(1) 原文
138. Conversio illa ad Dominum est actualis conversio; est quaedam elevatio: elevatur enim in calorem et lucem caeli, quod fit per quod aperiantur interiora; quae cum aperta sunt, influit amor et sapientia in interiora mentis, ac calor et lux caeli in interiora corporis; inde elevatio, quae est sicut e nimbo in aerem, seu ex aere in aetherem: ac amor et sapientia cum eorum calore et luce sunt Dominus apud hominem, qui, ut prius dictum est, vertit illum ad Se. Contrarium est apud illos qui non in amore et sapientia, et magis apud illos qui contra amorem et sapientiam sunt: illorum interiora tam mentis quam corporis clausa sunt; et cum clausa sunt, exteriora reagunt contra Dominum, nam talis illis natura inest. Inde est, quod illi se vertant retro a Domino; ac vertere se retro, est ad infernum.
(2) 直訳
Conversio illa ad Dominum est actualis conversio; 主へのその方向転換(向きを変えること)は実際の方向転換である。
est quaedam elevatio: またある種の高揚〔である〕。
elevatur enim in calorem et lucem caeli, quod fit per quod aperiantur interiora; なぜなら、天界の熱と光の中に上げられる、そのことは内的なものが開かれることによって生じるから。
quae cum aperta sunt, influit amor et sapientia in interiora mentis, ac calor et lux caeli in interiora corporis; それが開かれるとき、愛と知恵が心の内的なものの中へ流入する、そして天界の熱と光が身体の中へ。
inde elevatio, quae est sicut e nimbo in aerem, seu ex aere in aetherem: ここから高揚、それは霧(もや)☆1から大気の中へのようである、すなわち(または)、大気からエーテル☆2の中へ。
☆1 柳瀬訳「雲」は英訳に基づく誤訳、雲はnubesです。
☆2 当時、空気よりも(高く)、より希薄と想像された大気です。
もう少し述べれば、音は空気を媒介として伝わります(空気のないところで音は伝わりません)、光も何かを媒介として伝わるのだろうから、一見真空と思えるところにも光を伝える媒介であるエーテルが存在するのだろう、と考えられました。
ac amor et sapientia cum eorum calore et luce sunt Dominus apud hominem, qui, ut prius dictum est, vertit illum ad Se. そして愛と知恵はその熱と光とともに人間のもとの主である、その方は、前に言われたように、彼をご自分に向ける。
Contrarium est apud illos qui non in amore et sapientia, et magis apud illos qui contra amorem et sapientiam sunt: 彼らのもとで反対である、愛と知恵の中にない者ら、また彼らのもとでさらに☆〔反対である〕、愛と知恵に反している者ら。
☆ 柳瀬訳「その逆である」の「その」は余計は付加です、意味がわからなくなります。
illorum interiora tam mentis quam corporis clausa sunt; 彼らの内的なものは、心と同様に身体の、閉ざされている。
et cum clausa sunt, exteriora reagunt contra Dominum, nam talis illis natura inest. また閉ざされているとき、外的なものは主に反して反応する、なぜなら、彼らにこのような性質が内在するから。
Inde est, quod illi se vertant retro a Domino; ここからである、彼らが主から後ろ向きに自分自身を向ける(向きを変える)こと。
ac vertere se retro, est ad infernum. そして、後ろ向きに自分自身を向ける(向きを変える)ことは、地獄へである。
(3) 訳文
138. 主へとその向きを変えることは実際の方向転換であり、またある種の高揚である。なぜなら、天界の熱と光の中に上げられ、そのことは内的なものが開かれることによって生じるから。それが開かれるとき、愛と知恵が心の内的なものの中へ、そして天界の熱と光が身体の中へ流入する。ここから高揚があり、それはもやから大気の中へ、または、大気からエーテルの中へのようである。そして愛と知恵はその熱と光とともに人間のもとの主であり、前に述べたように、主は人間をご自分に向けられる。愛と知恵の中にない者らのもとでは反対であり、愛と知恵に反している者らのもとではさらに反対である。彼らの心の内的なものも身体の内的なものも閉ざされていて、閉ざされているとき、外的なものは主に逆らって反応する、なぜなら、彼らにこのような性質が内在するから。ここから、彼らは主を後ろにして向きを変える。後ろへ向きを変えることは、地獄へ向けることである。
(1) 原文
139. Conversio illa actualis ad Dominum est ex amore et simul sapientia; non ex solo amore, nec ex sola sapientia; solus amor est sicut Esse absque suo Existere, amor enim existit in sapientia; et sapientia absque amore est sicut Existere absque suo Esse, sapientia enim existit ex amore. Datur quidem amor absque sapientia, sed ille amor est hominis et non Domini; et quoque datur sapientia absque amore, sed illa sapientia est quidem a Domino, sed non habet Dominum in se; est enim sicut lux hiemalis, quae quidem est a sole, sed tamen solis essentia, quae est calor, non est in illa.
