(1) 原文
165. Quod sol mortuus creatus sit, est ob causam ut in ultimis omnia fixa, stata et constantia sint, ac ut inde existant quae perennatura et perduratura sunt: ita non aliter fundatur creatio. Orbis terraqueus, in quo, super quo et circum quem, talia sunt, est sicut basis et firmamentum, nam est ultimum opus, in quod omnia desinunt, et super quo quiescunt. Quod etiam sit sicut matrix, ex qua effectus, qui sunt fines creationis, producuntur, in sequentibus dicetur.
(2) 直訳
Quod sol mortuus creatus sit, est ob causam ut in ultimis omnia fixa, stata et constantia sint, ac ut inde existant quae perennatura et perduratura sunt: 死んだ太陽が創造されたこと、最後のものの中に固定した(不動の) 不変のまた恒久のすべてのものがあるようにとの理由のためである、そしてここから存在するようになるように〔との理由のため〕それらは永遠に続き、持続する。
ita non aliter fundatur creatio. このように異なってない、創造は基礎づけられる。
Orbis terraqueus, in quo, super quo et circum quem, talia sunt, est sicut basis et firmamentum, nam est ultimum opus, in quod omnia desinunt, et super quo quiescunt. 水陸から成る地球(球体)、その中に、その上にまたその周囲に、このようなものがある、土台と支柱のようである、なぜなら、最後の働きであるから、その中にすべてのものが終わる、またその上に休む。
Quod etiam sit sicut matrix, ex qua effectus, qui sunt fines creationis, producuntur, in sequentibus dicetur. さらにまた子宮のようである、そこから結果が、それは創造の目的である、生み出される、続くものの中で言われる。
(3) 訳文
165. 死んだ太陽が創造されたのは、最後のものの中に固定した不変の恒久のすべてのものがあり、そしてここからそれらが永続し、持続して存在するようになるようにとの理由のためである――創造はこのように基礎づけられるしかないのである。水陸から成る地球の中に、その上に、その周囲に、このような土台と支柱のようものがある、なぜなら、すべてのものがその中に終わり、またその上に休む、最後の働きであるから。さらにまた、続くものの中で述べられるように、創造の目的である結果が生み出される子宮のようなものである。
(1) 原文
166. Quod omnia a Domino per Solem vivum creata sint, et nihil per solem mortuum, constare potest ex eo, quod vivum disponat mortuum ad sui obsequium, et formet illud ad usus, qui sunt fines ejus; non autem vicissim. Cogitare quod omnia a natura sint, et quod ab illa etiam sit vita, non potest nisi quam orbatus ratione; is non scit quid vita. Natura non potest disponere vitam ad quicquam, est enim natura in se prorsus iners. Quod mortuum in vivum, seu vis mortua in vim vivam, seu quod idem, naturale in spirituale, agat, est prorsus contra ordinem, et inde id cogitare est contra sanae rationis lumen. Potest quidem mortuum, seu naturale, multis modis ab externis accidentibus perverti aut mutari, at usque non potest agere in vitam; sed vita in illud secundum inductam mutationem formae agit. Hoc idem est cum influxu physico in spirituales animae operationes; qui quod non detur, quia non dabilis, notum est.
(2) 直訳
Quod omnia a Domino per Solem vivum creata sint, et nihil per solem mortuum, constare potest ex eo, quod vivum disponat mortuum ad sui obsequium, et formet illud ad usus, qui sunt fines ejus; すべてのものは主により生きている太陽によって創造され、また死んだ太陽によっては何もないこと、このことから明らかにすることができる、生きているものは死んだものをそれ自体に従順なものにしむける(配列させる)、またそれを役立ちに向けて形作る、それはその目的である。
non autem vicissim. しかしながら、逆ではない。
Cogitare quod omnia a natura sint, et quod ab illa etiam sit vita, non potest nisi quam orbatus ratione; すべてのものは自然からであることを考えることは、またそれからいのちもまた存在すること、理性を奪われた者以外でないならできない。
is non scit quid vita. 彼は何がいのちか知らない。
Natura non potest disponere vitam ad quicquam, est enim natura in se prorsus iners. 自然はいのちをだれ(何もの)にも配置(配列)することはできない、なぜなら、自然は本質的に不活発であるから。
Quod mortuum in vivum, seu vis mortua in vim vivam, seu quod idem, naturale in spirituale, agat, est prorsus contra ordinem, et inde id cogitare est contra sanae rationis lumen. 死んだものが生きているものに、すなわち、死んだ力が生きている力に、すなわち、同じこと、自然的なものが霊的なものの中に、働くことは、まったく秩序に反している、またここからそのことを考えることは健全な理性の光に反している。
Potest quidem mortuum, seu naturale, multis modis ab externis accidentibus perverti aut mutari, at usque non potest agere in vitam; 確かに死んだものが、すなわち自然的なものが、多くの方法で外なる偶発的なものにより曲げられ、変えられることができる、しかし、それでもいのちの中に働くことはできない。
sed vita in illud secundum inductam mutationem formae agit. しかし、いのちはその中に、ひき起された形の変化にしたがって働く。
Hoc idem est cum influxu physico in spirituales animae operationes; このことは同じである☆、霊魂の霊的な働き(作用)の中への物理的な(物質的な)流入と。
☆ 何が「同じ」かといえば「ありえない」ことです。すなわち、「死んだもの、自然的なものが霊魂へ働きかけることはありえない」ということです。
qui quod non detur, quia non dabilis, notum est. それは存在しないこと、ありえないので、よく知られている。
(3) 訳文
166. すべてのものは主により生きている太陽によって創造され、死んだ太陽によっては何も創造されないことは、生きているものはそれ自体に死んだものを従順にしむけ、またそれを目的である役立ちに向けて形作り、しかし、逆ではないことから明らかにすることができる。すべてのものは自然からである、またいのちもまた自然から存在する、と考えることは理性を奪われた者しかできない。彼はいのちか何かを知らない。自然は何ものへもいのちを配置することはできない、なぜなら、自然は本質的に不活発なものであるから。死んだものが生きているものに、すなわち、死んだ力が生きている力に、あるいは同じことであるが、自然的なものが霊的なものに働くことは、まったく秩序に反している、またそれゆえ、そのようにを考えることは健全な理性の光に反している。確かに、死んだものが、すなわち自然的なものが、多くの方法で外なる偶発的なものにより曲げられ、変えられることができる、しかし、それでも、いのちに働くことはできない。いのちが、ひき起された形の変化にしたがって自然の中へ働きかけるのである。このことは霊魂の霊的な働きの中への物質的な流入と同じであり、それはありえないので、存在しないことは、よく知られている。