段々と(段階を通して)最後のものから人間へ、また人間を通してそれから〔である〕創造者(なる)神へ上昇する、上に(65-68番)示されたように。
(3) 訳文
170. 宇宙の目的、すなわち創造のすべてのものの目的は、創造された宇宙と永遠の創造者の結合があることである。またそれは主体がないなら存在しない。その主体の中に、神性そのものはそれ自体の中にあるかのように存在することができ、したがってその中に住み、とどまることができる。その主体は、その方の住まいと住居であるように、自分自身からのようにその方の愛と知恵を受け入れるものでなくてはならない、このようにその主体はそれ自身を自分自身からかのように創造者へ高揚させられ、そしてそれ自身をその方と結合させられる。この相互のものなしに結合は存在しない。それらの主体とは人間であり、自分自身を自分自身からのように高揚させ、結合させることができる。人間がこのような主体であること、また自分自身からのように神性を受け入れるものであることは、前にたびたび示された。その結合によって、主はご自分で創造されたすべての働きの中に、現在される。なぜなら、すべての被造物は最終的に人間のためのものであるから。それゆえ、創造されたもののすべてのものの役立ちは、前に示されたように(65-68番)、段階を通して最後のものから人間へ、また人間を通して根源であられる創造者なる神へと上昇する。