(2) 直訳
Conversio illa actualis ad Dominum est ex amore et simul sapientia; この実際の向きを変えることは、主へ、愛と同時に知恵からである。
☆ ここで長島訳は「~実際の方向づけまたは改心conversioは~」と、とんでもなことをしています。この「または改心conversio」は原文にない勝手な付加です。スヴェーデンボリは動詞convertoは「回心する」の意味で使用していますがconversioを「回心」意味で使用していません。しかもこれは日本語の問題ですが、「回心」と「改心」はまったく別ものです。読者は、「方向づけ」と「改心」という二つの言葉があるのかな? そしてそれは同義語なのかな? とまったく混乱するでしょう。こんなでたらめな訳は一刻も早くなくしたい。
non ex solo amore, nec ex sola sapientia; 愛だけからでない、また知恵だけからでもない。
solus amor est sicut Esse absque suo Existere, amor enim existit in sapientia; 愛だけではエッセのようである、そのエクシステレのない、なぜなら、愛は知恵の中に存在するようになるから。
☆ エッセとエクシステレについて
エッセは「存在」と、エクシステレは「実存、実在、現存」と訳される哲学用語です。その違いは、たとえば神は、目に見えなくても(意識しなくても)「存在」します、そして「神はいるんだ」と実感したとき、その人の中に神は「実存」します。
et sapientia absque amore est sicut Existere absque suo Esse, sapientia enim existit ex amore. また愛なしの知恵はエクシステレのようである、そのエッセなしの、なぜなら、知恵は愛から存在するようになるから。
Datur quidem amor absque sapientia, sed ille amor est hominis et non Domini; 確かに知恵なしの愛は存在する、しかし、その愛は人間にある、そして主にない。
et quoque datur sapientia absque amore, sed illa sapientia est quidem a Domino, sed non habet Dominum in se; そしてまた、愛なしの知恵も存在する、しかし、その知恵は確かに主からである、しかし、それ自身の中に主を持たない。
est enim sicut lux hiemalis, quae quidem est a sole, sed tamen solis essentia, quae est calor, non est in illa. なぜなら、冬の光のようであるから、それは確かに太陽からである、しかし、それでも太陽の本質は、それは熱である、その中にない。
(3) 訳文
139. この実際に主へ向きを変えることは、愛と同時に知恵からである。愛だけからでなく、また知恵だけからでもない。愛だけではエクシステレ(実在)のないエッセ(存在)のようである、なぜなら、愛は知恵の中に存在するようになるから。また愛のない知恵はエッセ(存在)のないエクシステレ(実在)のようである、なぜなら、知恵は愛から存在するようになるから。確かに知恵のない愛は存在する、しかし、その愛は人間にあるものであり、主にはない。そしてまた、愛のない知恵も存在する、しかし、その知恵は確かに主からものであるが、しかし、それ自体の中に主はない。なぜなら、冬の光のようであり、それは確かに太陽からであるが、しかし、それでも太陽の本質である熱は、その中にないから。